Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 45

Anvitārthaprakāśikā 45

Language
Sanskrit

Contents

45.1

śrīśuka uvāca || evaṃ bruvāṇaṃ maitreyaṃ dvaipāyanasuto budhaḥ || prīṇayanniva bhāratyā viduraḥ pratyabhāṣata

45.2

vidura uvāca || brahmankathaṃ bhagavataścinmātrasyāvikāriṇaḥ || līlayā cāpi yujyerannirguṇasya guṇāḥ kriyāḥ

45.3

krīḍāyāmudyamo'rbhasya kāmaścikīrḍiṣā'nyataḥ || svatastṛptasya ca kathaṃ nivṛttasya sadā'nyataḥ

45.4

asrākṣīdbhagavāviśvaṃ guṇamayyā''tmamāyayā || tayā saṃsthāpayatyetadbhūyaḥ pratyabhidhāsyati

45.5

deśataḥ kālato yo'sāvasthātaḥ svato'nyataḥ || aviluptāvabodhātmā sa yujyetājayā katham

45.6

bhagavānaika evaiṣa sarvakṣetreṣvavasthitaḥ
amuṣya durbhagatvaṃ vā kleśo vā karmabhiḥ kutaḥ

45.7

etasminme mano vidvankhidyate jñānasaṃkaṭe || tannaḥ parāṇuda vibho kaśmalaṃ mānasaṃ mahat

45.8

śrīśuka uvāca || sa itthaṃ coditaḥ kṣattrā tattvajijñāsunā muniḥ || pratyāha bhagavaccittaḥ smayanniva gatasmayaḥ

45.9

maitreya uvāca || seyaṃ bhagavato
māyā yannayena virudhyate || īśvarasya vimuktasya kārpaṇyamuta bandhanam

45.10

yadarthena vinā'muṣya puṃsa ātmaviparyayaḥ || pratīyata upadraṣṭuḥ svaśiraśchedanādikaḥ

45.11

yathā jale candramasaḥ kampādistatkṛto guṇaḥ || dṛśyate'sannapi draṣṭurātmano nātmano guṇaḥ

45.12

sa vai nivṛttidharmeṇa
vāsudevānukampayā || bhagavadbhaktiyogena tirodhatte śanairiha

45.13

yadendriyoparāmo'tha draṣṭrātmani pare harau || vilīyante tadā kleśāḥ saṃsuptasyeva
kṛtsnaśaḥ

45.14

aśeṣasaṃkleśaśamaṃ vidhatte guṇānuvādaśravaṇaṃ murāreḥ || kutaḥ punastaccaraṇāravindaparāgasevāratirātmalabdhā

45.15

vidura
uvāca || saṃchinnaḥ saṃśayo mahyaṃ tava sūktāsinā vibho || ubhayatrāpi bhagavanmano me saṃpradhāvati

45.16

sādhvetadvyāhṛtaṃ vidvannātmamāyā'yanaṃ
hareḥ || ābhātyapārthaṃ nirmūlaṃ viśvamūlaṃ na yadvahiḥ

45.17

yaśca mūḍhatamo loke yaśca buddheḥ paraṃ gataḥ || tāvubhau sukhamedhete kliśyatyantarito janaḥ

45.18

arthābhāvaṃ viniścitya pratītasyāpi nātmanaḥ || tāṃ cāpi yuṣmaccaraṇasevayā'haṃ parāṇude

45.19

yatsevayā bhagavataḥ kūṭasthasya madhudviṣaḥ || ratirāso bhavettīvraḥ pādayorvyasanārdanaḥ

45.20

durāpā hyalpatapasaḥ sevā vaikuṇṭhavartmasu || yatropagīyate nityaṃ devadevo janārdanaḥ

45.21

sṛṣṭvā'gre mahadādīni savikārāṇyanukramāt || tebhyo virājamuddhṛtya tamanuprāviśadvibhuḥ

45.22

yamāhurādyaṃ puruṣaṃ sahasrāṅghyūrubāhukam || yatra viśva
ime lokāḥ savikāśaṃ samāsate

45.23

yasmindaśavidhaḥ prāṇaḥ sendriyārthendriyastrivṛt || tvayerito yato varṇāstadvibhūtīrvadasva naḥ

45.24

yatra
putraiśca pautraiśca naptṛbhiḥ saha gotrajaiḥ || prajā vicitrākṛtaya āsandyābhiridaṃ tatam

45.25

prajāpatīnāṃ sa patiścaklṛpe kānprajāpatīn || sargāṃścaivānusargāṃśca manūn manvantarādhipān || eteṣāmapi vaṃśāṃśca vaṃśyānucaritāni ca

45.26

uparyadhaśca ye lokā bhūmermitrātmajāsate || teṣāṃ saṃsthāṃ
pramāṇaṃ ca bhūrlokasya ca varṇaya

45.27

tiryaṅmānuṣadevānāṃ sarīsṛpapatattriṇām || vada naḥ sargasaṃvyūhaṃ gārbhasvedadvijodbhidām

45.28

guṇāvatārairviśvasya sargasthityapyayāśrayam || sṛjataḥ śrīnivāsasya vyācakṣvodāravikramam

45.29

varṇāśramavibhāgāṃśca rūpaśīlasvabhāvataḥ|| ṛṣīṇāṃ janmakarmādi vedasya ca vikarṣaṇam

45.30

yajñasya ca vitānāni yogasya ca pathaḥ prabho || naiṣkarmyasya ca sāṅkhyasya tantraṃ vā bhagavatsmṛtam

45.31

pākhaṇḍapathavaiṣamyaṃ pratilomaniveśanam || jīvasya gatayo yāśca yāvatīrguṇakarmajāḥ

45.32

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ nimittānyavirodhataḥ || vārtāyā
daṇḍanīteśca śrutasya ca vidhiṃ pṛthak

45.33

śrāddhasya ca vidhiṃ brahmanpitṝṇāṃ sargameva ca || grahanakṣatratārāṇāṃ kālāvayavasaṃsthitim

45.34

dānasya tapaso vāpi yacceṣṭāpūrtayoḥ phalam || pravāsasthasya yo dharmo yaśca puṃsa utā''padi

45.35

yena vā bhagavānstuṣyeddharmayonirjanārdanaḥ || saṃpasīdati vā yeṣāmetadākhyāhi cānagha

45.36

anuvratānāṃ śiṣyāṇāṃ putrāṇāṃ ca dvijottama || anāpṛṣṭamapi brūyurguravo dīnavatsalāḥ

45.37

tattvānāṃ bhagavaṃsteṣāṃ katidhā pratisaṃkramaḥ || tatremaṃ ka upāsīranka u svidanuśerate

45.38

puruṣasya ca saṃsthānaṃ svarūpaṃ vā parasya ca || jñānaṃ ca
naigamaṃ yattadguruśiṣyaprayojanam

45.39

nimittāni ca tasyeha proktānyanagha sūribhiḥ || svato jñānaṃ kutaḥ puṃsāṃ bhaktirvairāgyameva vā

45.40

etānme pṛcchataḥ praśnānhareḥ karmavivitsayā || brūhi me'jñasya mitratvādajayā naṣṭacakṣuṣaḥ

45.41

sarve vedāśca yajñāśca tapo dānāni cānagha || jīvābhayapradānasya na kurvīrankalāmapi

45.42

śrīśuka uvāca || sa itthamāpṛṣṭapurāṇakalpaḥ kurupradhānena munipradhānaḥ || pravṛddhaharṣo bhagavatkathāyāṃ saṃcoditastaṃ prahasannivvāha

45.42.p1

iti śrībhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe viduroktapraśnavividhavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)