Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 3

Anvitārthaprakāśikā 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

atha bhāgavatamāhātmyaprāraṃbhaḥ
jñānavairāgyābhidhasvaputrasahitā bhaktiḥ
atha śrīmadbhāgavatamāhātmyaprārambhaḥ
śrīgaṇeśāya namaḥ || śrīsarasvatyai namaḥ || śrīgurubhyo namaḥ || yaṃ pravrajantamanupetamapetakṛtyaṃ dvaipāyano virahakātara ājuhāva || putreti
tanmayatayā taravo'bhinedustaṃ sarvabhūtahṛdayaṃ munimānato'smi

3.2

naimiṣe sūtamāsīnamabhivādya mahāmatim || kathāmṛtarasāsvādakuśalaḥ
śaunako'bravīt

3.3

śaunaka uvāca || ajñānadhvāntavidhvaṃsa koṭisūryasamaprabha || sūtākhyāhi kathāsāraṃ mama karṇarasāyanam

3.4

bhaktijñānavirāgāptaviveko vardhate katham || māyāmohanirāsaśca vaiṣṇavaiḥ kriyate katham

3.5

iha ghore kalau prāpte jīvaścāsuratāṃ gataḥ || kleśaklāntasya tasyaiva śodhane kiṃ parāyaṇam

3.6

śreyasāṃ yadbhavecchreyaḥ pāvanānāṃ ca pāvanam || kṛṣṇaprāptikaraṃ śaśvatsādhanaṃ tadvadādhunā

3.7

cintāmaṇirlokasukhaṃ surendraḥ svargasampadam || prayacchati guruḥ prīto vaikuṇṭhaṃ yogidurlabham

3.8

sūta uvāca || prītiḥ śaunaka citte te yato vacmi vicārya
ca || sarvasiddhāntaniṣpannaṃ saṃsārabhayanāśanam

3.9

bhaktyoghavavardhanaṃ yacca kṛṣṇasantoṣahetukam || tadahaṃ te'bhidhāsyāmi sāvadhānatayā śṛṇu

3.10

kālavyālamukhagrāsatrāsanirṇośahetave || śrīmadbhāgavataṃ śāstraṃ kalau kīreṇa bhāṣitam

3.11

etasmādaparaṃ kiñcinmanaḥśuddhyai na vidyate || janmāntare bhavetpuṇyaṃ tadā bhāgavataṃ labhet

3.12

parīkṣṇite kathāṃ vaktuṃ sabhāyāṃ saṃsthite śuke || sudhākumbhaṃ gṛhītvaiva devāstatra samāgaman

3.13

śukaṃ
natvā'vadan sarve svakāryakuśalāḥ surāḥ || kathāsudhāṃ prayacchasva gṛhītvaiva sudhāmimām

3.14

evaṃ vinimaye jāte sudhā rājñā prapīyatām
prapāsyāmo vayaṃ sarve śrīmadbhāgavatāmṛtam

3.15

kva sudhā kva kathā loke kva kācaḥ kva maṇirmahān || brahmarāto vicāryeti tadā devānjahāsa ha

3.16

abhaktāṃstāṃśca vijñāya na dadau sa kathāmṛtam || śrīmadbhāgavatī vārtā surāṇāmapi durlabhā

3.17

rājño mokṣaṃ tathā vīkṣya purā dhātā'pi
vismitaḥ || satyaloke tulāṃ baddhvā'tolayatsādhanānyadaḥ

3.18

laghūnyanyāni jātāni gauraveṇa idaṃ mahat || tadā ṛṣigaṇāḥ sarve vismayaṃ
paramaṃ yayuḥ

3.19

menire bhagavadrūpaṃ śāstraṃ bhāgavataṃ kṣitau || paṭhanācchravaṇātsadyo vaikuṇṭhaphaladāyakam

3.20

saptāhaśravaṇenaiva sarvathā muktidāyakam || sanakādyaiḥ purā proktaṃ nāradāya dayāparaiḥ

3.21

yadyapi brahmasambandhācchrutametatsurarṣiṇā || saptāhaśravaṇavidhiḥ kumāraistasya bhāṣitaḥ

3.22

śaunaka uvāca || lokavigrahayuktasya nāradasyāsthirasya ca || vidhiścaiva kutaḥ prītiḥ saṃyogaḥ kutra taiḥ saha

3.23

sūta uvāca
atra te kīrtayiṣyāmi bhaktipuṣṭaṃ kathānakam || śukena mama yatproktaṃ rahaḥ śiṣyaṃ vicārya ca

3.24

ekadā tu viśālāyāṃ catvāra ṛṣayo'malāḥ
satsaṅgārthaṃ samāyātā dadṛśustatra nāradam

3.25

kumārā ūcuḥ || kathaṃ brahman dīnamukhaḥ kutaścintāparo bhavān || tvaritaṃ gamyate kutra kutaśrāgamanaṃ tava

3.26

idānīṃ śūnyacitto'si gatavitto yathā janaḥ || tavedaṃ muktasaṅgasya nocitaṃ vada kāraṇam

3.27

nārada uvāca || ahaṃ
tu pṛthivīṃ yāto jñātvā sarvottamārmeti || puṣkaraṃ ca prayāgaṃ ca kāśīṃ godāvarīṃ tathā

3.28

harikṣetraṃ kurukṣetraṃ śrīraṅgaṃ setubandhanam || evamādiṣu
tīrtheṣu bhramamāṇa itastataḥ

3.29

nāpaśyaṃ kutraciccharma manaḥsantoṣakārakam || kalinā'dharmamitreṇa dhareyaṃ vādhitā'dhunā

3.30

satyaṃ nāsti tapaḥ
śaucaṃ dayā dānaṃ na vidyate || udarambharayo jīvā varākā kūṭabhāṣiṇaḥ

3.31

mandāḥ sumandamatayo mandabhāgyā hyupadrutāḥ || pākhaṇḍaniratāḥ santo
viraktāḥ saparigrahāḥ

3.32

taruṇīprabhutā gehe śyālako buddhidāyakaḥ || kanyāyā vikrayo lobhāddampatīnāṃ ca kalkanam

3.33

āśramā yavanai
ruddhāstīrthāni saritastathā || devatāyatanānyatra duṣṭairnaṣṭāni bhūriśaḥ

3.34

na yogī naiva siddho vā na jñānī satkriyo naraḥ || kalidāvānalenādya sādhanaṃ bhasmatāṃ gatam

3.35

aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlā dvijātayaḥ || kāminyaḥ keśaśūlinyaḥ saṃbhavanti kalāviha

3.36

evaṃ
paśyankalerdoṣānparyaṭannavanīmaham || yāmunaṃ taṭamāpanno yatra līlā harerabhūt

3.37

tatrāścaryaṃ mayā dṛṣṭaṃ śrūyatāṃ tanmunīśvarāḥ || ekā tu taruṇī
tatra niṣaṇṇā khinnamānasā

3.38

dvau vṛddhau patitau pārśve niḥśvasanāvacetanau || śuśrūṣantī prabodhantī rudantī ca tayoḥ puraḥ

3.39

daśadikṣu
nirīkṣantī rakṣitāraṃ nijaṃ vapuḥ || vījyamānā śatastrībhirbodhyamānā muhurmuhuḥ

3.40

dṛṣṭvā dūrādgataḥ so'haṃ kautukena tadantikam || māṃ dṛṣṭvā
cotthitā bālā vihvalā cābravīdvacaḥ

3.41

bālovāca || bho bhoḥ sādho kṣaṇaṃ tiṣṭha macchintāmapi nāśaya || darśanaṃ tava lokasya sarvathā'ghaharaṃ param

3.42

bahudhā tava vākyena duḥkhaśāntirbhaviṣyati || yadā bhāgyaṃ bhavedbūri bhavato darśanaṃ tadā

3.43

nārada uvāca || kā'si tvaṃ
kāvimau cemā nāryaḥ kāḥ padmalocanāḥ || vada devi savistāraṃ svasya duḥkhasya kāraṇam

3.44

bālovāca || ahaṃ bhaktiriti khyātā imau me
tanayau matau || jñānavairāgyanāmānau kālayogena jarjarau

3.45

gaṅgādyāḥ saritaścemā matsevārthaṃ samāgatāḥ || tathāpi na ca me śreyaḥ sevitāyāḥ
surairapi

3.46

idānīṃ śṛṇu maddhārtā sacittastvaṃ tapodhana || vārtā me vitatā'pyasti tāṃ śrutvā sukhamāvaha

3.47

utpannā draviḍe sā'haṃ vṛddhiṃ
karṇāṭake matā || kvacitkvacinmahārāṣṭra gurjare jīrṇatāṃ gatā

3.48

tatra ghorakaleryogotpākhaṇḍaiḥ khaṇḍitāṅgakā || durbalā'haṃ ciraṃ jātā putrābhyāṃ saha
mandatām

3.49

vṛndāvanaṃ punaḥ prāpya navīneva surūpiṇī || jātā'haṃ yuvatī samyakpreṣṭharūpā tu sāmpratam

3.50

imau tu śayitāvatra sutau me
kliśyataḥ śramāt || idaṃ sthānaṃ parityajya videśaṃ gamyate mayā

3.51

jaraṭhatvaṃ samāyātau tena duḥkhena duḥkhitā || sā'haṃ tu taruṇī kasmātsutau
vṛddhāvimau kutaḥ

3.52

trayāṇāṃ sahacāritvādvaiparītyaṃ kutaḥ sthitam || ghaṭate jaraṭhā mātā taruṇau tanayāviti

3.53

ataḥ śocāmi cātmānaṃ
vismayāviṣṭamānasā || vada yoganidhe dhīman kāraṇaṃ cātra kiṃ bhavet

3.54

nārada uvāca || jñānenātmani paśyāmi sarvametattavānaghe || na viṣādastvayā kāryo hariḥ śaṃ te kariṣyati

3.55

sūta uvāca || kṣaṇamātreṇa tajjñātvā vākyamūce munīśvaraḥ || || nārada uvāca || śṛṇuṣvāvahitā bāle yugo'yaṃ dāruṇaḥ kaliḥ

3.56

tena luptaḥ sadācāro yogamārgastapāṃsi ca || janā aghāsurāyante śāṭhyaduṣkarmakāriṇaḥ

3.57

iha santo viṣīdanti prahṛṣyanti hyasādhavaḥ || dhatte dhairyaṃ tu yo dhīmān sa dhīraḥ paṇḍito'thavā

3.58

aspṛśyā'navalokyeyaṃ śeṣabhārakaro
dharā || varṣe varṣe kramājjātā maṅgalaṃ nāpi dṛśyate

3.59

na tvāmapi sutaiḥ sākaṃ ko'pi paśyati sāmpratam || upekṣitā'nurāgāndhairjarjaratvena saṃsthitā

3.60

vṛndāvanasya saṃyogātpunastvaṃ taruṇī navā || dhanyaṃ vṛndāvanaṃ tena bhaktirnṛtyati yatra ca

3.61

atremau grāhakābhāvānna jarāmapi
muñcataḥ || kiṃcidātmasukheneha prasuptirmanyate'nayoḥ

3.62

śrībhaktiruvāca || kathaṃ parīkṣi tā rājñā sthāpito hyaśuciḥ kaliḥ || pravṛtte tu kalau
sarvasāraḥ kutra gato mahān

3.63

karuṇāpareṇa hariṇā'pyadharmaḥ kathamīkṣyate || imaṃ me saṃśayaṃ chindhi tvadvācā sukhitā'smyaham

3.64

nārada uvāca || yadi pṛṣṭastvayā bāle premataḥ śravaṇaṃ kuru || sarvaṃ vakṣyāmi te bhadre kaśmalaṃ te gamiṣyati

3.65

yadā mukundo bhagavān kṣmāṃ
tyaktvā svapadaṃ gataḥ || taddinātkalirāyātaḥ sarvasādhanabādhakaḥ

3.66

dṛṣṭo digvijaya rājā dīnataccharaṇaṃ gataḥ || na mayā māraṇīyo'yaṃ
sāraṅga iva sārabhuk

3.67

yatphalaṃ nāsti tapasā na yogena samādhinā || tatphalaṃ labhate samyakkalau keśavakīrtanāt

3.68

ekākāraṃ kaliṃ
dṛṣṭvā sāravatsāranīrasam || viṣṇurātaḥ sthāpitavān kalijānāṃ sukhāya ca

3.69

kukarmācaraṇātsāraḥ sarvato nirgato'dhunā || padārthāḥ
saṃsthitā bhūmau bījahīnāstuṣā yathā

3.70

viprairbhāgavatī vārtā gehe gehe jane jane || kāritā kaṇalobhena kathāsārastato gataḥ

3.71

atyugrabhūrikarmāṇo nāstikā rauravā janāḥ || te'pi tiṣṭhanti tīrtheṣu tīrthasārastato gataḥ

3.72

kāmakrodhamahālobhatṛṣṇāvyākulacetasaḥ
te'pi tiṣṭhanti tapasi tapaḥsārastato gataḥ

3.73

manasaścājayāllobhāddambhātpākhaṇḍasaṃśrayāt || śāstrāṇamabhyasanāccaiva dhyānayogaphalaṃ gatam

3.74

paṇḍitāstu kalatreṇa ramante mahiṣā iva || putrasyotpādane dakṣā adakṣā muktisādhane

3.75

na hi vaiṣṇavatā kutra sampradāyapuraḥsarā || evaṃ
pralayatāṃ prāpto vastusāraḥ sthale sthale

3.76

ayaṃ tu yugadharmo hi vartate kasya dūṣaṇam || atastu puṇḍarīkākṣaḥ sahate nikaṭe sthitaḥ

3.77

sūta uvāca || iti tadvacanaṃ śrutvā vismayaṃ paramaṃ gatā || bhaktirūce vaco bhūyaḥ śrūyatāṃ tacca śaunaka

3.78

śrībhaktiruvāca || surarṣe tvaṃ ca
dhanyo'si madbhāgyena samāgataḥ || sādhūnāṃ darśanaṃ loke sarvasiddhikaraṃ param

3.79

jayati jayati māyāṃ yasya kāyādhavaste vacanaracanamekaṃ kevalaṃ
cākalayya || dhruvapadamapi yāto yatkṛpāto dhruvo'yaṃ sakalakuśalapātraṃ brahmaputraṃ nato'smi

3.79.p1

iti śrīpadmapurāṇe uttarakhaṇḍe śrībhāgavatamāhātmye bhaktināradasamāgamo nāma prathamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)