Anvitarthaprakashika 185
Anvitārthaprakāśikā 185
- Language
- Sanskrit
Contents
- 185.44 — 1 part
185.1
śrīśuka uvāca || iti vairocanervākyaṃ dharmayuktaṃ sasūnṛtam || niśamya bhagavānprītataḥ pratinanyedamabravīt
185.2
śrībhagavānuvāca || vacastavaitajjanadeva sūnṛtaṃ kulocitaṃ dharmayutaṃ yaśaskaram || yasya pramāṇaṃ bhṛgavaḥ sāṃparāye pitāmahaḥ kulavṛddhaḥ praśāntaḥ
185.3
na hyetasminkule kaścinniḥsattvaḥ kṛpaṇaḥ pumān || pratyākhyātā pratiśrutya yo vā'dātā dvijātaye
185.4
na santi tīrthe yudhi cārthinā'rthitāḥ parāṅmukhā ye tvamanasvino
nṛpāḥ || yuṣmatkule yadyaśasā'malena prahlāda udbhāti yathoḍupaḥ khe
185.5
yato jāto hiraṇyākṣaścaranneka imāṃ mahīm || prativīraṃ digvijaye nāvindata gadāyudhaḥ
185.6
yaṃ vinirjitya kṛcchreṇa viṣṇuḥ kṣmoddhāra āgatam || nātmānaṃ jayinaṃ mene tadvīryaṃ bhūryanusmaran
185.7
niśamya tadvadhaṃ
bhrātā hiraṇyakaśipuḥ purā || hantuṃ bhrātṛhaṇaṃ kruddho jagāma nilayaṃ hareḥ
185.8
tamāyāntaṃ samālokya śūlapāṇiṃ kṛtāntavat || cintayāmāsa
kālajño viṣṇurmāyāvināṃ varaḥ
185.9
yato yato'haṃ tatrāsau mṛtyuḥ prāṇabhṛtāmiva || ato'hamasya hṛdayaṃ pravekṣyāmi parāgdṛśaḥ
185.10
evaṃ sa
niścitya ripoḥ śarīramādhāvato nirviviśe'surendra || śvāsānilāntarhitasūkṣmadehastatprāṇarandhreṇa vivignacetāḥ
185.11
sa tanniketaṃ parimṛśya
śūnyamapaśyamānaḥ kupito nanāda || kṣmāṃ dyāṃ diśaḥ khaṃ vivarānsamudrānviṣṇuṃ vicinvanna dadarśa vīraḥ
185.12
apaśyanniti hovāca mayā'nviṣṭamidaṃ jagat || bhrātṛhā me gato nūnaṃ yato nāvartate pumān
185.13
vairānūbandha etāvānāmṛtyoriha dehinām || ajñānaprabhavo manyurahaṃmānopabṛṃhitaḥ
185.14
pitā prahlādaputraste tadvidvāndvijavatsalaḥ || svamāyurdvijaliṅgebhyo devebhyo'dātsa yācitaḥ
185.15
bhavānācaritāndharmānāsthito
gṛhamedhibhiḥ || brāhmaṇaiḥ pūrvajaiḥ śūrairanyaiścoddāmakīrtibhiḥ
185.16
tasmāttvatto mahīmīṣadvṛṇe'haṃ varadarṣabhāt || padāni trīṇi daityendra sammitāni
padā mama
185.17
nānyatte kāmaye rājanvadānyājjagadīśvarāt || nainaḥ prāpnoti vai vidvāṃnyāvadarthapratigrahaḥ
185.18
baliruvāca || aho
brāhmaṇadāyāda vācaste vṛddhasaṃmatāḥ || tvaṃ bālo bāliśamatiḥ svārthaṃ pratyabudho yathā
185.19
māṃ vacobhiḥ samārādhya lokānāmekamīśvaram
padatrayaṃ vṛṇīte yo'buddhimāndvīpadāśuṣam
185.20
na pumānmāmupavrajya bhūyo yācitumarhati || tasmādvṛttikarīṃ bhūmiṃ vaṭo kāmaṃ pratīccha me
185.21
śrībhagavānuvāca || yāvanto viṣayāḥ preṣṭhāstrilokyāmajitendriyam || na śaknuvanti te sarve pratipūrayituṃ nṛpa
185.22
tribhiḥ kramairasantuṣṭo dvīpenāpi na pūryate || navavarṣasametena saptadvīpavarecchayā
185.23
saptadvīpādhipatayo nṛpā vainyagayādayaḥ || arthaiḥ kāmairgatā nāntaṃ tṛṣṇāyā iti naḥ
śrutam
185.24
yadṛcchayopapannena santuṣṭo vartate sukham || nāsantuṣṭastribhirlokairjitātmopasāditaiḥ
185.25
puṃso'yaṃ saṃsṛterheturasantoṣo'rthakāmayoḥ || yadṛcchayopapannena santoṣo muktaye smṛtaḥ
185.26
yadṛcchālābhatuṣṭasya tejo viprasya vardhate || tatpraśāmyatyasantoṣādambhase vāśuśukṣaṇiḥ
185.27
tasmāttrīṇi padānyeva vṛṇe tvadvaradarṣabhāt || etāvattaiva siddho'haṃ vittaṃ yāvatprayojanam
185.28
śrīśuka uvāca || ityuktaḥ sa
hasannāha vāñchātaḥ pratigṛhyatām || vāmanāya mahīṃ dātuṃ jagrāha jalabhājanam
185.29
viṣṇave kṣmāṃ pradāsyantamuśanā asureśvaram || jānaṃścikīrṣitaṃ viṣṇoḥ śiṣyaṃ prāha vidāṃvaraḥ
185.30
śukra uvāca || eṣa vairocane sākṣādbhagavānviṣṇuravyayaḥ || kaśyapādaditerjāto devānāṃ kāryasādhakaḥ
185.31
pratiśrutaṃ tvayaitasmai yadanarthamajānatā || na sādhu manye daityānāṃ mahānupagato'nayaḥ
185.32
eṣa te sthānamaiśvaryaṃ śriyaṃ tejo
yaśaḥ śrutam || dāsyatyācchidya śakrāya māyāmāṇavako hariḥ
185.33
trivikramairimām̐llokānviśvakāyaḥ kramiṣyati || sarvasvaṃ viṣṇave dattvā mūḍha
vartiṣyase katham
185.34
kramato gāṃ padaikena dvitīyena divaṃ vibhoḥ || khaṃ ca kāyena mahatā tārtīyasya kuto gatiḥ
185.35
niṣṭhāṃ te narake
manye hyapradātuḥ pratiśrutam || pratiśrutasya yo'nīśaḥ pratipādayituṃ bhavān
185.36
na taddānaṃ praśaṃsanti yena vṛttirvipadyate || dānaṃ yajñastapaḥkarma
loke vṛttimato yataḥ
185.37
dharmāya yaśase'rthāya kāmāya svajanāya ca || pañcadhā vibhajancittamihāmutra ca modate
185.38
atrāpi bahvṛcairgītaṃ
śṛṇu me'surasattama || satyamomiti yatproktaṃ yannetyāhānṛtaṃ hi tat
185.39
satyaṃ puṣpaphalaṃ vidyādātmavṛkṣasya gīyate || vṛkṣe'jīvati tanna syādanṛtaṃ
mūlamātmanaḥ
185.40
tadyathā vṛkṣa unmūlaḥ śuṣyatyuddhartate'cirāt || evaṃ naṣṭānṛtaḥ sadya ātmā śuṣyenna saṃśayaḥ
185.41
parāgriktamapūrṇaṃ vā
akṣaraṃ yattadomiti || yatkiñcidomiti brūyāttena ricyeta vai pumān
185.42
bhikṣave sarvamoṃkurvannālaṃ kāmena ‒ 'mane || athaitatpūrṇamabhyātmaṃ yacca
netyanṛtaṃ vacaḥ
185.43
sarvaṃ netyanṛtaṃ brūyātsa duṣkīrtiḥ śvasanmṛtaḥ
185.44
strīṣu narmavivāhe ca vṛttyarthe prāṇasaṅkaṭe || gobrāhmaṇārthe hiṃsāyāṃ nānṛtaṃ
syājjugupsitam
185.44.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭamaskandhe vāmanaprādurbhāve ekonaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Aṣṭamaskandha — Sanskrit
- Audumbarī saṃhitā — Audumbararṣi, Sanskrit
- Bṛhaddharmapurāṇa — Sanskrit