Kamasutra 4
Jayamaṅgalā 4
- Language
- Sanskrit
4.86
iyamiti vakṣyamāṇo granthaḥ | prakriyante prastūyante yeṣvarthā iti prakaraṇāni teṣāmadhikaraṇānāṃ ca samuddeśaḥ saṃkṣepeṇābhidhānam | śāstrasya saṃgrahaḥ, trivargapratipattiḥ, ityādaya uktārthāḥ tatsāhacaryād granthabhāgā api tatsaṃmākhyāḥ, yathā- kaṃsa(1)badhaṃ kāvyamiti, śāstraṃ cedaṃ tantramāvāpaśceti dvidhā sthitam , tatra tanyate janyate ratiryena tattantramāliṅganādi, tadupadiśyate yena tadapi tantraṃ sāṃprayogikamadhikaraṇam , samantādāvāpyante striyaḥ puruṣāśca yena sa āvāpaḥ samāgamopāya ityarthaḥ, sayenopadiśyate tadapyāvāpaḥ kanyāsaṃprayuktakādyadhikaraṇacatuṣṭayam , tatra tantrāvāpānuṣṭhānaṃ na sādhāraṇānuṣṭhānaṃ vineti prāksādhāraṇamucyate, aupaniṣadikaṃ tu tantrāvāpābhyāmasiddhe vyāpiyata ityante vakṣyati, tadubhayamapi tantrāvāpāntargatameva tadaṅgatvāt , tatra sādhāraṇe śāstrasaṃgrahaprakaraṇamādāvuktam, tatra śāstrasyaṃ saṃgṛhyamāṇatvāt || 20—86 || ṣaṭtriṃśadityādinā svaśāstrasyāvayavasamudāyābhyāṃ saṃkhyānamāhatatrādhyāyasaṃkhyānaṃ pūrvaśāstrebhya idaṃ stokamiti darśanārtham , prakara-
ṇādhikaraṇasaṃkhyānamanyanirapekṣārtham, ślokasaṃkhyānamahīnādhikatvajñāpanārtham | uttaragranthasandhānāyāha—
4.87
saṃkṣepamiti | asyeti śāstrasya | vistaro'taḥ pravakṣyate saṃkṣepādūrdhvam | kimarthamevaṃ śāstravinyāsa ityata āha—iṣṭaṃ hīti | loke ye śāstre'dhikṛtāste vidvāṃsaḥ, teṣāṃ saṃkṣepavistarābhyāṃ śāstrasya manasi dhāraṇamiṣṭam, prajñātaprakaraṇārthakramatvādasaṃmoho yathā'bhilaṣitaprakaraṇārthapratyavamarśaśca syād |
iti śāstrasaṃgrahaḥ prathamaṃ prakaraṇam |
1 || iti śrīvātsyānīyakāmasūtraṭīkāyāṃ yaśodhararacitāyāṃ jayamaṅgalāyāṃ sādhāraṇe prathame'dhikaraṇe śāstrasaṅgrahaḥ prathamo'dhyāyaḥ |
1 || dvitīyo'dhyāyaḥ |
trivargapratipattiphalaṃ śāstram, tasminnapratipattau vipratipattau vā tadupāyaparyyeṣaṇamapi yuktam, tasmācchāstrasaṃgrahādanantaraṃ trivargapratipattirucyata iti prakaraṇasambandhaḥ | uddeśāpekṣayā ca sambandhitve kathamuddeśa iti cintyam, pratipattistrividhā-anuṣṭhāna, mavabodhaḥ, saṃpratipatti, śceti | tatra prādhānyādanuṣṭhānamadhikṛtyāha—
Linked texts (1)
- Kāmasūtra — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit