Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 271

Anvitārthaprakāśikā 271

Language
Sanskrit

Contents

271.1

śrīśuka uvāca || taṃ vilokya viniṣkrāntamujjihānamivoḍupam || darśanīyatamaṃ śyāmaṃ pītakauśeyavāsasam

271.2

śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhāmuktakandharam || pṛthudīrghacaturbāhuṃ navakañjāruṇekṣaṇam

271.3

nityapramuditaṃ śrīmatsu kapolaṃ śucismitam || mukhāravindaṃ bibhrāṇaṃ sphuranmakarakuṇḍalam

271.4

vāsudevo hyayamiti pumāṃllakṣmīvatsalāñchanaḥ || caturbhujo'ravindākṣo vanamālyatisundaraḥ

271.5

lakṣaṇairnāradoktairvaināndyo
bhavitumarhati || nirāyudhaścalanpadbhyāṃ yotsye'nena nirāyudhaḥ

271.6

iti niścitya yavanaḥ prādravantaṃ parāṅmukham || anvadhāvajjighṛkṣustaṃ durāpamapi
yoginām

271.7

hastaprāptamivātmānaṃ hariṇā sa pade pade || nīto darśayatā dūraṃ yavaneśo'drikandaram

271.8

palāyanaṃ yadukule jātasya tava
nocitam || iti kṣipannanugato nainaṃ prāpāhatāśubhaḥ

271.9

evaṃ kṣipto'pi bhagavāṃśprāviśadvirikandaram || so'pi praviṣṭastatrānyaṃ śayānaṃ dadṛśe naram

271.10

nanvasau dūramānīya śete māmiha sādhuvat || iti matvā'cyutaṃ mūḍhastaṃ padā samatāḍayat

271.11

sa utthāya ciraṃ suptaḥ śanairūnmīlya locane
diśo vilokayanpārśve tamadrākṣīdavasthitam

271.12

sa tāvattasya ruṣṭasya dṛṣṭipātena bhārata || dehajenāgninā dagdho bhasmasādabhavatkṣaṇāt

271.13

rājovāca || ko nāma sa pumānbrahmankasya kiṃvairya eva ca || kasmādguhāṃ gataḥ śiṣye kiṃtejo yavanāīnaḥ

271.14

śrīśuka uvāca
sa ikṣvākukule jāto māndhātṛtanayo mahān || mucukunda iti khyāto brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ

271.15

sa yācitaḥ suragaṇairindrādyairātmarakṣaṇe
asurebhyaḥ paritrastaistadrakṣāṃ so'karościram

271.16

labdhvā guhaṃ te svaḥpālaṃ mucukundamathābruvan || rājanrviramatāṃ kṛcchādbhavannaḥ paripālanāt

271.17

naraloke parityajya rājyaṃ nihatakaṇṭakam || asmānpālayato vīra kāmāste sarva ujjhitāḥ

271.18

sutā mahiṣyo bhavato jñātayo'mātyamantriṇaḥ || prajāśca tulyakālīyā nādhunā santi kalitāḥ

271.19

kālo balīyānbalināṃ bhagavāniśvaro'vyayaḥ || prajāḥkālayate
krīḍanpaśupālo yathā paśūn

271.20

varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te ṛte kaivalyamadya naḥ || eka eveśvarastasya bhagavānviṣṇuravyayaḥ

271.21

evamuktaḥ sa
vai devānabhivandya mahāyaśāḥ || aśayiṣṭa guhāviṣṭo nidrayā devadattayā

271.22

yavane bhasmasānnīte bhagavānsātvatarṣabhaḥ || ātmānaṃ darśayāmāsa
mucukundāya dhīmate

271.23

tamālokya ghanaśyāmaṃ pītakauśeyavāsasam || śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhena virājitam

271.24

caturbhujaṃ rocamānaṃ vaijayantyā ca mālayā || cāruprasannavadanaṃ sphuranmakarakuṇḍalam

271.25

prekṣaṇīyaṃ nṛlokasya sānurāgasmitekṣaṇam || apīcyavayasaṃ mattamgendrodāravikramam

271.26

paryapṛcchanmahābuddhistejasā tasya dharṣitaḥ || śaṅkitaḥ śanakai rājā durdharṣamiva tejasā

271.27

mucukunda uvāca || ko
bhavāniha samprāpto vipine girigahvare || padbhyāṃ padmapalāśābhyāṃ vicarasyuruṇṭake

271.28

kiṃsvittejasvināṃ tejo bhagavānvā vibhāvasuḥ
sūryaḥ somo mahendro vā lokapālo'paro'pi vā

271.29

manye tvāṃ devadevānāṃ trayāṇāṃ puruṣarṣabham || yadvādhase guhādhvāntaṃ pradīpaḥ prabhayā
yathā

271.30

śuśrūṣatāmavyalīkamasmākaṃ narapuṅgava || svajanma karma gotraṃ vā kathyatāṃ yadi rocate

271.31

vayaṃ tu puruṣavyāghra aikṣvākāḥ
kṣatravandhavaḥ || mucukunda iti prokto yauvanāśvātmajaḥ prabho

271.32

ciraprajāgaraśrānto nidrayopahatendriyaḥ || śaye'sminvijane kāmaṃ kenāpyutthāpito'dhunā

271.33

so'pi bhasmīkṛto nūnamātmīyenaiva pāpmanā || anantaraṃ bhavāñchrīmām̐llakṣito'mitraśātanaḥ

271.34

tejasā te'viṣahyeṇa
bhūri draṣṭuṃ na śaknumaḥ || hataujaso mahābhāga mānanīyo'si dehinām

271.35

evaṃ sambhāṣito rājñā bhagavānbhūtabhāvanaḥ || pratyāha prahasanvāṇyā
meghanādagabhīrayā

271.36

śrībhagavānuvāca || janmakarmābhidhānāni santi me'ṅga sahasraśaḥ || na śakyante'nusaṃkhyātumanantatvānmayā'pi hi

271.37

kacidrajāṃsi vimame pārthivānyurujanmabhiḥ || guṇakarmābhidhānāni na me janmāni karhicit

271.38

kālatrayopapannāni janmakarmāṇi
me nṛpa || anukramanto naivāntaṃ gacchanti paramarṣayaḥ

271.39

tathāpyadyatanānyaṅga śṛṇuṣva gadato mama

271.40

vijñāpito viriścena purā'haṃ dharmaguptaye || bhūmerbhārāyamāṇānāmasurāṇāṃ kṣayāya ca || avatīrṇo yadukule gṛha ānakadundubheḥ

271.41

vadanti vāsudeveti vasudevasutaṃ hi mām
kālanemirhataḥ kaṃsaḥ pralambādyāśca saddhiṣaḥ

271.42

ayaṃ ca yavano dagdho rājaṃste tigmacakṣuṣā || so'haṃ tavānugrahārthaṃ guhāmetāmupāgataḥ

271.43

prārthitaḥ pracuraṃ pūrvaṃ tvayā'haṃ bhaktavatsalaḥ || varānvṛṇīṣva rājarṣe sarvānkāmāndadāmi te || māṃ prapanno janaḥ kaścinna bhūyo'rhati śocitum

271.44

śrīśuka uvāca || ityuktastaṃ praṇamyāha mucukuṃdo mudānvitaḥ || jñātvā nārāyaṇaṃ devaṃ gargavākyamanusmaran

271.45

mucukunda uvāca || vimohito'yaṃ
jana īśa māyayā tvadīyayā tvāṃ na bhajatyanarthadṛk || sukhāya duḥkhaprabhaveṣu sajjate gṛheṣu yoṣitpuruṣaśca vañcitaḥ

271.46

labdhvā jano durlabhamatra
mānuṣaṃ kathañcidavyaṅgamayatnato'nagha || pādāravindaṃ na bhajatyasanmatirgṛhāndhakūpe patito yathā paśuḥ

271.47

mamaiṣa kālo'jita niṣphalo gato
rājyaśriyonnaddhamadasya bhūpateḥ || martyātmabuddheḥ sutadārakośabhūṣvāsajjamānasya durantacintayā

271.48

kalevare'sminghaṭakuḍyasannibhe nirūḍhamāno
naradeva ityaham || vṛto rathebhāśvapadānyanīkapairaigāṃ paryaṭaṃstvā'gaṇayansudurmadaḥ

271.49

pramattamuccairitikṛtyacintayā pravṛddhalobhaṃ viṣayeṣu lālasam
tvamapramattaḥ sahasā'bhipadyase kṣullelihāno'hirivākhumantakaḥ

271.50

purā ratherhemapariṣkṛtaiścaranmataṅgajairvā naradevasaṃjñitaḥ || sa eva kālena duratyayena te kalevaro viṭkṛmibhasmasaṃjñitaḥ

271.51

nirjitya dikpakramamabhūtavigraho varāsanasthaḥ samarājavanditaḥ || gṛheṣu maithunyasukheṣu yoṣitāṃ krīḍāmṛgaḥ puruṣa īśa nīyate

271.52

karoti karmāṇi tapaḥsu niṣṭhito nivṛttabhogastadapekṣayā dadat || punaśca bhūyeyamamaṃ svarāḍiti pravṛddhatarṣo na
sukhāya kalpate

271.53

bhavāpavargo bhramato yadā bhavejjanasya tarhyacyuta satsamāgamaḥ || satsaṅgamo yarhi tadaiva sadgatau parāvareśe tvayi jāyate matiḥ

271.54

manye mamānugraha īśa te kṛto rājyānubandhāpagamo yadṛcchayā || yaḥ prārthyate sādhubhirakacaryayā vanaṃ vivikṣadbhirakhaṇḍabhūmipaiḥ

271.55

na kāmaye'nyaṃ tava pādasevanādakiñcanaprārthyatamādvaraṃ vibho || ārādhya kastvavāṃ hyapavargadaṃ hare vṛṇīta āryo varamātmabandhanam

271.56

tasmādvisṛjyāśiṣa īśa sarvato rajastamaḥsattvaguṇānubandhanāḥ || nirañjanaṃ nirguṇamadvayaṃ paraṃ tvāṃ jñaptimātraṃ puruṣaṃ vrajāmyaham

271.57

ciramiha vṛjinārtastapyamāno'nutāpairavitṛṣaṣaḍamitro'labdhaśāntiḥ kathañcit || śaraṇada samupedastvatpadābjaṃ parātmannabhayamamṛtamaśokaṃ pāhi māpannamīśa

271.58

śrībhagavānuvāca || sārvabhauma mahārāja matiste vimalorjitā || varaiḥ pralobhitasyāpi na kāmairvihatā yataḥ

271.59

pralobhito varairyattvamapramādāya
viddhi tat || na dhīrmayyekabhaktānāmāśīrbhirbhidyate kvacit

271.60

yuñjānānāmabhaktānāṃ prāṇāyāmādibhirmanaḥ || akṣīṇavāsanaṃ rājandṛśyate
punarutthitam

271.61

vicarasva mahīṃ kāmaṃ mayyāveśitamānasaḥ || astveva nityadā tubhyaṃ bhaktirmayyanapāyinī

271.62

kṣātradharmasthito jantūnanyavadhīrmṛgayādibhiḥ || samāhitastapasā jahyaghaṃ madupāśritaḥ

271.63

janmanyanantare rājansarvabhūtasuhṛttamaḥ || bhūtvā dvijavarastvaṃ vai māmupaiṣyasi
kevalam

271.63.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe uttarārdhe mucukundastutirnāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)