Anvitarthaprakashika 72
Anvitārthaprakāśikā 72
- Language
- Sanskrit
Contents
- 72.37 — 1 part
72.1
maitreya uvāca || || evaṃ niśamya kapilasya vaco janitrī sā kardamasya dayitā kila devahūtiḥ || viśrastamohapaṭalā tamabhipraṇamya tuṣṭāva
tattvaviṣayāṅkitasiddhibhūmim
72.2
devahūtiruvāca || || athāpyajo'ntaḥsalile śayānaṃ bhūtendriyārthātmamayaṃ vapuste || guṇapravāhaṃ yadaśeṣabījaṃ
dadhyau svayaṃ yajjaṭharābjajātaḥ
72.3
sa eva viśvasya bhavānvidhatte guṇapravāhena vibhaktavīryaḥ || sargādyanīho'vitathābhisaṃdhirātmeśvaro'tarkyasahasraśaktiḥ
72.4
sa tvaṃ bhṛto me jaṭhareṇa nātha kathaṃ nu yasyodara etadāsīt || viśvaṃ yugānte vaṭapatra ekaḥ śete sma māyāśiśuraṅghripānaḥ
72.5
tvaṃ dehatantraḥ praśamāya pāpmanāṃ nideśabhājāṃ ca vibho vibhūtaye || yathāvatārāstava sūkarādayastathā'yamapyātmapathopalabdhaye
72.6
yannāmadheyaśravaṇānukīrtanādyadgrahaṇādyatsmaraṇāndapi kvacit || śvādo'pi sadyaḥ savanāya kalpate kutaḥ punaste bhagavansu darśanāt
72.7
aho bata śvapaco'to garīyānyajjihvā'gre vartate nāma tubhyam || tepustapaste juhuvuḥ sasnurāryā brahmānūcurnāma gṛṇanti te ye
72.8
taṃ tvāmahaṃ brahma paraṃ pumāṃsaṃ pratyaksrotasyātmani
saṃvibhāvyam || svatejasā dhvastaguṇapravāhaṃ vande viṣṇuṃ kapilaṃ vedagarbham
72.9
maitreya uvāca || īḍito bhagavānevaṃ kapilākhyaḥ paraḥ pumān || vācā
viklavayetyāha mātaraṃ mātṛvatsalaḥ
72.10
kapila uvāca || mārgeṇānena mātaste susevyenoditena me || āsthitena parāṃ kāṣṭhāmacirādavarotsyasi
72.11
śraddhatsvaitanmataṃ mahyaṃ juṣṭaṃ yad brahmavādibhiḥ || yena māmabhavaṃ yāyā mṛtyumṛcchantyatadvidaḥ
72.12
maitreya uvāca || iti pradarśya bhagavān
satīṃ tāmātmano gatim || svamātrā brahmavādinyā kapilo'numato yayau
72.13
sā cāpi tanayoktena yogādeśena yogayuk || tasminnāśrama
āpīḍe sarasvatyāḥ samāhitā
72.14
abhīkṣṇāvagāhakapiśān jaṭilān kuṭilālakān || ātmānaṃ cogratapasā bibhratī cīriṇaṃ kṛśam
72.15
prajāpateḥ kardamasya tapayogavijṛmbhitam || svagārhasthyamanaupamyaṃ prārthyaṃ vaimānikairapi
72.16
payaḥphenanibhāḥ śayyā dāntā rukmaparicchadāḥ
āsanāni ca haimāni susparśāstaraṇāni ca
72.17
svacchasphaṭikakuḍyeṣu mahāmārakateṣu ca || ratnapradīpā ābhānti lalanā ratnasaṃyutāḥ
72.18
gṛhodyānaṃ kusumitai ramyaṃ bahvamaradrumaiḥ || kūjadvihaṅgamiyunaṃ gāyanmattamadhuvratam
72.19
yatra praviṣṭamātmānaṃ vibudhānucarā jaguḥ || vāpyāmutpalagandhinyāṃ
kardamenopalālitam
72.20
hitvā tadīpsitatamamapyākhaṇḍalayoṣitām || kiṃciccakāra vadanaṃ putraviśleṣaṇāturā
72.21
vanaṃ pravrajite patyāvapatyavirahāturā || jñātatattvā'pyabhūnnaṣṭe vatse gauriva vatsalā
72.22
tameva dhyāyatī devamapatyaṃ kapilaṃ harim || babhūvācirato vatsa niḥspṛhā tādṛśe
gṛhe
72.23
dhyāyatī bhagavadrūpaṃ yadāha dhyānagocaram || sutaḥ prasannavadanaṃ samastavyastacintayā
72.24
bhaktipravāhayogena vairāgyeṇa balīyasā
yuktānuṣṭhānajātena jñānena brahmahetunā
72.25
viśuddhena tadātmānamātmanā viśvatomukham || svānubhūtyā tirobhūtamāyāguṇaviśeṣaṇam
72.26
brahmaṇyavasthitamatirbhagavatyātmasaṃśraye || nivṛttajīvāpattitvāt kṣīṇakleśā''ptanirvṛtiḥ
72.27
nityārūḍhasamādhitvātparāvṛttaguṇaśramā || na
sasmāra tadātmānaṃ svapne dṛṣṭamivotthitaḥ
72.28
taddehaḥ parataḥ poṣo'pyakṛśaścādhyasaṃbhavāt || babhau malairavacchannaḥ sadhūma iva pāvakaḥ
72.29
svāṅgaṃ
tapoyogamayaṃ muktakeśaṃ gatāmbaram || daivaguptaṃ na bubudhe vāsudevapraviṣṭadhīḥ
72.30
evaṃ sā kapiloktena mārgeṇācirataḥ param || ātmānaṃ brahmanirvāṇaṃ bhagavantamavāpa ha
72.31
tadvīrā''sīt puṇyatamaṃ kṣetraṃ trailokyaviśrutam || nāmnā siddhapadaṃ yatra sā saṃsiddhimūpeyuṣī
72.32
tasyāstadyogavidhutamārtyaṃ martyamabhūtsarit || srotasāṃ pravarā saumya siddhidā siddhasevitā
72.33
kapilo'pi mahāyogī bhagavānpiturāśramāt || mātaraṃ
samanujñāpya prāgudīcīṃ diśaṃ yayau
72.34
siddhacāraṇagandharvairmunibhiścāpsarogaṇaiḥ || stūyamānaḥ samudreṇa dattārhaṇaniketanaḥ
72.35
āste yogaṃ
samāsthāya sāṃkhyācāryairabhiṣṭutaḥ || trayāṇāmapi lokānāmupaśāntyai samāhitaḥ
72.36
etannigaditaṃ tāta yatpṛṣṭo'haṃ tvayā'nagha || kapilasya ca
saṃvādo devahūtyāśca pāvanaḥ
72.37
ya idamanuśṛṇoti yo'bhidhatte kapilamunermatamātmayogaguhyam || bhagavati kṛtadhīḥ suparṇaketāvupalabhate bhagavatpadāravindam
72.37.p1
iti śrībhāgavate aṣṭadaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyaskandhe kapilāntardhānavarṇanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Vārāhastotra — Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Tṛtīyaskandha — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit