Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 72

Anvitārthaprakāśikā 72

Language
Sanskrit

Contents

72.1

maitreya uvāca || || evaṃ niśamya kapilasya vaco janitrī sā kardamasya dayitā kila devahūtiḥ || viśrastamohapaṭalā tamabhipraṇamya tuṣṭāva
tattvaviṣayāṅkitasiddhibhūmim

72.2

devahūtiruvāca || || athāpyajo'ntaḥsalile śayānaṃ bhūtendriyārthātmamayaṃ vapuste || guṇapravāhaṃ yadaśeṣabījaṃ
dadhyau svayaṃ yajjaṭharābjajātaḥ

72.3

sa eva viśvasya bhavānvidhatte guṇapravāhena vibhaktavīryaḥ || sargādyanīho'vitathābhisaṃdhirātmeśvaro'tarkyasahasraśaktiḥ

72.4

sa tvaṃ bhṛto me jaṭhareṇa nātha kathaṃ nu yasyodara etadāsīt || viśvaṃ yugānte vaṭapatra ekaḥ śete sma māyāśiśuraṅghripānaḥ

72.5

tvaṃ dehatantraḥ praśamāya pāpmanāṃ nideśabhājāṃ ca vibho vibhūtaye || yathāvatārāstava sūkarādayastathā'yamapyātmapathopalabdhaye

72.6

yannāmadheyaśravaṇānukīrtanādyadgrahaṇādyatsmaraṇāndapi kvacit || śvādo'pi sadyaḥ savanāya kalpate kutaḥ punaste bhagavansu darśanāt

72.7

aho bata śvapaco'to garīyānyajjihvā'gre vartate nāma tubhyam || tepustapaste juhuvuḥ sasnurāryā brahmānūcurnāma gṛṇanti te ye

72.8

taṃ tvāmahaṃ brahma paraṃ pumāṃsaṃ pratyaksrotasyātmani
saṃvibhāvyam || svatejasā dhvastaguṇapravāhaṃ vande viṣṇuṃ kapilaṃ vedagarbham

72.9

maitreya uvāca || īḍito bhagavānevaṃ kapilākhyaḥ paraḥ pumān || vācā
viklavayetyāha mātaraṃ mātṛvatsalaḥ

72.10

kapila uvāca || mārgeṇānena mātaste susevyenoditena me || āsthitena parāṃ kāṣṭhāmacirādavarotsyasi

72.11

śraddhatsvaitanmataṃ mahyaṃ juṣṭaṃ yad brahmavādibhiḥ || yena māmabhavaṃ yāyā mṛtyumṛcchantyatadvidaḥ

72.12

maitreya uvāca || iti pradarśya bhagavān
satīṃ tāmātmano gatim || svamātrā brahmavādinyā kapilo'numato yayau

72.13

sā cāpi tanayoktena yogādeśena yogayuk || tasminnāśrama
āpīḍe sarasvatyāḥ samāhitā

72.14

abhīkṣṇāvagāhakapiśān jaṭilān kuṭilālakān || ātmānaṃ cogratapasā bibhratī cīriṇaṃ kṛśam

72.15

prajāpateḥ kardamasya tapayogavijṛmbhitam || svagārhasthyamanaupamyaṃ prārthyaṃ vaimānikairapi

72.16

payaḥphenanibhāḥ śayyā dāntā rukmaparicchadāḥ
āsanāni ca haimāni susparśāstaraṇāni ca

72.17

svacchasphaṭikakuḍyeṣu mahāmārakateṣu ca || ratnapradīpā ābhānti lalanā ratnasaṃyutāḥ

72.18

gṛhodyānaṃ kusumitai ramyaṃ bahvamaradrumaiḥ || kūjadvihaṅgamiyunaṃ gāyanmattamadhuvratam

72.19

yatra praviṣṭamātmānaṃ vibudhānucarā jaguḥ || vāpyāmutpalagandhinyāṃ
kardamenopalālitam

72.20

hitvā tadīpsitatamamapyākhaṇḍalayoṣitām || kiṃciccakāra vadanaṃ putraviśleṣaṇāturā

72.21

vanaṃ pravrajite patyāvapatyavirahāturā || jñātatattvā'pyabhūnnaṣṭe vatse gauriva vatsalā

72.22

tameva dhyāyatī devamapatyaṃ kapilaṃ harim || babhūvācirato vatsa niḥspṛhā tādṛśe
gṛhe

72.23

dhyāyatī bhagavadrūpaṃ yadāha dhyānagocaram || sutaḥ prasannavadanaṃ samastavyastacintayā

72.24

bhaktipravāhayogena vairāgyeṇa balīyasā
yuktānuṣṭhānajātena jñānena brahmahetunā

72.25

viśuddhena tadātmānamātmanā viśvatomukham || svānubhūtyā tirobhūtamāyāguṇaviśeṣaṇam

72.26

brahmaṇyavasthitamatirbhagavatyātmasaṃśraye || nivṛttajīvāpattitvāt kṣīṇakleśā''ptanirvṛtiḥ

72.27

nityārūḍhasamādhitvātparāvṛttaguṇaśramā || na
sasmāra tadātmānaṃ svapne dṛṣṭamivotthitaḥ

72.28

taddehaḥ parataḥ poṣo'pyakṛśaścādhyasaṃbhavāt || babhau malairavacchannaḥ sadhūma iva pāvakaḥ

72.29

svāṅgaṃ
tapoyogamayaṃ muktakeśaṃ gatāmbaram || daivaguptaṃ na bubudhe vāsudevapraviṣṭadhīḥ

72.30

evaṃ sā kapiloktena mārgeṇācirataḥ param || ātmānaṃ brahmanirvāṇaṃ bhagavantamavāpa ha

72.31

tadvīrā''sīt puṇyatamaṃ kṣetraṃ trailokyaviśrutam || nāmnā siddhapadaṃ yatra sā saṃsiddhimūpeyuṣī

72.32

tasyāstadyogavidhutamārtyaṃ martyamabhūtsarit || srotasāṃ pravarā saumya siddhidā siddhasevitā

72.33

kapilo'pi mahāyogī bhagavānpiturāśramāt || mātaraṃ
samanujñāpya prāgudīcīṃ diśaṃ yayau

72.34

siddhacāraṇagandharvairmunibhiścāpsarogaṇaiḥ || stūyamānaḥ samudreṇa dattārhaṇaniketanaḥ

72.35

āste yogaṃ
samāsthāya sāṃkhyācāryairabhiṣṭutaḥ || trayāṇāmapi lokānāmupaśāntyai samāhitaḥ

72.36

etannigaditaṃ tāta yatpṛṣṭo'haṃ tvayā'nagha || kapilasya ca
saṃvādo devahūtyāśca pāvanaḥ

72.37

ya idamanuśṛṇoti yo'bhidhatte kapilamunermatamātmayogaguhyam || bhagavati kṛtadhīḥ suparṇaketāvupalabhate bhagavatpadāravindam

72.37.p1

iti śrībhāgavate aṣṭadaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyaskandhe kapilāntardhānavarṇanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)