Anvitarthaprakashika 44
Anvitārthaprakāśikā 44
- Language
- Sanskrit
Contents
- 44.40 — 1 part
44.1
ṛṣiruvāca || iti tāsāṃ svaśaktīnāṃ satīnām sametya saḥ || prasuptaloka tantrāṇāṃ niśāmya gatimīśvaraḥ
44.2
kālasaṃjñāṃ tadā devīṃ bibhracchaktimurukramaḥ || trayoviṃśatitattvānāṃ gaṇaṃ yugapadāviśat
44.3
so'nupraviṣṭo bhagavāṃśceṣṭārūpeṇa taṃ gaṇam || bhinnaṃ saṃyojayāmāsa suptaṃ karma prabodhayan
44.4
prabuddhakarmā daivena trayoviṃśatiko gaṇaḥ || prerito'janayatsvābhirmātrābhiradhipūruṣam
44.5
pareṇa viśatā svasmin mātrayā viśvasṛgaṇaḥ || cukṣobhānyonyamāsādya yasmiṃllokāścarācarāḥ
44.6
hiraṇmayaḥ sa puruṣaḥ sahasraparivatsarān || āṇḍakośa uvāsāpsu sarvasattvopabṛṃhitaḥ
44.7
sa vai viśvasṛjāṃ garbho daivakarmātmaśaktimān || vibabhājātmanā''tmānamekadhā daśadhā tridhā
44.8
eṣa hyaśeṣasattvānāmātmāṃśaḥ paramātmanaḥ || ādyo'vatāro yatrāsau bhūtagrāmo vibhāvyate
44.9
sādhyātmaḥ sādhidaivaśca sādhibhūta iti tridhā || virāṭprāṇo daśavidha ekadhā hṛdayena
ca
44.10
smaranviśvasṛjāmīśo vijñāpitamathokṣajaḥ || virājamatapatsvena tejasaiṣāṃ vivṛttaye
44.11
atha tasyābhitaptasya kati cāyatanāni ha
nirbhidyanta devānāṃ tāni me gadataḥ śṛṇu
44.12
tasyāgnirāsyaṃ nirbhinnaṃ lokapālo'viśatpadam || vācā svāṃśena vaktavyaṃ yayā'sau pratipadyate
44.13
nirbhinnaṃ tālu varuṇo lokapālo'viśaddhareḥ || jihvayāṃśena ca rasaṃ yayā'sau pratipadyate
44.14
nirbhinne aśvinau nāse viṣṇorāviśatāṃ padam || ghrāṇenāṃśena gandhasya pratipattiryato bhavet
44.15
nirbhinne akṣiṇī tvaṣṭā lokapālo'viśadvibhoḥ || cakṣuṣāṃśena rūpāṇāṃ pratipattiryato bhavet
44.16
nirbhinnānyasya carmāṇi lokapālo'nilo'viśat || prāṇenāṃśena saṃsparśaṃ yenāsau pratipadyate
44.17
karṇāvasya vinirbhinnau
dhiṣṇyaṃ svaṃ viviśurdiśaḥ || śrotreṇāṃśena śabdasya siddhiryena prapadyate
44.18
tvacamasya vinirbhinnāṃ viviśurdhiṣṇyamoṣadhīḥ || aṃśena romabhiḥ kaṇḍūṃ
yairasau pratipadyate
44.19
meḍhraṃ tasya vinirbhinnaṃ svadhiṣṇyaṃ ka upāviśat || retasāṃśena yenāsāvānandaṃ pratipadyate
44.20
gudaṃ puṃso vinibhinnaṃ mitro lokeśa āviśat || pāyunāṃśena yenāsau visargaṃ pratipadyate
44.21
hastāvāsya vinirbhinnāvindraḥ svapatirāviśat || vārtayāṃśena
puruṣo yayā vṛttiṃ prapadyate
44.22
pādāvasya vinirbhinnau lokeśo viṣṇurāviśat || gatyā svāṃśena puruṣo yayā prāpyaṃ prapadyate
44.23
buddhiṃ
cāsya vinirbhinnāṃ vāgīśo dhiṣṇyamāviśat || bodhenāṃśena boddhavyapratipattiryato bhavet
44.24
hṛdayaṃ cāsya nirbhinnaṃ candramā dhiṣṇyamāviśat
manasāṃśena yenāsau vikriyāṃ pratipadyate
44.25
ātmānaṃ cāsya nirbhinnamabhimāno'viśatpadam || karmaṇāṃśena yenāsau kartavyaṃ pratipadyate
44.26
sattvaṃ cāsya vinirbhinnaṃ mahāndhiṣṇyamupāviśat || cittenāṃśena yenāsau vijñānaṃ pratipadyate
44.27
śīrṣṇo'sya dyaurdharā padbhyāṃ khaṃ nābherudapadyata || guṇānāṃ vṛttayo yeṣu pratīyante surādayaḥ
44.28
ātyantikena sattvena divaṃ devāḥ prapedire || dharāṃ rajaḥsvabhāvena paṇayo ye ca tānanu
44.29
tārtīyena svabhāvena bhagavannābhimāśritāḥ || ubhayorantaraṃ vyoma ye rudrapārṣadāṃ gaṇāḥ
44.30
mukhato'vartata brahma puruṣasya kurūdvaha
yastūnmukhatvāddarṇānāṃ mukhyo'bhūdbrāhmaṇo guruḥ
44.31
bāhubhyo'vartata kṣatraṃ kṣatriyastadanuvrataḥ || yo jātastrāyate varṇānpauruṣaḥ kaṇṭakakṣatāt
44.32
viśo'vartanta tasyorvorlokavṛttikarīrvibhoḥ || vaiśyastadudbhavo vārttā nṛṇāṃ yaḥ samavartayata
44.33
padbhyāṃ bhagavato jajñe śuśrūṣādharmasiddhaye || tasyāṃ jātaḥ
purā śūdro yadvṛttyā tuṣyate hariḥ
44.34
ete varṇāḥ svadharmeṇa yajanti svaguruṃ harim || śraddhayā''tmaviśuddhyarthaṃ yajjātāḥ saha vṛttibhiḥ
44.35
etatkṣatrbhagavato daivakarmātmarūpiṇaḥ || kaḥ śraddadhyādupākartuṃ yogamāyābalodayam
44.36
athāpi kīrtayāmyaṅga yathāmati yathāśrutam || kīrtiṃ hareḥ
svāṃ satkartuṃ giramanyābhidhāsatīm
44.37
ekāntalābhaṃ vacaso'nu puṃsāṃ suślokamaulerguṇavādamāhuḥ || śruteśca vidvadbhirūpākṛtāyāṃ kathāsudhāyāmupasaṃprayogam
44.38
ātmano'vasito vatsa mahimā kavinā''dinā || saṃvatsarasahasrānte dhiyā yogavipakvayā
44.39
ato bhagavato māyā
māyināmapi mohinī || yatsvayaṃ cātmavartmānmā na veda kimutāpare
44.40
yato'prāpya nivartante vācaśca manasā saha || ahaṃ cānya ime devāstasmai
bhagavate namaḥ
44.40.p1
iti śrībhāgavate tṛtīyaskandhe virāḍdehe īśvarapraveśavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Tṛtīyaskandha — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Upodghāta — Sanskrit