Ashtamaskandha 28
Aṣṭamaskandha 28
- Language
- Sanskrit
Contents
- 28.43 — 1 part
28.1
ekonaviṃśo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
iti vairocanervākyaṃ dharmayuktaṃ saṃsūnṛtam¹
niśamya bhagavānprītas pratitanyedamabravīt
28.2
śrībhagavānuvāca
vacastavaitajjanadeva sūnṛtaṃ kulocitaṃ dharmayutaṃ yaśaskaram
yasya pramāṇaṃ bhṛgavaḥ sāmparāye pitāmahaḥ kulavṛddhaḥ praśāntaḥ
28.3
na hyetasminkule kaścinnissattvaḥ kṛpaṇaḥ pumān
pratyākhyātā pratiśrutya yo vā'dātā dvijātaye
28.4
na santi tīrthe yudhi cārthinārthitāḥ² parāṅmukhā ye tvamanasvino nṛpa³
yuṣmatkule yadyaśasā'malena prahlāda udbhāti yathoḍupaḥ khe
28.5
yato jāto hiraṇyākṣaścaranneka imāṃ mahīm
prativīraṃ digvijaye nāvindata gadāyudhaḥ
28.6
yaṃ vinirjitya kṛcchreṇa viṣṇuḥ kṣmoddhāra āgataṃm¹
nātmānaṃ jayinaṃ mene tadvīryaṃ bhūryanusmaran
28.7
niśamya tadvadhaṃ bhrātā hiraṇyakaśipuḥ purā
hantuṃ bhrātṛharaṇaṃ kruddho jagāma nilayaṃ hareḥ
28.8
²tamāpatantamālokya śūlapāṇiṃ kṛtāntavat
cintayāmāsa kālajño viṣṇurmāyāvināṃ varaḥ
28.9
yato yato'haṃ tatrāsau mṛtyuḥ prāṇabhṛtāmiva
ato'hamasya hṛdayaṃ pravekṣyāmi parāgdṛśaḥ
28.10
evaṃ sa niścitya ripoḥ śarīraṃ³ ādhāvato nirviviśe'surendra
śvāsānilāntarhitasūkṣmadehaḥ tadghāṇarandhreṇa vivignacetāḥ
28.11
sa tanniketaṃ parimṛśya śūnyamapaśyamānaḥ kupito nanāda
kṣmāṃ dyāṃ diśaḥ khaṃ vivarānsamudrānviṣṇuṃ vicinvanna dadarśa vīraḥ
28.12
apaśyanniti hovāca mayānviṣṭamidaṃ jagat
bhrātṛhā me gato nūnaṃ yato nā'vartate pumān
28.13
vairānubandha etāvānāmṛtyoriha dehinām
ajñānaprabhavo manyurahammānopabṛṃhitaḥ
28.14
pitā prahlādaputraste tadvidvānviṣṇutatparaḥ
svamāyurditvijbhyo devebhyo'dātsa yācitaḥ
28.15
bhavānāmadharām̐llokānmānāvasthito gṛhemedhibhiḥ
brāhmaṇaiḥ pūrvajaiḥ śūrairanyaiścāśāmakīrtibhiḥ
28.15-2
taṃdevaṃ pitrādīn stutvā'tha taṃ praśaṃsati bhavāniti| gṛhamedhibhiḥ brāhmaṇe bhṛguprabhṛtibhistathā pūrvajaiḥ
virocanādibhiḥ vipulakīrtibhiḥ śūraiścācaritānanuṣṭhitān dharmān bhavānāsthitaḥ
28.16
tasmāttvatto mahīmīṣadvṛṇe'haṃ varadarṣabhā̍t
padāni trīṇi daityendra sammitāni padā mama
28.17
nānyatte kāmaye rājanvaradānyājjagadīśvarāt
nainaḥ prāpnoti vai vidvāṃnyāvadarthapratigraha̍ḥ
28.18
baliruvāca
aho brāhmaṇadāyāda vācaste vṛddhasammatāḥ
tvaṃ bālo bāliśamatiḥ svārthaṃ pratyabudho yathā
28.19
māṃ vacobhiḥ samārādhya lokānāmekamīśvaram
padatrayaṃ vṛṇīte yo'buddhimāndvipadāśiṣam̍
28.20
na pumānmāma̱nuvrajya bhūyo yācitumarhati
tasmādvṛttikarīṃ bhūmiṃ vaṭo kāmaṃ pratīccha me
28.20-2
māmupavrajya māṃ yācitvā pumān kaścit bhūyo'nyaṃ yācituṃ nārhati, tasmāt he vaṭo ! kāmaṃ yathecchaṃ
vṛttikarīṃ vipulāṃ bhūmiṃ me mattaḥ pratīccha pratigṛhāṇa
28.21
śrī bhagavānuvāca
yāvanto viṣayāḥ preṣṭhāstrilokyāmajitendriyam
na śaknuvanti te sarve pratipūrayituṃ nṛpa
28.22
tribhiḥ kramairasantuṣṭo dvīpenāpi na pūryate
navavarṣa sametena saptadvīpavarecchayā
28.23
saptadvīpādhipatayo nṛpā vainyagayādayaḥ
arthaiḥ kāmairgatā nāntaṃ tṛṣṇāyā iti naḥśrutam
28.24
yadṝcchayopapannena santuṣṭo vartate sukham
nāsantuṣṭastribhirlokai rajitātmopasāditaiḥ
28.25
puṃso'yaṃ saṃsṛterhetu rasantoṣo'rthakāmayoḥ
yadṛcchayopapannena santoṣo muktaye smṛtaḥ
28.26
yadṛcchālābhatuṣṭasya tejo viprasya vardhate
tatpraśāmyatyasantoṣādambhasevā''śuśukṣaṇiḥ
28.27
tasmāttrīṇi padānyeva vṛṇe tvāṃ varadarṣabha!
etāvateva siddho'haṃ vittaṃ yāvatprayojanam
28.28
śrīśuka uvāca
ityuktaḥ prahasannāha vāñchitaṃ pratigṛhyatām
vāmanāya mahīṃ dātuṃ jagrāha jalabhājanam
28.29
viṣṇave kṣmāṃ pradāsyantamuśanā hyasureśvaram
jānaṃścikīrṣitaṃ viṣṇoḥ śiṣyaṃ prāha vidāṃ varaḥ
28.30
śuka uvāca
eṣa vairocane sākṣādbhagavānviṣṇuravyayaḥ
kaśyapādaditerjāto devānāṃ kāryasādhakaḥ
28.31
pratiśrutaṃ tvayaitasmai yadanarthamajānatā
na sādhumanye daityānāṃ mahānupagato'nayaḥ
28.32
eṣa te sthānamaiśvaryaṃ śriyaṃ tejo yaśastathā
dāsyatyācchidya śakrāya māyāmāṇavako hariḥ
28.33
tribhiḥ kramairimāṃllokānviśvakāyaḥ kramiṣyati
sarvasvaṃ viṣṇave dattvā mūḍha vartiṣyase katham
28.34
kramato gāṃ padekena dvitīyena divaṃ vibhoḥ
khaṃ ca kāyena mahatā tārtīyasya kuto gatiḥ
28.35
niṣṭhāṃ te narake manye hyapradātuḥ pratiśrutam
pratiśrutasya yo'nīśaḥ pratipādayituṃ bhavān
28.36
na taddānaṃ praśaṃsanti yena vṛttirvipadyate
dānaṃ yajñastapaḥ karma loke vṛttimato yataḥ
28.37
dharmāya yaśase'rthāya kāmāya svajanāya ca
pañcadhā vibhajanvittamihāmutra ca modate
28.38
atrāpi bahvṛcairgītaṃ śṛṇu me'surasattama
satyamomiti yatproktaṃ yannetyāhānṛtaṃ hi tat
28.39
satyaṃ puṣpaphalaṃ vidyādātmavṛkṣasya gīyate
vṛkṣe'jīvati tanna syādanṛtaṃ mūlamātmanaḥ
28.40
tadyathā vṛkṣa unmūlaḥ śuṣyatyudvartate'cirāt
evaṃ naṣṭānṛtaḥ sadya ātmā śuṣyena saṃśayaḥ
28.41
parāgriktamapūrṇaṃ vā akṣaraṃ yattadomiti
yattatkiñcomiti brūyāt tena̍ ricyeta vai pumān
bhikṣave sarvamoṅkurvannā'laṃ kāmebhya ātmane
28.42
athaitatpūrṇamabhyātmaṃ yanna netyanṛtaṃ vacaḥ
sarvaṃ netya̍tithiṃ brūyātsa duṣkīrtiḥ śvasanmṛttaḥ
28.43
strīṣu narmavivāhe ca vṛttyarthe prāṇasaṃkaṭe
gobrāhmaṇārthe hiṃsāyāṃ nānṛtaṃ syājjugupsitam
28.43.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe śrīvaiyāsikyāṃ aṣṭādaśasāhasryāṃ śrīhayagrīvabrahmavidyāyāṃ pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ aṣṭamaskandhe uttarārdhe vāmanaprādurbhāvo nāma ekonaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Audumbarī saṃhitā — Audumbararṣi, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit