Ashtamaskandha 18
Aṣṭamaskandha 18
- Language
- Sanskrit
Contents
- 18.48 — 1 part
18.p1
ekādaśo'dhyāyaḥ
18.p2
vijayadhvajarītyā daśamo'dhyāyaḥ
18.1
śrīśuka uvāca
atho ¹⁻⁻surā ste pratilabdhacetasaḥ parasya puṃsaḥ para²mānukampayā
jardhurbhṛśaṃ śakrasamīraṇādaya stāṃstān raṇe ye rabhisaṅgatāḥ³ purā
18.2
vairocanāya saṃrabdho bhagavānpākaśāsanaḥ
udayacchadyadā vajraṃ prajā hāheti cukruśuḥ
18.3
vajrapāṇistamāhedaṃ tiraskṛtya puraḥsthitam
manasvinaṃ susaṃrabdhaṃ⁴ vicarantaṃ mahāmṛdhe
18.4
naṭavanmūḍhamāyābhi rmāyeśānno jigīṣasi
jitvā bālān nibaddhākṣān naṭo⁵ harati taddhanam
18.5
ārurukṣanti māyābhi ru⁶tsisṛpsanti ye divam⁷
tāndasyūnvidhunomyajña! pūrvasmāṃśca⁸ padā dadhaḥ⁹
18.6
so'haṃ durmāyinaste'dya vajreṇa śataparvaṇā
śiro hariṣye mandātman ghaṭasva jñātibhissaha
18.7
baliruvāca
saṅgrāme vartamānānāṃ kāla¹⁰coditakarmaṇām
kīrti rjayo'jayo mṛtyuḥ sarveṣāṃ syuranukramāt
18.8
taṃ¹¹mimaṃ kālaraśanaṃ janaṃ¹² paśyanti sūrayaḥ
na hṛṣyanti na śocanti tatra yūyamapaṇḍitāḥ¹³
18.8-2
raśane rajjuḥ
18.9
na vayaṃ manyamānānāmātmānaṃ tatra sādhanam
giro va ssādhu śocyānāṃ gṛhṇīmo marmatāḍanāḥ
18.10
śrīśuka uvāca
ityākṣipya vibhuṃ vīro nārāce vīramānadaḥ
ākarṇapūrṇa rahana dākṣepe rāhataṃ punaḥ
18.11
evaṃ nirākṛto devo vairiṇā tathyavādinā
nā'mṛṣya tadadhikṣepaṃ totrā''hata iva dvipaḥ
18.12
prāhiṇo tkuliśaṃ tasmai amoghamarimardanam
sayāno nyapatadbhūmī chinnapakṣa ivā'calaḥ
18.13
sakhāyaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jambho balisakha ssuhṛt
abhyayā tsnehadaṃ sakhyurrhatasyā'pi vicintayan
18.14
sa siṃhavāha āsādya gadāmudyamya raṃhasā
jatrāvatāḍaya cchakraṃ gajañca sumahābalaḥ
18.15
gadā prahāravyathito bhṛśaṃ vihvalito gajaḥ
jānubhyāṃ dharaṇīṃ spṛṣṭvā kaśmalaṃ paramaṃ yayau
18.16
tato ratho mātalinā haribhi rdaśaśatai ryutaḥ
ānīto dvipamutsṛjya ratha māruruhe vibhuḥ
18.17
tasya tatpūjayan karma yantu rdānavasattamaḥ
śūlena jvalatā tantu smayamāno'hananmṛdhe
18.18
sehe rujaṃ sudurmarṣāṃ sattvamālambya mātaliḥ
indro jambhasya saṅkruddho vajreṇā'pāharacchiraḥ
18.16-2
tato gajasya kaśmalaṃ duḥ 2 khaṃ dṛṣṭavatā mātalinā haridvarṇairdaśaśataiḥ sahasrasaṃkhyākaiairaśvairyukto ratha ānītaḥ
ta mānītaṃ rathaṃ vibhurindro gaja mairāvata mutsṛjya āruruhe ārūḍhavān
18.17-2
tasya yanturmātaleḥ tatkarma rathāyananarūpaṃ karma pūjayan aho! evaṃ vidhena sārathinā bhavitavyamityevaṃ
bahu mānayan jvalatā prakāśamānena śūlena taṃ mātaliṃ smayamāno yuddhe ahant
18.18-2
sattvaṃ dhairyamavalambya mātali dussahā mapi rujaṃ śūlaghātajāṃ vyathāṃ sehe asahyata| tataḥ saṃkruddha indro
vajreṇa jambhasya śiraḥ apāharat ciccheda
18.19
jambhaṃ śrutvā hataṃ tasya jñātayo nāradāmṛṣeḥ
namuciśca balaḥ pāka statropeyu 3 stvarānvitāḥ
18.20
vacobhiḥ paruṣai 4 rindraṃ ghaṭṭayanto'sya 5 marmasu
śarairavākiranmeghā dhārābhiriva parvatam
18.21
harīn 6 daśaśatānyājau haryaśvasya 7 balaśśaraiḥ
tāvadbhi rardayāmāsa yugapallaghuhastavān
18.22
śatābhyāṃ mātaliṃ pāko rathe 8- śca tilaśau 8- pṛthak
sakṛtsandhāna mokṣeṇa tadadbhuta mabhūdraṇe
18.23
namuciḥ pañcadaśabhiḥ svarṇapuṅkhai rmaheṣubhiḥ
āhatya vyanadatsaṃkhye satoya iva toyadaḥ
18.24
sarvataśśarakūṭena śatruṃ 9 sarathasārathim
chādayāmāsurāsurāḥ prāvṛṭsūryamivāmbudāḥ
18.25
alakṣayantastamatīva vihvalā vicukruśu rdevagaṇā ssahānugāḥ
anāyakā śśatru balena 10- nirjitāḥ -10 vaṇikpathā bhinnanavo yathā'rṇave
18.26
tata sturāṣāḍiṣubaddhapañjarā dvinirgata ssvāśvarathadhvajāgraṇīḥ
babhau diśaḥ khaṃ pṛthivīñca rocayan svatejasā sūrya iva kṣapātyaye
18.27
nirīkṣya pṛtanāṃ devaḥ parairabhyarditāṃ mṛdhe
udayaccha dvripuṃ hantuṃ vajraṃ vajradharo ruṣā
18.28
sa tenebārhadhāreṇa śirasī balapākayoḥ
jñātīnāṃ paśyatāṃ rājan jahāra janayanbhayam
18.29
namuci stadvadhaṃ dṛṣṭvā śokāmarṣaruṣānvitaḥ
jighāṃsurindraṃ nṛpate ! cakāra paramodyamam
18.30
aśmasāramayaṃ śūlaṃ ghaṇṭābaddhemabhūṣaṇam
pragṛhyā'bhyadravat kruddho hato'sīti vibhartsayan
prāhiṇoddevarājāya ninadanmṛgarāḍiva
18.29-2
tadā''patadgaganatale mahājavaṃ vicicchide haririṣubhissrahasradhā
tamāhanannṛpaṃ ! kuliśena kandhare ruṣā'nvita stridaśapati śśiro'harat
18.32
na tasya hi tvaca mapivajra ūrjito bibheda yaḥ surapati naujaseritaḥ
tadadbhutaṃ paramativīrya vṛtrabhit tiraskṛto namuciśirodharatvacā
18.33
tasmādindro'bibhecchatro rvajraḥ pratihato yataḥ
kimidaṃ daivayogena bhūtaṃ lokavimohanam
18.34
yena pūrvaṃ mahādrīṇāṃ pakṣacchedaḥ prajākṣaye
kṛto niviśatāṃ bhāraiḥ patattraiḥ patatāṃ bhuvi
18.35
tapassāramayaṃ tvāṣṭraṃ vṛtro yena vipāṭitaḥ
anye cā'tibalopetāḥ sarvāstre rakṣatatvacaḥ
18.36
so'yaṃ pratihato vajro mayā mukto'sure'lpake
nā'haṃ tadādade daṇḍaṃ brahmatejo'pyakāraṇam
18.37
iti śakraṃ viṣīdanta māha vāgaśarīriṇī
nā'yaṃ śuṣke raṇonādrervadha marhati dānavaḥ
18.38
mayā'smai yadvaro datto mṛtyu rvainā''rdreṇaśuṣkayoḥ
ato'nya ścintanīya ste hyupāyomaghavan ripoḥ
18.39
tāṃ devīṃ gira mākarṇya maghavā̍ susamāhitaḥ
dhyāyan phenamathā'paśyadupāya mubhayātmakam
18.40
na śuṣkeṇa nacā''dreṇa jahāra namuce śiraḥ
taṃ tuṣṭuvu munigaṇā mālyaiścā'vākiranvibhum
18.41
gandharvamukhyo jagatuḥ viśvāvasuparāvasū
devadundubhayo nedu rnartakyo nanṛtu muṃdā
18.42
anye'pyevaṃ prati dvanddhān vāthvagnivaruṇādayaḥ
sūdayāmāsu rakṣatrodhe mṛgānkesariṇo yathā
18.43
brahmaṇā preṣito devāndevarṣirnārado nṛpa
vārayāmāsa vibudhān dṛṣṭvā dānavasaṃkṣayam
18.44
nārada uvāca
bhavadbhiramṛtaṃ prāptaṃ nārāyaṇabhujāśrayaiḥ
śriyā samedhitā ssarve upāramata vigrahāt
18.45
śrīśuka uvāca
saṃyamya manyusaṃrambhaṃ mānayanto munervacaḥ
upagīyamānānucarai ryayussarvaṃ triviṣṭapam
18.46
ye'vaśiṣṭā raṇe tasmin nāradānumatena te
baliṃ vipannamādāya hyastaṅgiri mupāgaman
18.47
tadā'vinaṣṭāvayavān vidyamānaśirodharān
uśanā jīvayāmāsa sañjīvanyā svavidyayā
18.48
baliścośanasā spṛṣṭaḥ pratyāpannendriyasmṛtiḥ
parājito'pi nā'khidya lokatattvavicakṣaṇaḥ
18.48.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe śrīvaiyāsikyāṃ aṣṭādaśasāhasryāṃ śrīhayagrīvabrahmavidyāyāṃ pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ aṣṭamaskandhe devāsurasaṅgrāme ekādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit