Anvitarthaprakashika 331
Anvitārthaprakāśikā 331
- Language
- Sanskrit
Contents
- 331.45 — 1 part
331.2
yasyāsvārtho hetuśca saṃmataḥ || svargaścaivāpavargaśca nānyo'rtho madṛte priyaḥ
331.3
jñānavijñānasaṃsiddhāḥ padaṃ śreṣṭhaṃ vidurmama || jñānī priyatamo'to me jñānenāsau bibharti mām
331.4
tapastīrthaṃ japo dānaṃ pavitrāṇītarāṇi ca || nālaṃ kurvanti tāṃ siddhiṃ yā jñānakalayā kṛtā
331.5
tasmājjñānena
sahitaṃ jñātvā svātmānamuddhava || jñānavijñānasampanno bhaja māṃ bhaktibhāvitaḥ
331.6
jñānavijñānayajñena māmiṣṭvā''tmānamātmani || sarvayajñapatiṃ māṃ
vai saṃsiddhiṃ munayo'gaman
331.7
tvayyuddhavāśrayati yastrividho vikāro māyāntarāpatati nādyapavargayoryat || janmādayo'sya yadamī tava tasya
kiṃ syurādyantayoryadasato'sti tadeva madhye
331.8
uddhava uvāca || jñānaṃ viśuddhaṃ vipulaṃ yathaitadvairāgyavijñānayutaṃ purāṇam || ākhyāhi viśveśvara
viśvamūrte tvadbhaktiyogaṃ ca mahadvimṛgyam
331.9
tāpatrayeṇābhihatasya ghore saṃtapyamānasya bhavādhvanīśa || paśyāmi nānyaccharaṇaṃ tavāṅghridvandvātapatrādamṛtābhivarṣāt
331.10
daṣṭaṃ janaṃ saṃpatitaṃ bile'smin kālāhinā kṣudrasukhorutarṣam || samuddharainaṃ kṛpayāpavargyairvacobhirāsiñca mahānubhāva
331.11
śrībhagavānuvāca || itthametatpurā rājā bhīṣmaṃ dharmabhṛtāṃ varam || ajātaśatruḥ papraccha sarveṣāṃ no'nuśṛṇvatām
331.12
nivṛtte bhārate yuddhe suhṛnnidhanavihvalaḥ || śrutvā dharmānbahūnpaścānmokṣadharmānapṛcchata
331.13
tānahaṃ te'bhidhāsyāmi devavratamukhācchrutān || jñānavairāgyavijñānaśraddhābhaktyupabṛṃhitān
331.14
navaikādaśa pañca trīnbhāvānbhūteṣu yena vai || īkṣetāthaikamapyeṣu tajjñānaṃ mama niścitam
331.15
etadeva hi vijñānaṃ na tathaikena
yena yat || sthityutpattyapyayānapaśyedbhāvānāṃ triguṇātmanā
331.16
ādāvante ca madhye ca sṛjyātsṛjyaṃ yadanviyāt || punastatpratisaṃkrāme yacchiṣyeta tadeva sat
331.17
śruti pratyakṣamaitihyamanumānaṃ catuṣṭayam || pramāṇeṣvanavasthānādvikalpātsa virajyate
331.18
karmaṇāṃ pariṇāmitvādāviriñcādamaṅgalam || vipaścinnaśvaraṃ paśyedadṛṣṭamapi dṛṣṭavat
331.19
bhaktiyogaḥ puraivoktaḥ prīyamāṇāya te'nagha || punaśca kathayiṣyāmi madbhakteḥ kāraṇaṃ param
331.20
śraddhā'mṛtakathāyāṃ me śaśvanmadanukīrtanam || pariniṣṭhā ca pūjāyāṃ stutibhiḥ stavanaṃ mama
331.21
ādaraḥ paricaryāyāṃ sarvāṅgairabhivandanam || madbhaktapūjā'bhyadhikā sarvabhūteṣu manmatiḥ
331.22
madartheṣvaṅgaceṣṭā ca vacasā madguṇeraṇam || mayyarpaṇaṃ ca manasaḥ sarvakāmavivarjanam
331.23
madarthe'rthaparityāgo bhogasya ca sukhasya ca || iṣṭaṃ dattaṃ hutaṃ japtaṃ madarthaṃ yadvrataṃ tapaḥ
331.24
evaṃ dharmairmanuṣyāṇāmuddhavātmanivedinām
mayi sañjāyate bhaktiḥ ko'nyo'rthosyāvaśiṣyate
331.25
yadātmanyarpitaṃ cittaṃ śāntaṃ sattvopabṛṃhitam || dharma jñānaṃ savairāgyamaiśvaryaṃ cābhipadyate
331.26
yadarpitaṃ tadvikalpe indriyaiḥ paridhāvati || rajasvalaṃ cāsanniṣṭhaṃ cittaṃ viddhi viparyayam
331.27
dharmo madbhaktikṛtprokto jñānaṃ caikātmyadarśanam || guṇeṣvasaṅgo vairāgyamaiśvaryaṃ cāṇimādayaḥ
331.28
uddhava uvāca || yamaḥ katividhaḥ prokto niyamo vā'riśūdana || kaḥ śamaḥ ko damaḥ
kṛṣṇa kā titikṣā dhṛtiḥ prabho
331.29
kiṃ dānaṃ kiṃ tapaḥ śauryaṃ kiṃ satyamṛtamucyate || kastyāgaḥ kiṃ dhanaṃ ceṣṭaṃ ko yajñaḥ kā ca dakṣiṇā
331.30
puṃsaḥ kiṃsvidbhagaṃ śrīmanbhago lābhaśca keśava || kā vidyā hrīḥ parā kā śrīḥ kiṃ sukhaṃ duḥkhameva ca
331.31
kaḥ paṇḍitaḥ kaśca
mūrkhaḥ kaḥ panthā utpathaśca kaḥ || kaḥ svargo narakaḥ kaḥsvitko bandhuruta kiṃ gṛham
331.32
ka āḍhyaḥ ko daridro vā kṛpaṇaḥ kaḥ ka īśvaraḥ
etānpraśnānmama brūhi viparītāṃśca satpate
331.33
śrībhagavānuvāca || ahiṃsā satyamasteyamamasaṅgo hrīrasañcayaḥ || āstikyaṃ brahmacaryaṃ ca maunaṃ sthairyaṃ
kṣamā'bhayam
331.34
śaucaṃ japastapo homaḥ śraddhā''tithyaṃ sadarcanam || tīrthāṭanaṃ parārthehā tuṣṭirācāryasevanam
331.35
ete yamāḥ saniyamā
ubhayordvādaśa smṛtāḥ || puṃsāmupāsitāstāta yathākāmaṃ duhanti hi
331.36
śamo manniṣṭhatā buddherdama indriyasaṃyamaḥ || titikṣā duḥkhasaṃmarṣo jihvopasthajayo dhṛtiḥ
331.37
daṇḍanyāsaḥ paraṃ dānaṃ kāmatyāgastapaḥ smṛtam || svabhāvavijayaḥ śauryaṃ satyaṃ ca samadarśanam
331.38
ṛtaṃ ca sūnṛtā
vāṇī kavibhiḥ parikīrtitā || karmasvasaṅgamaḥ śaucaṃ tyāgaḥ saṃnyāsa ucyate
331.39
dharma iṣṭaṃ dhanaṃ nṛṇāṃ yajño'haṃ bhagavattamaḥ || dakṣiṇā jñānasandeśaḥ prāṇāyāmaḥ paraṃ balam
331.40
bhago ma aiśvaro bhāvo lābho madbhaktiruttamaḥ || vidyātmani bhidābādho jugupsā hīrakarmasu
331.41
śrīrguṇā
nairapekṣyādyāḥ sukhaṃ duḥkhasukhātyayaḥ || duḥkhaṃ kāmasukhāpekṣā paṇḍito bandhamokṣavit
331.42
mūrkho dehādyahaṃbuddhiḥ panthā mannigamaḥ smṛtaḥ || utpathaścittavikṣepaḥ svargaḥ sattvaguṇodayaḥ
331.43
narakastama unnāho bandhurgururahaṃ sakhe || gṛhaṃ śarīraṃ mānuṣyaṃ guṇāḍhyo hyāḍhya ucyate
331.44
daridro
yastvasantuṣṭaḥ kṛpaṇo yo'jitendriyaḥ || guṇeṣvasaktadhīrīśo guṇasaṅgo viparyayaḥ
331.45
eta uddhava te praśnāḥ sarve sādhu nirūpitāḥ || kiṃ varṇitena
bahunā lakṣaṇaṃ guṇadoṣayoḥ || guṇadoṣadṛśirdoṣo guṇastūbhayavarjitaḥ
331.45.p1
iti śrīmadbhāgavate ekādaśaskandhe ekonaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (9)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Yatidharmanirṇaya — Paramānanda Tīrthasvāmin, Sanskrit
- Sannyāsadharmadarpaṇa — Paramānanda Tīrthasvāmin, Sanskrit
- Uddhavagītā — Sanskrit
- Kṛṣṇauddhavasaṃvāda — Sanskrit
- Bhāgavata ekādaśaskandha — Sanskrit
- Amṛtopadeśa — Yodatta Jhā, Sanskrit
- Bhāgavtasaṃlāpa — Bhakti Pradīpa Tīrtha, Sanskrit