Bhavishyapurana 3.67
Bhaviṣyapurāṇa 3.67
- Language
- Sanskrit
3.67.p1
brahmayājñavalkyasamvādavarṇanam
3.67.1
brahmovāca
prabhāte saṃstuto devo mūrtihetormayā purā .
yajantaṃ cāparaṃ devaṃ bhaktinamraṃ mahāmatiḥ . . 1
3.67.2
pratyakṣatvamatho gatvā rahasyaṃ proktavānmama .
ahaṃ ca kṛtavānpraśnaṃ dṛṣṭvā pratyakṣato ravim . . 2
3.67.3
vedeṣu1 ca purāṇeṣu sāṅgopāṅgeṣu gīyase .
tvamajaḥ śāśvato dhātā mahābhūtamanuttamam2 . . 3
3.67.4
pratiṣṭhitaṃ bhūtabhavyaṃ tvayi sarvamidaṃ jagat .
catvāro hyāśramā deva sarve gārhasthyamūlakāḥ . . 4
3.67.5
yajante tvāmaharaharnānāmūrtisamāśritāḥ .
pitā mātā hi sarvasya daivataṃ tvaṃ hiṃ śāśvatam . . 5
3.67.6
yajase caiva kaṃ devameva cāpi na vidmahe .
kathyatāṃ mama deveśa paraṃ kautūhalaṃ hi me . . 6
3.67.7
itthaṃ mayokto bhagavānidaṃ vacanamabravīt .
avācyametadvaktavyamātmaguhyaṃ sanātanam . . 7
3.67.8
tava bhaktimato brahmanvakṣyāmīha yathātatham .
yataḥ sūkṣmamavijñeyamavyaktamacalaṃ dhruvam . . 8
3.67.9
indriyairindriyārthaiśca sarvabhūtaiśca varjitam .
sa hyantarātmā bhūtānāṃ kṣetrajñaśceti kathyate . . 9
3.67.11
triguṇavyatirikto'sau puruṣaśceti kathyate .
hiraṇyagarbho bhagavānsaiva4 buddhiriti smṛtaḥ . . 1.67.10
mahāniti ca yogeṣu pradhānaśceti kathyate .
sāṃkhye5 ca paṭhyate śāstre nāmabhirbahubhiḥ sadā . . 11
3.67.12
viśvago viśvabhūtaśca viśvātmā viśvasambhavaḥ1 .
dhṛtaṃ caivātmakaṃ yena idaṃ trailokyamātmanā . . 12
3.67.13
aśarīraḥ śarīreṣu lipyate na ca karmabhiḥ .
mamāntarātmā tava ca ye cānye dehasaṃjñakāḥ . . 13
3.67.14
sarveṣāṃ sākṣibhūto'sau2 na karoti na lipyate .
saguṇo nirguṇo viṣṇurjñānagamyo hyasau smṛtaḥ . . 14
3.67.15
sarvataḥ pāṇipādo'sau sarvato'kṣiśiromukhaḥ .
sarvataḥ śrutiyukto'sau sarvamāvṛtya tiṣṭhati . . 15
3.67.16
viśvamūrdhā4 viśvabhujo viśvapādākṣināsikaḥ .
ekaścarati kṣetreṣu svairacārī yathāsukham . . 16
3.67.17
kṣetrāṇyasya śarīrāṇi bījaṃ cāpi śubhāśubham .
tāni vetti sa yogātmā ataḥ kṣetrajña ucyate . .
avyaktake pure śete tenā'sau puruṣaḥ smṛtaḥ . . 17
3.67.18
viśvaṃ bahuvidhaṃ jñeyaṃ sa ca sarvatra vidyate .
tasmātsa bahurūpatvādviśvarūpa iti smṛtaḥ . . 18
3.67.19
mahāpuruṣaśabdaṃ hi bibhartyeṣa sanātanaḥ .
sa tu vai vikriyāpannaḥ sṛjatyātmānamātmanā . . 19
3.67.21
ākāśātpatitaṃ toyaṃ yāti svādvantaraṃ yathā .
bhūme rasaviśeṣeṇa tathā guṇavaśāttu saḥ . . 1.67.20
eka eva yathā vāyurdehe tiṣṭhati pañcadhā .
ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca tathā tasya na saṃśayaḥ . . 21
3.67.22
sthānāntaraviśeṣeṇa yathāgnirlabhate parām .
saṃjñāṃ dāvāgrikādyeṣu tathā devo hyasau smṛtaḥ . . 22
3.67.23
yathā dīpasahasrāṇi dīpa ekaḥ prasūyate .
tathā rūpasahasrāṇi sa evaikaḥ prasūyate . . 23
3.67.24
sa yadā budhyatetmānaṃ tadā bhavati kevalaḥ .
ekatvaṃ pralaye cāsya bahutvaṃ syātpravartane . . 24
3.67.25
nityaṃ hi nāsti jagati bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam .
ṛte1 tamekamīśānaṃ puruṣaṃ bījasaṃjñitam . . 25
3.67.26
akṣayaścāprameyadhra savargabhra sa ucyate .
tasmādavyaktamutpannaṃ triguṇaṃ sarvakāraṇam . . 26
3.67.27
avyaktāvyaktabhāvasthā yā sā prakṛtirucyate .
tāṃ yoniṃ brahmaṇo viddhi yo'sau sadasadātmakaḥ . . 27
3.67.28
nāsti tasmātparo hyanyaḥ sa pitā sa prajāpatiḥ .
ātmā mama sa vijñeyastatastaṃ pūjayāmyaham . . 28
3.67.29
svargatāścāpi ye kecittaṃ namasyanti dehinaḥ .
te tatprasādādgacchanti tenādiṣṭāḥ parāṃ gatim . . 29
3.67.31
taṃ devāścāsurāścaiva nānāmatasamāśritāḥ3 .
bhaktyā sampūjayantyādyaṃ gatiṃ caiṣāṃ dadāti saḥ . . 1.67.30
sa hi sarvagataścaiva nirguṇaścāpi kathyate .
evaṃ jñātvā tamātmānaṃ pūjayāmi sanātanam . .
bhāskaraṃ devadeveśaṃ sarvabhūteśamacyutam . . 31
3.67.32
brahmovāca
ityuktavānpurā pṛṣṭo mayā devo divākaraḥ .
pūjaya tvaṃ mahātmānaṃ tapantaṃ vipulaṃ tapaḥ . . 32
3.67.67
iti śrībhaviṣye mahāpurāṇe śatārddhasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ brāhme parvaṇi brahmayājñavalkyasaṃvāde saptamīkalpe sūryamahimavarṇanaṃ nāma saptaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ . 67
Linked texts (4)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nārāyaṇīya — Vyāsa, Sanskrit
- Ṣaṭsandarbha — Jīva Gosvāmin 1555, Sanskrit
- Mokṣadharma — Nārāyaṇa, Sanskrit