<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5.12 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Erotics and the Art of Love](https://indike.org/pramana/in.niti.kama) › [Vātsyāyana's Kāmasūtra and its Tradition](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school) › [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana) › [Jayamangala](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala) › 5.12

# Kamasutra 5.12

Jayamaṅgalā 5.12

- **Language:** Sanskrit

### [5.12](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5.12)

sparśaviśeṣaviṣaye tviti | vākpāṇipādapāyūpasthāni=karmendriyāṇi; teṣāṃ vacanādānaviharaṇotsargānandakarmaniṣpādanāt, tatra strīpuṃsayoryadadho vyañjanaṃ saṃbādhakādi tanmātrasvabhāvaṃ tattvagindriyameva; tasya kaścideva pradeśaviśeṣa upasthendriyamucyate, yo visṛṣṭyavasthāyāmānandajaṃkarma janayati, tasya vyañjanasya yo'ntargataḥ sparśaḥ sa sparśaviśeṣaḥ; tasminviṣaye pratītira sāvarthapratītistvagindriyabuddhiḥ, asyāḥ saṃprayogecchālakṣaṇaḥ kāmitā''khyo bhāvaḥ kāraṇam | asyeti | stryātmanaḥ; puruṣātmanaśca, tatra stryātmanaḥ puruṣavyañjanasparśaviśeṣaviṣaye strīvyañjanatvagindriyapratītiḥ; puruṣātmanaśca strīvyañjanasparśaviśeṣaviṣaye puruṣavyañjanatvagindriyapratītirityarthaḥ | viśeṣadeśopagrahaṇātpuruṣayorukakṣādisparśanaviṣaye; striyāścāpadravyasparśaviṣaye pratītirnirastā, tasyā apradhānatvāt, evaṃvidhā pratītiḥ sāmānyakāma eva, kathaṃ viśeṣatvamiti ced ? āha-phalavatīti | tasyāṃ pratītau prabandhenotpadyamānāyāṃ śukrakṣaraṇena tattulyakālameva cānandākhyaṃ phalaṃ sukhamityuktam, tena yuktā śukrasparśaviśeṣaviṣaye viṣayaprītiraparā bhavati, tasyāśca pūrvikaiva pratītiraphalā kāraṇam, atoviṣayabhedātsvarūpabhedācca dvidhā pratītiḥ | arthapratītiriti | arthagrahaṇ‍ātsvapravyañjanasparśārthasyālīkatvātphalavatyapi na kāmaḥ, tasyā apradhānatvāt| yadyevaṃ viyonāvayonau vā'nabhiprete'rthapratītirevaṃvidhā'pyastītyataāha-ābhimānikasukhānuviddheti | ābhimānikaṃ cumbanādisukhaṃ vakṣyati | cumbananakhadaśanacchedyādiṣu hi tatra tatra sthāneṣu prayujyamāneṣu strīpuṃsayo rāgaḥ saṃkalpavaśātsukhamityabhimanyate, tena sukhena‍ānuviddhetyākṣiptasaṃskāre'rthapratītiḥ prādhānyātkāmaḥ, tena viyonāvayonau vā'nabhipretastrīpuṃsayoḥ phalavatyarthapratītirna kāmaḥ, ābhimānikasukhābhāvāt, ta smātspṛṣṭavyaviśeṣaviṣayo viśeṣaḥ kāmaḥ |

- [Previous: 5.11](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5.11)
- [Next: 5.13](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5.13)
- [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5)

## Linked texts (1)

- [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana.1.2.12) — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5.12](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.5.12) · Pramāṇa
