Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 109: atha caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Bhūkhaṇḍa 109

Language
Sanskrit

Contents

atha caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ

109.1

kuñjala uvāca —
atha te dānavāḥ sarve huṇḍasya paricārakāḥ | nahuṣasyāpi saṃvādaṃ rambhāyāḥ śuśruvustadā

109.2

ācacakṣuśca te huṇḍaṃ daityendraṃ sarvameva tat | tamākarṇya sa cukrodha dūtaṃ vākyamathābravīt

109.3

gaccha dūta mamā''deśācchvamevaṃ taṃ samācara | saṃbhāṣate tayā sārdhaṃ puruṣaḥ śivakanyayā

109.4

svāminirdeśamākarṇya jagāma laghu dānavaḥ | vivikte na̍huṣaṃ vīramidaṃ vacanamabravīt

109.5

[+rathena sāśvasūtena divyena paritiṣṭhasi | dhanuṣā divyabāṇaistu sabhāyāṃ hi bhayaṃkaraḥ

109.6

kasya kena sukāryeṇa preṣitaḥ kena vai bhavān | ] anayā rambhayā te'dyāpyanayā śivakanyayā

109.7

kimuktaṃ tatsphuṭaṃ sarvaṃ kathayasva mamāgrataḥ | huṇḍasya devamardyasya na bibheti bhavānkatham

109.8

etanme sarvamācakṣva yadi jīvitumicchasi | sadyo gacchātra mā tiṣṭha duḥsaho dānavādhipaḥ

109.9

nahuṣa uvāca —
yo'sāvāyaurblī rājā saptadvīpādhipaḥ prabhuḥ | tasya māṃ tanayaṃ viddhi sarvadaityavināśanam

109.10

nahuṣaṃ nāma vikhyātaṃ devabrāhmaṇapūjakam
huṇḍenāpahṛtaṃ bālye svāminā tava mānada | seyaṃ kanyā śivasyāpi daityenāpahṛtā purā

109.12

ghoraṃ tapaścaratyeṣā huṇḍasyāpi vadhāya ca | yo'hamādau hato bālastvayā''yoḥ sūtikāgṛhāt 11
dāsyā api kare dattaḥ sūdasyāpi durātmanā | vadhārthaṃ śrūyatāṃ pāpa so'hamadya samāgataḥ

109.13

asyāpi huṇḍadaityasya duṣṭasya pāpakarmaṇaḥ | anyāṃśca dānavānghorānnayiṣye yamasādanam

109.14

māmevaṃ viddhi pāpiṣṭha evaṃ kathaya dānavam | evamākarṇya tatsarvaṃ nahuṣasya mahātmanaḥ

109.17

gatvā huṇḍaṃ sa duṣṭātmā ācacakṣe'sya bhāṣitam | niśamya tanmukhāttūrṇa cukrodha ditijeśvaraḥ 15
kasmātsūdena pāpena tayā dāsyā na ghātitaḥ | yato'yaṃ vṛddhimāyāto mayā vyādhirupekṣitaḥ 16
adyainaṃ ghātayiṣyāmi tvanayā śivakanyayā | āyoḥ putraṃ khalaṃ yuddhe bāṇairaibhiḥ śilāśitaiḥ

109.18

evamuktvā̍ vicintyaiva sārathiṃ vākyamabravīt| yojaya syandanaṃ tvaṃ me vājibhiḥ sādhubhiḥ śubhaiḥ

109.19

senādhyakṣaṃ samāhūya ityuvāca ruṣā'nvitaḥ | sajjatāṃ mama sainyaṃ tvaṃ śūrānnāgānprakalpaya

109.20

sārohaisturagānyoja patākādhvajacāmaraiḥ | caturaṅgaṃ balaṃ me'dya yojayasva hi satvaram

109.21

evamākarṇya tattasya huṇḍasyāpi mataṃ laghu | senādhyakṣo mahāprājñaḥ sarvaṃ cakre yathāvidhi

109.22

caturaṅgeṇa tenāsau balena mahatā''vṛtaḥ | jagāma nahuṣaṃ vīraṃ cāpabāṇadharaṃ raṇe

109.23

indrasya syandane yuktaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam | udyataṃ samare vīraṃ durāpaṃ devadānavaiḥ

109.24

paśyanti gagane devā vimānasthā mahaujasaḥ | tejojvālāsamākīrṇa divisthamiva bhāskaram

109.25

sūta uvāca—
atha te dānavāḥ sarve vavṛṣustaṃ śarottamaiḥ | khaḍgaiḥ pāśairmahāśūlaiḥ śaktibhiśca paraśvadhaiḥ

109.26

yuyudhuḥ saṃyuge tena nahuṣeṇa mahātmanā | saṃrambhādgarjamānāste yathā meghā girāv tathā

109.27

tadvikramaṃ samālokya āyuputraḥ pratāpavān | indrāyudhasamaṃ cāpaṃ visphārya saguṇasvaram

109.28

vajrasphoṭasamaḥ śabdaḥ cāpasyāpi mahātmanā | nahuṣeṇa kṛto viprā dānavānāṃ bhayapradaḥ

109.29

mahatā tena śabdena dānavāśca cakampire | kaimpanāviṣṭahṛdayā bhagnasattvā mahāhave

109.5-2.1

iti śrīmaddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddd‌dddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddḍaddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddvāpyetau nadddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddvāpyapi drumaddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddd

109.5-2.2

mahātejaṃ mahāprājñaṃ mahādānavaśāsanam | sa cukrodha suduṣṭātmā dṛṣṭvā taṃ nṛpanandanam

109.6-2

sthito gatvedamābhāṣya tiṣṭha tiṣṭheti cā''have| tvāmadyaiva nayiṣyāmi āyuputra yamāntike

109.7-2

nahuṣa uvāca —
sthito'smi samare paśya tvāmahaṃ hantumāgataḥ | ahatvā naiva yāsyāmi bhavantaṃ pāpacetanam

109.8-2

ityuktvā dhanurādāya bāṇānagniśikhopamān | chatreṇa dhriyamāṇena śuśubhe so'pi saṃgare

109.9-2

indrasya sārathiṃ divyaṃ mātaliṃ vākyamabravīt | vāhayasva rathaṃ me'dya huṇḍadaityasya saṃmukhe

109.10-2

ityuktastena vīreṇa mātalirlaghuvikramaḥ | turagāṃścodayāmāsa mahāvātarayopamān

109.11

utpetuśca tato vāhā haṃsā iva sarojale | chatreṇa cenduvarṇena sa rathena patākinā

109.12-2

nabhastalaṃ samāsādya yathā sūryo virājate | āyuputrastathā saṃkhye tejasā vikrameṇa ca

109.13-2

atha huṇḍo rathastho'pi bhrājamānaḥ svatejasā | sarvāyudhāstrasaṃyuktastaddvetso'pyambare sthitaḥ

109.14-2

ubhayorvīrayoryuddhaṃ devavismayakārakam | āsīttadā mahāprājña dāruṇaṃ bhītidāyakam

109.15

suvāṇairniśitaistīkṣṇaiḥ kaṅkapannaiḥ śilīmukhaiḥ | huṇḍena tāḍito rājā sa bāhvorantare tadā

109.16

sam̐bhāle pañcabhirbāṇairviddhaḥ kruddho'bhavattadā | [ sa viddhastu mahābāṇairadhikaṃ śuśubhe nṛpaḥ

109.17-2

sāruṇaḥ karamālābhirudayaṃśca divākaraḥ | rudhireṇa sudigdhāṅgo hemabāṇaistanusthitaiḥ

109.18-2

sūryavacchobhate rājā pūrvavannabhasi sthitaḥ] | dṛṣṭvā tu pauruṣaṃ tasya dānavaṃ vākyamabravīt

109.19-2

tiṣṭha tiṣṭha kṣaṇaṃ daitya paśya me lāghavaṃ punaḥ | ityuktvā caraṇe daityaṃ jaghāna daśabhiḥ śaraiḥ

109.20-2

mukhe bāṇairhatastena mūcchito nipapāta ha | paśyamānaiḥ suraiḥ sarvai rathopari mahābalaḥ

109.21-2

devaiśca cāraṇaiḥ siddhaiḥ kṛtaḥ śabdaḥ suharṣajaḥ | jaya jayeti rājendra śaṅkhāndadhmuḥ punaḥ punaḥ

109.22-2

sa kolāhalaśabdastu tumulo devateritaḥ | karṇarandhraṃ samāviṣṭho huṇḍasya mūrchitasya ca

109.24-2

śrutvā sa dhanurādāya bāṇamāśīviṣopamam | sthīyatāṃ sthīyatāṃ yuddhe na mṛto'smi tvayā hataḥ23
ityuktvā punarutthāya lāghavena samanvitaḥ | ekaviṃśatibhirbāṇairnahuṣaṃ cāhanatpunaḥ

109.25-2

ekena muṣṭimadhye tu bahubhirjānumadhyataḥ | caturbhiśca mahāśvāṃśca chatramekena caiva ca

109.27-2

pañcabhirmātaliṃ viddhvā rathanīḍaṃ tu saptabhiḥ | [† dhvajadaṇḍaṃ tribhistīkṣṇairdānavaḥ śikhibhikhibhiḥ]
ādānaṃ dānavendrasya śaramokṣaṃ durātmanaḥ | lāghavaṃ tasya vai dṛṣṭvā devāste vismayaṃ gatāḥ

109.28-2

tasya pauruṣamāpaśya sa rājā dānaveśvaram | dhīro'si kṛtavidyo'si śūro'si raṇapaṇḍitaḥ

109.29-2

ityuktvā dānavaṃ taṃ tu dhanurvisphārya bhūpatiḥ | mārgaṇairdaśabhistaṃ tu vivyādha laghuvikramaḥ

109.30

tribhirdhvajaṃ praciccheda sa papāta dharātale | turagānpātayāmāsa caturbhistasya sāyakaiḥ

109.31

ekena cchatraṃ tasyāpi cakre laghuvikramaḥ | daśabhiḥ sārathistasya preṣito yamamandiram

109.32

daṃśanaṃ daśabhiścchitvā śaraiśca vidalīkṛtaḥ | sarvāṅgeṣu ca triṃśadbhirvivyādha danujeśvaram

109.33

hatāśvo viratho jāto bāṇapāṇirdhanurdharaḥ | abhyadhāvatsa vegena varṣayanniśitaiḥ śaraiḥ

109.34

khaḍgacarmadharo daityo rājānaṃ tamadhāvata | dhāvamānasya huṇḍasya khaḍgaṃ ciccheda bhūpatiḥ

109.41

kṣuraprairniśitairbāṇaiścarma ciccheda bhūpatiḥ | atha huṇḍaḥ suduṣṭātmā samālokya samantataḥ
jagrāha mudgaraṃ tūrṇaṃ mumoca laghuvikramaḥ | vajravegaṃ samāyāntaṃ dadṛśe nṛpatistadā
mudgaraṃ svanavantaṃ cāpātayadambarāttataḥ | [ daśābhirniśitairbāṇaiḥ kṣurapraiśca svavikramāt ]
mudgaraṃ patitaṃ dṛṣṭvā daśakhaṇḍamayaṃ bhuvi | gadāmudyamya vegena rājānaṃ samadhāvatai
khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa tasya bāhuṃ pracicchide | sagadaṃ patitaṃ bhūmau sāṅgadaṃ kaṭakānvitam
mahāśabdaṃ tataḥ kṛtvā vajrasphoṭamayaṃ sa tu | rudhireṇa vidigdhāṅgo dhāvamāno mahāhave
krodhena mahatā''viṣṭo grastumicchati bhūpatim | durnivāryaḥ samāyātaḥ pārśve tasya ca bhūpateḥ

109.14-3

nahuṣeṇa mahāśaktyā tāḍito hṛdi dānavaḥ | patitaḥ sahasā bhūmau vajrāhata ivācalaḥ
tasmindaitye gate bhūmāvitare dānavā gatāḥ | viviśurgiridurgeṣu kati pātālamāsthitāḥ
devāḥ praharṣaṃ jagmuste gandharvāḥ siddhacāraṇāḥ | hate tasminmahāpāpe nahuṣeṇa mahātmanā
tasminhate daityavare mahāhave devāśca sarve pramudaṃ ca lebhire
tāṃ devarūpāṃ tapasā vivardhitāṃ sa āyuputraḥ pratilabhya harṣitaḥ
kuñjala uvāca —
aśokasundarī puṇyā rambhayā saha harṣitā | nahuṣaṃ prāpya vikrāntaṃ tamuvāca tapasvinī
ahaṃ te dharmataḥ patnī devairdiṣṭā tapasvinī | udvāhayasva māṃ vīra patidharmamihecchatīm
sadaiva cintamānā ca tvāmahaṃ tapa āsthitā | bhavāndharmaprasādena mayā prāpto nṛpottama
nahuṣa uvāca —
madarthe niyatā bhadre yadi tvaṃ tapa āsthitā | gurorvākyānmuhūrtena tava bhartā bhavāmyaham
anayā rambhayā sārdhamāvāṃ gacchāva bhāmini | samāropya rathe tāṃ tu rambhāṃ ca sumanoharām
tenaiva rathamukhyena vasiṣṭhasyā''śramaṃ prati | jagāma laghuvegena tābhyāṃ saha mahāśayāḥ
tamāśramagataṃ vipraṃ samālokya praṇamya ca | tayā sārdhaṃ mahātejā harṣeṇa mahatā'nvitaḥ
yathā ca yuddhaṃ saṃjātaṃ nihato dānavo yathā | nivedayāmāsa sarvaṃ vasiṣṭhāya mahātmane
vasiṣṭho'pi samākarṇya nahuṣasya viceṣṭitam | harṣeṇa mahatā''viṣṭa āśīrbhirabhinandya tam
tithau lagne śubhe prāpte tayostu munipuṃgavaḥ | vivāhaṃ kārayāmāsa agnibrāhmaṇasaṃnidhau
āśīrbhirabhinandyaivaṃ mithunaṃ preṣitaṃ punaḥ | mātaraṃ pitaraṃ paśya drutaṃ gatvā mahāmate
tvāṃ ca dṛṣṭvā hi te mātā pitā'sau cāpi suvrataḥ | harṣeṇa vṛddhimāpnotu parveṇīva tu sāgaraḥ
evaṃ saṃpreṣito vīro muninā brahmasūnunā | tenaiva rathavaryeṇa jagāma laghuvikramaḥ
namaskṛtya dvijendraṃ taṃ gato mātalinā tadā | [ svapuraṃ pitaraṃ draṣṭuṃ tāṃ ca mātāṃ yaśasvinīm

109.15-2

sūta uvāca]-apsarā menakā nāma preṣitā daivataistataḥ | āyorbhāryā suduḥkhena patitā śokasāgare

109.16-2

tāmuvāca mahābhāgāṃ devīmindumatīṃ prati | muñca śokaṃ mahābhāge tanayaṃ paśya saṃmukham

109.17-3

nihatya dānavaṃ pāpaṃ tava putrāpahārakam | samāyāntaṃ sabhāyāṃ ca vīraśriyā samanvitam

109.18-3

suvṛttaṃ saṃgare tatra nahuṣeṇa yathā kṛtam | tasyai nivedayāmāsa indumatyai ca menakā

109.19-3

menakāyā vacaḥ śrutvā harṣeṇā''kulitekṣaṇā | sakhi satyaṃ bravīṣi tvamityuvāca sagadgadam

109.20-3

sāmṛtaṃ supriyaṃ vākyaṃ manaḥprotsāhakārakam | jīvādhikaṃ mayā deyaṃ tvayi sarvasvameva ca

109.21-3

evamābhāṣya tāṃ devīṃ rājānamidamabravīt | tava putro mahābāhuḥ samāyāto hi sāṃpratam

109.22-3

ākhyāti ca mahābhāga eṣā caiva varāpsarā | bhartāramevamābhāṣya virarāma praharṣitā

109.23-2

samākarṇya nṛpendrastu tāmuvāca priyāṃ satīm | purā proktaṃ mahābhāge muninā nāradena hi

109.24-3

putraṃ prati na kartavyaṃ duḥkhaṃ rājankadācana | taṃ nihatya svavīryeṇa dānavaṃ caiṣyate punaḥ

109.25-3

saṃjātaṃ satyamevaṃ hi muninā bhāṣitaṃ purā | anyathā vacanaṃ tasya kathaṃ devi bhaviṣyati

109.26-2

dattātreyo muniśreṣṭhaḥ sākṣāddevo janārdanaḥ | śuśrūṣito mayā devi tvayā ca tapasā purā

109.27-3

putraratnaṃ tena dattaṃ viṣṇutejaḥsamanvitam | sadā haniṣyati paraṃ dānavaṃ pāpacetanam

109.28-3

sarvadaityaprahartā ca prajāpālo mahābalaḥ | dattātreyeṇa me datto vaiṣṇavāṃśaḥ sutottamaḥ

109.29-3

evaṃ saṃbhāṣya tāṃ devīṃ rājā cendumatīṃ tadā | mahotsavaṃ tataścakre putrasyā''gamanaṃ prati

109.30-2

harṣeṇa mahatā''viṣṭo viṣṇuṃ sasmāra vai punaḥ

109.31-2

arcopapannaṃ surasaṃghayuktamānandarūpaṃ paramārthamekam
kleśāpahaṃ saukhyapradaṃ narāṇāṃ saddvaiṣṇavānāmiha mokṣadaṃ param

109.31-2.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne gurutīrthe ṣoḍaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 116

Linked texts (3)