Anvitarthaprakashika 96
Anvitārthaprakāśikā 96
- Language
- Sanskrit
Contents
- 96.80 — 1 part
96.1
maitreya uvāca || vijitāśvo'dhirājā''sītpṛthuputraḥ pṛthuśravāḥ || yavīyobhyo'dadātkāṣṭhā bhrātṛbhyo bhrātṛvatsalaḥ
96.2
haryakṣāyādiśatprācīṃ
dhūmrakeśāya dakṣiṇām || pratīcīṃ vṛkasaṃjñāya turyāṃ draviṇase vibhuḥ
96.3
antardhānagatiṃ śakrāllabdhvā'ntardhānasaṃjñitaḥ || apatyatrayamādhatta śikhaṇḍinyāṃ
susammatam
96.4
pāvakaḥ pavamānaśca śucirityagnayaḥ purā || vasiṣṭhaśāpādutpannāḥ punaryogagatiṃ gatāḥ
96.5
antardhāno nabhasvatyāṃ havirdhānamavindata
ya indramaśvahantāraṃ vidvānapi na jaghnivān
96.6
rājñāṃ vṛttiṃ karādānadaṇḍaśulkādidāruṇām || manyamāno dīrghasatravyājena visasarja ha
96.7
tatrāpi
haṃsaṃ puruṣaṃ paramātmānamātmadṛk || yajaṃstallokatāmāpa kuśalena samādhinā
96.8
havirdhānāddhavirdhānī vidurāsūta ṣaṭ sutān || barhiṣadaṃ gayaṃ śuklaṃ kṛṣṇaṃ
satyaṃ jitavratam
96.9
barhiṣatsumahābhāgo hāvirdhāniḥ prajāpatiḥ || kriyākāṇḍeṣu niṣṇāto yogeṣu ca kurudvaha
96.10
yasyedaṃ devayajanamanu yajñaṃ
vitanvataḥ || prācīnārgraiḥ kuśairāsīdāstṛtaṃ vasudhātalaṃm
96.11
sāmudrīṃ devadevoktāmupayeme śatadrutim
96.12
yāṃ vīkṣya cārusarvāṅgīṃ kiśorīṃ
suṣṭhvalaṃkṛtām || parikramantīmudvāhe cakame'gniḥ śukīmiva || saptarṣibhāryābhrāntyā'gniḥ svāhāyāṃ cāpyarīramata
96.13
vibudhāsuragandharvamunisiddhanaroragāḥ || vijitāḥ sūryayā dikṣu kvaṇayantyeva nūpuraiḥ
96.14
prācīnabarhiṣaḥ putrā śatadrutyāṃ daśābhavan|| tulyanāmavratāḥ sarve dharmasnātāḥ pracetasaḥ
96.15
pitrādiṣṭāḥ prajāsarge tapase'rṇavamāviśan
96.16
daśavarṣasahasrāṇi tapasārcaṃstapaspatim || yaduktaṃ pathi dṛṣṭena giriśena prasīdatā || taddhyāyanto
japantaśca pūjayantaśca saṃyatāḥ
96.17
vidura uvāca || pracetasāṃ giritreṇa yathā''sītpathi saṅgamaḥ || yadutāha haraḥ prītastanno brahmanvadārthavat
96.18
saṅgamaḥ khalu viprarṣe śiveneha śarīriṇām || durlabho munayo dadhyurasaṅgādyamabhīpsitam
96.19
ātmārāmo'pi yastvasya lokakalpasya rādhase || śaktyā
yukto vicarati ghorayā bhagavānbhavaḥ
96.20
maitreya uvāca || pracetasaḥ piturvākyaṃ śirasā''dāya sādhavaḥ || diśaṃ pratīcīṃ prayayustapasyāhṛtacetasaḥ
96.21
samudramupavistīrṇamapaśyansumahatsaraḥ || mahanmana iva svacchaṃ prasannasalilāśayam
96.22
nīlaraktotpalāmbhojakahlārendīvarākaram || haṃsasārasacakrāvhakāraṇḍavanistratkūjitam
96.23
mattabhramarasausvaryahṛṣṭaromalatāṃghripam || padmakośarajo dikṣu vikṣiptapavanotsavam
96.24
tatra gāndharvamākarṇya divyamārgamanoharam || visismyū rājaputrāste mṛdaṅgapaṇavādyanu
96.25
tarhyeva sarasastasmānniṣkrāmantaṃ sahānugam || upagīyamānamamarapravaraṃ vibudhānugaiḥ
96.26
taptahemanikāyābhaṃ śitikaṇṭhaṃ trilocanam || prasādasumukhaṃ vīkṣya praṇemurjātakautukāḥ
96.27
sa tānprapannārttiharo
bhagavāndharmavatsalaḥ || dharmajñān śīlasampannānprītataḥ prītānuvāca ha
96.28
śrīrudra uvāca || yūyaṃ vediṣadaḥ putrā viditaṃ vaścikīrṣitam || anugrahāya bhadraṃ va evaṃ me darśanaṃ kṛtam
96.29
yaḥ paraṃ raṃhasaḥ sākṣāttriguṇājjīvasaṃjñitāt || bhagavantaṃ vāsudevaṃ prapannaḥ sa priyo hi me
96.30
svadharmaniṣṭhaḥ śatajanmabhiḥ pumān viriñcatāmeti tataḥ paraṃ hi mām || avyākṛtaṃ bhāgavato'tha vaiṣṇavaṃ padaṃ yathā'haṃ vibudhāḥ kalātyaye
96.31
atha bhāgavatā yūyaṃ priyāḥ stha bhagavānyathā || na me bhāgavatānāṃ ca preyānanyo'sti karhicit
96.32
idaṃ viviktaṃ japtavyaṃ pavitraṃ maṅgalaṃ param
niḥśreyasakaraṃ cāpi śrūyatāṃ tadvadāmi vaḥ
96.33
maitreya uvāca || ityanukrośahṛdayo bhagavānāha tāñchivaḥ || baddhāñjalīnrājaputrānnārāyaṇaparo
vacaḥ
96.34
śrīrudra uvāca || jitaṃ ta ātmaviddhurya svastaye svastirastu me || bhavatā rādhasā rāddhaṃ sarvasmā ātmane namaḥ
96.35
namaḥ
paṅkajanābhāya bhūtasūkṣmendriyātmane || vāsudevāya śāntāya kūṭasthāya svarociṣe
96.36
saṅkarṣaṇāya sūkṣmāya durantāyāntakāya ca || namo viśvaprabodhāya pradyumnāyāntarātmane
96.37
namo namo'niruddhāya hṛṣīkeśendriyātmane || namaḥ paramahaṃsāya pūrṇāya nibhṛtātmane
96.38
svargāpavargadvārāya nityaṃ śuciṣade namaḥ || namo hiraṇyavīryāya cāturhotrāya tantave
96.39
nama ūrja iṣe trayyāḥ pataye yajñaretase || tṛptidāya ca jīvānāṃ
namaḥ sarvarasātmane
96.40
sarvasattvātmadehāya viśeṣāya sthavīyase || namastrailokyapālāya sahaojobalāya ca
96.41
arthaliṅgāya nabhase namo'ntarbahirātmane || namaḥ puṇyāya lokāya amuṣmai bhūrivarcase
96.42
pravṛttāya nivṛttāya pitṛdevāya karmaṇe || namo dharmavipākāya mṛtyave duḥkhadāya
ca
96.43
namasya āśiṣāmīśa manave kāraṇātmane || namo dharmāya bṛhate kṛṣṇāyākuṇṭhamedhase || puruṣāya purāṇāya sāṃkhyayogeśvarāya ca
96.44
śaktitrayasametāya mīḍhuṣe'haṃkṛtātmane || cetaākṛtirūpāya namo vācovibhūtaye
96.45
darśanaṃ no didṛkṣūṇāṃ dehi bhāgavatārcitam || rūpaṃ priyatamaṃ svānāṃ
sarvendriyaguṇāñjanam
96.46
snigdhaprāvṛḍghanaśyāmaṃ sarvasaundaryasaṃgraham || cārvāyatacaturbāhuṃ sujātarucirānanam
96.47
padmakośapalāśākṣaṃ sundarabhru
sunāsikam || sudvijaṃ sukapolāsyaṃ samakarṇavibhūṣaṇam
96.48
prītiprahasitāpāṅgamalakai rupaśobhitam || lasatpaṅkajakiñjalkadukūlaṃ sṛṣṭakuṇḍalam
96.49
sphuratkirīṭavalayahāranū puramekhalam || śaṅkhacakragadāpadmamālāmaṇyuttamarddhimat
96.50
siṃhaskandhatviṣo bibhratsaubhagagrīvakaustubham || śriyā'napāśriyā kṣitanikaṣāśmorasollasat
96.51
pūrarecakasaṃvignavalivalgudalodaram || pratisaṃkrāmayadviśvaṃ nābhyāvarttagabhīrayā
96.52
śyāmaśroṇyā'dhirociṣṇudukūlasvarṇamekhalam || samacārvaṃghrijaṃghorunimnajānusudarśanam
96.53
tadā śaratpadmapalāśarociṣā nakhadyubhirno'ntaraghaṃ vidhunvatā || pradarśaya
svīyamapāstasādhvasaṃ padaṃ guro mārgagurustamojuṣām
96.54
etadrūpamanudhyeyamātmaśuddhimabhīpsatām || madbhaktiyogo'bhayadaḥ svadharmamanutiṣṭhatām
96.55
bhavānbhaktimatā labhyo durlabhaḥ sarvadehinām || svārājyasyāpyabhimata ekāntenātmavidgatiḥ
96.56
taṃ durārādhyamārādhya satāmapi
durāpayā || ekāntabhaktyā ko vāñchetpādamūlaṃ binā bahiḥ
96.57
' yatra nirviṣṭamaraṇaṃ kṛtānto nābhimanyate || viśvaṃ vidhvaṃsayanvīryaśauryavisphūrjitabhruvā
96.58
kṣaṇāddhenāpi tulaye na svargaṃ nāpunarbhavam || bhagavatsaṅgisaṅgasya martyānāṃ kimutāśiṣaḥ
96.59
athānaghāṃghre stava kīrtito'rthorantarbahiḥ snānavidhūtapāpmanām || bhūteṣvanukrośasusattvaśīlināṃ syātsaṅgamo'nugraha eva nastava
96.60
na yasya cittaṃ bahirarthavibhramaṃ tamo guhāyāṃ
ca viśuddhamāviśat || yadbhaktiyogānugṛhītamañjasā munirvicaṣṭe nanu tatra te gatim
96.61
yatredaṃ vyajyate viśvaṃ viśvasminnavabhāti yat || tattvaṃ
brahma paraṃ jyotirākāśamiva vistṛtam
96.62
yo māyayedaṃ pururūpamasṛjadvibhartti bhūyaḥ kṣapayatyavikriyaḥ || yaddbhedabuddhiḥ sadivātmaduḥsthayā
tamātmatantraṃ bhagavanpratīmahi
96.63
kriyākalāpairidameva yoginaḥ śraddhānvitāḥ sādhu yajanti siddhaye || bhūtendriyāntaḥkaraṇopalakṣitaṃ vede ca
tantre ca ta eva kovidāḥ
96.64
tvameka ādyaḥ puruṣaḥ suptaśaktistayā rajaḥsattvatamo vibhidyate || mahānahaṃ khaṃ marudagnivārdharāḥ surarṣayo bhūtagaṇā idaṃ yataḥ
96.65
sṛṣṭaṃ svaśaktyedamanupraviṣṭaścaturvidhaṃ puramātmāṃśakena || atho vidustaṃ puruṣaṃ santa mantarbhuṅkte hṛṣīkairmadhu sāraghaṃ yaḥ
96.66
sa eṣa lokānaticaṇḍavego vikarṣasi tvaṃ khalu kālayānaḥ || bhūtāni bhūtairanumeyatattvo ghanāvalīrvāyurivāviṣahyaḥ
96.67
pramattamuccairitikṛtyacintayā pravṛddhalobhaṃ viṣayeṣu lālasam || tvamapramattaḥ sahasā'bhipadyase kṣullelihāno'hirivākhumantakaḥ
96.68
kastvatpadābjaṃ vijahāti paṇḍito
yaste'vamānavyayamānaketanaḥ || viśaṅkayā'smadgururarcati sma yadvinopapattiṃ manavaścaturdaśa
96.69
atha tvamasi no brahmanparamātmanvipaścitām
viśvaṃ rudrabhayadhvastamakutaścidbhayā gatiḥ
96.70
idaṃ japata bhadraṃ vo viśuddhā nṛpanandanāḥ || svadharmamanutiṣṭhantau bhagavatyarpitāśayāḥ
96.71
tamevātmānamātmasthaṃ sarvabhūteṣvavasthitam || pūjayadhvaṃ gṛṇantaśca dhyāyantaścāsakṛddharim
96.72
yogādeśamupāsādya dhārayanto munivratāḥ || samāhitadhiyaḥ sarva etadabhyasatādṛtāḥ
96.73
idamāha purā'smākaṃ bhagavānviśvasṛkpatiḥ || bhṛgvādīnāmātmajānāṃ sisṛkṣuḥ saṃsisṛkṣatām
96.74
te vayaṃ noditāḥ sarve prajāsarge prajeśvarāḥ || anena dhvastatamasaḥ sisṛkṣma vividhaḥ prajāḥ
96.75
athehaṃ nityadā yukto japannavahitaḥ pumān
acirāllabhate śreya āpnoti vāsudevaparāyaṇaḥ
96.76
śreyasāmiha sarveṣāṃ jñānaṃ niḥśreyasaṃ param || sukhaṃ tarati duṣpāraṃ jñānanaurvyasanārṇavam
96.77
ya imaṃ śraddhayā yukto madgītaṃ bhagavatstavam || adhīyāno durārādhyaṃ harimāraadhyatyasau
96.78
vindate puruṣo'muṣmādyadyadicchatyasatvaram
madgītagītātsuprītācchreyasāmekavallabhāt
96.79
idaṃ yaḥ kalya utthāya prāñjaliḥ śraddhayānvitaḥ || śṛṇuyācchrāvayenmartyo mucyate karmabandhanaiḥ
96.80
gītaṃ mayedaṃ naradevanandanāḥ parasya puṃsaḥ paramātmanaḥ stavam || japanta ekāgradhiyastapo mahaccaradhvamante tata āpsyathepsitam
96.80.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe caturthaskandhe rudragītaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (6)
- Vārāhastotra — Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Nāradopapurāṇa — Sanskrit