Anvitarthaprakashika 85
Anvitārthaprakāśikā 85
- Language
- Sanskrit
Contents
- 85.49 — 1 part
85.1
sūta uvāca || niśamya kauṣāraviṇopavarṇitaṃ dhruvasya vaikuṇṭhapadādhirohaṇam || prarūḍhabhāvo bhagavatyadhokṣaje praṣṭuṃ punastaṃ viduraḥ pracakrame
85.2
vidura uvāca || ke te pracetaso nāma kasyāpatyāni suvrata || kasyānyavāye prakhyātāḥ kutra vā satramāsata
85.3
manye mahābhāgavataṃ nāradaṃ devadarśanam || yena proktaḥ kriyāyogaḥ paricaryāvidhirhareḥ
85.4
svadharmaśīlaiḥ puruṣairbhagavānyajñapūruṣaḥ || ijyamāno bhaktamatā nāradeneritaḥ kila
85.5
yāstā devarṣiṇā tatra varṇitā agavatkathāḥ || mahyaṃ śuśrūṣave brahmankātsnyainācaṣṭumarhasi
85.6
maitreya uvāca || dhruvasya cotkalaḥ putraḥ pitari prasthite
vanam || sārvabhaumaśriyaṃ naicchadadhirājāsanaṃ pituḥ
85.7
sa janmanopaśāntātmā niḥsaṅgaḥ samadarśanaḥ || dadarśa loke vitatamātmānaṃ lokamātmani
85.8
ātmānaṃ brahma nirvāṇaṃ pratyastamitavigraham || avabodharasaikātmyamānandamanusantatam
85.9
avyavacchinnayogāgnidagdhakarmamalāśayaḥ|| svarūpamavarundhāno
nātmano'nyaṃ tadaikṣata
85.10
jaḍāndhabadhironmattamūkākṛtiratanmatiḥ || lakṣitaḥ pathi bālānāṃ praśāṃtārcirivānalaḥ
85.11
matvā taṃ jaḍavanmattaṃ
kulavṛddhāḥ samaṃtriṇaḥ || vatsaraṃ bhūpatiṃ cakruryavīyāṃsaṃ bhrameḥ sutam
85.12
svarvīthirvatsarasyeṣṭā bhāryā'sūta ṣaḍātmajān || puṣpārrṇa tigmaketuṃ ca
iṣamūrjaṃ vasuṃ jayam
85.13
puṣpārrṇasya prabhā bhāryā doṣā ca dve babhūvatuḥ || prātarmadhyandinaṃ sāyamiti hyāsanprabhāsutāḥ
85.14
pradoṣo niśitho vyuṣṭa
iti doṣāsutāhvayaḥ || vyuṣṭaḥ sutaṃ puṣkariṇyāṃ sarvatejasamādadhe
85.15
sa cakṣuḥ sutamākṛtyāṃ patnyāṃ manumavāpa ha || manorasūta mahiṣī virajānnaḍvalā sutān
85.16
puruṃ kutsaṃ tritaṃ dyumnaṃ satyavantaṃ dhṛtavratam || agniṣṭomamatīrātraṃ pradyumnaṃ śibimulmukam
85.17
ulmuko'janayatputrānpuṣkariṇyāṃ ṣaḍuttamān || aṅgaṃ sumanasaṃ khyātiṃ kratumaṅgirasaṃ gayam
85.18
sunīthā'ṅgasya yā patnī suṣuve venamulbaṇam || yaddauḥśīlyātsa rājarṣirnirviṇṇo niragatpurāt
85.19
yamaṅga śepuḥ kupitā vāgvajrā munayaḥ kila || gatāsostasya bhūyaste mamanthurdakṣiṇaṃ karam
85.20
arājake
tadā loke dasyubhiḥ pīḍitāḥ prajāḥ || jāto nārāyaṇāṃśena pṛthurāyaḥ kṣitīśvaraḥ
85.21
vidura uvāca || tasya śīlanidheḥ sādhorbrahmaṇyasya
mahātmanaḥ || rājñaḥ kathamabhūdduṣṭaḥ prajā yadvimanā yayau
85.22
kiṃ cāṃho venamuddiśya brahmadaṇḍamayūyujan || daṇḍavratadhare rājñi munayo dharmakovidāḥ
85.23
nāvadhyeyaḥ prajāpālaḥ prajābhiraghavānapi || yadasau lokapālānāṃ bibhartyojaḥ svatejasā
85.24
etadākhyāhi me brahmansunothātmajaceṣṭitam || śraddadhānāya bhaktāya tvaṃ parāvaravittamaḥ
85.25
maitreya uvāca || aṅgo'śvamedhaṃ rājarṣirājahāra mahākratum || nājagmurdevatāstasminnāhūtā
brahmavādibhiḥ
85.26
tamūcurvismitāstatra yajamānamathartvijaḥ || havīṃṣi hūyamānāni na te gṛhṇanti devatāḥ
85.27
rājanhavīṃṣyaduṣṭāni śraddhayā''sāditāni te || chandāṃsyayātayāmāni yojitāni dhṛtavrataiḥ
85.28
na vidāmeha devānāṃ helanaṃ vayamaṇvapi || yanna gṛhṇanti bhāgānsvānye
devāḥ karmasākṣiṇaḥ
85.29
maitreya uvāca || aṅgo dvijavacaḥ śrutvā yajamānaḥ sudurmanāḥ || tatpraṣṭuṃ vyasṛjadvācaṃ sadasyāṃstadanujñayā
85.30
nāgacchantyāhutā devā na gṛhṇanti grahāniha || sadasaspatayo brūta kimavadyaṃ mayā kṛtam
85.31
sadasaspataya ūcuḥ || naradeveha bhavato nāghaṃ tāvanmanāk sthitam || astyekaṃ prāktanamaghaṃ yadihedṛk tvamaprajaḥ
85.32
tathā sādhaya bhadraṃ te ātmānaṃ suprajaṃ nṛpa || iṣṭaste putrakāmasya putraṃ dāsyati
yajñabhuk
85.33
tathā svabhāgadheyāni grahīṣyanti divaukasaḥ || yadyajñapuruṣaḥ sākṣādapatyāya harirvṛtaḥ
85.34
tāṃstānkāmānharirdadyānmānyānkāmayate janaḥ || ārādhito yathaivaiṣāṃ tathā puṃsāṃ phalodayaḥ
85.35
iti vyavasitā viprāstasya rājñaḥ prajātaye || puroḍāśaṃ niravapan śipiviṣṭāya viṣṇave
85.36
tasmātpuruṣa uttasthau hemamālyamalāmvaraḥ || hiraṇmayena pātreṇa siddhamādāya pāyasam
85.37
sa viprānumato rājā
gṛhītvā'ñjalinaudanam || avaghrāya mudā yuktaḥ prādātpatnyā udāradhīḥ
85.38
sā tatpuṃsavanaṃ rājñī prāśyatauṃ patyurādadhe || garbhaṃ kāla upāvṛtte
kumāraṃ suṣuve'prajāḥ
85.39
sa bāla eva puruṣo mātāmahamanuvrataḥ || adharmāṃśodbhavaṃ mṛtyuṃ tenābhavadadhārmikaḥ
85.40
sa śarāsanamudyamya mṛgayurvanagocaraḥ || hanti sādhūn mṛgāndīnānveno'sāvityaraujjanaḥ
85.41
ākrīḍe krīḍato bālānvayasyānatidāruṇaḥ || prasaya niranukrośaḥ paśumāramamārayat
85.42
taṃ vicakṣya khalaṃ putraṃ śāsanairvividhairnṛpaḥ || yadā na śāsituṃ kalpo bhṛśamāsītsudurmanāḥ
85.43
prāyeṇābhyarcito devo ye'prajā
gṛhamedhinaḥ || kadapatyabhṛtaṃ duḥkhaṃ ye na vindanti durbharam
85.44
yataḥ pāpīyasī kīrtiradharmaśca mahānnṛṇām || yato virodhaḥ sarveṣāṃ yata ādhiranantakaḥ
85.45
kastaṃ prajāpadeśaṃ vai mohabandhanamātmanaḥ || paṇḍito bahu manyeta yadarthāḥ kleśadā gṛhāḥ
85.46
kadapatyaṃ varaṃ manye sadapatyācchucāṃ padāt || nirvidyeta gṛhānmartyo yatkleśanivahā gṛhāḥ
85.47
evaṃ sa nirviṇṇamanā nṛpo gṛhānniśītha utthāya mahodayodayāt || alabdhanidro'nupalakṣito nṛbhirhitvā gato venasuvaṃ prasuptām
85.48
vijñāya nirvidya gataṃ patiṃ prajāḥ purohitāmātyasuhṛdgaṇādayaḥ || vicikyururvyāmatiśokakātarā yathā nigūḍhaṃ puruṣaṃ kuyoginaḥ
85.49
alakṣayantaḥ padavīṃ prajāpaterhatodyamāḥ pratyupasṛtya te purīm || ṛṣīnsametānabhivandya
sāśravo nyavedayanpaurava bhartṛviplavam
85.49.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe caturthaskandhe trayodaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Vārāhastotra — Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit