Pramāṇa · Search · About · API

Ashtamaskandha 30

Aṣṭamaskandha 30

Language
Sanskrit

30.1

viṃśo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
balirevaṃ gṛhapatiḥ kulācāryeṇa bhāṣitaḥ
tūṣṇīṃ bhūtvā kṣaṇaṃ rājan uvācāvahito gurum

30.2

baliruvāca
satyaṃ bhagavatā proktaṃ dharmo'yaṃ gṛhamedhinām
arthaṃ kāmaṃ yaśo vṛttiṃ^1 yo na bādheta karhicit

30.3

sa cāhaṃ vittalobhena pratyācakṣe kathaṃ dvijam
pratiśrutaṃ^2 dadāmīti prāhlādiḥ kitavo yathā

30.4

nahyasatyāt^3 paro'dharma^4 iti hovāca bhūriyam
sarvaṃ^5 voḍhuma̱haṃ^6 manye^7 ṛte'līkaparaṃ naram

30.5

nāhaṃ bibhemi nirayāt nādhanyādasukhārṇavāt
na sthānacyavanānmṛtyodharyathā viprapralobhanāt^8

30.6

yadyaddhāsyati loke'smin samparetaṃ^9 dharādikam^10
tasya^11 tyāgo̍'nimittaṃ^12 kiṃ viprastuṣyenna^13 tena cet

30.7

śreyaḥ kurvanti bhūtānāṃ sādhavo dustyajāsubhiḥ
dadhyaṅ‌śibipa holdprabhṛtayaḥ ko vikalpo dharādiṣu

30.8

yairiyaṃ bubhuje^14 yuddhe^15 daityendrairanivartibhiḥ
teṣāṃ kālo'grasīllokān na yaśo'dhigataṃ bhuvi

30.9

śrīvijayadhvajatīrthakṛtā padaratnāvalī
sulabhā yudhi viprarṣe! hyanivṛttāstanutyajaḥ
na tathā tīrtha āyāte śraddhayā ye dhanatyajaḥ

30.10

manasvinaḥ kāruṇikasya śobhanam yadarthikāmopanayena durgatiḥ
kutaḥ punarbrahmavidāṃ bhavādṛśāṃ tato vaṭorasya dadāmi vāñchitam

30.11

yajanti yajñakratubhiryamādṛtā bhavanta āmnāya vidhānakovidāḥ
sa eṣa viṣṇurvarado'stu vā paro dāsyāmyamuṣmai kṣitimīpsitāṃ mune

30.12

yadyapyasāvadharmeṇa māṃ badhnīyādanāgasam
tathāpyenaṃ na hiṃsiṣye dhṛtabrahmatanuṃ ripum

30.13

eṣa eva uttamaśloke na jihāsati yadyaśaḥ
hatvā menāṃ haredyuddhe śayīta nihato mayā

30.14

śrīśuka uvāca
evamaśraddhitaṃ śiṣyamanādeśakaraṃ guruḥ
śaśāpa daivaprahitaḥ satyasandhaṃ manasvinam

30.15

śukra uvāca
dṛḍhaṃ paṇḍitamānyajñaḥ stabdho'syasmadupekṣayā
macchāsanātigo yastvamacirādbhraśyase śriyaḥ

30.16

śrīśuka uvāca
evaṃ śaptassvaguruṇā satyānna calito mahān
vāmanāya dadāvenāmarcitvodakapūrvakam

30.17

vindhyāvalistadā''gatya patnī jālakamālinī
āninye kalaśaṃ haimamavanejanyapāṃ bhṛtam

30.18

yajamānaḥ svayaṃ tasya śrīmatpādyugaṃ mudā
avani jyāvahanmūrdhni tadapo viśvapāvanīḥ

30.19

tadā'surendraṃ divi devatāgaṇā gandharvavidyādharasiddhacāraṇāḥ
tatkarma sarve'bhigṛṇanta ārjavaṃ prasūnavarṣairvavṛṣurmudānvitāḥ

30.20

nedurdundubhayassahasraśo gandharvakimpuruṣakinnarā jaguḥ
manasvinānena kṛtaṃ suduṣkaraṃ vihānadādyadripave jagattrayam

30.21

tadvāmanaṃ rūpamavardhatādbhutaṃ hareranantasya guṇatrayātmakam
bhūḥ khaṃ diśo dyaurvivarāḥ payodhayaḥ tiryaṅnṛdevā munayo yadāsa̍ta

30.22

kāye balistasya mahāvibhūteḥ sahartvigācārya sadasya etat
dadarśa viśvaṃ triguṇaṃ guṇātmake bhūtendriyārthāśayajīvayuktam

30.23

rasāmadhaścāṅghritale'tha pādayoḥ mahīṃ mahīdhānpuruṣya jaṅghayoḥ
patattriṇo jānuni viśvamūrte rūrvaurgaṇaṃ mārutamindrasenaḥ

30.24

sandhyāṃ vibhorvāsasi guhya aikṣat prajāpatīñjaghane ātmamukhyān
nābhyāṃ nabhaḥ kukṣiṣu saptasindhūn urukramasyorasi carkṣamālām

30.20-2

kṛtamitarerduṣkaraṃ hi yato'yaṃ vidvān tripade pādatrayāya trivikrmāya vā jagatrayamadāt

30.24-2

svātmamukhyaṃ bhṛtyeṣu mukhyaṃ ṛkṣamālāṃ nakṣatrapaṅktim

30.25

hṛdyaṅga ! dharmaṃ stanayormurāreḥ ṛtaṃ ca satyañca manasyathendum
śriyaṃ ca vakṣasyaravindahastāṃ kaṇṭhe ca sāmāni samastarephān

30.26

indrapradhānānamarāmbhujeṣu tatkarṇayoḥ kakubho dyauśca mūrdhni
keśeṣu meghāñśvasanaṃ nāsikāyāṃ akṣṇośca sūrya vadane ca vahnim

30.27

vāṇyāñca chandāṃsi rase jaleśaṃ bhruvorniṣedhañca vidhiñca pakṣmasu
ahaśca rātriñca parasya puṃso manyuṃ lalāṭe'dhara eva lobham

30.28

sparśe ca kāmaṃ nṛpa retaso'mbhaḥ pṛṣṭhe tvadharmaṃ kramaṇeṣu yajñam
chāyāsu mṛtyuṃ hasite ca māyāṃ tanūrūheṣvoṣadhijātayaśca

30.29

nadīśca nāḍīṣu śilā nakheṣu buddhyāvajaṃ devagaṇānṛṣīṃśca
prāṇeṣu gātre sthirajaṅgamāni sarvāṇi bhūtāni dadarśa vīraḥ

30.27-2

vāṇyāntu cchandāṃsi vedān, rasane rasanendriye, jalegaṃ varuṇaṃ, dhruvorniṣeṣaṃ nivṛttyātmakaṃ śāstrārthaṃ vidhiṃ
pravṛttyātmakaṃ śāstrārthaṃ ca pakṣmasu ahaśca rātriśca paramapuruṣasya lalāṭe manyuṃ adharoṣṭhe lobham

30.28-2

sparśe tvagindriye kāmaṃ, retasi jalaṃ, pṛṣṭhe tvadharmaṃ, kramaṇeṣu pādanyāseṣu yajñaṃ, chāyāsumṛtya mantakaṃ, hasite
māyāṃ tanūruheṣu lomasu auṣadhījātīḥ

30.29-2

nāḍīṣu nadīḥ, nakheṣu śilāḥ buddhau ajaṃ brahmāṇaṃ devagaṇānṛṣīṃśca, prāṇeṣu indriyeṣu gātre carācarātmakāni
bhūtāni, sarvāṇi parasparavilakṣaṇānyapaśyat

30.30

sarvātmanīdaṃ bhuvanaṃ nirīkṣya sarve'surāḥ kaśmalamāpuraṅga
sudarśanaṃ cakramasahyatejo dhanuśca śārṅgaṃ stanayitnu ghoṣam

30.31

parjanyaghoṣo jalajaḥ pāñcajanyaḥ kaumodakī viṣṇupadā tarasvinī
vidyādharo'siḥ śatacandrayuktaḥ tūṇottamāvakṣayasāyakau ca

30.32

sunandamukhyā upatasthurīśaṃ svapārṣadamukhyāḥ sahalokapālaiḥ
sphuratkirīṭāṅgadamīnakuṇḍala śrīvatsaratnattamamekhalāmbaraiḥ

30.33

madhuvratasragvanamālayā vṛto rarāja rājanbhagavānurukramaḥ
kṣitiṃ padaikena balervicakrame nabhaḥ śarīreṇa diśaśca bāhubhiḥ

30.34

padaṃ dvitīyaṃ kramatastriviṣṭapaṃ na vai tṛtīyāya tadīyamaṇvapi
urukramasyāṅghriruparyuparyatho maharjanābhyāṃ tapasaḥ paraṃ gataḥ

Linked texts (3)