Ashtamaskandha 13
Aṣṭamaskandha 13
- Language
- Sanskrit
Contents
- 13.46 — 1 part
13.1
saptamo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
te nāgarāja māmantrya phalabhāgena vāsukim
parivīyā girau tasmin netramabdhiṃ mudānvitāḥ
13.2
ārebhire surodyattā mathituṃ te'mṛtāthinaḥ
hariḥ purastājjagṛhe pūrvaṃ devāstato'bhavan
13.3
tannaicchan daityapatayo mahāpuruṣaceṣṭitam
na gṛhnīmo vayaṃ pucchamaheraṅgamamaṅgalam
13.4
svādhyāyaśrutasampannāḥ prakhyātā janmakarmabhiḥ
iti tūṣṇīṃ sthitāndaityān vilokya puruṣottamaḥ
smayamāno visṛjyāgraṃ pucchaṃ jagrāha sāmaraḥ
13.5
kṛtasthāna vibhāgāste hyevaṃ kaśyapanandanāḥ
mamanthuḥ paramāyattāḥ mṛtārthe payonidhim
13.6
madhyamāne'rṇave so'dri ranādhāro hyapo'viśat
dhriyamāṇo'pi balibhirgauravātpāṇḍunandana
13.7
te tu nirviṇṇamanasaḥ parimlānamukhaśriyaḥ
āsansatpauruṣe naṣṭe daivenā'tibalīyasā
13.8
vilokya vighneśavidhiṃ sa īśvaro durantavīryo'vitathābhisandhiḥ
kṛtvā vapuḥ kācchapamadbhutaṃ mahatpraviśya toyaṃ girimujjahāra
13.9
saṃveṣṭya abdhiṃ mathitumārebhire vāsukermukhaṃ tīvraṃ daityāngrāhayitumeva, pūrvaṃ hariḥ purastānmukhaṃ jagṛhe| devā api
tato'bhavanmukhaṃ jagṛhuḥ ||1-4
tamutthitaṃ vīkṣya kulācalaṃ punaḥ samudyatā nirmathituṃ surāsurāḥ
dadhāra pṛṣṭhena salakṣayojanaprastāriṇā dvīpa ivā'paro mahān
13.10
surāsurendrairbhujavīryavepitaṃ paribhramantaṃ girimaṅga pṛṣṭhataḥ
bibhrattadāvartana mādikacchapo mene'ṅga kaṇḍūyana maprameyaḥ
13.11
tadā surānāviśa dāsureṇa rūpeṇa teṣāṃ balavīrya mīrayan
uddīpayan devagaṇāṃśca viṣṇurdevena nāgendra mabodharūpaḥ
13.12
uparyagendraṃ girirāḍivā'nya ākramya hastena sahasrabāhuḥ
tasthau divi brahmabhavendramukhyai rabhiṣṭuvadbhiḥ sumano'bhivṛṣṭaḥ
13.13
uparyadhaścā''tmani gotranetrayoḥ pareṇa te prāviśatā samedhitāḥ
mamanthurabdhiṃ tarasā madotkaṭā mahādriṇā kṣobhitanakracakram
13.14
ahīndrasāhasrakaṭhoradṛṅmukhaśvāsāgnidhūmāhatavarcaso'surāḥ
paulomakāleyabalīlvalādayo dāvāgnidagdhāssaralā ivā'bhavan
13.15
devāṃśca tacchāsaśikhāhataprabhān dhūmrāmbarasragvarakañcukānanān
samabhyavarṣanbhagavaddaśā ghanā vavuḥ samudrormyupagūḍhavāyavaḥ
13.16
mathyamānān tathā sindhoḥ devāsuravarūthapaiḥ
yadā sudhā na jāyeta nirmamanthā'jitaḥ svayam
13.12-2
agendramupari girerupari aparo girirāḍiva sahasrabāhu rekena hastena girimākramya punardivyabhitaḥ
stuvadbhiḥ brahmādibhiḥ kartṛbhiḥ sumanobhiḥ puṣpaiḥ karaṇairabhivṛṣṭaḥ tasthau
13.14-2
⁴tathā dṛśaḥ ⁵netrāṇi ca mukhāni ca śvāsāśca ahīndrasya vāsukeḥ sāhastramaparimitāḥ kaṭhorā ye dṛgādayaḥ
tebhyo nirgatābhyā magnidhūmābhyāṃ hataṃ varco yeṣāṃ te'surāḥ paulomādayaḥ dāvāgnidagdhāḥ saralā drumaviśeṣāḥ, ta
ivā'bhavan
13.16-2
yadā devāsurai rmanyamānādapyabdheḥ amṛtaṃ na jāyeta tadā bhagavānajitaḥ svayameva nirmamantha
⁷⁻manthanaṃ cakāra⁻⁻⁷
13.17
meghaśyāmaḥ kanakaparidhiḥ ⁹⁻kaurṇavidyotavidyunmūrdhni⁻⁻⁹ bhrājaddilulitakacaḥ ¹⁰sragdharo raktanetraḥ
jaitrai rdorbhirjagadabhayadai rdandaśūkaṃ gṛhītvā mathnan mathnā pratigiri rivā'śobhatā'thodhdṛtādriḥ
13.18
nirmathyamānā dudadhe rabhūdviṣaṃ maholbaṇaṃ hālahalāhva ¹²magrataḥ
sambhrāntamīnonmakarāhikacchapā ttimidvipagrāhatimiṅgilākulāt
13.19
tadugravegaṃ diśi diśyuparyudho visarpadatsarpadasahyaṃ ma̍prati
bhītāḥ prajā dudruvu raṅga seśvarā arakṣyamāṇā śaraṇaṃ sadāśivam
13.20
vilokya taṃ devavaraṃ trilokyā bhavāya devyābhimata̍ṃ munīnām
āsīna madṟāvapavargaheto stapojuṣāṇaṃ stutibhiḥ praṇemuḥ
13.21
prajāpataya ūcuḥ
deva deva mahādeva bhūtātman bhūta bhāvana
trāhinaśśaraṇāpannāṃ strailokyadahanā dviṣāt
13.22
tvamekaḥ sarvajagatāmīśvaro bandhamokṣayoḥ
taṃ tvā marcanti kuśalāḥ prapannārtiharaṃ gurum
13.23
guṇamayyā svaśaktyā'sya sargasthityapyayān vibho
dhatse yadā svadṛgbhūman brahmaviṣṇuśivābhidhām
13.24
tvaṃ brahma paramaṃ guhyaṃ sadasadbhāvabhāvana̍m
nānāśaktibhirābhā̍tastvamātmā jagadīśvaraḥ
13.25
" nirguṇaṃ saguṇañcaiva śivaṃ hari parākramaiḥ| stuvantaśca prajeśānā nāmanyantāntaraṃ tayoḥ|" ||21, 22
tvaṃ śabdayonirjagadādirātmā prāṇendriyadravyaguṇasvabhāvaḥ
kālaḥ kratussatyamṛtañca dharma stvayyakṣaraṃ yattrivṛ dāmananti
13.26
agnirmukhaṃ te'khiladevatātmā kṣitiṃ vidulloka bhavāṅghripaṅkajam
kālaṃ gatiṃ te'khiladevatātman diśaśca karṇau rasanāṃ jalaśam
13.27
nābhi rnabhaste śvasanaṃ nabhasvān sūryaśca cakṣūṃṣi jalaṃ smaretaḥ
parāvarātmāśrayaṇaṃ tavātmā somo mano dyaurbhagavañchiraste
13.28
kukṣissamudrā girayo'sthisaṅghā romāṇi sarvauṣadhivīrudhaste
chandāṃsi sākṣāttava saptadhātava strayīmayātman hṛdayaṃ sa dharmaḥ
13.29
mukhāni pañcopaniṣada staveśa yaistriṃśadaṣṭottaramantravargaḥ
yattacchivākhyaṃ paramātmatattvaṃ deva! svayañjyoti ravasthiti ste
13.30
chāyā tvadharmormiṣu yairvisargo netra trayaṃ sattvarajastamāṃsi
sāṃkṣāmanu śśāstrakṛta stavekṣā cchandomayo deva! ṛṣiḥ purāṇaḥ
13.31
nate giritrā'khila lokapāla viriñca vaikuṇṭha surendra gamyam
jyotiḥ paraṃ yatra rajastamaśca sattvaṃ na yadbrahma nirastabhedam
13.32
kāmādhvarātritura kālagarādyaneka bhūtadruhaḥ kṣapayataḥ stutaye na tatte
yastvantakāla ida mātmakṛtaṃ svanetra vahnisphuliṅgaśikhayā bhasitaṃ na veda
13.33
ye tvātmārāmagurubhi rhṛdi cintitāṅghridvandvaṃ caranta mumayā tapasābhitaptam
katthanta ugraparuṣaṃ nirataṃ śmaśāne te nūnamūrtimavidaṃstava hāta<sup -5</sup lajjāḥ<sup 6</sup
13.34
tattasya te sadasatoḥ parataḥ parasya nā'ṅga svarūpagamane prabhavanti bhūmnaḥ
brahmādayaḥ kimuta saṃstavane vayantu tatsargasargaviṣayā api śaktimātram
13.35
etatparaṃ prapaśyāmo nai paraṃ te maheśvara
mṛḍanāya hi lokasya vyakti ste'vyaktakarmaṇaḥ
13.36
śrīśuka uvāca
tadvīkṣya vyasanaṃ tāsāṃ kṛpayā bhṛśapīḍitaḥ
sarvabhūtasuhṛddeva ida māha satīṃ priyām
13.37
śrīśiva<sup 10- -10</sup uvāca
aho bata bhavānyetat prajānāṃ paśya vaiśasam
kṣīrodamathanodbhūtāt kālakūṭā dupasthitam
13.38
āsāṃ prāṇaparīpsūnāṃ vidheyamabhayaṃ hi naḥ<sup 11</sup
etāvāṃnhi prabho rartho yaddīna parirakṣaṇam
13.39
prāṇaiḥ svaiḥ prāṇinaḥ pānti sādhavaḥ kṣaṇabhaṅguraiḥ
baddhavaireṣu bhūteṣu mohiteṣvātmamāyayā
13.40
puṃsaḥ kṛpayato bhadre sarvātmā prīyate hariḥ
prīte harau bhagavati prīye'haṃ sacarācaraḥ
tasmā didaṃ garaṃ bhuñje prajānāṃ svastirastu me
13.42
śrīśuka uvāca
eva māmantrya bhagavānbhavānīṃ viśvabhāvanaḥ
tadviṣaṃ jagdhu mārebhe prabhāvajñā'nvamodata ||41.
tataḥ karatalīkṛtya vyāpi hālāhalaṃ viṣam
abhakṣayanmahādevaḥ kṛpayā bhūtabhāvanaḥ
13.43
tasyā'pi darśayāmāsa svavīryaṃ jalakalmaṣam
yaccakāra gale nīlaṃ tacca sādhorvibhūṣaṇam
13.44
tapyante lokatāpena sādhavaḥ prāyaśo janāḥ
paramārādhanaṃ taddhi puruṣasyākhilātmanaḥ
13.45
niśamya karma tacchambho rdevadevasya mīḍhuṣaḥ
prajā dākṣāyaṇī brahmā vaikuṇṭhaśca śaśaṃsire
13.46
praskannaṃ pibataḥ pāṇeḥ yatkiñcijjagṛhuḥ sma tat
vṛścikāhiviṣauṣadhyo dandaśūkāśca ye'pare
13.46.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe śrīvaiyāsikyāṃ aṣṭādaśasāhasryāṃ śrīhayagrīvabrahmavidyāyāṃ pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ aṣṭamaskandhe'mṛtamathane saptamo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Ṣaṭsandarbha — Jīva Gosvāmin 1555, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit