Anvitarthaprakashika 45
Anvitārthaprakāśikā 45
- Language
- Sanskrit
Contents
- 45.42 — 1 part
45.1
śrīśuka uvāca || evaṃ bruvāṇaṃ maitreyaṃ dvaipāyanasuto budhaḥ || prīṇayanniva bhāratyā viduraḥ pratyabhāṣata
45.2
vidura uvāca || brahmankathaṃ bhagavataścinmātrasyāvikāriṇaḥ || līlayā cāpi yujyerannirguṇasya guṇāḥ kriyāḥ
45.3
krīḍāyāmudyamo'rbhasya kāmaścikīrḍiṣā'nyataḥ || svatastṛptasya ca kathaṃ nivṛttasya sadā'nyataḥ
45.4
asrākṣīdbhagavāviśvaṃ guṇamayyā''tmamāyayā || tayā saṃsthāpayatyetadbhūyaḥ pratyabhidhāsyati
45.5
deśataḥ kālato yo'sāvasthātaḥ svato'nyataḥ || aviluptāvabodhātmā sa yujyetājayā katham
45.6
bhagavānaika evaiṣa sarvakṣetreṣvavasthitaḥ
amuṣya durbhagatvaṃ vā kleśo vā karmabhiḥ kutaḥ
45.7
etasminme mano vidvankhidyate jñānasaṃkaṭe || tannaḥ parāṇuda vibho kaśmalaṃ mānasaṃ mahat
45.8
śrīśuka uvāca || sa itthaṃ coditaḥ kṣattrā tattvajijñāsunā muniḥ || pratyāha bhagavaccittaḥ smayanniva gatasmayaḥ
45.9
maitreya uvāca || seyaṃ bhagavato
māyā yannayena virudhyate || īśvarasya vimuktasya kārpaṇyamuta bandhanam
45.10
yadarthena vinā'muṣya puṃsa ātmaviparyayaḥ || pratīyata upadraṣṭuḥ svaśiraśchedanādikaḥ
45.11
yathā jale candramasaḥ kampādistatkṛto guṇaḥ || dṛśyate'sannapi draṣṭurātmano nātmano guṇaḥ
45.12
sa vai nivṛttidharmeṇa
vāsudevānukampayā || bhagavadbhaktiyogena tirodhatte śanairiha
45.13
yadendriyoparāmo'tha draṣṭrātmani pare harau || vilīyante tadā kleśāḥ saṃsuptasyeva
kṛtsnaśaḥ
45.14
aśeṣasaṃkleśaśamaṃ vidhatte guṇānuvādaśravaṇaṃ murāreḥ || kutaḥ punastaccaraṇāravindaparāgasevāratirātmalabdhā
45.15
vidura
uvāca || saṃchinnaḥ saṃśayo mahyaṃ tava sūktāsinā vibho || ubhayatrāpi bhagavanmano me saṃpradhāvati
45.16
sādhvetadvyāhṛtaṃ vidvannātmamāyā'yanaṃ
hareḥ || ābhātyapārthaṃ nirmūlaṃ viśvamūlaṃ na yadvahiḥ
45.17
yaśca mūḍhatamo loke yaśca buddheḥ paraṃ gataḥ || tāvubhau sukhamedhete kliśyatyantarito janaḥ
45.18
arthābhāvaṃ viniścitya pratītasyāpi nātmanaḥ || tāṃ cāpi yuṣmaccaraṇasevayā'haṃ parāṇude
45.19
yatsevayā bhagavataḥ kūṭasthasya madhudviṣaḥ || ratirāso bhavettīvraḥ pādayorvyasanārdanaḥ
45.20
durāpā hyalpatapasaḥ sevā vaikuṇṭhavartmasu || yatropagīyate nityaṃ devadevo janārdanaḥ
45.21
sṛṣṭvā'gre mahadādīni savikārāṇyanukramāt || tebhyo virājamuddhṛtya tamanuprāviśadvibhuḥ
45.22
yamāhurādyaṃ puruṣaṃ sahasrāṅghyūrubāhukam || yatra viśva
ime lokāḥ savikāśaṃ samāsate
45.23
yasmindaśavidhaḥ prāṇaḥ sendriyārthendriyastrivṛt || tvayerito yato varṇāstadvibhūtīrvadasva naḥ
45.24
yatra
putraiśca pautraiśca naptṛbhiḥ saha gotrajaiḥ || prajā vicitrākṛtaya āsandyābhiridaṃ tatam
45.25
prajāpatīnāṃ sa patiścaklṛpe kānprajāpatīn || sargāṃścaivānusargāṃśca manūn manvantarādhipān || eteṣāmapi vaṃśāṃśca vaṃśyānucaritāni ca
45.26
uparyadhaśca ye lokā bhūmermitrātmajāsate || teṣāṃ saṃsthāṃ
pramāṇaṃ ca bhūrlokasya ca varṇaya
45.27
tiryaṅmānuṣadevānāṃ sarīsṛpapatattriṇām || vada naḥ sargasaṃvyūhaṃ gārbhasvedadvijodbhidām
45.28
guṇāvatārairviśvasya sargasthityapyayāśrayam || sṛjataḥ śrīnivāsasya vyācakṣvodāravikramam
45.29
varṇāśramavibhāgāṃśca rūpaśīlasvabhāvataḥ|| ṛṣīṇāṃ janmakarmādi vedasya ca vikarṣaṇam
45.30
yajñasya ca vitānāni yogasya ca pathaḥ prabho || naiṣkarmyasya ca sāṅkhyasya tantraṃ vā bhagavatsmṛtam
45.31
pākhaṇḍapathavaiṣamyaṃ pratilomaniveśanam || jīvasya gatayo yāśca yāvatīrguṇakarmajāḥ
45.32
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ nimittānyavirodhataḥ || vārtāyā
daṇḍanīteśca śrutasya ca vidhiṃ pṛthak
45.33
śrāddhasya ca vidhiṃ brahmanpitṝṇāṃ sargameva ca || grahanakṣatratārāṇāṃ kālāvayavasaṃsthitim
45.34
dānasya tapaso vāpi yacceṣṭāpūrtayoḥ phalam || pravāsasthasya yo dharmo yaśca puṃsa utā''padi
45.35
yena vā bhagavānstuṣyeddharmayonirjanārdanaḥ || saṃpasīdati vā yeṣāmetadākhyāhi cānagha
45.36
anuvratānāṃ śiṣyāṇāṃ putrāṇāṃ ca dvijottama || anāpṛṣṭamapi brūyurguravo dīnavatsalāḥ
45.37
tattvānāṃ bhagavaṃsteṣāṃ katidhā pratisaṃkramaḥ || tatremaṃ ka upāsīranka u svidanuśerate
45.38
puruṣasya ca saṃsthānaṃ svarūpaṃ vā parasya ca || jñānaṃ ca
naigamaṃ yattadguruśiṣyaprayojanam
45.39
nimittāni ca tasyeha proktānyanagha sūribhiḥ || svato jñānaṃ kutaḥ puṃsāṃ bhaktirvairāgyameva vā
45.40
etānme pṛcchataḥ praśnānhareḥ karmavivitsayā || brūhi me'jñasya mitratvādajayā naṣṭacakṣuṣaḥ
45.41
sarve vedāśca yajñāśca tapo dānāni cānagha || jīvābhayapradānasya na kurvīrankalāmapi
45.42
śrīśuka uvāca || sa itthamāpṛṣṭapurāṇakalpaḥ kurupradhānena munipradhānaḥ || pravṛddhaharṣo bhagavatkathāyāṃ saṃcoditastaṃ prahasannivvāha
45.42.p1
iti śrībhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe viduroktapraśnavividhavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Tṛtīyaskandha — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Bhāgavtasaṃlāpa — Bhakti Pradīpa Tīrtha, Sanskrit