Ashtamaskandha 30
Aṣṭamaskandha 30
- Language
- Sanskrit
30.1
viṃśo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
balirevaṃ gṛhapatiḥ kulācāryeṇa bhāṣitaḥ
tūṣṇīṃ bhūtvā kṣaṇaṃ rājan uvācāvahito gurum
30.2
baliruvāca
satyaṃ bhagavatā proktaṃ dharmo'yaṃ gṛhamedhinām
arthaṃ kāmaṃ yaśo vṛttiṃ^1 yo na bādheta karhicit
30.3
sa cāhaṃ vittalobhena pratyācakṣe kathaṃ dvijam
pratiśrutaṃ^2 dadāmīti prāhlādiḥ kitavo yathā
30.4
nahyasatyāt^3 paro'dharma^4 iti hovāca bhūriyam
sarvaṃ^5 voḍhuma̱haṃ^6 manye^7 ṛte'līkaparaṃ naram
30.5
nāhaṃ bibhemi nirayāt nādhanyādasukhārṇavāt
na sthānacyavanānmṛtyodharyathā viprapralobhanāt^8
30.6
yadyaddhāsyati loke'smin samparetaṃ^9 dharādikam^10
tasya^11 tyāgo̍'nimittaṃ^12 kiṃ viprastuṣyenna^13 tena cet
30.7
śreyaḥ kurvanti bhūtānāṃ sādhavo dustyajāsubhiḥ
dadhyaṅśibipa holdprabhṛtayaḥ ko vikalpo dharādiṣu
30.8
yairiyaṃ bubhuje^14 yuddhe^15 daityendrairanivartibhiḥ
teṣāṃ kālo'grasīllokān na yaśo'dhigataṃ bhuvi
30.9
śrīvijayadhvajatīrthakṛtā padaratnāvalī
sulabhā yudhi viprarṣe! hyanivṛttāstanutyajaḥ
na tathā tīrtha āyāte śraddhayā ye dhanatyajaḥ
30.10
manasvinaḥ kāruṇikasya śobhanam yadarthikāmopanayena durgatiḥ
kutaḥ punarbrahmavidāṃ bhavādṛśāṃ tato vaṭorasya dadāmi vāñchitam
30.11
yajanti yajñakratubhiryamādṛtā bhavanta āmnāya vidhānakovidāḥ
sa eṣa viṣṇurvarado'stu vā paro dāsyāmyamuṣmai kṣitimīpsitāṃ mune
30.12
yadyapyasāvadharmeṇa māṃ badhnīyādanāgasam
tathāpyenaṃ na hiṃsiṣye dhṛtabrahmatanuṃ ripum
30.13
eṣa eva uttamaśloke na jihāsati yadyaśaḥ
hatvā menāṃ haredyuddhe śayīta nihato mayā
30.14
śrīśuka uvāca
evamaśraddhitaṃ śiṣyamanādeśakaraṃ guruḥ
śaśāpa daivaprahitaḥ satyasandhaṃ manasvinam
30.15
śukra uvāca
dṛḍhaṃ paṇḍitamānyajñaḥ stabdho'syasmadupekṣayā
macchāsanātigo yastvamacirādbhraśyase śriyaḥ
30.16
śrīśuka uvāca
evaṃ śaptassvaguruṇā satyānna calito mahān
vāmanāya dadāvenāmarcitvodakapūrvakam
30.17
vindhyāvalistadā''gatya patnī jālakamālinī
āninye kalaśaṃ haimamavanejanyapāṃ bhṛtam
30.18
yajamānaḥ svayaṃ tasya śrīmatpādyugaṃ mudā
avani jyāvahanmūrdhni tadapo viśvapāvanīḥ
30.19
tadā'surendraṃ divi devatāgaṇā gandharvavidyādharasiddhacāraṇāḥ
tatkarma sarve'bhigṛṇanta ārjavaṃ prasūnavarṣairvavṛṣurmudānvitāḥ
30.20
nedurdundubhayassahasraśo gandharvakimpuruṣakinnarā jaguḥ
manasvinānena kṛtaṃ suduṣkaraṃ vihānadādyadripave jagattrayam
30.21
tadvāmanaṃ rūpamavardhatādbhutaṃ hareranantasya guṇatrayātmakam
bhūḥ khaṃ diśo dyaurvivarāḥ payodhayaḥ tiryaṅnṛdevā munayo yadāsa̍ta
30.22
kāye balistasya mahāvibhūteḥ sahartvigācārya sadasya etat
dadarśa viśvaṃ triguṇaṃ guṇātmake bhūtendriyārthāśayajīvayuktam
30.23
rasāmadhaścāṅghritale'tha pādayoḥ mahīṃ mahīdhānpuruṣya jaṅghayoḥ
patattriṇo jānuni viśvamūrte rūrvaurgaṇaṃ mārutamindrasenaḥ
30.24
sandhyāṃ vibhorvāsasi guhya aikṣat prajāpatīñjaghane ātmamukhyān
nābhyāṃ nabhaḥ kukṣiṣu saptasindhūn urukramasyorasi carkṣamālām
30.20-2
kṛtamitarerduṣkaraṃ hi yato'yaṃ vidvān tripade pādatrayāya trivikrmāya vā jagatrayamadāt
30.24-2
svātmamukhyaṃ bhṛtyeṣu mukhyaṃ ṛkṣamālāṃ nakṣatrapaṅktim
30.25
hṛdyaṅga ! dharmaṃ stanayormurāreḥ ṛtaṃ ca satyañca manasyathendum
śriyaṃ ca vakṣasyaravindahastāṃ kaṇṭhe ca sāmāni samastarephān
30.26
indrapradhānānamarāmbhujeṣu tatkarṇayoḥ kakubho dyauśca mūrdhni
keśeṣu meghāñśvasanaṃ nāsikāyāṃ akṣṇośca sūrya vadane ca vahnim
30.27
vāṇyāñca chandāṃsi rase jaleśaṃ bhruvorniṣedhañca vidhiñca pakṣmasu
ahaśca rātriñca parasya puṃso manyuṃ lalāṭe'dhara eva lobham
30.28
sparśe ca kāmaṃ nṛpa retaso'mbhaḥ pṛṣṭhe tvadharmaṃ kramaṇeṣu yajñam
chāyāsu mṛtyuṃ hasite ca māyāṃ tanūrūheṣvoṣadhijātayaśca
30.29
nadīśca nāḍīṣu śilā nakheṣu buddhyāvajaṃ devagaṇānṛṣīṃśca
prāṇeṣu gātre sthirajaṅgamāni sarvāṇi bhūtāni dadarśa vīraḥ
30.27-2
vāṇyāntu cchandāṃsi vedān, rasane rasanendriye, jalegaṃ varuṇaṃ, dhruvorniṣeṣaṃ nivṛttyātmakaṃ śāstrārthaṃ vidhiṃ
pravṛttyātmakaṃ śāstrārthaṃ ca pakṣmasu ahaśca rātriśca paramapuruṣasya lalāṭe manyuṃ adharoṣṭhe lobham
30.28-2
sparśe tvagindriye kāmaṃ, retasi jalaṃ, pṛṣṭhe tvadharmaṃ, kramaṇeṣu pādanyāseṣu yajñaṃ, chāyāsumṛtya mantakaṃ, hasite
māyāṃ tanūruheṣu lomasu auṣadhījātīḥ
30.29-2
nāḍīṣu nadīḥ, nakheṣu śilāḥ buddhau ajaṃ brahmāṇaṃ devagaṇānṛṣīṃśca, prāṇeṣu indriyeṣu gātre carācarātmakāni
bhūtāni, sarvāṇi parasparavilakṣaṇānyapaśyat
30.30
sarvātmanīdaṃ bhuvanaṃ nirīkṣya sarve'surāḥ kaśmalamāpuraṅga
sudarśanaṃ cakramasahyatejo dhanuśca śārṅgaṃ stanayitnu ghoṣam
30.31
parjanyaghoṣo jalajaḥ pāñcajanyaḥ kaumodakī viṣṇupadā tarasvinī
vidyādharo'siḥ śatacandrayuktaḥ tūṇottamāvakṣayasāyakau ca
30.32
sunandamukhyā upatasthurīśaṃ svapārṣadamukhyāḥ sahalokapālaiḥ
sphuratkirīṭāṅgadamīnakuṇḍala śrīvatsaratnattamamekhalāmbaraiḥ
30.33
madhuvratasragvanamālayā vṛto rarāja rājanbhagavānurukramaḥ
kṣitiṃ padaikena balervicakrame nabhaḥ śarīreṇa diśaśca bāhubhiḥ
30.34
padaṃ dvitīyaṃ kramatastriviṣṭapaṃ na vai tṛtīyāya tadīyamaṇvapi
urukramasyāṅghriruparyuparyatho maharjanābhyāṃ tapasaḥ paraṃ gataḥ
Linked texts (3)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit