Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 321

Anvitārthaprakāśikā 321

Language
Sanskrit

Contents

321.1

śrībhagavānuvāca || mayoditeṣvavahitaḥ svadharmeṣu madāśrayaḥ || varṇāśramakulācāramakāmātmā samācaret

321.2

anvīkṣeta viśuddhātmā dehināṃ
viṣayātmanām || guṇeṣu tattvadhyānena sarvvārambhavivaryayam

321.3

suptasya viṣayāloko dhyāyato vā manorathaḥ || nānātmakatvādviphalastathā bhedātmadhīrguṇaiḥ

321.4

nivṛttaṃ karma seveta pravṛttaṃ matparastyajet || jijñāsāyāṃ saṃpravṛtto nādriyetkarmacodanām

321.5

yamānabhīkṣṇaṃ seveta niyamānmatyaraḥ
kvacit || madabhijñaṃ guruṃ śāntamupāsīta madātmakam

321.6

amānyamatsaro dakṣo nirmamo dṛḍhasauhṛdaḥ || asatvaro'rthajijñāsuranasūyuramoghavāk

321.7

jāyāpatyagṛhakṣetrasvajanadraviṇādiṣu || udāsīnaḥ samaṃ paśyansarveṣvarthamivātmanaḥ

321.8

vilakṣaṇaḥ sthūlasūkṣmaddehādātmekṣitā svadṛk
yathā'gnirdāruṇo dāhyāddāhako'nyaḥ prakāśakaḥ

321.9

nirodhotpattyaṇubṛhannānātvaṃ tatkṛtānguṇān || antaḥpraviṣṭa ādhatte evaṃ dehaguṇānparaḥ

321.10

yo'sau guṇairviracito deho'yaṃ puruṣasya hi || saṃsārastannibandho'yaṃ puṃso vidyācchidātmanaḥ

321.11

tasmājjijñāsayātmānamātmasthaṃ kevalaṃ param
saṅgamya nirasedetadvastubuddhiṃ yathākramam

321.12

ācāryo'raṇirādyaḥ syādantevāsyuttarāraṇiḥ || tatsandhānaṃ pravacanaṃ vidyāsandhiḥ sukhāvahaḥ

321.13

vaiśāradī sā'tiviśuddhabuddhirdhunoti māyāṃ guṇasamprasūtām || guṇām̐śca sandahya yadātmametatsvayaṃ ca śāmyatyasamidyathā'gniḥ

321.14

athaiṣāṃ karmakartṛṇāṃ bhoktṝṇāṃ sukhaduḥkhayoḥ || nānātvamatha nityatvaṃ lokakālāgamātmanām

321.15

manyase sarvabhāvānāṃ saṃsthā hyautpattikī yathā
tattadākṛtibhedena jāyate bhidyate ca dhīḥ

321.16

evamapyaṅga sarveṣāṃ dehināṃ dehayogataḥ || kālāvayavataḥ santi bhāvā janmādayo'sakṛt

321.17

atrāpi karmaṇāṃ karturasvātantryaṃ ca lakṣyate || bhoktuśca duḥkhasukhayoḥ ko nvartho vivaśaṃ bhajet

321.18

na dehināṃ sukhaṃ kiñcidvidyate viduṣāmapi || tathā ca duḥkhaṃ mūḍhānāṃ vṛthā'haṅkaraṇaṃ param

321.19

yadi prāptiṃ vighātaṃ ca jānanti sukhaduḥkhayoḥ || te'pyaddhā na viduryaugaṃ mṛtyurna prabhavevyathā

321.20

ko nvarthaḥ sukhayatyenaṃ kāmo vā mṛtyurantike || āghātaṃ nīyamānasya vadhyasyeva na tuṣṭidaḥ

321.21

śrutaṃ ca dṛṣṭavad duṣṭaṃ spardhāsūyā'tyayavyayaiḥ || bahvantarāyakā matvātkṛṣipaccā'pi niṣphalam

321.22

antarāyairavihato yadi dharmaḥ svanuṣṭhitaḥ || tenāpi nirjitaṃ sthānaṃ yathā
gacchati tacchṛṇu

321.23

iṣṭveha devatā yajñaiḥ svarlokaṃ yāti yājñikaḥ || bhuñjīta devavattatra bhogāndivyānnijājitān

321.24

svapuṇyopacite
śubhre vimāna upagīyate || gandharvairviharanmadhye devīnāṃ hṛdyaveṣadhṛk

321.25

strībhiḥ kāmagayānena kiṅkiṇījālamālinā || krīḍanna vedātmapātaṃ surākrīḍeṣu nirvṛtaḥ

321.26

tāvatpramodate svarge yāvatpuṇyaṃ samāpyate || kṣīṇapuṇyaḥ patatyarvāganicchankālacālitaḥ

321.27

yadyadharmarataḥ saṅgādasatāṃ
vā'jitendriyaḥ || kāmātmā kṛpaṇo lubdhaḥ straiṇo bhūtavihiṃsakaḥ

321.28

paśūnavidhinā''labhya pretabhūtagaṇānyajan || narakānavaśo janturgatvā
yātyulbaṇaṃ tamaḥ

321.29

karmāṇi duḥkhodarkāṇi kurvandehena taiḥ punaḥ || dehamābhajate tatra kiṃ sukhaṃ martyadharmiṇaḥ

321.30

lokānāṃ lokapālānāṃ
madbhayaṃ kalpajīvinām || brahmaṇo'pi bhayaṃ matto dviparāddheparāyuṣaḥ

321.31

guṇāḥ sṛjanti karmāṇi guṇo'nusṛjate guṇān || jīvastu guṇasaṃyukto
bhuṅkte karmaphalānyasau

321.32

yāvatsyādguṇavaiṣamyaṃ tāvannānātvamātmanaḥ || nānātvamātmano yāvatpāratantryaṃ tadeva hi

321.33

yāvadasyāsvatantratvaṃ tāvadīśvarato bhayam || ya etattsamupāsīraṃste muhyanti śucā'rpitāḥ

321.34

kāla ātmāgamo lokaḥ svabhāvo dharma eva ca || iti māṃ
bahudhā prāhurguṇavyatikare sati

321.35

uddhava uvāca || guṇeṣu vartamāno'pi deheṣvanapāvṛtaḥ || guṇairna baddhyate dehī baddhyate vā kathaṃ vibho

321.36

kathaṃ varteta viharetkairvā jñāyeta lakṣaṇaiḥ || kiṃ bhuñjītota visṛjecchayītāsīta yāti vā

321.37

etadacyuta me brūhi praśnaṃ praśnavidāṃ vara
nityabaddho nityamukta eka eveti me bhramaḥ

321.37.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe ekādaśaskandhe bhagavaduddhavasaṃvāde daśamo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)