Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 185

Anvitārthaprakāśikā 185

Language
Sanskrit

Contents

185.1

śrīśuka uvāca || iti vairocanervākyaṃ dharmayuktaṃ sasūnṛtam || niśamya bhagavānprītataḥ pratinanyedamabravīt

185.2

śrībhagavānuvāca || vacastavaitajjanadeva sūnṛtaṃ kulocitaṃ dharmayutaṃ yaśaskaram || yasya pramāṇaṃ bhṛgavaḥ sāṃparāye pitāmahaḥ kulavṛddhaḥ praśāntaḥ

185.3

na hyetasminkule kaścinniḥsattvaḥ kṛpaṇaḥ pumān || pratyākhyātā pratiśrutya yo vā'dātā dvijātaye

185.4

na santi tīrthe yudhi cārthinā'rthitāḥ parāṅmukhā ye tvamanasvino
nṛpāḥ || yuṣmatkule yadyaśasā'malena prahlāda udbhāti yathoḍupaḥ khe

185.5

yato jāto hiraṇyākṣaścaranneka imāṃ mahīm || prativīraṃ digvijaye nāvindata gadāyudhaḥ

185.6

yaṃ vinirjitya kṛcchreṇa viṣṇuḥ kṣmoddhāra āgatam || nātmānaṃ jayinaṃ mene tadvīryaṃ bhūryanusmaran

185.7

niśamya tadvadhaṃ
bhrātā hiraṇyakaśipuḥ purā || hantuṃ bhrātṛhaṇaṃ kruddho jagāma nilayaṃ hareḥ

185.8

tamāyāntaṃ samālokya śūlapāṇiṃ kṛtāntavat || cintayāmāsa
kālajño viṣṇurmāyāvināṃ varaḥ

185.9

yato yato'haṃ tatrāsau mṛtyuḥ prāṇabhṛtāmiva || ato'hamasya hṛdayaṃ pravekṣyāmi parāgdṛśaḥ

185.10

evaṃ sa
niścitya ripoḥ śarīramādhāvato nirviviśe'surendra || śvāsānilāntarhitasūkṣmadehastatprāṇarandhreṇa vivignacetāḥ

185.11

sa tanniketaṃ parimṛśya
śūnyamapaśyamānaḥ kupito nanāda || kṣmāṃ dyāṃ diśaḥ khaṃ vivarānsamudrānviṣṇuṃ vicinvanna dadarśa vīraḥ

185.12

apaśyanniti hovāca mayā'nviṣṭamidaṃ jagat || bhrātṛhā me gato nūnaṃ yato nāvartate pumān

185.13

vairānūbandha etāvānāmṛtyoriha dehinām || ajñānaprabhavo manyurahaṃmānopabṛṃhitaḥ

185.14

pitā prahlādaputraste tadvidvāndvijavatsalaḥ || svamāyurdvijaliṅgebhyo devebhyo'dātsa yācitaḥ

185.15

bhavānācaritāndharmānāsthito
gṛhamedhibhiḥ || brāhmaṇaiḥ pūrvajaiḥ śūrairanyaiścoddāmakīrtibhiḥ

185.16

tasmāttvatto mahīmīṣadvṛṇe'haṃ varadarṣabhāt || padāni trīṇi daityendra sammitāni
padā mama

185.17

nānyatte kāmaye rājanvadānyājjagadīśvarāt || nainaḥ prāpnoti vai vidvāṃnyāvadarthapratigrahaḥ

185.18

baliruvāca || aho
brāhmaṇadāyāda vācaste vṛddhasaṃmatāḥ || tvaṃ bālo bāliśamatiḥ svārthaṃ pratyabudho yathā

185.19

māṃ vacobhiḥ samārādhya lokānāmekamīśvaram
padatrayaṃ vṛṇīte yo'buddhimāndvīpadāśuṣam

185.20

na pumānmāmupavrajya bhūyo yācitumarhati || tasmādvṛttikarīṃ bhūmiṃ vaṭo kāmaṃ pratīccha me

185.21

śrībhagavānuvāca || yāvanto viṣayāḥ preṣṭhāstrilokyāmajitendriyam || na śaknuvanti te sarve pratipūrayituṃ nṛpa

185.22

tribhiḥ kramairasantuṣṭo dvīpenāpi na pūryate || navavarṣasametena saptadvīpavarecchayā

185.23

saptadvīpādhipatayo nṛpā vainyagayādayaḥ || arthaiḥ kāmairgatā nāntaṃ tṛṣṇāyā iti naḥ
śrutam

185.24

yadṛcchayopapannena santuṣṭo vartate sukham || nāsantuṣṭastribhirlokairjitātmopasāditaiḥ

185.25

puṃso'yaṃ saṃsṛterheturasantoṣo'rthakāmayoḥ || yadṛcchayopapannena santoṣo muktaye smṛtaḥ

185.26

yadṛcchālābhatuṣṭasya tejo viprasya vardhate || tatpraśāmyatyasantoṣādambhase vāśuśukṣaṇiḥ

185.27

tasmāttrīṇi padānyeva vṛṇe tvadvaradarṣabhāt || etāvattaiva siddho'haṃ vittaṃ yāvatprayojanam

185.28

śrīśuka uvāca || ityuktaḥ sa
hasannāha vāñchātaḥ pratigṛhyatām || vāmanāya mahīṃ dātuṃ jagrāha jalabhājanam

185.29

viṣṇave kṣmāṃ pradāsyantamuśanā asureśvaram || jānaṃścikīrṣitaṃ viṣṇoḥ śiṣyaṃ prāha vidāṃvaraḥ

185.30

śukra uvāca || eṣa vairocane sākṣādbhagavānviṣṇuravyayaḥ || kaśyapādaditerjāto devānāṃ kāryasādhakaḥ

185.31

pratiśrutaṃ tvayaitasmai yadanarthamajānatā || na sādhu manye daityānāṃ mahānupagato'nayaḥ

185.32

eṣa te sthānamaiśvaryaṃ śriyaṃ tejo
yaśaḥ śrutam || dāsyatyācchidya śakrāya māyāmāṇavako hariḥ

185.33

trivikramairimām̐llokānviśvakāyaḥ kramiṣyati || sarvasvaṃ viṣṇave dattvā mūḍha
vartiṣyase katham

185.34

kramato gāṃ padaikena dvitīyena divaṃ vibhoḥ || khaṃ ca kāyena mahatā tārtīyasya kuto gatiḥ

185.35

niṣṭhāṃ te narake
manye hyapradātuḥ pratiśrutam || pratiśrutasya yo'nīśaḥ pratipādayituṃ bhavān

185.36

na taddānaṃ praśaṃsanti yena vṛttirvipadyate || dānaṃ yajñastapaḥkarma
loke vṛttimato yataḥ

185.37

dharmāya yaśase'rthāya kāmāya svajanāya ca || pañcadhā vibhajancittamihāmutra ca modate

185.38

atrāpi bahvṛcairgītaṃ
śṛṇu me'surasattama || satyamomiti yatproktaṃ yannetyāhānṛtaṃ hi tat

185.39

satyaṃ puṣpaphalaṃ vidyādātmavṛkṣasya gīyate || vṛkṣe'jīvati tanna syādanṛtaṃ
mūlamātmanaḥ

185.40

tadyathā vṛkṣa unmūlaḥ śuṣyatyuddhartate'cirāt || evaṃ naṣṭānṛtaḥ sadya ātmā śuṣyenna saṃśayaḥ

185.41

parāgriktamapūrṇaṃ vā
akṣaraṃ yattadomiti || yatkiñcidomiti brūyāttena ricyeta vai pumān

185.42

bhikṣave sarvamoṃkurvannālaṃ kāmena ‒ 'mane || athaitatpūrṇamabhyātmaṃ yacca
netyanṛtaṃ vacaḥ

185.43

sarvaṃ netyanṛtaṃ brūyātsa duṣkīrtiḥ śvasanmṛtaḥ

185.44

strīṣu narmavivāhe ca vṛttyarthe prāṇasaṅkaṭe || gobrāhmaṇārthe hiṃsāyāṃ nānṛtaṃ
syājjugupsitam

185.44.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭamaskandhe vāmanaprādurbhāve ekonaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)