Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 101

Bhūkhaṇḍa 101

Language
Sanskrit

101.1

kuñjala uvāca—
gatā sā nandanavanaṃ sakhībhiḥ saha krīḍitum | tatroktaṃ kenacidvākyamasyā garbhe mahābalaḥ

101.2

bhaviṣyati sutaśreṣṭho huṇḍasyāntaṃ kariṣyati | evaṃvidhaṃ mahadvākyam̐ [ mapriyaṃ duḥkhadāyakam

101.3

samākarṇya samāyātā pituragre niveditam | samāsena tayā tasya purato duḥkha]dāyakam

101.4

pituragre jagādātha pitā śrutvā ca vismitaḥ | śāpamaśokasundaryāḥ sasmāra ca purā kṛtam

101.5

garbhasya nāśanāyaiva indumatyāḥ sa dānavaḥ | viviktamudyamaṃ cakre kālākṛṣṭo durātmavān

101.8

chidrānveṣī tato bhūtvā cendumatyāśca nityaśaḥ | yadā paśyati tāṃ rājñīṃ rūpaudāryaguṇānvitām
divyena tejasā yuktāṃ rakṣitāṃ viṣṇutejasā | [+divyatejaḥsamāyuktāṃ sūryabimbopamāṃ tu tām]
tasyāḥ pārśve mahābhāga rakṣaṇārthaṃ sthitaḥ sadā | durātmā dānavo huṇḍastasyāśca bahu darśayet

101.9

nānāvidhā bhīṣikāśca māyāvī māyayā sadā | garbhasya tejasā caiva rakṣitā viṣṇutejasā

101.10

bhayaṃ na jāyate tasyā manasyeva kadā punaḥ | viphalo dānavo jāta udyamaśca nirarthakaḥ

101.11

bhainaḥ khinnaṃ babhūvāsya huṇḍasyāpi durātmanaḥ | evaṃ varṣaśataṃ tasya paśyamānasya vai gatam

101.12

prasūtā sā hi putraṃ ca dharmātmānaṃ mahāmatim | rātrau caiva sutaśreṣṭha tasyāḥ putro vyajāyata

101.13

tejasvī vīraśobhābhiryathā sūryo nabhastale
sūta uvāca—
atha dāsī mahāduṣṭā kācitsūtigṛhaṃgatā | aśaucācārasaṃyuktā mahāmaṅgalavādinī

101.14

tasyāḥ sarvaṃ parijñāya sa huṇḍo dānavādhamaḥ | asyā aṅgaṃ praviśyaiva praviṣṭaścā''yumandire

101.15

mahājane prasupte ca nidrayā'tīva mohite | taṃ putraṃ devagarbhābhamapahṛtya bahirgataḥ

101.16

kāñcanākhyaṃ puraṃ prāptaḥ svakīyaṃ dānavādhamaḥ | samāhūya priyāṃ bhāryāṃ vipulāṃ tāmathābravīt

101.17

vadhasvainaṃ mahāpāpaṃ bālarūpaṃ ripuṃ mama | paścātsūṭsya vai haste bhojanārthaṃ pradīyatām

101.18

nānādravyaiḥ samāyuktaṃ pācayasva hi nirghṛṇam | sūdahastānmahābhāge ahaṃ bhokṣye na saṃśayaḥ

101.19

vākyamākarṇya tadbharturvipulā vismitā'bhavat | kasmānnirghṛṇatāṃ yāti mama bhartā'tiniṣṭhuraḥ

101.20

sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ devagarbhopamaṃ sutam | kasya kasmātprabhakṣeta kṛpāhīnaḥ sunirghṛṇaḥ

101.21

ityevaṃ cintayāmāsa kāruṇyena samanvitā | punaḥ papraccha bhartāraṃ kasmādbhakṣasi bālakam

101.22

yasmādbhavasi saṃkruddho hyatīva nirapatrapaḥ | sarvaṃ me kāraṇaṃ brūhi tattvena danujeśvara

101.23

ātmadoṣasya vṛttāntaṃ samāsena niveditam | śāpaṃ hyaśokasundaryā huṇḍenāpi durātmanā

101.24

tayā jñātaṃ tu tatsarvaṃ kāraṇaṃ dānavasya vai | vadhyo'yaṃ bālakaḥ satyaṃ no vā bhartā mariṣyati

101.25

ityevaṃ saṃvicāryaiva vipulā krodhamūrcchitā | mekalāṃ tu samāhūya sairandhrīṃ vākyamabravīt

101.26

jahyenaṃ bālakaṃ duṣṭaṃ mekale'dya mahānase | sūdahaste pradehi tvaṃ huṇḍabhojanahetave

101.27

mekalā bālakaṃ gṛhya sūdamāhūya cābravīt | rājādeśaṃ kuruṣvādya pacasvainaṃ hi bālakam

101.28

evamākarṇitaṃ tena sūdenāpi mahātmanā | ādāya bālakaṃ hastācchastramudyamya codyataḥ

101.29

eṣa vai devadevasya dattātreyasya tejasā | rakṣitastvāyuputraśca sa jahāka punaḥ punaḥ

101.30

taṃ hasantaṃ samālokya sa sūdaḥ kṛpayā'nvitaḥ | sairandhrī kṛpayā yuktā sūdaṃ taṃ pratyuvāca ha

101.31

naiva vadhyastvayā sūda śiśureva mahāmate | divyalakṣaṇasaṃpannaḥ kasya jātaḥ susatkule

101.32

sūta uvāca—
satyamuktaṃ tvayā bhadre vākyaṃ vai kṛpayā'nvitam | rājalakṣaṇasaṃpanno rūpavānkasya bālakaḥ

101.33

kasmādbhaukṣyati pāpātmā huṇḍo'yaṃ dānavādhamaḥ | yena vai rakṣito vaṃśaḥ pūrvameva svakarmaṇā

101.34

āpatsvapi sa jīveta durgaiṣu nānyathā bhavet | nadyā vegahṛtaścāpi vahnimadhyagato'pi vā

101.35

jīvate nātra saṃdeho yasya karma sahāyakam | tasmāddhi kriyate karma dharmapuṇyasamanvitam

101.36

āyuṣmanto narāstena pravindanti sukhaṃ tataḥ | tārakaṃ pālakaṃ karma rakṣate jāgrate hi tat

101.37

bhuktidaṃ jāyate nityaṃ maitrasthānapradāyakam | dānapuṇyānvitaṃ karma priyavākyasamanvitam

101.38

upakārayutaṃ yaśca karoti śubhakṛttadā | tameva rakṣate karma sarvadaiva na saṃśayaḥ

101.40

anyayoniṃ prayāti sma pratiṣiddhena karmaṇā | kiṃ karoti pitā mātā anye svajanabāndhavāḥ 39
karmaṇā nihato yastu na syustasya hi rakṣaṇe | yenaiva karmaṇā caiva rakṣitaścā''yunandanaḥ

101.41

tasmātkṛpānvito jātaḥ sūdaḥ karmavaśānugaḥ | sairandhrī ca tathā jātā preritā tasya karmaṇā

101.42

dvābhyāmeva sutastasya rakṣitaścārulakṣaṇaḥ | rātrāveva praṇīto'sau tasmāddhītyā mahāśrame

101.43

vasiṣṭhasyā''śrame puṇye sairandhryā puṇyakarmaṇā | śubhe parṇakuṭīdvāre tasminneva mahāśrame

101.44

gatā sā svagṛhaṃ paścānnikṣipya bālakaṃ ca tam | aiṇaṃ nipātya sūdena pācitaṃ māṃsameva hi

101.45

bhojayitvā sa daityendro huṇḍastuṣṭo'bhavattadā | śāpaṃ hyaśokasundaryā moghaṃ mene tadā'suraḥ
harṣeṇa mahatā''viṣṭaḥ sa huṇḍo dānaveśvaraḥ

101.46

kuñjala uvāca —
prabhāta vimale jāte vasiṣṭho munisattamaḥ | bahirgato hi dharmātmā kuṭīdvārātprapaśyati

101.47

saṃpūrṇa bālakaṃ dṛṣṭvā divyalakṣaṇasaṃyuktam | saṃpūrṇendupratīkāśaṃ sundaraṃ cārulocanam

101.48

paśyantu munayaḥ sarve yūthamāgatya bālakam | kasya kena samānītaṃ rātrau caivāṅgaṇe mama

101.49

devagandharvagarbhābhaṃ rājalakṣaṇasaṃyuktam | kandarpakoṭisaṃkāśaṃ paśyantu munayo'malam

101.50

mahākautukasaṃyuktā dṛṣṭvā dvijavarāstataḥ | samapaśyaṃstaṃ tu putramāyoścaiva mahātmanaḥ

101.52

vasiṣṭhaḥ sa tu dharmātmā jñānenā''lokya bālakam | [ āyuputraṃ samājñātaṃ caritreṇa samanvitam]
vṛttāntaṃ tasya duṣṭasya huṇḍasyāpi durātmanaḥ | kṛpayā brahmaputrastu samutthāya subālakam

101.53

karābhyāmatha gṛhṇāti yāvadvijavarottamaḥ | tāvadvṛṣṭiṃ saumanasyāṃ cakrurdevā dvijopari

101.54

lalitaṃ susvaraṃ gītaṃ jagurgandharvakinnarāḥ | ṛṣayo vedamantraiśca stuvanti nṛpanandanam

101.55

vasiṣṭhastaṃ samālokya varaṃ vai dattavāṃstadā | nahuṣetyeva te nāma khyātiṃ loke gamiṣyati

101.56

huṣito naiva tenāpi bālabhāvairnarādhipa | tasmānnahuṣa te nāma devapūjyo bhaviṣyasi

101.57

jātakamādikaṃ karma tasya cakre dvijottamaḥ | vratadānaṃ visargaṃ ca guruśiṣyādilakṣaṇam

101.58

vedaṃ cādhītya saṃpūrṇaṃ ṣaḍaṅgaṃ sapadakramam | sarvāṇyeva ca śāstrāṇi hyadhītya dvijasattamāt

101.59

saiṃvisargaṃ dhanurvedaṃ sarahasyopasaṃyamam | śastrāstrāṇi ca divyāni jagrāha munisattamāt

101.60

jñānaśāstrāṇi cānyāni rājanītyādikāni ca | vasiṣṭhādāyuputrastu śiṣyarūpeṇa bhaktimān

101.61

sarvavidyāsuniṣpanno nahuṣaścātisundaraḥ | prasādācca vasiṣṭhasya cāpabāṇadharo'bhavat

Linked texts (2)