Anvitarthaprakashika 321
Anvitārthaprakāśikā 321
- Language
- Sanskrit
Contents
- 321.37 — 1 part
321.1
śrībhagavānuvāca || mayoditeṣvavahitaḥ svadharmeṣu madāśrayaḥ || varṇāśramakulācāramakāmātmā samācaret
321.2
anvīkṣeta viśuddhātmā dehināṃ
viṣayātmanām || guṇeṣu tattvadhyānena sarvvārambhavivaryayam
321.3
suptasya viṣayāloko dhyāyato vā manorathaḥ || nānātmakatvādviphalastathā bhedātmadhīrguṇaiḥ
321.4
nivṛttaṃ karma seveta pravṛttaṃ matparastyajet || jijñāsāyāṃ saṃpravṛtto nādriyetkarmacodanām
321.5
yamānabhīkṣṇaṃ seveta niyamānmatyaraḥ
kvacit || madabhijñaṃ guruṃ śāntamupāsīta madātmakam
321.6
amānyamatsaro dakṣo nirmamo dṛḍhasauhṛdaḥ || asatvaro'rthajijñāsuranasūyuramoghavāk
321.7
jāyāpatyagṛhakṣetrasvajanadraviṇādiṣu || udāsīnaḥ samaṃ paśyansarveṣvarthamivātmanaḥ
321.8
vilakṣaṇaḥ sthūlasūkṣmaddehādātmekṣitā svadṛk
yathā'gnirdāruṇo dāhyāddāhako'nyaḥ prakāśakaḥ
321.9
nirodhotpattyaṇubṛhannānātvaṃ tatkṛtānguṇān || antaḥpraviṣṭa ādhatte evaṃ dehaguṇānparaḥ
321.10
yo'sau guṇairviracito deho'yaṃ puruṣasya hi || saṃsārastannibandho'yaṃ puṃso vidyācchidātmanaḥ
321.11
tasmājjijñāsayātmānamātmasthaṃ kevalaṃ param
saṅgamya nirasedetadvastubuddhiṃ yathākramam
321.12
ācāryo'raṇirādyaḥ syādantevāsyuttarāraṇiḥ || tatsandhānaṃ pravacanaṃ vidyāsandhiḥ sukhāvahaḥ
321.13
vaiśāradī sā'tiviśuddhabuddhirdhunoti māyāṃ guṇasamprasūtām || guṇām̐śca sandahya yadātmametatsvayaṃ ca śāmyatyasamidyathā'gniḥ
321.14
athaiṣāṃ karmakartṛṇāṃ bhoktṝṇāṃ sukhaduḥkhayoḥ || nānātvamatha nityatvaṃ lokakālāgamātmanām
321.15
manyase sarvabhāvānāṃ saṃsthā hyautpattikī yathā
tattadākṛtibhedena jāyate bhidyate ca dhīḥ
321.16
evamapyaṅga sarveṣāṃ dehināṃ dehayogataḥ || kālāvayavataḥ santi bhāvā janmādayo'sakṛt
321.17
atrāpi karmaṇāṃ karturasvātantryaṃ ca lakṣyate || bhoktuśca duḥkhasukhayoḥ ko nvartho vivaśaṃ bhajet
321.18
na dehināṃ sukhaṃ kiñcidvidyate viduṣāmapi || tathā ca duḥkhaṃ mūḍhānāṃ vṛthā'haṅkaraṇaṃ param
321.19
yadi prāptiṃ vighātaṃ ca jānanti sukhaduḥkhayoḥ || te'pyaddhā na viduryaugaṃ mṛtyurna prabhavevyathā
321.20
ko nvarthaḥ sukhayatyenaṃ kāmo vā mṛtyurantike || āghātaṃ nīyamānasya vadhyasyeva na tuṣṭidaḥ
321.21
śrutaṃ ca dṛṣṭavad duṣṭaṃ spardhāsūyā'tyayavyayaiḥ || bahvantarāyakā matvātkṛṣipaccā'pi niṣphalam
321.22
antarāyairavihato yadi dharmaḥ svanuṣṭhitaḥ || tenāpi nirjitaṃ sthānaṃ yathā
gacchati tacchṛṇu
321.23
iṣṭveha devatā yajñaiḥ svarlokaṃ yāti yājñikaḥ || bhuñjīta devavattatra bhogāndivyānnijājitān
321.24
svapuṇyopacite
śubhre vimāna upagīyate || gandharvairviharanmadhye devīnāṃ hṛdyaveṣadhṛk
321.25
strībhiḥ kāmagayānena kiṅkiṇījālamālinā || krīḍanna vedātmapātaṃ surākrīḍeṣu nirvṛtaḥ
321.26
tāvatpramodate svarge yāvatpuṇyaṃ samāpyate || kṣīṇapuṇyaḥ patatyarvāganicchankālacālitaḥ
321.27
yadyadharmarataḥ saṅgādasatāṃ
vā'jitendriyaḥ || kāmātmā kṛpaṇo lubdhaḥ straiṇo bhūtavihiṃsakaḥ
321.28
paśūnavidhinā''labhya pretabhūtagaṇānyajan || narakānavaśo janturgatvā
yātyulbaṇaṃ tamaḥ
321.29
karmāṇi duḥkhodarkāṇi kurvandehena taiḥ punaḥ || dehamābhajate tatra kiṃ sukhaṃ martyadharmiṇaḥ
321.30
lokānāṃ lokapālānāṃ
madbhayaṃ kalpajīvinām || brahmaṇo'pi bhayaṃ matto dviparāddheparāyuṣaḥ
321.31
guṇāḥ sṛjanti karmāṇi guṇo'nusṛjate guṇān || jīvastu guṇasaṃyukto
bhuṅkte karmaphalānyasau
321.32
yāvatsyādguṇavaiṣamyaṃ tāvannānātvamātmanaḥ || nānātvamātmano yāvatpāratantryaṃ tadeva hi
321.33
yāvadasyāsvatantratvaṃ tāvadīśvarato bhayam || ya etattsamupāsīraṃste muhyanti śucā'rpitāḥ
321.34
kāla ātmāgamo lokaḥ svabhāvo dharma eva ca || iti māṃ
bahudhā prāhurguṇavyatikare sati
321.35
uddhava uvāca || guṇeṣu vartamāno'pi deheṣvanapāvṛtaḥ || guṇairna baddhyate dehī baddhyate vā kathaṃ vibho
321.36
kathaṃ varteta viharetkairvā jñāyeta lakṣaṇaiḥ || kiṃ bhuñjītota visṛjecchayītāsīta yāti vā
321.37
etadacyuta me brūhi praśnaṃ praśnavidāṃ vara
nityabaddho nityamukta eka eveti me bhramaḥ
321.37.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe ekādaśaskandhe bhagavaduddhavasaṃvāde daśamo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Uddhavagītā — Sanskrit
- Kṛṣṇauddhavasaṃvāda — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Bhāgavata ekādaśaskandha — Sanskrit
- Bhāgavatakathāsāptāhika — Śrīrāmamūrti Śāstrī Paurāṇika, Sanskrit
- Siddhāntarahasya — Jagannātha Sarasvatī, Sanskrit