Pramāṇa · Search · About · API

Bhavishyapurana 3.3

Bhaviṣyapurāṇa 3.3

Language
Sanskrit

3.3.p1

atha tṛtīyo'dhyāyaḥ

3.3.p2

garbhādhānādārabhya samāsātsarvasaṃskāravarṇanamācamanādividhivarṇanañca

3.3.1

śatānīka uvāca
jātakarmādisaṃskārānvarṇānāmanupūrvaśaḥ .
āśramāṇāṃ ca me dharmaṃ kathayasva dvijottama . . 1

3.3.2

sumanturuvāca
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tathā .
jātakarmānnaprāśaśca cūḍāmauñjīnibandhanam . . 2

3.3.3

baijikaṃ gārbhikaṃ caino dvijānāmapamṛjyate .
svādhyāyena vratairhomaistraividyenejyayā śrutaiḥ . . 3

3.3.4

mahāyajñaiśca brāhmīyaṃ yajñaiśca kriyate tanuḥ .
śṛṇuṣvaikamanā rājanyathā sā kriyate tanuḥ . . 4

3.3.5

prāṅnābhikartanātpuṃso jātakarma vidhīyate .
mantravatprāśanaṃ cāsya hiraṇyamadhusarpiṣām . . 5

3.3.6

nāmadheyaṃ daśamyāṃ tu kecidicchanti pārthiva .
dvādaśyāmapare rājanmāsi pūrṇe tathā pare . . 6

3.3.7

aṣṭādaśe'hani tathā'nye vadanti manīṣiṇaḥ .
puṇye tithau muhūrte ca nakṣatre ca guṇānvite . . 7

3.3.9

maṅgalyaṃ tāta viprasya śivaśarmeti pārthiva .
rājanyasya viśiṣṭaṃ 1 tu induvarmeti kathyate 2 . .. 8 ..
vaiśyasya dhanasaṃyuktaṃ śūdrasya ca jugupsitam .
dhanavardhaneti vaiśyasya sarvadāseti hīnaje . . 9

3.3.11

manunā ca tathā proktaṃ nāmno lakṣaṇamuttamam .
śarmavadbrāhmaṇasya syādrājño rakṣāsamanvitam . . 1.3.10
vaiśyasya puṣṭisaṃyuktaṃ śūdrasya preṣyasaṃyutam .
strīṇāṃ sukhodyamakrūraṃ vispaṣṭārthamanoramam . . 11

3.3.12

maṅgalyaṃ dīrghavarṇāntamāśīrvādābhidhānavat .
dvādaśe'hani rājendra śiśorniṣkamaṇaṃ gṛhāt . . 12

3.3.13

caturthe māsi karttavyaṃ tathānyeṣāṃ mataṃ vibho .
ṣaṣṭhe'nnaprāśanaṃ māsi yatheṣṭaṃ maṅgalaṃ kule . . 13

3.3.14

cūḍākarma dvijātīnāṃ sarveṣāmanupūrvaśaḥ .
prathame'bde tṛtīye vā kartavyaṃ kurunandana . . 14

3.3.15

garbhāṣṭame'bde kurvīta brāhmaṇasyopanāyanam .
garbhādekādaśe rājankṣatriyasya vinirdiśet . . 15

3.3.16

dvādaśe'bde'pi garbhāttu vaiśyasya vratamādiśet .
brahmavarcasakāmena kāryaṃ viprasya pañcame . . 16

3.3.17

balārthinā tathā rājñaḥ ṣaṣṭhe 'bde kāryameva hi .
arthakāmena vaiśyasya aṣṭame kurunandana . . 17

3.3.18

āṣoḍaśādbrāhmaṇasya sāvitrī nātivartate .
dvāviṃśateḥ kṣatrabandhorācaturviṃśaterviśaḥ . . 18

3.3.19

ata ūrdhvaṃ tu ye rājanyathākālamasaṃskṛtāḥ .
sāvitrīpatitā vrātyā vrātyastomādṛte 3 kratoḥ . . 19

3.3.21

na cāpyebhirapūtaistu āpadyapi hi karhicit .
brāhmaṃ yaunaṃ ca sambandhamācaredbrāhmaṇaiḥ saha . . 1.3.20
bhavanti rājaṃścarmāṇi vratināṃ trividhāni ca .
kārṣṇarauravavāstāni brahmakṣatraviśāṃ nṛpa . . 21

3.3.22

vaśīraṃścānupūrvyeṇa vastrāṇi vividhāni tu .
brahmakṣatraviśo rājañchāṇakṣaumādikāni ca . . 22

3.3.23

mauñjī trivṛtsamā ślakṣṇā kāryā viprasya mekhalā .
kṣatriyasya ca maurvījyā vaiśyasya śaṇatāntavī . . 23

3.3.24

muñjālābhe tu kartavyā kuśāśmantakabalvajaiḥ .
trivṛttā granthinaikena tribhiḥ pañcabhireva ca . . 24

3.3.25

kārpāsamupavītaṃ syādviprasyordhvavṛtaṃ trivṛt .
śaṇasūtramayaṃ rājño vaiśyasyāvikasautrikam . . 25

3.3.26

puṣkarāṇi tathā caiṣāṃ bhavanti trividhāni tu .
brahmaṇo bailvapālāśau tṛtīyaṃ plakṣajaṃ nṛpa . . 26

3.3.27

vāṭakhādirau kṣatriyastu tathānyaṃ vetasodbhavam .
pailavodumbarau vaiśyastathāśvatthajameva hi . . 27

3.3.28

daṇḍānetānmahābāho dharmato'rhanti dhāritum .
keśāntiko brāhmaṇasya daṇḍaḥ kāryaḥ pramāṇataḥ . . 28

3.3.29

lalāṭasammito rājñaḥ syāttu nāsāntiko viśaḥ .
ṛjavaste tū sarve syurbrāhmaṇāḥ saumyadarśanāḥ . . 29

3.3.31

anudvegakarā nṝṇāṃ satvaco nāgnidūṣitāḥ .
pragṛhya cepsitaṃ daṇḍamupasthāya ca bhāskaram . . 1.3.30
samyagguruṃ tathā pūjya caredbhaikṣyaṃ yathāvidhi .
bhavatpūrvaṃ caredbhaikṣyamupanīto dvijottamaḥ . . 31

3.3.32

bhavanmadhyaṃ tu rājanyo vaiśyasya bhavaduttaram .
mātaraṃ vā svasāraṃ vā māturvā bhaginīṃ nijām . . 32

3.3.33

bhikṣeta bhaikṣyaṃ prathamaṃ yā cainaṃ nāvamānayet .
suvarṇaṃ rajataṃ cānnaṃ sā pātre'sya vinirdiśet . . 33

3.3.34

samāhṛtya tato bhaikṣyaṃ yāvadarthamamāyayā .
nivedya gurave'śnīyādācamya prāṅmukhaḥ śuciḥ . . 34

3.3.35

āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṅkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ .
śriyaṃ pratyaṅmukho bhuṅkte ṛtaṃ 1 bhuṅkte udaṅmukhaḥ . . 35

3.3.36

upaspṛśya dvijo rājannannamadyātsamāhitaḥ .
bhuktvā copaspṛśetsamyagadbhiḥ khāni ca saṃspṛśet . . 36

3.3.37

tathānnaṃ pūjayennityamadyāccaitadakutsayan .
darśanāttasya haṣyedvai prasīdeccāpi bhārata. . 37

3.3.38

abhinandya tato'śnīyādityevaṃ manurabravīt .
pūjitaṃ tvaśanaṃ nityaṃ balamojaśca yacchati. . 38

3.3.39

apūjitaṃ tu tadbhuktamubhayaṃ nāśayedidam 6.
nocchiṣṭaṃ kasyaciddadyānnādyāccaitattathāntarā . . 39

3.3.41

yastvannamantarā kṛtvā lobhādatti nṛpottama .
vināśaṃ yāti sa nara iha loke paratra ca . .
yathābhavatpurā vaiśyo dhanavarddhanasaṃjñitaḥ . . 1.3.40
śatānīka uvāca
sa kathamantaraṃ pūrvamannasya dvijasattama .
kimantaraṃ tathānnasya kathaṃ vā tatkṛtaṃ bhavet . . 41

3.3.42

sumanturuvāca
purā kṛtayuge rājanvaiśyo vasati puṣkare .
dhanavardhananāmā vai samṛddhau dhanadhānyataḥ . . 42

3.3.43

nidāghakāle rājendra sa kṛtvā vaiśvadevikam .
saputrabhrātṛbhiḥ sārdhaṃ tathā vai mitrabandhubhiḥ . .
āhāraṃ kurute rājanbhakṣyabhojyasamanvitam 1 . . 43

3.3.44

atha tadbhuñjatastasya 2 annaṃ śabdo mahānabhūt .
karuṇaḥ kuruśārdūla atha taṃ sa pradhāvitaḥ . . 44

3.3.45

tyaktvā sa bhojanaṃ yāvanniṣkrānto gṛhabāhyataḥ .
atha śabdastirobhūtaḥ sa bhūyo gṛhamāgataḥ . . 45

3.3.46

tameva bhājanaṃ gṛhya 3 āhāraṃ kṛtavānnṛpa .
bhuktaśeṣaṃ mahābāho āhāraṃ sa tu bhuktavān . . 46

3.3.47

bhuktvā sa śatadhā jātastasminneva kṣaṇe nṛpa .
tasmādannaṃ na rājendra aśnīyādantarā kvacit . . 47

3.3.48

na caivātyaśanaṃ kuryānna cocchiṣṭaḥ kvacidvrajet .
raso bhavatyatyaśanādrasādrogaḥ pravartate . . 48

3.3.49

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ pitṛdevābhipūjanam .
na bhavanti rase jāte narāṇāṃ bharatarṣabha . . 49

3.3.51

anārogyamanāyuṣyamasvargyaṃ cātibhojanam .
apuṇyaṃ lokavidviṣṭaṃ tasmāttatparivarjayet . . 1.3.50
yakṣabhūtapiśācānāṃ rakṣasāṃ ca nṛpottama .
4gamyo bhavati vai vipra ucchiṣṭo nātra saṃśayaḥ . . 51

3.3.52

śucitvamāśrayettasmācchucitvānmodate diti? .
sukhena ceha ramate itīyaṃ vaidikī śrutiḥ . . 52

3.3.53

śatānīka uvāca
śucitāmiyātkathaṃ vipraḥ kathaṃ cāśucitāmiyāt .
etanme ihi viprendra kautukaṃ paramaṃ mama . . 53

3.3.54

sumanturuvāca
upaspṛśya śucirvipro bhavate bharatarṣabha .
vidhivatkuruśārdūla bhavedvidhiparo hyataḥ . . 54

3.3.55

śatānīka uvāca
upasparśavidhiṃ vipra kathaya tvaṃ mamākhilam .
śucitvamāpnuyādyena ācānto brāhmaṇo dvijaḥ . . 55

3.3.56

sumanturuvāca
sādhu pṛṣṭo'smi rājendra śṛṇu vipro yathā bhavet .
śucirbharataśārdūla vidhinā yena vā vibho . . 56

3.3.57

prakṣālya hastau pādau ca prāṅmukhodaṅmukho'pi vā .
upaviśya śucau deśe bāhuṃ kṛtvā ca dakṣiṇam . . 57

3.3.58

jānvantare mahābāho brahmasūtrasamanvitaḥ 1 .
susamau caraṇau kṛtvā tathā baddhaśikho nṛpa . . 58

3.3.59

na tiṣṭhanna ca saṃjalpaṃstathā cānavalokayan .
na tvarankupito vāpi tyaktvā rājansudūrataḥ . . 59

3.3.61

prasannābhistathādbhistu ācāntaḥ śucitāmiyāt .
noṣṇābhirna saphenābhiryuktābhiḥ kaluṣeṇa ca . . 1.3.60
varṇena rasagandhābhyāṃ hīnābhirna ca bhārata .
sabudbudābhiśca tathā nācāmetpaṇḍito nṛpa . . 61

3.3.62

pañcatīrthāni viprasya śrūyante dakṣiṇe kare .
devatīrthaṃ pitṛtīrthaṃ brahmatīrthaṃ ca mānada . . 62

3.3.63

prājāpatyaṃ tathā cānyattathānyatsaumyamucyate .
aṅguṣṭhamūlottarato yeyaṃ rekhā mahīpate . . 63

3.3.64

brāhmaṃ tīrthaṃ vadantyetadvasiṣṭhādyā dvijottamāḥ .
kāyaṃ kaniṣṭhikāmūle aṅgulyagre tu daivatam . . 64

3.3.65

tarjanyaṅguṣṭhayorantaḥ pitryaṃ tīrthamudāhṛtam .
karamadhye sthitaṃ saumyaṃ praśastaṃ devakarmaṇi . . 65

3.3.66

devārcābaliharaṇaṃ pravikṣapaṇameva ca .
etāni devatīrthena kuryātkurukulodvaha . . 66

3.3.67

annanirvapaṇaṃ rājaṃstathā sapavanaṃ 1 nṛpa .
lājāhomaṃ tathā saumyaṃ prājāpatyena kārayet . . 67

3.3.68

kamaṇḍalūpasparśanaṃ dadhiprāśanameva ca .
saumyatīrthena rājendra sadā kuryādvicakṣaṇaḥ . . 68

3.3.69

pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ kāryaṃ pitṛtīrthena dhīmatā .
brāhmeṇa cāpi tīrthena sadoṣasparśanaṃ param . . 69

3.3.71

2ghanāṅgulikaraṃ kṛtvā ekāgraḥ sumanā dvijaḥ .
triḥ kṛtvā yaḥ pibedāpo mukhaśabdavivarjitaḥ . . 1.3.70
śṛṇu yatphalamāpnoti prīṇāti ca yathā surān .
prathamaṃ yatpibedāpa ṛgvedastena tṛpyati . . 71

3.3.72

yaddvitīyaṃ yajurvedastena prīṇāti bhārata .
yattṛtīyaṃ sāmavedastena prīṇāti bhārata . . 72

3.3.73

prathamaṃ yanmṛjedāsyaṃ dakṣiṇāṅguṣṭhamūlataḥ .
atharvavedaḥ prīṇāti tena rājannasaṃśayaḥ . . 73

3.3.74

itihāsapurāṇāni yaddvitīyaṃ pramārjati .
yanmūrdhānaṃ hi rājendra abhiṣiñcati vai dvijaḥ . . 74

3.3.75

tena prīṇāti vai rudraṃ śikhāmālabhya vai ṛṣīn .
yadakṣiṇī cālabhate raviḥ prīṇāti tena vai . . 75

3.3.76

nāsikālambhanādvāyuṃ prīṇātyeva na saṃśayaḥ .
yacchrotramālabhedvipro diśaḥ prīṇāti tena vai . . 76

3.3.77

yamaṃ kuberaṃ varuṇaṃ vāsavaṃ cāgnimeva ca .
yadbāhumanvālabhate etānprīṇāti tena 1 vai . . 77

3.3.78

yannābhimanvālabhate prāṇānāṃ granthimeva ca .
tena prīṇāti rājendra itīyaṃ vaidikī śrutiḥ . . 78

3.3.79

abhiṣiñcati yatpādau viṣṇuṃ prīṇāti tena vai .
yadbhūmyācchādakaṃ vāri visarjayati mānada . . 79

3.3.81

vāsukipramukhānnāgāṃstena prīṇāti bhārata .
yadbindavo'ntare bhūmau patantīha narādhipa . . 1.3.80
bhūtagrāmaṃ tatastastu prīṇantīha caturvidham .
aṅguṣṭhena pradeśinyā labheta cākṣiṇī nṛpa . . 81

3.3.82

anāmikāṅguṣṭhikābhyāṃ nāsikāmālabhennṛpa .
madhyamāṅguṣṭhābhyāṃ mukhaṃ saṃspṛśedbharatarṣabha . . 82

3.3.83

kaniṣṭhikāṅguṣṭhakābhyāṃ karṇamālabhate nṛpa .
aṅgulībhistathā bāhumaṅguṣṭhena tu maṅgalam . . 83

3.3.84

nābhiṃ kurukulaśreṣṭha śiraḥ sarvābhireva ca .
aṅguṣṭhognirmahābāho prokto vāyuḥ pradeśinī . . 84

3.3.85

anāmikā tathā sūryaḥ kaniṣṭhā māghavā vibho .
prajāpatirmadhyamā jñeyā tasmādbharatasattama . . 85

3.3.86

evamācamya viprastu prīṇāti satataṃ jagat .
sarvāśca devatāstāta lokāṃścāpi na saṃśayaḥ . . 86

3.3.87

tasmātpūjyaḥ sadā vipraḥ sarvadevamayo hi saḥ .
brāhmeṇa vipratīrthena nityakālamupaspṛśet . . 87

3.3.88

kāyatraideśikābhyāṃ vā na pitryeṇa kadācana .
hṛdgābhiḥ pūyate vipraḥ kaṇṭhagābhistu bhūmipaḥ . . 88

3.3.89

vaiśyodbhiḥ prāśitābhistu śūdraḥ spṛṣṭābhirantataḥ .
uddhṛte dakṣiṇe pāṇāvupavītyucyate budhaḥ . . 89

3.3.91

savyena prācīnāvītī nivītī kaṇṭhasaṃjñite .
mekhalāmajinaṃ daṇḍamupavītaṃ kamaṇḍalum . . 1.3.90
astu prāsya vinaṣṭāni gṛhṇītānyāni mantravit .
upavītyācamennityamantarjānu mahīpate . . 91

3.3.92

evaṃ tu vipro hyācāntaḥ śucitāṃ yāti bhārata .
yāstvetāḥ karamadhye tu rekhā viprasya bhārata . . 92

3.3.93

gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvā jñeyā bhāratasattama .
yānyaṅguliṣu parvāṇi girayastāni viddhi vai . . 93

3.3.94

sarvadevamayo rājankaro viprasya dakṣiṇaḥ .
hastopasparśanavidhistavākhyāto mahīpate . . 94

3.3.95

eṣu sarveṣu lokeṣu yenācānto divaṃ vrajet . . 95

3.3.95_3

iti śrībhaviṣye mahāpurāṇe śatārddhasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
brāhme parvaṇyupasparśanavidhivarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ . 3 .

Linked texts (15)

Discussed in (3)