Bhukhanda 10: atha daśamo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
atha daśamo'dhyāyaḥ
10.1
ṛṣaya ūcuḥtataste dānavāḥ sarve hiraṇyakaśipūttarāḥ | yuddhabhagnāstu kiṃ kuryurvyavasāyaṃ mahāmate
10.2
vistareṇāpi no brūhi teṣāṃ vṛttamanuttamam | śrotumicchāmahe sarve tvatto vai sāṃprataṃ dvijāḥ
10.3
sūta uvāca —
bhagnā raṇāttu te sarve balahīnāstu vai tadā | gatadarpāḥ suduḥkhārtā daityāste pitaraṃ gatāḥ
bhaktyā praṇamya te sarve samūcuḥ kaśyapaṃ tadā
10.4
dānavā ūcuḥbhavadvīryātsamutpattirasmākaṃ dvijasattama | devatānāṃ mahābhāga dānavānāṃ tathaiva ca
10.5
vayaṃ ca dānavāḥ sarve balavīryaparākramāḥ | upāyajñāḥ sudhīrāśca hyudyamena samanvitāḥ
10.6
vayaṃ tu bahavastāta devāḥ svalpāstathaiva ca | kathaṃ jayanti te sarve vayaṃ bhagnā mahāhavāt
tatkiṃ vai kāraṇaṃ tāta balatejaḥsamanvitauḥ
10.7
mattanāgasahasrāṇāmekaikasya mahāmate | balamasti ca daityasya nāsti deveṣu tādṛśam
10.8
jayaśca dṛśyate tāta deveṣveva mahāhave | tatsarvaṃ kathayasvaiva saṃśayaṃ chettumarhasi
10.9
kaśyapa uvāca —
śṛṇudhvaṃ putrakāḥ sarve yadasyāpi ca kāraṇam | yasmāddhi devāste sarve samare jayino'bhavan
10.10
bījanirvāpakastāto mātā kṣetramidaṃ sadā | dhāraṇe pālane caiva poṣaṇeṣu tathaiva ca
10.11
kiṃ kuryādviṣamārthe tu pitā putre ca vai tathā | atra pradhānaṃ karmaiva jānīdhvaṃ buddhimāśritāḥ
10.12
dvividhaṃ karmasaṃbandhaṃ pāpapuṇyasamudbhavam | satyamevaṃ samāśritya kriyate dharma uttamaḥ
10.13
tapodhyānasamāyuktaṃ tāraṇāya hitaṃ sutāḥ | patanāya pātakaṃ proktaṃ sarvadaiva na saṃśayaḥ
10.14
balena parivāreṇa cā''bhijātyena putrakāḥ | puṇyahīnasya puṃso vai tadvalaṃ viphalāyate
10.15
unnatā giridurgeṣu vṛkṣāḥ santi suputrakāḥ | patanti vātavegena samūlāstu ghanā yathā
10.16
satyadharmavihīnāste tathā yānti yamakṣayam | sādhāraṇaṃ prāṇināṃ ca dharma etatsuputrakāḥ
10.17
yena saṃtarate janturiha caiva paratra vā | tadyuṣmābhiḥ parityaktaṃ satyaṃ dharmasamanvitam
10.18
adharmamāśritaṃ putrā yuṣmābhiḥ satyavarjitaiḥ | saṃtyadharmatapobhraṣṭāḥ patitā duḥkhasāgare
10.19
devāśca satyasaṃpannāḥ śreyasā ca samanvitāḥ | tapaḥśāntidamopetāḥ supuṇyāḥ pāpavarjitāḥ
10.20
yatra satyaṃ ca dharmaśca tapaḥ puṇyaṃ tathaiva ca | yatra viṣṇurhṛṣīkeśo jayastatra pradṛśyate
10.21
teṣāṃ sahāyaḥ saṃbhūto vāsudevaḥ sanātanaḥ | tasmājjayanti te devāḥ satyadharmasamanvitāḥ
10.22
sahāyena balenaiva pauruṣeṇa tathaiva ca | bhavantaḥ kila vai putrāstapaḥsatyavivarjitāḥ
10.23
[ yasya viṣṇuḥ sahāyaśca tapasaśca balaṃ tathā | tasyaiva ca jayo dṛṣṭa iti dharmavido viduḥ
10.24
yūyaṃ dharmavihīnāstu tapaḥsatyavivarjitāḥ ] | aindraṃ padaṃ balenaiva prāptavantaśca pūrvataḥ
10.25
tapo vinā mahāprājñā dharmeṇa yaśasā vinā | prāpyāpyaindrapadaṃ putrāstato bhraṣṭā bhavanti hi
tasmādyūryaṃ prakurvantu tapaḥ putrāḥ samanvitāḥ
10.26
avirodhena saṃyuktā jñānadhyānasamanvitāḥ | vairaṃ caivaṃ na kartavyaṃ keśavena samaṃ kadā
10.27
evaṃvidhā yadā putrā yūyaṃ dhanyā bhaviṣyatha | parāṃ siddhiṃ tadā sarve prayāsyatha na saṃśayaḥ
10.28
evaṃ saṃbhāṣitātaste tu kaśyapena mahātmanā | samākarṇya piturvākyaṃ dānavāste mahaujasaḥ
10.29
praṇamya kaśyapaṃ bhaktyā samutthāya tvarānvitāḥ | sumantraṃ cakrire daityāḥ parasparasamāhitāḥ
10.30
hiraṇyakaśipu rājā tānuvācātha dānavān | tapaścaiva kariṣyāmo duṣkaraṃ sarvadāyakam
10.31
hiraṇyākṣastadovāca kariṣye dāruṇaṃ tapaḥ | tam̐to balena trailokyaṃ grahīṣye nātra saṃśayaḥ
10.32
raṇe nirjitya govindaṃ tamimaṃ pāpacetasam | vyāpādya devatāḥ sarvāḥ padamaindraṃ vrajāmyaham
10.33
baliruvāca —
evaṃ na yujyate kartuṃ yuṣmābhirditijeśvarāḥ | viṣṇunā saha yadvairaṃ tadvairaṃ nāśakāraṇam
10.34
dānadharmaistathā puṇyaistapobhiryajñayājanaiḥ | tamārādhya hṛṣīkeśaṃ sukhaṃ gacchenti mānavāḥ
10.35
hiraṇyakaśipuruvāca —
ahamevaṃ na kariṣye harerārādhanaṃ kardā | svabhāvaṃ tu parityajya śatrusevā pracāryate
10.37
maraṇādadhikaṃ tatra mānayanti hi paṇḍitāḥ | viṣṇoḥ sevā na vai kāryā mayā cānyaiśca dānavaiḥ 36
tamuvāca mahātmānaṃ baliḥ pitāmahaṃ punaḥ | dharmaśāstreṣu yaddṛṣṭaṃ munibhistattvavedibhiḥ
10.38
rājanītirutaṃ mantraṃ śatroścaiva prasādhanam | hīnamātmānamājñāya ripuṃ tu balinaṃ tathā
10.39
tasya pārśvaṃ pragatyaiva jayakālaṃ pratīkṣayet | dīpacchāyāṃ samāśritya tamo vartata vai tathā
10.40
snehaṃ daśāgataṃ prekṣya dīpasyāpi mahābalam | prakāśaṃ yāti vegena tamaśca vardhate punaḥ
10.41
tathā prasādhayecchatruṃ snehaṃ nirdiśya tattvataḥ | snehaṃ kṛtvā suraiḥ sārdhaṃ dharmabhāvaiḥ suradviṣaḥ
10.42
pūrvamuktaṃ sumantraṃ tu muninā kaśyapena hi | tena mantreṇa rājendra kuru kāryaṃ svamātmavān
10.43
tasya tadvacanaṃ śrutvā prāha daityaḥ pratāpavān | pautra naivaṃ kariṣye'haṃ mānabhaṅgaṃ taimātmanaḥ
10.44
anye ca dānavāḥ sarve tamūcurjñānapaṇḍitam | balinoktaṃ ca yatpuṇyaṃ devatānāṃ priyaṃkaram
10.45
śatrūmānakaraṃ proktaṃ dānavānāṃ bhayaṃkaram | kariṣyāmo vayaṃ sarve tapa eva hyanuttamam
10.46
nirjitya tapasā devāngrahīṣyāmaḥ svakaṃ padam | evamāmantrya te sarve nirākṛtya baliṃ tadā
10.47
viṣṇoḥ sārdhaṃ mahāvairaṃ hṛdi kṛtvā mahāsurāḥ | tapaścakrustataḥ sarve giridurgeṣu sānuṣu
10.48
evaṃ te dānavāḥ sarve tyaktarāgāḥ suniścitāḥ | kāmakrodhavihīnāśca nirāhārā jitaklamāḥ
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit