Kamasutra 44

Jayamaṅgalā 44

Language: Sanskrit

44.25

evamiti | vṛkṣajātānāmanyeṣāmanupayogitvād, jantūnāmiti | kandalikānāṃ, śūkairlomabhiḥ, upatūṃhitamiti | saṃdaṃśikayā jantūn gṛhītvā śūkaiḥ pārśveṣu liṅgaṃ tāḍayet, tūṃha hiṃsāyāmiti dhātupāṭhāt, tailamṛditamākṛṣya, jātaśophamiti | jātaśvayathu, śulvāntareṇeti khaṭvāvastrāntareṇa lambayed dairghyārtham |

44.26

tatreti | īpsite pramāṇe jāte śītaiḥ pañcakaṣāyaiḥ,kṛtavedanānigrahamiti | parikhidya pariṣicyāpanītavedanam ,anyathā śopho barddhate vedanā ceti|

44.27

sa iti | sa pūrvoktaḥ śūkajo nāma śopho yāvajjīvaṃ cirasthāyī viṭānāṃ bhavati |

44.28

śabarakandakaṃ = śabaramūlaṃ, jalaśūkaṃ lākapratītaṃ, hastikarṇaṃ-bṛhatpatram , aṭavyāṃ bhavati, vajravallī = asthisaṃhāraḥ, masikamiti barddhitaṃ māse tiṣṭhati |

44.29

etaireveti | aśvagandhādibhiḥ kaṣāyairiti | kalkīkṛtaiḥ, tailena parimardanaṃ ṣāṇmāsyamiti | barddhanamiti yojyam |

44.30

dāḍimatrāpuṣabījānīti | bāluketi | eḍabālukā, bṛhatī bṛhaṃtyeva kaṅkūbṛhatī hastinastumbā, anayoḥ phalarasaḥ parimardanaṃ pariṣako vā varddhanaṃ ṣāṇmāsyamiti yojyam |

44.31

tāṃstāṃśca yogāniti | barddhanasya yogāḥ, vṛddhividhayaḥ |
iti vṛddhiyogāstriṣaṣṭitamaṃ prakaraṇam | uktavyatiriktakāryasādhanārthaṃ prakīrṇakanyāyena citrā yogā ucyante-

44.32

atheti | prakaraṇādhikārārthaṃ, snuhīti | vajrī grāhyā, avakirediti | śirasyavacūrṇayed, nānyaṃ kāmayeta, tasyā anena rakṣitatvāt |
someti | somalatā,avalgujaṃ = bākucībījaṃ,bhṛṅgaḥ = bhṛṅgarājaḥ,lohaṃ = lohacūrṇam, upajihvikā yā balmīkaṃ cinoti | vyādhighātakaḥ = suvarṇaśephālikā, tasyāḥ patratvaṅniryāṃsaḥ, jambūphalaṃ tasya ca niryāsaḥ phāṇitīkṛtena, taissaha kalkīkṛtena rāgo naśyati saṃsparśamātreṇa liṅgaṃ nottaṣṭhatītyarthaḥ |

44.34

bahupādikā=ruṇḍikā yā varṣāsu bhavati, snātāṃ gacchato rāgo naśyati 34

44.35

srajaśceti | kusumayuktāḥ pinaddhā daurbhāgyakṛtaḥ |

44.36

kokilākṣaḥ śvetaḥ, saṃhatamiti | saṅkocam |
padmotpaleti | kadambamiti, vrajakadambaṃ, sarjakasugandhau vīraṇasthāne varṣāsu jāyete, viśālīkaraṇamekarātre |

44.38

snuhīsomārkakṣārairiti | dagdhvā parisrāvya ca jalaṃ grāhyam , avalgujāphalaiśca kṣāraiḥ |

44.39

madayantikā prasiddhā, kuṭajako yasyendrayavāḥ phalāni, añjanikā kṛṣṇakusumā pratītā, girikarṇikā pratītā, ślakṣṇaparṇī kāśmīrī, keśānāmiti | śvetīkṛtānāṃ pratyānayanaṃ punaḥ kṛṣṇīkaraṇamityarthaḥ |
etaireveti | kaṣāyakalkīkṛtaiḥ, krameṇeti | divasakrameṇa svayameva nivartate kārṣṇyam |

44.41

śveteti | muṣkasvedeneti | vṛṣaṇaprasvedena |

44.42

madayantiketi | spaṣṭam |

44.43

bahviti | upaliptamiti | auṣadhajalena bahirantaśca bahuśaḥ kṣālitaupalipto bhavati |

44.44

dhattūreti | abhyavahāra iti | yadaśanaṃ pānaṃ vā |

44.45

guḍo bhakṣitaḥ pratyānayanam , abhyavahāro vā yadā jīrṇo bhavati tadā svacchatā |

44.46

haritāmālamanaḥśilābhakṣiṇa iti | upavāsaṃ kāritasya māsena deyam|

44.47

aṅgāraiti | tṛṇaṃ lokapratītam |

44.48

harotakāmreti | yasya caṭacaṭa iti pratītiḥ, āmrātakaḥ prasiddhaḥ, tayoḥ patramityarthaḥ,śravaṇapriyaṅgukā jyotiṣmatīti tatphalaiḥ saha piṣṭvā|

44.49

śravaṇeti | dukūlaṃ śuddhaṃ gṛhītvā sarpanirmokeṇa saha vartikā kāryā, dīpe prajvalite sati sarpavad dṛśyante tadākāramātradarśanād vismāpanametat 46

44.50

śveteti | kṣīrapānaṃ dhanyaṃ pavitratvād yaśasa āyuṣe ca hitaṃ bhavati sarvadā sevyamityupadeśaḥ |

44.51

brāhmaṇānāmiti | tathā''śiṣaśca prasannebhyo mṛgyāḥ |
iti citrā yogāścatuḥṣaṣṭitamaṃ prakaraṇam |
evaṃ saṃkṣepavistarābhyāṃ śāstraṃ praṇīya grāhyatāṃ pratipādayitumāha —

44.52

pūrvaśāstrāṇīti | saṃdṛśyeti | śabdato'rthataśca dṛṣṭvā, teṣāṃ pramāṇatvāt , prayogānanusṛtya ca prayogataśca jñātvetyarthaḥ, saṃkṣepeṇeti | svaśāstrasya prayojanaṃ niveditaṃ = kathitam |
nanu ca saṃprayogāṅgaṃ śāstramidaṃ, saṃprayogaśca rāgahetuḥ, taṃ ca rāgamevānarthahetuṃ dīpayatyetadityāha—

Linked texts (1)

Kāmasūtra — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit