Pramāṇa · Search · About · API

Ashtamaskandha 28

Aṣṭamaskandha 28

Language
Sanskrit

Contents

28.1

ekonaviṃśo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
iti vairocanervākyaṃ dharmayuktaṃ saṃsūnṛtam¹
niśamya bhagavānprītas pratitanyedamabravīt

28.2

śrībhagavānuvāca
vacastavaitajjanadeva sūnṛtaṃ kulocitaṃ dharmayutaṃ yaśaskaram
yasya pramāṇaṃ bhṛgavaḥ sāmparāye pitāmahaḥ kulavṛddhaḥ praśāntaḥ

28.3

na hyetasminkule kaścinnissattvaḥ kṛpaṇaḥ pumān
pratyākhyātā pratiśrutya yo vā'dātā dvijātaye

28.4

na santi tīrthe yudhi cārthinārthitāḥ² parāṅmukhā ye tvamanasvino nṛpa³
yuṣmatkule yadyaśasā'malena prahlāda udbhāti yathoḍupaḥ khe

28.5

yato jāto hiraṇyākṣaścaranneka imāṃ mahīm
prativīraṃ digvijaye nāvindata gadāyudhaḥ

28.6

yaṃ vinirjitya kṛcchreṇa viṣṇuḥ kṣmoddhāra āgataṃm¹
nātmānaṃ jayinaṃ mene tadvīryaṃ bhūryanusmaran

28.7

niśamya tadvadhaṃ bhrātā hiraṇyakaśipuḥ purā
hantuṃ bhrātṛharaṇaṃ kruddho jagāma nilayaṃ hareḥ

28.8

²tamāpatantamālokya śūlapāṇiṃ kṛtāntavat
cintayāmāsa kālajño viṣṇurmāyāvināṃ varaḥ

28.9

yato yato'haṃ tatrāsau mṛtyuḥ prāṇabhṛtāmiva
ato'hamasya hṛdayaṃ pravekṣyāmi parāgdṛśaḥ

28.10

evaṃ sa niścitya ripoḥ śarīraṃ³ ādhāvato nirviviśe'surendra
śvāsānilāntarhitasūkṣmadehaḥ tadghāṇarandhreṇa vivignacetāḥ

28.11

sa tanniketaṃ parimṛśya śūnyamapaśyamānaḥ kupito nanāda
kṣmāṃ dyāṃ diśaḥ khaṃ vivarānsamudrānviṣṇuṃ vicinvanna dadarśa vīraḥ

28.12

apaśyanniti hovāca mayānviṣṭamidaṃ jagat
bhrātṛhā me gato nūnaṃ yato nā'vartate pumān

28.13

vairānubandha etāvānāmṛtyoriha dehinām
ajñānaprabhavo manyurahammānopabṛṃhitaḥ

28.14

pitā prahlādaputraste tadvidvānviṣṇutatparaḥ
svamāyurditvijbhyo devebhyo'dātsa yācitaḥ

28.15

bhavānāmadharām̐llokānmānāvasthito gṛhemedhibhiḥ
brāhmaṇaiḥ pūrvajaiḥ śūrairanyaiścāśāmakīrtibhiḥ

28.15-2

taṃdevaṃ pitrādīn stutvā'tha taṃ praśaṃsati bhavāniti| gṛhamedhibhiḥ brāhmaṇe bhṛguprabhṛtibhistathā pūrvajaiḥ
virocanādibhiḥ vipulakīrtibhiḥ śūraiścācaritānanuṣṭhitān dharmān bhavānāsthitaḥ

28.16

tasmāttvatto mahīmīṣad‌vṛṇe'haṃ varadarṣabhā̍t
padāni trīṇi daityendra sammitāni padā mama

28.17

nānyatte kāmaye rājanvaradānyājjagadīśvarāt
nainaḥ prāpnoti vai vidvāṃnyāvadarthapratigraha̍ḥ

28.18

baliruvāca
aho brāhmaṇadāyāda vācaste vṛddhasammatāḥ
tvaṃ bālo bāliśamatiḥ svārthaṃ pratyabudho yathā

28.19

māṃ vacobhiḥ samārādhya lokānāmekamīśvaram
padatrayaṃ vṛṇīte yo'buddhimāndvipadāśiṣam̍

28.20

na pumānmāma̱nuvrajya bhūyo yācitumarhati
tasmādvṛttikarīṃ bhūmiṃ vaṭo kāmaṃ pratīccha me

28.20-2

māmupavrajya māṃ yācitvā pumān kaścit bhūyo'nyaṃ yācituṃ nārhati, tasmāt he vaṭo ! kāmaṃ yathecchaṃ
vṛttikarīṃ vipulāṃ bhūmiṃ me mattaḥ pratīccha pratigṛhāṇa

28.21

śrī bhagavānuvāca
yāvanto viṣayāḥ preṣṭhāstrilokyāmajitendriyam‌
na śaknuvanti te sarve pratipūrayituṃ nṛpa

28.22

tribhiḥ kramairasantuṣṭo dvīpenāpi na pūryate
navavarṣa sametena saptadvīpavarecchayā

28.23

saptadvīpādhipatayo nṛpā vainyagayādayaḥ
arthaiḥ kāmairgatā nāntaṃ tṛṣṇāyā iti naḥśrutam

28.24

yadṝcchayopapannena santuṣṭo vartate sukham‌
nāsantuṣṭastribhirlokai rajitātmopasāditaiḥ

28.25

puṃso'yaṃ saṃsṛterhetu rasantoṣo'rthakāmayoḥ
yadṛcchayopapannena santoṣo muktaye smṛtaḥ

28.26

yadṛcchālābhatuṣṭasya tejo viprasya vardhate
tatpraśāmyatyasantoṣādambhasevā''śuśukṣaṇiḥ

28.27

tasmāttrīṇi padānyeva vṛṇe tvāṃ varadarṣabha!
etāvateva siddho'haṃ vittaṃ yāvatprayojanam

28.28

śrīśuka uvāca
ityuktaḥ prahasannāha vāñchitaṃ pratigṛhyatām
vāmanāya mahīṃ dātuṃ jagrāha jalabhājanam

28.29

viṣṇave kṣmāṃ pradāsyantamuśanā hyasureśvaram
jānaṃścikīrṣitaṃ viṣṇoḥ śiṣyaṃ prāha vidāṃ varaḥ

28.30

śuka uvāca
eṣa vairocane sākṣādbhagavānviṣṇuravyayaḥ
kaśyapādaditerjāto devānāṃ kāryasādhakaḥ

28.31

pratiśrutaṃ tvayaitasmai yadanarthamajānatā
na sādhumanye daityānāṃ mahānupagato'nayaḥ

28.32

eṣa te sthānamaiśvaryaṃ śriyaṃ tejo yaśastathā
dāsyatyācchidya śakrāya māyāmāṇavako hariḥ

28.33

tribhiḥ kramairimāṃllokānviśvakāyaḥ kramiṣyati
sarvasvaṃ viṣṇave dattvā mūḍha vartiṣyase katham

28.34

kramato gāṃ padekena dvitīyena divaṃ vibhoḥ
khaṃ ca kāyena mahatā tārtīyasya kuto gatiḥ

28.35

niṣṭhāṃ te narake manye hyapradātuḥ pratiśrutam
pratiśrutasya yo'nīśaḥ pratipādayituṃ bhavān

28.36

na taddānaṃ praśaṃsanti yena vṛttirvipadyate
dānaṃ yajñastapaḥ karma loke vṛttimato yataḥ

28.37

dharmāya yaśase'rthāya kāmāya svajanāya ca
pañcadhā vibhajanvittamihāmutra ca modate

28.38

atrāpi bahvṛcairgītaṃ śṛṇu me'surasattama
satyamomiti yatproktaṃ yannetyāhānṛtaṃ hi tat

28.39

satyaṃ puṣpaphalaṃ vidyādātmavṛkṣasya gīyate
vṛkṣe'jīvati tanna syādanṛtaṃ mūlamātmanaḥ

28.40

tadyathā vṛkṣa unmūlaḥ śuṣyatyudvartate'cirāt
evaṃ naṣṭānṛtaḥ sadya ātmā śuṣyena saṃśayaḥ

28.41

parāgriktamapūrṇaṃ vā akṣaraṃ yattadomiti
yattatkiñcomiti brūyāt tena̍ ricyeta vai pumān
bhikṣave sarvamoṅkurvannā'laṃ kāmebhya ātmane

28.42

athaitatpūrṇamabhyātmaṃ yanna netyanṛtaṃ vacaḥ
sarvaṃ netya̍tithiṃ brūyātsa duṣkīrtiḥ śvasanmṛttaḥ

28.43

strīṣu narmavivāhe ca vṛttyarthe prāṇasaṃkaṭe
gobrāhmaṇārthe hiṃsāyāṃ nānṛtaṃ syājjugupsitam

28.43.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe śrīvaiyāsikyāṃ aṣṭādaśasāhasryāṃ śrīhayagrīvabrahmavidyāyāṃ pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ aṣṭamaskandhe uttarārdhe vāmanaprādurbhāvo nāma ekonaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)