<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Erotics and the Art of Love](https://indike.org/pramana/in.niti.kama) › [Vātsyāyana's Kāmasūtra and its Tradition](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school) › [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana) › [Jayamangala](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala) › 44

# Kamasutra 44

Jayamaṅgalā 44

- **Language:** Sanskrit

### [44.25](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.25)

evamiti | vṛkṣajātānāmanyeṣāmanupayogitvād, jantūnāmiti | kandalikānāṃ, śūkairlomabhiḥ, upatūṃhitamiti | saṃdaṃśikayā jantūn gṛhītvā śūkaiḥ pārśveṣu liṅgaṃ tāḍayet, tūṃha hiṃsāyāmiti dhātupāṭhāt, tailamṛditamākṛṣya, jātaśophamiti | jātaśvayathu, śulvāntareṇeti khaṭvāvastrāntareṇa lambayed dairghyārtham |

### [44.26](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.26)

tatreti | īpsite pramāṇe jāte śītaiḥ pañcakaṣāyaiḥ,kṛtavedanānigrahamiti | parikhidya pariṣicyāpanītavedanam ,anyathā śopho barddhate vedanā ceti|

### [44.27](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.27)

sa iti | sa pūrvoktaḥ śūkajo nāma śopho yāvajjīvaṃ cirasthāyī viṭānāṃ bhavati |

### [44.28](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.28)

śabarakandakaṃ = śabaramūlaṃ, jalaśūkaṃ lākapratītaṃ, hastikarṇaṃ-bṛhatpatram , aṭavyāṃ bhavati, vajravallī = asthisaṃhāraḥ, masikamiti barddhitaṃ māse tiṣṭhati |

### [44.29](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.29)

etaireveti | aśvagandhādibhiḥ kaṣāyairiti | kalkīkṛtaiḥ, tailena parimardanaṃ ṣāṇmāsyamiti | barddhanamiti yojyam |

### [44.30](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.30)

dāḍimatrāpuṣabījānīti | bāluketi | eḍabālukā, bṛhatī bṛhaṃtyeva kaṅkūbṛhatī hastinastumbā, anayoḥ phalarasaḥ parimardanaṃ pariṣako vā varddhanaṃ ṣāṇmāsyamiti yojyam |

### [44.31](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.31)

tāṃstāṃśca yogāniti | barddhanasya yogāḥ, vṛddhividhayaḥ |  
iti vṛddhiyogāstriṣaṣṭitamaṃ prakaraṇam | uktavyatiriktakāryasādhanārthaṃ prakīrṇakanyāyena citrā yogā ucyante-

### [44.32](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.32)

atheti | prakaraṇādhikārārthaṃ, snuhīti | vajrī grāhyā, avakirediti | śirasyavacūrṇayed, nānyaṃ kāmayeta, tasyā anena rakṣitatvāt |  
someti | somalatā,avalgujaṃ = bākucībījaṃ,bhṛṅgaḥ = bhṛṅgarājaḥ,lohaṃ = lohacūrṇam, upajihvikā yā balmīkaṃ cinoti | vyādhighātakaḥ = suvarṇaśephālikā, tasyāḥ patratvaṅniryāṃsaḥ, jambūphalaṃ tasya ca niryāsaḥ phāṇitīkṛtena, taissaha kalkīkṛtena rāgo naśyati saṃsparśamātreṇa liṅgaṃ nottaṣṭhatītyarthaḥ |

### [44.34](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.34)

bahupādikā=ruṇḍikā yā varṣāsu bhavati, snātāṃ gacchato rāgo naśyati 34

### [44.35](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.35)

srajaśceti | kusumayuktāḥ pinaddhā daurbhāgyakṛtaḥ |

### [44.36](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.36)

kokilākṣaḥ śvetaḥ, saṃhatamiti | saṅkocam |  
padmotpaleti | kadambamiti, vrajakadambaṃ, sarjakasugandhau vīraṇasthāne varṣāsu jāyete, viśālīkaraṇamekarātre |

### [44.38](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.38)

snuhīsomārkakṣārairiti | dagdhvā parisrāvya ca jalaṃ grāhyam , avalgujāphalaiśca kṣāraiḥ |

### [44.39](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.39)

madayantikā prasiddhā, kuṭajako yasyendrayavāḥ phalāni, añjanikā kṛṣṇakusumā pratītā, girikarṇikā pratītā, ślakṣṇaparṇī kāśmīrī, keśānāmiti | śvetīkṛtānāṃ pratyānayanaṃ punaḥ kṛṣṇīkaraṇamityarthaḥ |  
etaireveti | kaṣāyakalkīkṛtaiḥ, krameṇeti | divasakrameṇa svayameva nivartate kārṣṇyam |

### [44.41](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.41)

śveteti | muṣkasvedeneti | vṛṣaṇaprasvedena |

### [44.42](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.42)

madayantiketi | spaṣṭam |

### [44.43](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.43)

bahviti | upaliptamiti | auṣadhajalena bahirantaśca bahuśaḥ kṣālitaupalipto bhavati |

### [44.44](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.44)

dhattūreti | abhyavahāra iti | yadaśanaṃ pānaṃ vā |

### [44.45](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.45)

guḍo bhakṣitaḥ pratyānayanam , abhyavahāro vā yadā jīrṇo bhavati tadā svacchatā |

### [44.46](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.46)

haritāmālamanaḥśilābhakṣiṇa iti | upavāsaṃ kāritasya māsena deyam|

### [44.47](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.47)

aṅgāraiti | tṛṇaṃ lokapratītam |

### [44.48](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.48)

harotakāmreti | yasya caṭacaṭa iti pratītiḥ, āmrātakaḥ prasiddhaḥ, tayoḥ patramityarthaḥ,śravaṇapriyaṅgukā jyotiṣmatīti tatphalaiḥ saha piṣṭvā|

### [44.49](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.49)

śravaṇeti | dukūlaṃ śuddhaṃ gṛhītvā sarpanirmokeṇa saha vartikā kāryā, dīpe prajvalite sati sarpavad dṛśyante tadākāramātradarśanād vismāpanametat 46

### [44.50](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.50)

śveteti | kṣīrapānaṃ dhanyaṃ pavitratvād yaśasa āyuṣe ca hitaṃ bhavati sarvadā sevyamityupadeśaḥ |

### [44.51](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.51)

brāhmaṇānāmiti | tathā''śiṣaśca prasannebhyo mṛgyāḥ |  
iti citrā yogāścatuḥṣaṣṭitamaṃ prakaraṇam |  
evaṃ saṃkṣepavistarābhyāṃ śāstraṃ praṇīya grāhyatāṃ pratipādayitumāha —

### [44.52](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.52)

pūrvaśāstrāṇīti | saṃdṛśyeti | śabdato'rthataśca dṛṣṭvā, teṣāṃ pramāṇatvāt , prayogānanusṛtya ca prayogataśca jñātvetyarthaḥ, saṃkṣepeṇeti | svaśāstrasya prayojanaṃ niveditaṃ = kathitam |  
nanu ca saṃprayogāṅgaṃ śāstramidaṃ, saṃprayogaśca rāgahetuḥ, taṃ ca rāgamevānarthahetuṃ dīpayatyetadityāha—

### [44.53](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.53)

dharmamiti | etasyeti | śāstrasya yastattvajñaḥ sa niyataṃ dharmādīn paśyati, tāṃśca paśyan na rāgādanarthahetukāt pravartate, pratyayaṃ = viśvāsaṃ,lokamiti | śiṣṭamaśiṣṭaṃ ceti |  
yadyevaṃ kimiti dharmaviruddhā aupariṣṭikādayo'tra vihitā ityāha—

### [44.54](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.54)

adhikāravaśāditi | prakaraṇavaśād, rāgabadhanā iti | rāgahetavaḥ, tadanantaramiti | vidhānāntaraṃ, prayatnānnirdhāritadeśapuruṣāpekṣayā niṣiddhāḥ|  
tadeva sphuṭayannāha—

### [44.55](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.55)

na śāstramastīti | vyākhyātaṃ caitatprāk |  
yataśca śāstrāt prādhānyena saṃkṣipya nibaddhaṃ; yena ca tadubhayaṃ darśayannāha-

### [44.56](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.56)

bābhravīyāṃśceti | āgamayya gurubhyaḥ, vimṛśya ca svabuddhyā |  
yathā'vasthayā yadarthaṃ ca vihitaṃ taddarśayannāha—

### [44.57](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.57)

tadetaditi | pareṇa ca samādhinā samāhitena, lokayātrārthamiti | cāturvarṇye gṛhasthavyavahārārthaṃ na punā rāgārtho'sya saṃvidhiḥ |  
kathaṃ na rāgārtho bhavatītyāha—

### [44.58](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44.58)

rakṣanniti | asya śāstrasya yastattvaṃ vetti so'vaśyaṃ dharmādīn parasparasyānupaghātena rakṣan, lokavartinīmiti | ihalokaparalokamārgaṃśobhanāśobhanāt |

## Linked texts (1)

- [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana.7.2.25) — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.44) · Pramāṇa
