Bhavishyapurana 3.52
Bhaviṣyapurāṇa 3.52
- Language
- Sanskrit
3.52.p1
sūryapūjāvarṇanam
3.52.1
sumanturuvāca
ityuktvā bhagavāndevaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ .
antardhānaṃ gato vīraṃ śāmbasyeha prapaśyataḥ . . 1
3.52.2
śāmbo'pi kṛtvā vidhivatsaptamīṃ rathasaptamīm .
ādhi(di?)bhirvyādhibhirmukto jagāmāśu svamandiram . . 2
3.52.3
śatānīka uvāca
rathayātrā kathaṃ kāryā rathaḥ kāryaḥ rathaṃ raveḥ .
keneha martyalokeṣu rathayātrā pravartitā . . 3
3.52.4
sumanturuvāca
imamarthaṃ purā pṛṣṭaḥ padmayoniḥ prajāpatiḥ .
rudreṇa kuruśārdūla āsīnaḥ kāñcane girau . . 4
3.52.5
padmāsanaṃ padmayoniṃ sukhāsīnaṃ prajāpatim .
praṇamya śirasā devo rudro vācamudairayat . . 5
3.52.6
śrīrudra uvāca
ya eṣa bhagavāndevo bhāskaro lokabhāskaraḥ .
kathameṣa bhrameddevo rathastho vimalaḥ sadā . . 6
3.52.7
brahmovāca
yathā divi bhramettāta rathārūḍho raviḥ sadā .
tathā te vartayiṣye'haṃ rathaṃ cāsya trilocana . . 7
3.52.8
rathena hyekacakreṇa pañcāreṇa triṇābhinā .
hiraṇyamayena kāntena aṣṭabandhaikaneminā . . 8
3.52.9
cakreṇa bhāsvatā caiva divi sūryaḥ prasarpati .
daśayojanasāhasro vistāro'pyasya kathyate . . 9
3.52.11
triguṇā ca rathopasthādīṣā daṇḍapramāṇataḥ .
yugamasya tu vistīrṇamaruṇo1 yatra sārathiḥ . . 1.52.10
prāsaṅgaḥ kāṃcano divyo yuktaḥ pavanagairhayaiḥ .
chandobhirvājirūpaistu yataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ . . 11
3.52.12
yenāsau paryaṭedvyomni bhāsvatā tu divaspatiḥ .
athaitāni tu sūryasya pratyaṅgāni rathasya tu . . 12
3.52.13
saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpitāni yathākramam .
1nābhyastisrastu cakrasya trayaḥ kālāḥ prakīrtitāḥ . . 13
3.52.14
ārāḥ pañcartavastasya nemyaḥ ṣaḍṛtavaḥ smṛtāḥ .
rathavedī smṛte tasya ayane dakṣiṇottare . . 14
3.52.15
muhūrtā 2 iṣavastasya śamyāścāsya kalāḥ smṛtāḥ .
tasya kāṣṭhāḥ smṛtāḥ koṇā akṣadaṇḍaḥ kṣaṇāḥ smṛtāḥ . . 15
3.52.16
nimeṣāścāsya karṣāḥ syādīṣādaṇḍo lavāḥ smṛtāḥ .
rātrirvarūtho dharmo'sya dhvaja ūrdhvaṃ pratiṣṭhitaḥ . . 16
3.52.17
yugākṣikoṭī te tasya arthakāmāvubhau smṛtau .
aśvarūpāṇi cchandāṃsi vahante vāmato dhuram . . 17
3.52.18
gāyatrī caiva triṣṭup ca jagatyanuṣṭubeva ca .
paṅktiśca bṛhatī caiva uṣṇigeva tu saptamī . . 18
3.52.19
cakramakṣanibaddhaṃ tu dhruve cākṣaḥ samarpitaḥ .
sahacakro bhramatyakṣaḥ sa cākṣo bhramati dhruve . . 19
3.52.21
akṣaḥ sahaiva cakreṇa bhramate'sau dhruve sthitaḥ .
evamakṣavaśāttasya 3 sanniveśo rathasya tu . . 1.52.20
tathā saṃyogabhāvena saṃsiddho bhāskaro rathaḥ .
tena cāsau ravirdevo nabhaḥ saṃsarpate sadā . . 21
3.52.22
yugākṣakoṭīsambaddhe dve raśmī syandanasya tu .
dhruve te bhramato raśmī na cakrayugayostu vai . . 22
3.52.23
bhramato maṇḍalānyasya raverasya rathasya tu .
kulālacakravadyāti maṇḍalaṃ sarvatodiśam . . 23
3.52.24
yugākṣakoṭī te tasya dakṣiṇe syandanasya tu .
ṛgyajurbhyāṃ gṛhītena vicakrāśvena vai dhruve . . 24
3.52.25
hrasete tasya raśmī tu maṇḍaleṣūttarāyaṇe .
dakṣiṇe'tha samṛddhe tu bhramato maṇḍalāni tu . . 25
3.52.26
yugākṣakoṭī te tasya bhramete syandanasya tu .
saktāsaktaṃ ca bhramate maṇḍalaṃ sarvatodiśam . . 26
3.52.27
ākṛṣyete dhruveṇeha samaṃ tiṣṭhati suvrata .
tadā sābhyantaraṃ devo bhramate maṇḍalāni tu . . 27
3.52.28
dhruveṇa mucyamāne tu punā raśmiyugena vai .
tathaiva 1 bāhyataḥ sūryo bhramate maṇḍalāni tu . . 28
3.52.29
aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorubhayorapi .
saratho'dhiṣṭhito devairvibhramedṛṣibhiḥ saha . . 29
3.52.31
gandharvairapsarobhiśca sarpagrāmaṇirākṣasaiḥ .
etairvasati vai sūrye māsau dvau dvau krameṇa tu . . 1.52.30
dhātāryamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatiḥ .
khaṇḍako vāsukiścaiva sakarṇo raśmireva ca . . 31
3.52.32
tumbururnāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau .
kratusthalāpsaraścaiva yā ca sā puñjikasthalā . . 32
3.52.33
grāmaṇīrathakṛtsnaśca rathaujāśvatarāvubhau .
rakṣo hetiḥ prahetiśca yātudhānau ca tāvubhau . . 33
3.52.34
madhumādhavayoreṣa gaṇo vasati bhāskare .
tathā grīṣmau tu dvau māsau mitraśca varuṇaśca ha . . 34
3.52.35
ṛṣiratrirvaśiṣṭhaśca takṣako'nanta eva ca .
menakā sahajanyā ca gaṃdharvo ca hahā hūhūḥ . . 35
3.52.36
rathasvanaśca grāmaṇyau rathacitraśca tāvubhau .
pauruṣeyo vadhaścaiva yātudhānau mahābalau . . 36
3.52.37
śuciśukrau tu dvau māsau vasantyete divākare .
indraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca . . 37
3.52.38
elāparṇastathā sarpaḥ śaṅkhapālaśca pannagāḥ .
pramlocā dundukāścaiva gandharvau bhānudardurau . . 38
3.52.39
yātudhānau tathā sarpastathā brāhmaśca tāvubhau .
ete nabho nabhasyau ca nivasanti divākare . . 39
3.52.41
śaradyete punaḥ śubhrā nivasanti sma devatāḥ .
parjanyaścaiva pūṣā ca bhāradvājaḥ sagautamaḥ . . 1.52.40
citrasenaśca gandharvastathā vasuruciśca yaḥ .
viśvācī ca ghṛtācī ca te ubhe puṇyalakṣaṇe . . 41
3.52.42
nāgastvairāvataścaiva viśrutaśca dhanañjayaḥ .
senajicca suṣeṇaśca senānīrgrāmaṇīstathā . . 42
3.52.43
āpo vātaśca dvāvetau yātudhānau prakīrtitau .
vasantyete tu vai sūrye iṣorjau kālaparyayāt . . 43
3.52.44
hemaṃtikau tu dvau māsau vasantyete divākare .
aṃśau bhagaśca dvāvetau kaśyapaśca kratustathā . . 44
3.52.45
bhujaṅgaśca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkoṭakastathā .
āpo vātaśca dvāvetau yātudhānau prakīrtitau . . 45
3.52.46
citrāṅgadaśca gandharvoruṇāyuścaiva tāvubhau .
sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare ... 46
3.52.47
pūṣā jiṣṇurjamadagnirviśvāmitrastathaiva ca .
kādraveyau mahānāgau kambalāśvatarāvubhau . . 47
3.52.48
gandharvo dhṛtarāṣṭraśca sūryavārcāśca tāvubhau .
tilottamā ca rambhā ca sarvaloke ca viśrute . . 48
3.52.49
1grāmaṇīḥ senajiccaiva satyajicca mahātapāḥ .
brahmopetaśca vai rakṣo yajño yajñastathaiva ca . .
ete tapastapasyai ca nivasanti divākare . . 49
3.52.51
anye'pi ye mandehā rākṣasādhipatayo devadevaguhyatamasya rakṣārthaṃ sakala devairasmadādibhiḥ
sanniyuktāstānbhavate kathayāmi . . 1.52.50
rudra uvāca
vada brahmankathāṃ divyāṃ yāmahaṃ praṣṭumāgataḥ .
tāmeva vistareṇaiva kathayāśu mama prabho . . 51
3.52.52
diviṣṭhaṃ bhāskaraṃ dṛṣṭvā nametkena vidhānataḥ .
kiṃ phalaṃ tasya vā deva samāpte bhavati karmaṇi . . 52
3.52.53
brahmovāca
śṛṇu rudra samāsena bhāskarasya natikriyām .
yāṃ kṛtvā rogaduḥkhārtā mucyante pāpasañcayāt . . 53
3.52.54
sthaṇḍile maṇḍalaṃ kṛtvā dvādaśāṅgulamānataḥ .
sadyo gomayalipte ca tatraivāvāhayedravim . . 54
3.52.55
pūjayitvā gaṇeśādīnvāsudevaṃ ca sātyakim .
satyabhāmāṃ tathā lakṣmīmumāṃ devīṃ ca śaṅkaram . . 55
3.52.56
maṇḍalasya samīpasthānpūrvoktānvedamantravit .
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya daṇḍavatpraṇametsakṛt . . 56
3.52.57
śataṃ sahasramayutaṃ lakṣaṃ vā nijapāpataḥ .
dṛṣṭvā śaktiṃ praṇamyātha sadā saṃyatamānasaḥ . . 57
3.52.58
viprāya dakṣiṇāṃ dadyānnirucchvāsaḥ samāhitaḥ .
raktike ca hiraṇyasya śatamātre sahasrake . . 58
3.52.59
māṣakāṇāṃ catuṣkaṃ cāyutaṃ daśaguṇaṃ diśet .
dakṣe daśaguṇaṃ proktaṃ dadyādrogavimuktaye . . 59
3.52.61
evaṃ kṛte virūpākṣa sarvarogādvimucyate .
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ śṛṇuyādyo hi mānavaḥ . . 1.52.60
tasya rogā vinaśyanti mārtaṇḍasya prasādataḥ .
anyacca te pravakṣyāmi yaccāpṛṣṭamumāpate . .
tacchṛṇuṣva mayā proktaṃ rathayantṛniyāmakam . . 61
3.52.61_2
iti śrībhaviṣye mahāpurāṇe śatārddhasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ brāhme parvaṇi saptamīkalpe
sūryavarṇanaṃ nāma dvipañcāśattamo'dhyāyaḥ . 52 .
Linked texts (5)
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit