Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 280

Anvitārthaprakāśikā 280

Language
Sanskrit

Contents

280.1

śrīśuka uvāca || karhicitsukhamāsīnaṃ svatalpasthaṃ jagadgurum || patiṃ paryacaradbhaiṣmī vyajanena sakhījanaiḥ

280.2

yastvetallīlayā viśvaṃ
sṛjatyattyavatīśvaraḥ || sa hi jātaḥ svasetūnāṃ gopīthāya yaduṣvajaḥ

280.3

tasminnantargṛhe bhrājanmuktādāmavilambinā || virājite vitānena
dīpairmaṇimayairapi

280.4

mallikādāmabhiḥ puṣpairdvirephakulanāditaiḥ || jālarandhrapraviṣṭaiśca gobhiścandramaso'malaiḥ

280.5

pārijātavanāmodavāyunodyānaśālinā || dhūpairagurujai rājañjālarandhravinirgataiḥ

280.6

payaḥphenanibhe śubhreparyaṅke kaśipūttame || upasthe sukhāsīnaṃ jagatāmīśvaraṃ patim

280.7

vālavyajanamādāya ratnadaṇḍaṃ sakhīkarāt || tena vījayatī devī upāsāñcakra īśvaram

280.8

sopācyutaṃ kvaṇayatī maṇinūpurābhyāṃ reje'ṅgulīyavalayavyajanāgrahastā || vastrāntagūḍhakucakuṅkumaśoṇahārabhāsā nitambadhṛtayā ca parārdhyakāñcyā

280.9

tāṃ rūpiṇīṃ śriyamananyagatiṃ nirīkṣya yā līlayā
dhṛtatanoranurūparūpā || prītaḥ smayannalakakuṇḍalaniṣkakaṇṭhavaktrollasatsmitasudhāṃ harirābabhāṣe

280.10

śrībhagavānuvāca || rājaputrīpsitā bhūpairlokapālavibhūtibhiḥ || mahānubhāvaiḥ śrīmadbhī rūpaudāryabalorjitaiḥ

280.11

tānprāptānarthino hitvā caidyādīnsmaradurmadān || dattā bhrātrā svapitrā ca
kasmānno vavṛṣe'samān

280.12

rājabhyo bibhyataḥ subhrūḥ samudraṃ śaraṇaṃ gatān || balavadbhiḥ kṛtadveṣānprāyastyaktanṛpāsanān

280.13

aspaṣṭavartmanāṃ puṃsāmalīkapathamayuṣām || āsthitāḥ padavīṃ subhrūḥ prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ

280.14

niṣkiñcanā vayaṃ śaśvanniṣkiñcanajanapriyāḥ
tasmātprāyeṇa na hyāḍhyā māṃ bhajanti sumadhyame

280.15

yayorātmasamaṃ vittaṃ janmaiśvaryākṛtirbhavaḥ || tayorvivāho maitrī ca nottamādhamayoḥ kvacit

280.16

vaidarbhyetadavijñāya tvayā'dīrghasamīkṣayā || vṛtā vayaṃ guṇairhīnā bhikṣubhiḥ ślāghitā mudhā

280.17

athātmano'nurūpaṃ vai bhajasva
kṣatriyarṣabham || yena tvamāśiṣaḥ satyā ihāmutra ca lapsyase

280.18

caidyaśālvajarāsandhadantavaktrādayo nṛpāḥ || mama dviṣanti vāmoru rukmī
cāpi tavāgrajaḥ

280.19

teṣāṃ vīryamadāndhānāṃ dṛptānāṃ smayanuttaye || ānītā'si mayā bhadre tejo'paharatā satām

280.20

udāsīnā vayaṃ nūnaṃ
na stryapatyārthakāmukāḥ || ātmalabdhyā smahe pūrṇā gehayorjyotirakriyāḥ

280.21

śrīśuka uvāca || etāvaduktvā bhagavānātmānaṃ vallabhābhiva
manyamānāmaviśleṣāttaddarpaghna upāramat

280.22

iti trilokeśapatestadātmanaḥ priyasya devyaśrutapūrvamapriyam || āśrutya bhītā hṛdi jātavepathuścintāṃ
durantāṃ rudatī jagāma ha

280.23

padā sujātena nakhāruṇaśriyā bhuvaṃ likhantyaśrubhirañjanāsitaiḥ || āsiñcatī kuṅkumarūṣitau stanau tasthāvadhomukhyatiduḥkharuddhavāk

280.24

tasyāḥ suduḥkhabhayaśokāvindhabuddherhastācchlathadvalayato vyajanaṃ papāta || dehaśca vikkavadhiyaḥ sahasaiva muhyan rambheva
vāyuvihatā pravikīrya keśān

280.25

tadṛṣṭvā bhagavānkṛṣṇaḥ priyāyāḥ premabandhanam || hāsyaprauḍhimajānantyāḥ karuṇaḥ so'nvakampata

280.26

paryaṅkādavaruhyāśu tāmutthāpya caturbhujaḥ || keśānsamuhya tadvaktraṃ prāmṛjatpadmapāṇinā

280.27

pramṛjyāśrukale netre stanau copahatau śucā || āśliṣya
bāhunā rājannananyaviṣayāṃ satīm

280.28

sāntvayāmāsa sāntvajñaḥ kṛpayā kṛpaṇāṃ prabhuḥ || hāsyaprauḍhibhramaccittāmatadarhā satāṃ gatiḥ

280.29

śrībhagavānuvāca || mā māṃ vaidarbhyasūyethā jāne tvāṃ matparāyaṇām || tvadvacaḥśrotukāmena khelyā''caritamaṅgane

280.30

mukhaṃ ca premasaṃrambhasphuritādharamīkṣitum || kaṭākṣāruṇapāpāṅgaṃ sundarabhrukuṭītaṭam

280.31

ayaṃ hi paramo lābho gṛheṣu gṛhamedhinām || yannarmenīyate yāmaḥ priyayā bhīru
bhāmini

280.32

śrīśuka uvāca || saivaṃ bhagavatā rājanvaiṭarbhī parisāntvitā || jñātvā tatparihāsoktiṃ priyatyāgamayaṃ jahau

280.33

babhāṣe
ṛṣabhaṃ puṃsāṃ vīkṣantī bhagavanmukham || sabrīḍahāsarucirasnigdhāpāṅgena bhārata

280.34

rukmiṇyuvāca || nanvevametadaravindavilocanāha yadvai
bhavānbhagavato'sadṛśī vibhūmnaḥ || kva sve mahimvyabhirato bhagavāṃstryadhīśaḥ kāhaṃ guṇaprakṛtirajñagṛhītapādā

280.35

satyaṃ bhayādiva guṇebhya urukramāntaḥ śete samudra upalambhanamātra ātmā || nityaṃ kadindriyagaṇaiḥ kṛtavigrahastvaṃ tvatsevakairnṛpapadaṃ vidhutaṃ tamo'ndham

280.36

tvatpādapadmamakarandajuṣāṃ munīnāṃ vartmāsphuṭaṃ nṛpaśubhirnanu durvibhāvyam || yasmādalaukikamivehitamīśvarasya bhūmaṃstavehitamatho anu ye bhavantam

280.37

niṣkiñcano
nanu bhavānna yato'sti kiñcidyasmai baliṃ balibhujo'pi harantyajādyāḥ || na tvā vidantyasutṛpo'ntakamāḍhyatāndhāḥ preṣṭho bhavānbalibhujāmapi te'pi
tubhyam

280.38

tvaṃ vai samastapuruṣārthamayaḥ phalātmā yadvāñchayā sumatayo visṛjanti kṛtsnam || teṣāṃ vibho samucito bhavataḥ samājaḥ puṃsaḥ
striyāśca ratayoḥ sukhaduḥkhinorna

280.39

tvaṃ nyastadaṇḍamunibhirgaditānubhāva ātmātmadaśca jagatāmiti me vṛto'si || hitvā bhavadbhruva udīritakālavegadhvastāśiṣo'bjabhavanākapatīnkuto'nye

280.40

jāḍyaṃ vacastava gadāgraja yastu bhūpānvidrāvya śārṅganinadena jahartha māṃ tvam || siṃho
yathā svabalimīśa paśūnsvabhāgaṃ tebhyo bhayādyadudadhiṃ śaraṇaṃ prapannaḥ

280.41

yadvāñchayā nṛpaśikhāmaṇayo'ṅgavainyajāyantanāhuṣagayādaya aikapatyam
rājyaṃ visṛjya viviśurvanamambujākṣa sīdanti te'nupadavīṃ ta ihāsthitāḥ kim

280.42

kā'nyaṃ śrayeta tava pādasarojagandhamāghrāya sanmukharitaṃ
janatāpavargam || lakṣmyālayaṃ tvavigaṇayya guṇālayasya martyā sadorubhayamarthaviviktadṛṣṭiḥ

280.43

taṃ tvā'nurūpamabhajaṃ jagatāmadhīśamātmānamatra ca
paratra ca kāmapūram || sthānme tavāṃghriśaraṇaṃ sṛttibhirbhramantyā yo vai bhajantamupayātyanṛtāpavargaḥ

280.44

tasyāḥ syuracyuta nṛpā bhavatopadiṣṭāḥ
strīṇāṃ gṛheṣu kharagośvabiḍālabhṛtyāḥ || yatkarṇamūlamari karṣaṇa nopayāyādyuṣmatkathā mṛḍaviriñcasabhāsu gītā

280.45

tvakśmaśruromanakhakeśapinaddhamantarmāṃsāsthiraktakṛmiviṭkaphapittavātam || jīvacchavaṃ bhajati kāntamatirvimūḍhā yā te padāmbajamakarandamajighratī strī

280.46

astvambujākṣa mama
te caraṇānurāga ātmannatasya mayi cānatiriktadṛṣṭeḥ || yahya̍sya vṛddhaya upāttarajo'timātro māmīkṣase taduha naḥ paramānukampā

280.47

naivālīkamahaṃ manye vacaste madhusūdana || ambāyā iva hi prāyaḥ kanyāyāḥ syādratiḥ kvacit

280.48

vyūḍhāyāścāpi puṃścalyā mano'bhyeti navaṃ navam
budho'satīṃ na bibhṛyātāṃ bibhradubhayacyutaḥ

280.49

śrībhagavānuvāca || sādhvyetacchrotukāmaistvaṃ rājaputri pralambhitā || mayoditaṃ yadanvāttha sarvaṃ
tatsatyameva hi

280.50

yānyānkāmayase kāmānmayyakāmāya bhāmini || santi hyekāntabhaktāyāstava kalyāṇi nityadā

280.51

upalabdhaṃ
patiprema pātivratyaṃ ca te'naghe || yadvākyaiścālyamānāyā na dhīrmayyapakarṣitā

280.52

ye māṃ bhajanti dāmpatye tapasā vratacaryayā || kāmātmāno'pavargeśaṃ mohitā mama māyayā

280.53

māṃ prāpya māninyapavargasampadaṃ vāñchanti ye sampada eva tatpatim || te mandabhāgyā niraye'pi ye
nṛṇāṃ mātrātmakatvānnirayaḥ susaṅgamaḥ

280.54

diṣṭyā gṛheśvaryasakṛnmayi tvayā kṛtānuvṛttirbhavamocanī khalaḥ || suduṣkarā'sau sutarāṃ durāśipyo
hyasumbharāyā nikṛtijuṣaḥ striyāḥ

280.55

na tvādṛśīṃ praṇayinīṃ gṛhiṇīṃ gṛheṣu paśyāmi mānini yayā svavivāhakāle || prāptānnṛpānavigaṇayya
rahoharo me prasthāpito dvija upaśrutasatkathasya

280.56

bhrāturvirūpakaraṇaṃ yudhi nirjitasya prodvāhaparvaṇi ca tadvadhamakṣagoṣṭhyām || duḥkhaṃ samutthamasahā'smadayogabhītyā naivābravīḥ kimapi tena vayaṃ jitāste

280.57

dūtastvayā''tmalabhane suviviktamaṃtraḥ prasthāpito mayi cirāyati śūnyametat
matvā jihāsa idamaṅgamananyayogyaṃ tiṣṭheta tattvayi vayaṃ pratinaṃdayāmaḥ

280.58

śrīśuka uvāca || evaṃ sauratasaṃlāpairbhagavānjagadīśvaraḥ || svarato
ramayā reme naralokaṃ viḍambayan

280.59

tathā'nyāsāmapi vibhurgṛheṣu gṛhavāniva || āsthito gṛhamedhīyāndharmāllokagururhariḥ

280.59.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe uttarārdhe kṛṣṇarukmiṇīsaṃvādo nāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)