Anvitarthaprakashika 355
Anvitārthaprakāśikā 355
- Language
- Sanskrit
Contents
- 355.69 — 1 part
355.1
sūta uvāca || namo dharmāya mahate namaḥ kṛṣṇāya vedhase || brāhmaṇebhyo namaskṛtya dharmānvakṣye sanātanān
355.2
etadvaḥ kathitaṃ viprā viṣṇoścaritamadbhutam || bhavadbhiryadahaṃ pṛṣṭo narāṇāṃ puruṣocitam
355.3
atra saṅkīrtitaḥ sākṣātsarvapāpaharo hariḥ || nārāyaṇo hṛṣīkeśo bhagavān sātvatāṃ patiḥ
355.4
atra brahma paraṃ guhyaṃ jagataḥ prabhavāpyayam || jñānaṃ ca tadupākhyānaṃ proktaṃ vijñānasaṃyutam
355.5
bhaktiyogaḥ samākhyāto vairāgyaṃ ca tadāśrayam || pārīkṣitamupākhyānaṃ nāradākhyānameva ca
355.6
prāyopaveśo rājarṣervipraśāpātparīkṣitaḥ || śukasyaiva ca brahmarṣeḥ saṃvādaśca parīkṣitaḥ
355.7
yogadhāraṇayotkrāntiḥ saṃvād nāradājayoḥ || avatārā'nugītaṃ ca gārgaḥ prādhānikojñagrataḥ
355.8
viduroddhavasaṃvādaḥ kṣattumaitreyayostataḥ || purāṇasaṃhitāpraśno mahāpuruṣasaṃsthitiḥ
355.9
tataḥ prākṛtikaḥ sargaḥ sapta vaikṛtikāśca ye || tato brahmāṇḍasambhūtirvairājaḥ puruṣo yataḥ
355.10
kālasya
sthūlasūkṣmasya gatiḥ padmamamudbhavaḥ || bhuva uddharaṇe'mbhogherhiraṇyākṣavadho yathā
355.11
ūrdhvatiryagvāksargo rudrasargastathaiva ca || ardhanārīnarasyātha
yataḥ svāyambhuvo manuḥ || śatarūpā ca yā strīṇāmādyā prakṛtiruttamā
355.12
santāno dharmapatnīnāṃ kardamasya prajāpateḥ || avatāro bhagavataḥ
kapilasya mahātmanaḥ
355.13
devahūtyāśca saṃvādaḥ kapilena ca dhīmatā
355.14
navabrahmasamutpattirdakṣayajñavināśanam || dhruvasya caritaṃ paścātpṛthvoḥ
prācīnavarhiṣaḥ || nāradasya ca saṃvādastataḥ praiyavrataṃ dvijāḥ
355.15
nāmestato'nucaritamṛṣabhasya bharatasya ca
355.16
dvīpavarṣamudrāṇāṃ girinadyupavarṇanam || jyotiścakrasya saṃsthānaṃ pātālanarakasthitiḥ
355.17
dakṣajanma pracetobhyastatputrīṇāṃ ca santatiḥ || yato devāsuranarāstiryaṅkhagakhagādayaḥ
355.18
tvāṣṭrasya janma nidhanaṃ putrayośca diterdvijāḥ || daityeśvarasya caritaṃ prahlādasya mahātmanaḥ
355.19
manvantarānukathanaṃ gajendrasya
vimokṣaṇam || manvanttarāvatāraśca viṣṇorhayaśirodyaḥ
355.20
kaumaṃ dhānvantaraṃ mātsyaṃ vāmanaṃ ca jagatpateḥ || kṣīrodamathanaṃ tadvadamṛtārthe divaukasām
355.21
devāsuramahāyuddhaṃ rājavaṃśānukīrtanam || ikṣvākujanma tadvaṃśaḥ sudyumnasya mahātmanaḥ
355.22
ilopākhyānamatroktaṃ tāropākhyānameva ca || sūryavaṃśānukathanaṃ śaśādādyā nṛpādyaḥ
355.23
saukanyaṃ cātha śaryāteḥ kakutsthasya ca dhīmataḥ || khaṭvāṅgasya ca māndhātuḥ saubhareḥ
sagarasya ca
355.24
rāmasya kosalendrasya caritaṃ kilbiṣāpaham || nimeraṅgaparityāgo janakānāṃ ca sambhavaḥ
355.25
rāmasya bhārgavendrasya niḥkṣatrakaraṇaṃ bhuvaḥ || ailasya somavaṃśasya yayāternahuṣasya ca
355.26
dauṣyanterbharatasyāpi śāntostatsutasya ca
355.27
yayāterjyeṣṭhaputrasya yadorvaṃśo'nukīrtitaḥ || yatrāvatīrṇo bhagavānkṛṣṇākhyo jagadīśvaraḥ || vasudevagṛhe janma tato vṛddhiśca gokule
355.28
tasya karmāṇyapārāṇi kīrtitānyasuradviṣaḥ
pūtanā'supayaḥpānaṃ śakaṭoccāṭanaṃ śiśoḥ
355.29
tṛṇāvartasya niṣpeṣastathaiva vakavatsayoḥ || dhenukasya sahabhrātuḥ pralambasya ca saṃkṣayaḥ
355.30
gopānāṃ
ca paritrāṇaṃ dāvāgneḥ parisarpataḥ || damanaṃ kāliyasyāhermahāhernandamokṣaṇam
355.31
vratacaryā tu kanyānāṃ yatra tuṣṭo'cyuto vrataiḥ || prasādo yajñapatnībhyo viprāṇāṃ cānutāpanam
355.32
govardhanoddhāraṇaṃ ca śakrasya surabheratha || yajñābhiṣekaṃ kṛṣṇasya strībhiḥ krīḍā ca rātriṣu
355.33
śaṅkhacūḍasya durbuddhervadho'riṣṭasya keśinaḥ || akrūrāgamanaṃ paścātprasthānaṃ rāmakṛṣṇayoḥ
355.34
brajastrīṇāṃ vilāpaśca mathurālokanaṃ tataḥ || gajamuṣṭikacāṇūrakaṃsādīnāṃ ca yo vadhaḥ
355.35
mṛtasyānayanaṃ sūnoḥ punaḥ sāndīpanerguroḥ || mathurāyāṃ nivastā yaducakrasya yatpriyam
355.36
kṛtamuddhavarāmābhyāṃ yutena hariṇā dvijāḥ || jarāsandhasamānītasainyasya bahuśo vadhaḥ || ghātanaṃ yavanendrasya kuśasthalyā niveśanam
355.37
ādānaṃ pārijātasya sudharmāyāḥ surālayāt
355.38
rukmiṇyā haraṇaṃ yuddhe pramathya dviṣato hareḥ || harasya jṛmbhaṇaṃ yuddhe bāṇasya bhujakṛntanam
355.39
prāgjyotiṣapatiṃ hatvā kanyānāṃ haraṇaṃ ca yat || caidyapauṇḍrakaśālvānāṃ dantavaktrasya durmateḥ
355.40
śambaro dvividaḥ pīṭho muraḥ pañcajanādayaḥ || māhātmyaṃ
ca vadhasteṣāṃ vārāṇasyāśca dāhanam || bhārāvataraṇaṃ bhūmernimittīkṛtya pāṇḍavān
355.41
vipraśāpāpadeśena saṃhāraḥ svakulasya ca || uddhavasya ca saṃvādo
vāsudevasya cādbhutaḥ
355.42
yatrātmavidyā hyakhilā prokto dharmavinirṇayaḥ || tato martyaparityāga ātmayogānubhāvataḥ
355.43
yugalkṣaṇavṛttiśca
kalau nṛṇāmupaplavaḥ
355.44
caturvidhaśca pralaya utpattistrividhā tathā || dehatyāgaśca rājarṣerviṣṇurāttasya dhīmataḥ
355.45
śākhāpraṇayanamṛṣermārkaṇḍeyasya satkathā || mahāpuruṣavinyāsaḥ sūryasya jagadātmanaḥ
355.46
iti coktaṃ dvijaśreṣṭhā yatpṛṣṭo'hamihāsmi vaḥ || līlāvatārakarmāṇi kīrtitānīha sarvaśaḥ
355.47
patitaḥ skhalitaścārttaḥ kṣuttvā vā vivaśo bruvan || haraye nama ityuccairmucyate sarvapātakāt
355.48
saṅkīrtyamāno bhagavānanantaḥ śrutānubhāvo vyasanaṃ hi puṃsām || praviśya cittaṃ vidhunotyaśeṣaṃ yathā tamo'rko'bhramivātivātaḥ
355.49
mṛṣā girastā hyasatīrasatkathā na
kathyate yadbhagavānadhokṣajaḥ || tadeva satyaṃ taduhaiva maṅgalaṃ tadeva puṇyaṃ bhagavadguṇodayam
355.50
tadeva ramyaṃ ruciraṃ navaṃ navaṃ tadeva śaśvanmanaso mahotsavam || tadeva śokārṇavaśoṣaśaṃ nṛṇāṃ yaduttamaślokayaśo'nugīyate
355.51
na tadvacaścitrapadaṃ hareryaśo jagatpavitraṃ pragṛṇīta karhicit || tadddvāṃkṣatīrthaṃ na tu haṃsasevitaṃ yatrācyutastatra hi sādhavo'malāḥ
355.52
sa vāgvisargo janatā'ghasamplavo yasminpratiślokamabaddhavatyapi || nāmānyanantasya
yaśo'ṅkitāni yacchṛṇvanti gāyanti gṛṇanti sādhavaḥ
355.53
naiṣkarmyamapyacyutabhāvavarjitaṃ na śobhate jñānamalaṃ nirañjanam || kutaḥ punaḥ śaśvadabhadmīśvare na hyarpitaṃ karma yadapyanuttamam
355.54
yaśaḥśriyāmeva pariśramaḥ paro varṇāśramācāratapaḥśrutādiṣu || avismṛtiḥ śrīdharapādapadmayorguṇānuvādaśravaṇādibhirhareḥ
355.55
avismṛtiḥ kṛṣṇapadāravindayoḥ kṣiṇotyabhadrāṇi śamaṃ tanoti || sattvasya śuddhiṃ paramātmabhaktiṃ jñānaṃ ca vijñānavirāgayuktam
355.56
yūyaṃ dvijāgryā bata bhūribhāgā yacchaśvadātmanyakhilātmabhūtam || nārāyaṇaṃ devamadevamīśamajasrabhāvā bhajatāviveśya
355.57
ahaṃ ca saṃsmārita ātmatattvaṃ śrutaṃ purā me paramarṣivaktrāt || prāyopaveśe nṛpateḥ parīkṣitaḥ sadasyṛṣīṇāṃ mahatāṃ ca śṛṇvatām
355.58
etadvaḥ kathitaṃ
viprāḥ kathanāyorukarmaṇaḥ || māhātmyaṃ vāsudevasya sarvāśubhavināśanam
355.59
ya evaṃ śrāvayennityaṃ yāmaṃ kṣaṇamananyadhīḥ || śraddhāvānyo'nuśṛṇuyātpunātyātmānameva saḥ
355.60
dvādaśyāmekādaśyāṃ vā śṛṇvansannāyuṣyavānbhavet || paṭhatyanaśnan prayatastato bhavatyapātakī
355.61
puṣkare mathurāyāṃ
ca dvāravatyāṃ yatātmavān || upoṣya saṃhitāmetāṃ paṭhitvā mucyate bhayāt
355.62
devatā munayaḥ siddhāḥ pitaro manavo nṛpāḥ || yacchanti kāmāngṛṇataḥ
śṛṇvato yasya kīrtanāt
355.63
ṛco yajūṃṣi sāmāni dvijo'dhītyānuvindate || madhukulyā ghṛtakulyā payaḥkulyāśca tatphalam
355.64
purāṇasaṃhitāmetāmadhītya prayato dvijaḥ || proktaṃ bhagavatā yattatpadaṃ paramaṃ vrajet
355.65
vipro'dhīvatyāpnuyātprajñāṃ rājanyodadhimekhalām || vaiśyo
nidhipatitvaṃ ca śūdraḥ śuddhyeta pātakāt
355.66
kalimalasaṃhatikālano'khileśo hariritaratra na gīyate hyabhīkṣṇam || iha tu punarbhagavānaśeṣamūrtiḥ
paripaṭhito'nupadaṃ kathāprasaṅgaiḥ
355.67
tamahamajamanantamātmatattvaṃ jagadudayasthitisaṃyamātmaśaktim || dyupatibhirajaśakraśaṅkarādyairduravasitastavamacyutaṃ
nato'smi
355.68
upacitanavaśaktibhiḥ sva ātmanyuparacitasthirajaṅgamālyāya || bhagavata upalabdhimātradhāmne suraṛṣabhāya namaḥ sanātanāya
355.69
svasukhanibhṛtacetāstadddvyudastānyabhāvo'pyajitaruciralīlākṛṣṭasārastadīyam || vyatanuta kṛpayā yastattvadīpaṃ purāṇaṃ tamakhilavṛjinaghnaṃ
vyāsasūnuṃ nato'smi
355.69.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhārthanirūpaṇaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Brahmavaivartapurāṇa (another edition) — Sanskrit
- Nāradopapurāṇa — Sanskrit
- Bhāgavatakathāsāptāhika — Śrīrāmamūrti Śāstrī Paurāṇika, Sanskrit
- Catuḥślokī from the Bhāgavatapurāṇa — Sanskrit