Pramāṇa · Search · About · API

Anvitarthaprakashika 85

Anvitārthaprakāśikā 85

Language
Sanskrit

Contents

85.1

sūta uvāca || niśamya kauṣāraviṇopavarṇitaṃ dhruvasya vaikuṇṭhapadādhirohaṇam || prarūḍhabhāvo bhagavatyadhokṣaje praṣṭuṃ punastaṃ viduraḥ pracakrame

85.2

vidura uvāca || ke te pracetaso nāma kasyāpatyāni suvrata || kasyānyavāye prakhyātāḥ kutra vā satramāsata

85.3

manye mahābhāgavataṃ nāradaṃ devadarśanam || yena proktaḥ kriyāyogaḥ paricaryāvidhirhareḥ

85.4

svadharmaśīlaiḥ puruṣairbhagavānyajñapūruṣaḥ || ijyamāno bhaktamatā nāradeneritaḥ kila

85.5

yāstā devarṣiṇā tatra varṇitā agavatkathāḥ || mahyaṃ śuśrūṣave brahmankātsnyainācaṣṭumarhasi

85.6

maitreya uvāca || dhruvasya cotkalaḥ putraḥ pitari prasthite
vanam || sārvabhaumaśriyaṃ naicchadadhirājāsanaṃ pituḥ

85.7

sa janmanopaśāntātmā niḥsaṅgaḥ samadarśanaḥ || dadarśa loke vitatamātmānaṃ lokamātmani

85.8

ātmānaṃ brahma nirvāṇaṃ pratyastamitavigraham || avabodharasaikātmyamānandamanusantatam

85.9

avyavacchinnayogāgnidagdhakarmamalāśayaḥ|| svarūpamavarundhāno
nātmano'nyaṃ tadaikṣata

85.10

jaḍāndhabadhironmattamūkākṛtiratanmatiḥ || lakṣitaḥ pathi bālānāṃ praśāṃtārcirivānalaḥ

85.11

matvā taṃ jaḍavanmattaṃ
kulavṛddhāḥ samaṃtriṇaḥ || vatsaraṃ bhūpatiṃ cakruryavīyāṃsaṃ bhrameḥ sutam

85.12

svarvīthirvatsarasyeṣṭā bhāryā'sūta ṣaḍātmajān || puṣpārrṇa tigmaketuṃ ca
iṣamūrjaṃ vasuṃ jayam

85.13

puṣpārrṇasya prabhā bhāryā doṣā ca dve babhūvatuḥ || prātarmadhyandinaṃ sāyamiti hyāsanprabhāsutāḥ

85.14

pradoṣo niśitho vyuṣṭa
iti doṣāsutāhvayaḥ || vyuṣṭaḥ sutaṃ puṣkariṇyāṃ sarvatejasamādadhe

85.15

sa cakṣuḥ sutamākṛtyāṃ patnyāṃ manumavāpa ha || manorasūta mahiṣī virajānnaḍvalā sutān

85.16

puruṃ kutsaṃ tritaṃ dyumnaṃ satyavantaṃ dhṛtavratam || agniṣṭomamatīrātraṃ pradyumnaṃ śibimulmukam

85.17

ulmuko'janayatputrānpuṣkariṇyāṃ ṣaḍuttamān || aṅgaṃ sumanasaṃ khyātiṃ kratumaṅgirasaṃ gayam

85.18

sunīthā'ṅgasya yā patnī suṣuve venamulbaṇam || yaddauḥśīlyātsa rājarṣirnirviṇṇo niragatpurāt

85.19

yamaṅga śepuḥ kupitā vāgvajrā munayaḥ kila || gatāsostasya bhūyaste mamanthurdakṣiṇaṃ karam

85.20

arājake
tadā loke dasyubhiḥ pīḍitāḥ prajāḥ || jāto nārāyaṇāṃśena pṛthurāyaḥ kṣitīśvaraḥ

85.21

vidura uvāca || tasya śīlanidheḥ sādhorbrahmaṇyasya
mahātmanaḥ || rājñaḥ kathamabhūdduṣṭaḥ prajā yadvimanā yayau

85.22

kiṃ cāṃho venamuddiśya brahmadaṇḍamayūyujan || daṇḍavratadhare rājñi munayo dharmakovidāḥ

85.23

nāvadhyeyaḥ prajāpālaḥ prajābhiraghavānapi || yadasau lokapālānāṃ bibhartyojaḥ svatejasā

85.24

etadākhyāhi me brahmansunothātmajaceṣṭitam || śraddadhānāya bhaktāya tvaṃ parāvaravittamaḥ

85.25

maitreya uvāca || aṅgo'śvamedhaṃ rājarṣirājahāra mahākratum || nājagmurdevatāstasminnāhūtā
brahmavādibhiḥ

85.26

tamūcurvismitāstatra yajamānamathartvijaḥ || havīṃṣi hūyamānāni na te gṛhṇanti devatāḥ

85.27

rājanhavīṃṣyaduṣṭāni śraddhayā''sāditāni te || chandāṃsyayātayāmāni yojitāni dhṛtavrataiḥ

85.28

na vidāmeha devānāṃ helanaṃ vayamaṇvapi || yanna gṛhṇanti bhāgānsvānye
devāḥ karmasākṣiṇaḥ

85.29

maitreya uvāca || aṅgo dvijavacaḥ śrutvā yajamānaḥ sudurmanāḥ || tatpraṣṭuṃ vyasṛjadvācaṃ sadasyāṃstadanujñayā

85.30

nāgacchantyāhutā devā na gṛhṇanti grahāniha || sadasaspatayo brūta kimavadyaṃ mayā kṛtam

85.31

sadasaspataya ūcuḥ || naradeveha bhavato nāghaṃ tāvanmanāk sthitam || astyekaṃ prāktanamaghaṃ yadihedṛk tvamaprajaḥ

85.32

tathā sādhaya bhadraṃ te ātmānaṃ suprajaṃ nṛpa || iṣṭaste putrakāmasya putraṃ dāsyati
yajñabhuk

85.33

tathā svabhāgadheyāni grahīṣyanti divaukasaḥ || yadyajñapuruṣaḥ sākṣādapatyāya harirvṛtaḥ

85.34

tāṃstānkāmānharirdadyānmānyānkāmayate janaḥ || ārādhito yathaivaiṣāṃ tathā puṃsāṃ phalodayaḥ

85.35

iti vyavasitā viprāstasya rājñaḥ prajātaye || puroḍāśaṃ niravapan śipiviṣṭāya viṣṇave

85.36

tasmātpuruṣa uttasthau hemamālyamalāmvaraḥ || hiraṇmayena pātreṇa siddhamādāya pāyasam

85.37

sa viprānumato rājā
gṛhītvā'ñjalinaudanam || avaghrāya mudā yuktaḥ prādātpatnyā udāradhīḥ

85.38

sā tatpuṃsavanaṃ rājñī prāśyatauṃ patyurādadhe || garbhaṃ kāla upāvṛtte
kumāraṃ suṣuve'prajāḥ

85.39

sa bāla eva puruṣo mātāmahamanuvrataḥ || adharmāṃśodbhavaṃ mṛtyuṃ tenābhavadadhārmikaḥ

85.40

sa śarāsanamudyamya mṛgayurvanagocaraḥ || hanti sādhūn mṛgāndīnānveno'sāvityaraujjanaḥ

85.41

ākrīḍe krīḍato bālānvayasyānatidāruṇaḥ || prasaya niranukrośaḥ paśumāramamārayat

85.42

taṃ vicakṣya khalaṃ putraṃ śāsanairvividhairnṛpaḥ || yadā na śāsituṃ kalpo bhṛśamāsītsudurmanāḥ

85.43

prāyeṇābhyarcito devo ye'prajā
gṛhamedhinaḥ || kadapatyabhṛtaṃ duḥkhaṃ ye na vindanti durbharam

85.44

yataḥ pāpīyasī kīrtiradharmaśca mahānnṛṇām || yato virodhaḥ sarveṣāṃ yata ādhiranantakaḥ

85.45

kastaṃ prajāpadeśaṃ vai mohabandhanamātmanaḥ || paṇḍito bahu manyeta yadarthāḥ kleśadā gṛhāḥ

85.46

kadapatyaṃ varaṃ manye sadapatyācchucāṃ padāt || nirvidyeta gṛhānmartyo yatkleśanivahā gṛhāḥ

85.47

evaṃ sa nirviṇṇamanā nṛpo gṛhānniśītha utthāya mahodayodayāt || alabdhanidro'nupalakṣito nṛbhirhitvā gato venasuvaṃ prasuptām

85.48

vijñāya nirvidya gataṃ patiṃ prajāḥ purohitāmātyasuhṛdgaṇādayaḥ || vicikyururvyāmatiśokakātarā yathā nigūḍhaṃ puruṣaṃ kuyoginaḥ

85.49

alakṣayantaḥ padavīṃ prajāpaterhatodyamāḥ pratyupasṛtya te purīm || ṛṣīnsametānabhivandya
sāśravo nyavedayanpaurava bhartṛviplavam

85.49.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe caturthaskandhe trayodaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)