Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 10: atha daśamo'dhyāyaḥ

Bhūkhaṇḍa 10

Language
Sanskrit

atha daśamo'dhyāyaḥ

10.1

ṛṣaya ūcuḥtataste dānavāḥ sarve hiraṇyakaśipūttarāḥ | yuddhabhagnāstu kiṃ kuryurvyavasāyaṃ mahāmate

10.2

vistareṇāpi no brūhi teṣāṃ vṛttamanuttamam | śrotumicchāmahe sarve tvatto vai sāṃprataṃ dvijāḥ

10.3

sūta uvāca —
bhagnā raṇāttu te sarve balahīnāstu vai tadā | gatadarpāḥ suduḥkhārtā daityāste pitaraṃ gatāḥ
bhaktyā praṇamya te sarve samūcuḥ kaśyapaṃ tadā

10.4

dānavā ūcuḥbhavadvīryātsamutpattirasmākaṃ dvijasattama | devatānāṃ mahābhāga dānavānāṃ tathaiva ca

10.5

vayaṃ ca dānavāḥ sarve balavīryaparākramāḥ | upāyajñāḥ sudhīrāśca hyudyamena samanvitāḥ

10.6

vayaṃ tu bahavastāta devāḥ svalpāstathaiva ca | kathaṃ jayanti te sarve vayaṃ bhagnā mahāhavāt
tatkiṃ vai kāraṇaṃ tāta balatejaḥsamanvitauḥ

10.7

mattanāgasahasrāṇāmekaikasya mahāmate | balamasti ca daityasya nāsti deveṣu tādṛśam

10.8

jayaśca dṛśyate tāta deveṣveva mahāhave | tatsarvaṃ kathayasvaiva saṃśayaṃ chettumarhasi

10.9

kaśyapa uvāca —
śṛṇudhvaṃ putrakāḥ sarve yadasyāpi ca kāraṇam | yasmāddhi devāste sarve samare jayino'bhavan

10.10

bījanirvāpakastāto mātā kṣetramidaṃ sadā | dhāraṇe pālane caiva poṣaṇeṣu tathaiva ca

10.11

kiṃ kuryādviṣamārthe tu pitā putre ca vai tathā | atra pradhānaṃ karmaiva jānīdhvaṃ buddhimāśritāḥ

10.12

dvividhaṃ karmasaṃbandhaṃ pāpapuṇyasamudbhavam | satyamevaṃ samāśritya kriyate dharma uttamaḥ

10.13

tapodhyānasamāyuktaṃ tāraṇāya hitaṃ sutāḥ | patanāya pātakaṃ proktaṃ sarvadaiva na saṃśayaḥ

10.14

balena parivāreṇa cā''bhijātyena putrakāḥ | puṇyahīnasya puṃso vai tadvalaṃ viphalāyate

10.15

unnatā giridurgeṣu vṛkṣāḥ santi suputrakāḥ | patanti vātavegena samūlāstu ghanā yathā

10.16

satyadharmavihīnāste tathā yānti yamakṣayam | sādhāraṇaṃ prāṇināṃ ca dharma etatsuputrakāḥ

10.17

yena saṃtarate janturiha caiva paratra vā | tadyuṣmābhiḥ parityaktaṃ satyaṃ dharmasamanvitam

10.18

adharmamāśritaṃ putrā yuṣmābhiḥ satyavarjitaiḥ | saṃtyadharmatapobhraṣṭāḥ patitā duḥkhasāgare

10.19

devāśca satyasaṃpannāḥ śreyasā ca samanvitāḥ | tapaḥśāntidamopetāḥ supuṇyāḥ pāpavarjitāḥ

10.20

yatra satyaṃ ca dharmaśca tapaḥ puṇyaṃ tathaiva ca | yatra viṣṇurhṛṣīkeśo jayastatra pradṛśyate

10.21

teṣāṃ sahāyaḥ saṃbhūto vāsudevaḥ sanātanaḥ | tasmājjayanti te devāḥ satyadharmasamanvitāḥ

10.22

sahāyena balenaiva pauruṣeṇa tathaiva ca | bhavantaḥ kila vai putrāstapaḥsatyavivarjitāḥ

10.23

[ yasya viṣṇuḥ sahāyaśca tapasaśca balaṃ tathā | tasyaiva ca jayo dṛṣṭa iti dharmavido viduḥ

10.24

yūyaṃ dharmavihīnāstu tapaḥsatyavivarjitāḥ ] | aindraṃ padaṃ balenaiva prāptavantaśca pūrvataḥ

10.25

tapo vinā mahāprājñā dharmeṇa yaśasā vinā | prāpyāpyaindrapadaṃ putrāstato bhraṣṭā bhavanti hi
tasmādyūryaṃ prakurvantu tapaḥ putrāḥ samanvitāḥ

10.26

avirodhena saṃyuktā jñānadhyānasamanvitāḥ | vairaṃ caivaṃ na kartavyaṃ keśavena samaṃ kadā

10.27

evaṃvidhā yadā putrā yūyaṃ dhanyā bhaviṣyatha | parāṃ siddhiṃ tadā sarve prayāsyatha na saṃśayaḥ

10.28

evaṃ saṃbhāṣitātaste tu kaśyapena mahātmanā | samākarṇya piturvākyaṃ dānavāste mahaujasaḥ

10.29

praṇamya kaśyapaṃ bhaktyā samutthāya tvarānvitāḥ | sumantraṃ cakrire daityāḥ parasparasamāhitāḥ

10.30

hiraṇyakaśipu rājā tānuvācātha dānavān | tapaścaiva kariṣyāmo duṣkaraṃ sarvadāyakam

10.31

hiraṇyākṣastadovāca kariṣye dāruṇaṃ tapaḥ | tam̐to balena trailokyaṃ grahīṣye nātra saṃśayaḥ

10.32

raṇe nirjitya govindaṃ tamimaṃ pāpacetasam | vyāpādya devatāḥ sarvāḥ padamaindraṃ vrajāmyaham

10.33

baliruvāca —
evaṃ na yujyate kartuṃ yuṣmābhirditijeśvarāḥ | viṣṇunā saha yadvairaṃ tadvairaṃ nāśakāraṇam

10.34

dānadharmaistathā puṇyaistapobhiryajñayājanaiḥ | tamārādhya hṛṣīkeśaṃ sukhaṃ gacchenti mānavāḥ

10.35

hiraṇyakaśipuruvāca —
ahamevaṃ na kariṣye harerārādhanaṃ kardā | svabhāvaṃ tu parityajya śatrusevā pracāryate

10.37

maraṇādadhikaṃ tatra mānayanti hi paṇḍitāḥ | viṣṇoḥ sevā na vai kāryā mayā cānyaiśca dānavaiḥ 36
tamuvāca mahātmānaṃ baliḥ pitāmahaṃ punaḥ | dharmaśāstreṣu yaddṛṣṭaṃ munibhistattvavedibhiḥ

10.38

rājanītirutaṃ mantraṃ śatroścaiva prasādhanam | hīnamātmānamājñāya ripuṃ tu balinaṃ tathā

10.39

tasya pārśvaṃ pragatyaiva jayakālaṃ pratīkṣayet | dīpacchāyāṃ samāśritya tamo vartata vai tathā

10.40

snehaṃ daśāgataṃ prekṣya dīpasyāpi mahābalam | prakāśaṃ yāti vegena tamaśca vardhate punaḥ

10.41

tathā prasādhayecchatruṃ snehaṃ nirdiśya tattvataḥ | snehaṃ kṛtvā suraiḥ sārdhaṃ dharmabhāvaiḥ suradviṣaḥ

10.42

pūrvamuktaṃ sumantraṃ tu muninā kaśyapena hi | tena mantreṇa rājendra kuru kāryaṃ svamātmavān

10.43

tasya tadvacanaṃ śrutvā prāha daityaḥ pratāpavān | pautra naivaṃ kariṣye'haṃ mānabhaṅgaṃ taimātmanaḥ

10.44

anye ca dānavāḥ sarve tamūcurjñānapaṇḍitam | balinoktaṃ ca yatpuṇyaṃ devatānāṃ priyaṃkaram

10.45

śatrūmānakaraṃ proktaṃ dānavānāṃ bhayaṃkaram | kariṣyāmo vayaṃ sarve tapa eva hyanuttamam

10.46

nirjitya tapasā devāngrahīṣyāmaḥ svakaṃ padam | evamāmantrya te sarve nirākṛtya baliṃ tadā

10.47

viṣṇoḥ sārdhaṃ mahāvairaṃ hṛdi kṛtvā mahāsurāḥ | tapaścakrustataḥ sarve giridurgeṣu sānuṣu

10.48

evaṃ te dānavāḥ sarve tyaktarāgāḥ suniścitāḥ | kāmakrodhavihīnāśca nirāhārā jitaklamāḥ

Linked texts (2)