Bhukhanda 101
Bhūkhaṇḍa 101
- Language
- Sanskrit
101.1
kuñjala uvāca—
gatā sā nandanavanaṃ sakhībhiḥ saha krīḍitum | tatroktaṃ kenacidvākyamasyā garbhe mahābalaḥ
101.2
bhaviṣyati sutaśreṣṭho huṇḍasyāntaṃ kariṣyati | evaṃvidhaṃ mahadvākyam̐ [ mapriyaṃ duḥkhadāyakam
101.3
samākarṇya samāyātā pituragre niveditam | samāsena tayā tasya purato duḥkha]dāyakam
101.4
pituragre jagādātha pitā śrutvā ca vismitaḥ | śāpamaśokasundaryāḥ sasmāra ca purā kṛtam
101.5
garbhasya nāśanāyaiva indumatyāḥ sa dānavaḥ | viviktamudyamaṃ cakre kālākṛṣṭo durātmavān
101.8
chidrānveṣī tato bhūtvā cendumatyāśca nityaśaḥ | yadā paśyati tāṃ rājñīṃ rūpaudāryaguṇānvitām
divyena tejasā yuktāṃ rakṣitāṃ viṣṇutejasā | [+divyatejaḥsamāyuktāṃ sūryabimbopamāṃ tu tām]
tasyāḥ pārśve mahābhāga rakṣaṇārthaṃ sthitaḥ sadā | durātmā dānavo huṇḍastasyāśca bahu darśayet
101.9
nānāvidhā bhīṣikāśca māyāvī māyayā sadā | garbhasya tejasā caiva rakṣitā viṣṇutejasā
101.10
bhayaṃ na jāyate tasyā manasyeva kadā punaḥ | viphalo dānavo jāta udyamaśca nirarthakaḥ
101.11
bhainaḥ khinnaṃ babhūvāsya huṇḍasyāpi durātmanaḥ | evaṃ varṣaśataṃ tasya paśyamānasya vai gatam
101.12
prasūtā sā hi putraṃ ca dharmātmānaṃ mahāmatim | rātrau caiva sutaśreṣṭha tasyāḥ putro vyajāyata
101.13
tejasvī vīraśobhābhiryathā sūryo nabhastale
sūta uvāca—
atha dāsī mahāduṣṭā kācitsūtigṛhaṃgatā | aśaucācārasaṃyuktā mahāmaṅgalavādinī
101.14
tasyāḥ sarvaṃ parijñāya sa huṇḍo dānavādhamaḥ | asyā aṅgaṃ praviśyaiva praviṣṭaścā''yumandire
101.15
mahājane prasupte ca nidrayā'tīva mohite | taṃ putraṃ devagarbhābhamapahṛtya bahirgataḥ
101.16
kāñcanākhyaṃ puraṃ prāptaḥ svakīyaṃ dānavādhamaḥ | samāhūya priyāṃ bhāryāṃ vipulāṃ tāmathābravīt
101.17
vadhasvainaṃ mahāpāpaṃ bālarūpaṃ ripuṃ mama | paścātsūṭsya vai haste bhojanārthaṃ pradīyatām
101.18
nānādravyaiḥ samāyuktaṃ pācayasva hi nirghṛṇam | sūdahastānmahābhāge ahaṃ bhokṣye na saṃśayaḥ
101.19
vākyamākarṇya tadbharturvipulā vismitā'bhavat | kasmānnirghṛṇatāṃ yāti mama bhartā'tiniṣṭhuraḥ
101.20
sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ devagarbhopamaṃ sutam | kasya kasmātprabhakṣeta kṛpāhīnaḥ sunirghṛṇaḥ
101.21
ityevaṃ cintayāmāsa kāruṇyena samanvitā | punaḥ papraccha bhartāraṃ kasmādbhakṣasi bālakam
101.22
yasmādbhavasi saṃkruddho hyatīva nirapatrapaḥ | sarvaṃ me kāraṇaṃ brūhi tattvena danujeśvara
101.23
ātmadoṣasya vṛttāntaṃ samāsena niveditam | śāpaṃ hyaśokasundaryā huṇḍenāpi durātmanā
101.24
tayā jñātaṃ tu tatsarvaṃ kāraṇaṃ dānavasya vai | vadhyo'yaṃ bālakaḥ satyaṃ no vā bhartā mariṣyati
101.25
ityevaṃ saṃvicāryaiva vipulā krodhamūrcchitā | mekalāṃ tu samāhūya sairandhrīṃ vākyamabravīt
101.26
jahyenaṃ bālakaṃ duṣṭaṃ mekale'dya mahānase | sūdahaste pradehi tvaṃ huṇḍabhojanahetave
101.27
mekalā bālakaṃ gṛhya sūdamāhūya cābravīt | rājādeśaṃ kuruṣvādya pacasvainaṃ hi bālakam
101.28
evamākarṇitaṃ tena sūdenāpi mahātmanā | ādāya bālakaṃ hastācchastramudyamya codyataḥ
101.29
eṣa vai devadevasya dattātreyasya tejasā | rakṣitastvāyuputraśca sa jahāka punaḥ punaḥ
101.30
taṃ hasantaṃ samālokya sa sūdaḥ kṛpayā'nvitaḥ | sairandhrī kṛpayā yuktā sūdaṃ taṃ pratyuvāca ha
101.31
naiva vadhyastvayā sūda śiśureva mahāmate | divyalakṣaṇasaṃpannaḥ kasya jātaḥ susatkule
101.32
sūta uvāca—
satyamuktaṃ tvayā bhadre vākyaṃ vai kṛpayā'nvitam | rājalakṣaṇasaṃpanno rūpavānkasya bālakaḥ
101.33
kasmādbhaukṣyati pāpātmā huṇḍo'yaṃ dānavādhamaḥ | yena vai rakṣito vaṃśaḥ pūrvameva svakarmaṇā
101.34
āpatsvapi sa jīveta durgaiṣu nānyathā bhavet | nadyā vegahṛtaścāpi vahnimadhyagato'pi vā
101.35
jīvate nātra saṃdeho yasya karma sahāyakam | tasmāddhi kriyate karma dharmapuṇyasamanvitam
101.36
āyuṣmanto narāstena pravindanti sukhaṃ tataḥ | tārakaṃ pālakaṃ karma rakṣate jāgrate hi tat
101.37
bhuktidaṃ jāyate nityaṃ maitrasthānapradāyakam | dānapuṇyānvitaṃ karma priyavākyasamanvitam
101.38
upakārayutaṃ yaśca karoti śubhakṛttadā | tameva rakṣate karma sarvadaiva na saṃśayaḥ
101.40
anyayoniṃ prayāti sma pratiṣiddhena karmaṇā | kiṃ karoti pitā mātā anye svajanabāndhavāḥ 39
karmaṇā nihato yastu na syustasya hi rakṣaṇe | yenaiva karmaṇā caiva rakṣitaścā''yunandanaḥ
101.41
tasmātkṛpānvito jātaḥ sūdaḥ karmavaśānugaḥ | sairandhrī ca tathā jātā preritā tasya karmaṇā
101.42
dvābhyāmeva sutastasya rakṣitaścārulakṣaṇaḥ | rātrāveva praṇīto'sau tasmāddhītyā mahāśrame
101.43
vasiṣṭhasyā''śrame puṇye sairandhryā puṇyakarmaṇā | śubhe parṇakuṭīdvāre tasminneva mahāśrame
101.44
gatā sā svagṛhaṃ paścānnikṣipya bālakaṃ ca tam | aiṇaṃ nipātya sūdena pācitaṃ māṃsameva hi
101.45
bhojayitvā sa daityendro huṇḍastuṣṭo'bhavattadā | śāpaṃ hyaśokasundaryā moghaṃ mene tadā'suraḥ
harṣeṇa mahatā''viṣṭaḥ sa huṇḍo dānaveśvaraḥ
101.46
kuñjala uvāca —
prabhāta vimale jāte vasiṣṭho munisattamaḥ | bahirgato hi dharmātmā kuṭīdvārātprapaśyati
101.47
saṃpūrṇa bālakaṃ dṛṣṭvā divyalakṣaṇasaṃyuktam | saṃpūrṇendupratīkāśaṃ sundaraṃ cārulocanam
101.48
paśyantu munayaḥ sarve yūthamāgatya bālakam | kasya kena samānītaṃ rātrau caivāṅgaṇe mama
101.49
devagandharvagarbhābhaṃ rājalakṣaṇasaṃyuktam | kandarpakoṭisaṃkāśaṃ paśyantu munayo'malam
101.50
mahākautukasaṃyuktā dṛṣṭvā dvijavarāstataḥ | samapaśyaṃstaṃ tu putramāyoścaiva mahātmanaḥ
101.52
vasiṣṭhaḥ sa tu dharmātmā jñānenā''lokya bālakam | [ āyuputraṃ samājñātaṃ caritreṇa samanvitam]
vṛttāntaṃ tasya duṣṭasya huṇḍasyāpi durātmanaḥ | kṛpayā brahmaputrastu samutthāya subālakam
101.53
karābhyāmatha gṛhṇāti yāvadvijavarottamaḥ | tāvadvṛṣṭiṃ saumanasyāṃ cakrurdevā dvijopari
101.54
lalitaṃ susvaraṃ gītaṃ jagurgandharvakinnarāḥ | ṛṣayo vedamantraiśca stuvanti nṛpanandanam
101.55
vasiṣṭhastaṃ samālokya varaṃ vai dattavāṃstadā | nahuṣetyeva te nāma khyātiṃ loke gamiṣyati
101.56
huṣito naiva tenāpi bālabhāvairnarādhipa | tasmānnahuṣa te nāma devapūjyo bhaviṣyasi
101.57
jātakamādikaṃ karma tasya cakre dvijottamaḥ | vratadānaṃ visargaṃ ca guruśiṣyādilakṣaṇam
101.58
vedaṃ cādhītya saṃpūrṇaṃ ṣaḍaṅgaṃ sapadakramam | sarvāṇyeva ca śāstrāṇi hyadhītya dvijasattamāt
101.59
saiṃvisargaṃ dhanurvedaṃ sarahasyopasaṃyamam | śastrāstrāṇi ca divyāni jagrāha munisattamāt
101.60
jñānaśāstrāṇi cānyāni rājanītyādikāni ca | vasiṣṭhādāyuputrastu śiṣyarūpeṇa bhaktimān
101.61
sarvavidyāsuniṣpanno nahuṣaścātisundaraḥ | prasādācca vasiṣṭhasya cāpabāṇadharo'bhavat
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit