Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 147

Anvitārthaprakāśikā 147

Language
Sanskrit

Contents

147.1

śrīśuka uvāca || atha devarṣṛṣī rājansaṃparetaṃ nṛpātmajam || darśayitveti hovāca jñātīnāmanuśocatām

147.2

nārada uvāca || jīvātmanpaśya bhadraṃ te mātaraṃ pitaraṃ ca te || suhṛdo bāndhavāṃstastān śucā tvatkṛtayā bhṛśam

147.3

kalevaraṃ svamāviśya śeṣamāyuḥ suhṛdvṛtaḥ || bhuṅkṣva
bhogānpitṛprattānadhitiṣṭha nṛpāsanam

147.4

jīva uvāca || kasmiñjanmanyamī mahyaṃ pitaro mātaro'bhavan || karmabhirbhrāmyamāṇasya devatiryaṅnṛyoniṣu

147.5

bandhujñātyarimadhyasthamitrodāsīnavidviṣaḥ || sarva eva hi sarveṣāṃ bhavanti kramaśro mithaḥ

147.6

yathā vastūni paṇyāni hemādīni tatastataḥ || paryaṭanti nareṣvevaṃ jīvo yoniṣu kartṛṣu

147.7

nityasyārthasya sambandho hyanityo dṛśyate nṛṣu || yāvadyasya hi sambandho mamatvaṃ tāvadeva
hiṃ

147.8

evaṃ yonigato jīvaḥ sa nityo nirahaṃkṛtaḥ || yāvadyatropalabhyeta tāvatsvatvaṃ hi tasya tat

147.9

eṣa nityo'vyayaḥ sūkṣma eṣa sarvāśrayaḥ
svadṛk || ātmamāyāguṇairviśvamātmānaṃ sṛjate prabhuḥ

147.10

na hyasyātipriyaḥ kaścinnāpriyaḥ svaḥ paro'pi vā || ekaḥ sarvadhiyāṃ draṣṭā kartṛṇāṃ
guṇadoṣayoḥ

147.11

nādatta ātmā hi guṇaṃ na doṣaṃ na kriyāphalam || udāsīnavadāsīnaḥ parāvaradṛgīśvaraḥ

147.12

śrīśuka uvāca || ityudīrya
gato jīvo jñātayastasya te tadā || vismitā mumucuḥ śokaṃ chittvā''tmasnehaśṛṅkhalām

147.13

nirhṛtya jñātayo dehaṃ tathā kṛtavocitāḥ kriyāḥ
tatyajurdustyajaṃ snehaṃ śokamohabhayārtidam

147.14

bālaghnyo vrīḍitāstatra bālahatyāhataprabhāḥ || bālahatyāvrataṃ cerurbrāhmaṇairnirūpitam || yamunāyāṃ
mahārāja smarantyo dvijabhāṣitam

147.15

sa itthaṃ pratibuddhātmā citraketurdvijoktibhiḥ || gṛhānkūpānniṣkrāṃtaḥ saraḥpaṅkādiva dvipaḥ

147.16

kālindyāṃ vidhivatsnātvā kṛtapuṇyajalakriyaḥ || maunena saṃyataprāṇo brahmaputrāvavandata

147.17

atha tasmai prapannāya bhaktāya prayatātmane || bhagavānnāradaḥ prīto vidyāmetāmuvāca ha

147.18

oṃ namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi || pradyumnāyāniruddhāya namaḥ saṃkarṣaṇāya ca

147.19

namo
vijñānamātrāya paramānandamūrtaye || ātmārāmatha śāntāya nivṛttadvaitadṛṣṭaye

147.20

ātmānandānubhūtyaiva nyastaśaktyūrmaye namaḥ || hṛṣīkeśāya
mahate namaste viśvamūrtaye

147.21

vacasyuparate prāpya ya eko manasā saha || anāmasrūpaścinmātraḥ so'vyānnaḥ sadasatparaḥ

147.22

yasminnidaṃ
yataścedaṃ tiṣṭhatyapyeti jāyate || mṛnmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ

147.23

yanna spṛśanti na vidurmanobuddhīndriyāsavaḥ || antarbahiśca vitataṃ
vyomavattaṃ nato'smyaham

147.24

dehendriyaprāṇamanodhiyo'mī yadaṃśaviddhāḥ pracaranti karmasu || naivānyadā lohamivāprataptaṃ sthāneṣu taddraṣṭrapadeśameti

147.25

oṃ namo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya mahāvibhūtipataye sakalasātvataparivṛḍhanikarakarakamalakuḍmalopalālitacaraṇāravindayugala
parama parameṣṭhinnamaste

147.26

śrīśuka uvāca || bhaktāyaitāṃ prapannāya vidyāmādiśya nāradaḥ || yayāvaṅgirasā sākaṃ dhāma svāyaṃbhuvaṃ prabhoḥ

147.27

citraketustu vidyāṃ tāṃ tathā nāradabhāṣitām || dhārayāmāsa saptāha mabhaktaḥ susamāhitaḥ

147.28

tataśca saptarātrānte vidyayā dhāryamāṇayā || vidyādharādhipatyaṃ sa lebhe'pratihataṃ nṛpaḥ

147.29

tataḥ katipayāhobhirvidyayeddhamanogatiḥ || jagāma devadevasya śeṣasya caraṇāntikam

147.30

mṛṇālagauraṃ
śitivāsasaṃ sphuratkirīṭakeyūrakaṭitrakaṅkaṇam || prasannavaktrāruṇalocanaṃ taṃ dadarśa siddheśvaramaṇḍalaiḥ prabhum

147.31

taddarśana dhvastasamasta kilbiṣaḥ
svacchāmalāntaḥkaraṇo'bhyayānmuniḥ || pravṛddhabhaktyā praṇayāśrulocanaḥ prahṛṣṭaromā'namadādipūruṣam

147.32

sa uttamaślokapadāmbujaviṣṭaraṃ premāśruleśairupamehayanmuhuḥ || premoparuddhākhilavarṇanirgamo naivāśakattaṃ pra samīḍituṃ ciram

147.33

tataḥ samādhāya mano manīṣayā babhāṣa etatpratilabdhavāgasau
niyamya sarvendriyabāhyavartanaṃ jagadguruṃ sātvataśāstravigraham

147.34

citraketuruvāca || ajita jitaḥ samamatibhiḥ sādhubhirbhavān jitātmabhirbhavatā || vijitāste'pi ca bhajatāmakāmātmanāṃ ya ātmado'tikaruṇaḥ

147.35

tava vibhavaḥ khalu bhagavan jagadudayasthitilayādīni || viśvasṛjasteṃ'śāṃśāstatra mṛṣā spardhante pṛthagabhigatyā

147.36

paramāṇuparamamahatostvamādyantāntaravartī trayavidhuraḥ || ādāvante'pi ca sattvānāṃ yaddhruvaṃ
tadevāntarāle'pi

147.37

kṣityādibhireṣa kilāvṛtaḥ saptabhirdaśaguṇottarairāṇḍakośaḥ || yatra patatyaṇukalpaḥ sahāṇḍakoṭikoṭibhistadanantaḥ

147.38

viṣayatṛṣo narapaśavo ya upāsate vibhūtīrna paraṃ tvām || teṣāmāśiṣa īśa tadanu vinaśyanti yathā rājakulam

147.39

kāmadhiyastvayi racitā na
parama rohanti yathā karambhabījāni || jñānātmanyaguṇamaye guṇagaṇato'sya dvandvajālāni

147.40

jitamajita tadā bhavatā yadā''ha bhāgavataṃ
dharmamanavadyam || niṣkiñcanā ye munaya ātmārāmrā yamupāsate'pavargāya

147.41

viṣamamatirna yatra nṛṇāṃ tvamahamiti mama taveti ca yadanyatra || viṣamadhiyā racito yaḥ sa hyaviśuddhaḥ kṣayiṣṇuradharmabahulaḥ

147.42

kaḥ kṣemo nijaparayoḥ kiyānarthaḥ svaparadruhā dharmeṇa || svadrohāccava kopaḥ
parasaṃpīḍayā ca tathā'dharmaḥ

147.43

na vyabhicarati tavekṣā yayā hyābhihito bhāgavato dharmaḥ || sthiracarasattvakadambeṣvapṛthagdhiyo yamupāsate tvāryāḥ

147.44

nahi bhagavannaghaṭitamidaṃ tvaddarśanānnṛṇāmakhilapāpakṣayaḥ || yannāma sakṛcchravaṇātpulkasako'pi vimucyate saṃsārāt

147.45

atha bhagavanvayamadhunā
tvadavalokaparimṛṣṭāśayamalāḥ || suraṛṣiṇā yaduditaṃ tāvakena kathamanthā bhavati

147.46

viditamananta samastaṃ tava jagadātmano janairihācaritam || vijñāpyaṃ paramaguroḥ kiyadiha savituriva khadyotaiḥ

147.47

namastubhyaṃ bhagavate sakalajagatsthitilayodayeśāya || duravasitātmagataye
kuyogināṃ bhidā paramahaṃsāya

147.48

yaṃ vai śvasantamanu viśvasṛjaḥ śvasanti yaṃ cekitānamanucittaya uccakanti || bhūmaṇḍalaṃ sarṣapāyati yasya
mūrdhni tasmai namo bhagavate'stu sahasramūrdhne

147.49

śrīśuka uvāca || saṃstuto bhagavānevamanantastamabhāṣata || vidyādharapatiṃ prītaścitraketuṃ kurūdvaha

147.50

śrībhagavānuvāca || yannāradāṅgirobhyāṃ te vyāhṛtaṃ me'nuśāsanam || saṃsiddho'si tayā rājanvidyayā darśanācca me

147.51

ahaṃ vai sarvabhūtāni
bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ || śabdabrahma paraṃ brahma mamobhe śāśvatī tanū

147.52

loke vitatamātmānaṃ lokaṃ cātmani saṃtatam || ubhayaṃ ca mayā vyāptaṃ
mayi caivobhayaṃ kṛtam

147.53

yathā suṣuptaḥ puruṣo viśvaṃ paśyati cātmani || ātmānamekadeśasthaṃ manyate svapna utthitaḥ

147.54

evaṃ jāgaraṇādīni jīvasthānāni cātmanaḥ || māyāmātrāṇi vijñāya taddraṣṭāraṃ paraṃ smaret

147.55

yena prasuptaḥ puruṣaḥ svāpaṃ vedātmanastadā || sukhaṃ ca nirguṇaṃ
brahma tamātmānamavehi mām

147.56

ubhayaṃ smarataḥ puṃsaḥ prasvāpapratibodhayoḥ || anveti vyatiricyeta yajjñānaṃ brahma tatparam

147.57

yadetadvismṛtaṃ puṃso madbhāvaṃ bhinnamātmanaḥ || tataḥ saṃsāra etasya dehāddeho mṛtermṛtiḥ

147.58

labdhveha mānuṣīṃ yoniṃ jñānavijñānasaṃbhavām || ātmānaṃ yo na
buddhyeta na kvacitchamamāpnuyāt

147.59

smṛtvehāyāṃ parikleśaṃ tataḥ phalaviparyayam || abhayaṃ cāpyanīhāyāṃ saṃkalpādvirametkaviḥ

147.60

sukhāya
duḥkhamokṣāya kurvāte dampatī kriyāḥ || tato'nivṛttiraprāptirduḥkhasya ca sukhasya ca

147.61

evaṃ viparyayaṃ buddhvā nṛṇāṃ vijñābhimāninām
ātmanaśca gatiṃ sūkṣmāṃ sthānatrayavilakṣaṇām

147.62

dṛṣṭaśrutābhirmātrābhirnirmuktaḥ svena tejasā || jñānavijñānasaṃtuṣṭo madbhaktaḥ puruṣo bhavet

147.63

etāvāneva manujairyoganaipuṇyabuddhibhiḥ || svārthaḥ sarvātmanā jñeyo yatparātmaikadarśanam

147.64

tvametacchraddhayā rājannapramatto vaco mama
jñānavijñānasaṃpanno dhārayannāśu siddhyasi

147.65

śrīśuka uvāca || āśvāsya bhagavānitthaṃ citraketuṃ jagadguruḥ || paśyatastasya viśvātmā tataścāntardadhe hariḥ

147.65.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe ṣaṣṭhaskandhe citraketoḥ paramātmadarśanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (9)