Bhukhanda 109: atha caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 109
- Language
- Sanskrit
Contents
atha caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
109.1
kuñjala uvāca —
atha te dānavāḥ sarve huṇḍasya paricārakāḥ | nahuṣasyāpi saṃvādaṃ rambhāyāḥ śuśruvustadā
109.2
ācacakṣuśca te huṇḍaṃ daityendraṃ sarvameva tat | tamākarṇya sa cukrodha dūtaṃ vākyamathābravīt
109.3
gaccha dūta mamā''deśācchvamevaṃ taṃ samācara | saṃbhāṣate tayā sārdhaṃ puruṣaḥ śivakanyayā
109.4
svāminirdeśamākarṇya jagāma laghu dānavaḥ | vivikte na̍huṣaṃ vīramidaṃ vacanamabravīt
109.5
[+rathena sāśvasūtena divyena paritiṣṭhasi | dhanuṣā divyabāṇaistu sabhāyāṃ hi bhayaṃkaraḥ
109.6
kasya kena sukāryeṇa preṣitaḥ kena vai bhavān | ] anayā rambhayā te'dyāpyanayā śivakanyayā
109.7
kimuktaṃ tatsphuṭaṃ sarvaṃ kathayasva mamāgrataḥ | huṇḍasya devamardyasya na bibheti bhavānkatham
109.8
etanme sarvamācakṣva yadi jīvitumicchasi | sadyo gacchātra mā tiṣṭha duḥsaho dānavādhipaḥ
109.9
nahuṣa uvāca —
yo'sāvāyaurblī rājā saptadvīpādhipaḥ prabhuḥ | tasya māṃ tanayaṃ viddhi sarvadaityavināśanam
109.10
nahuṣaṃ nāma vikhyātaṃ devabrāhmaṇapūjakam
huṇḍenāpahṛtaṃ bālye svāminā tava mānada | seyaṃ kanyā śivasyāpi daityenāpahṛtā purā
109.12
ghoraṃ tapaścaratyeṣā huṇḍasyāpi vadhāya ca | yo'hamādau hato bālastvayā''yoḥ sūtikāgṛhāt 11
dāsyā api kare dattaḥ sūdasyāpi durātmanā | vadhārthaṃ śrūyatāṃ pāpa so'hamadya samāgataḥ
109.13
asyāpi huṇḍadaityasya duṣṭasya pāpakarmaṇaḥ | anyāṃśca dānavānghorānnayiṣye yamasādanam
109.14
māmevaṃ viddhi pāpiṣṭha evaṃ kathaya dānavam | evamākarṇya tatsarvaṃ nahuṣasya mahātmanaḥ
109.17
gatvā huṇḍaṃ sa duṣṭātmā ācacakṣe'sya bhāṣitam | niśamya tanmukhāttūrṇa cukrodha ditijeśvaraḥ 15
kasmātsūdena pāpena tayā dāsyā na ghātitaḥ | yato'yaṃ vṛddhimāyāto mayā vyādhirupekṣitaḥ 16
adyainaṃ ghātayiṣyāmi tvanayā śivakanyayā | āyoḥ putraṃ khalaṃ yuddhe bāṇairaibhiḥ śilāśitaiḥ
109.18
evamuktvā̍ vicintyaiva sārathiṃ vākyamabravīt| yojaya syandanaṃ tvaṃ me vājibhiḥ sādhubhiḥ śubhaiḥ
109.19
senādhyakṣaṃ samāhūya ityuvāca ruṣā'nvitaḥ | sajjatāṃ mama sainyaṃ tvaṃ śūrānnāgānprakalpaya
109.20
sārohaisturagānyoja patākādhvajacāmaraiḥ | caturaṅgaṃ balaṃ me'dya yojayasva hi satvaram
109.21
evamākarṇya tattasya huṇḍasyāpi mataṃ laghu | senādhyakṣo mahāprājñaḥ sarvaṃ cakre yathāvidhi
109.22
caturaṅgeṇa tenāsau balena mahatā''vṛtaḥ | jagāma nahuṣaṃ vīraṃ cāpabāṇadharaṃ raṇe
109.23
indrasya syandane yuktaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam | udyataṃ samare vīraṃ durāpaṃ devadānavaiḥ
109.24
paśyanti gagane devā vimānasthā mahaujasaḥ | tejojvālāsamākīrṇa divisthamiva bhāskaram
109.25
sūta uvāca—
atha te dānavāḥ sarve vavṛṣustaṃ śarottamaiḥ | khaḍgaiḥ pāśairmahāśūlaiḥ śaktibhiśca paraśvadhaiḥ
109.26
yuyudhuḥ saṃyuge tena nahuṣeṇa mahātmanā | saṃrambhādgarjamānāste yathā meghā girāv tathā
109.27
tadvikramaṃ samālokya āyuputraḥ pratāpavān | indrāyudhasamaṃ cāpaṃ visphārya saguṇasvaram
109.28
vajrasphoṭasamaḥ śabdaḥ cāpasyāpi mahātmanā | nahuṣeṇa kṛto viprā dānavānāṃ bhayapradaḥ
109.29
mahatā tena śabdena dānavāśca cakampire | kaimpanāviṣṭahṛdayā bhagnasattvā mahāhave
109.5-2.1
iti śrīmaddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddḍaddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddvāpyetau nadddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddvāpyapi drumaddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddd
109.5-2.2
mahātejaṃ mahāprājñaṃ mahādānavaśāsanam | sa cukrodha suduṣṭātmā dṛṣṭvā taṃ nṛpanandanam
109.6-2
sthito gatvedamābhāṣya tiṣṭha tiṣṭheti cā''have| tvāmadyaiva nayiṣyāmi āyuputra yamāntike
109.7-2
nahuṣa uvāca —
sthito'smi samare paśya tvāmahaṃ hantumāgataḥ | ahatvā naiva yāsyāmi bhavantaṃ pāpacetanam
109.8-2
ityuktvā dhanurādāya bāṇānagniśikhopamān | chatreṇa dhriyamāṇena śuśubhe so'pi saṃgare
109.9-2
indrasya sārathiṃ divyaṃ mātaliṃ vākyamabravīt | vāhayasva rathaṃ me'dya huṇḍadaityasya saṃmukhe
109.10-2
ityuktastena vīreṇa mātalirlaghuvikramaḥ | turagāṃścodayāmāsa mahāvātarayopamān
109.11
utpetuśca tato vāhā haṃsā iva sarojale | chatreṇa cenduvarṇena sa rathena patākinā
109.12-2
nabhastalaṃ samāsādya yathā sūryo virājate | āyuputrastathā saṃkhye tejasā vikrameṇa ca
109.13-2
atha huṇḍo rathastho'pi bhrājamānaḥ svatejasā | sarvāyudhāstrasaṃyuktastaddvetso'pyambare sthitaḥ
109.14-2
ubhayorvīrayoryuddhaṃ devavismayakārakam | āsīttadā mahāprājña dāruṇaṃ bhītidāyakam
109.15
suvāṇairniśitaistīkṣṇaiḥ kaṅkapannaiḥ śilīmukhaiḥ | huṇḍena tāḍito rājā sa bāhvorantare tadā
109.16
sam̐bhāle pañcabhirbāṇairviddhaḥ kruddho'bhavattadā | [ sa viddhastu mahābāṇairadhikaṃ śuśubhe nṛpaḥ
109.17-2
sāruṇaḥ karamālābhirudayaṃśca divākaraḥ | rudhireṇa sudigdhāṅgo hemabāṇaistanusthitaiḥ
109.18-2
sūryavacchobhate rājā pūrvavannabhasi sthitaḥ] | dṛṣṭvā tu pauruṣaṃ tasya dānavaṃ vākyamabravīt
109.19-2
tiṣṭha tiṣṭha kṣaṇaṃ daitya paśya me lāghavaṃ punaḥ | ityuktvā caraṇe daityaṃ jaghāna daśabhiḥ śaraiḥ
109.20-2
mukhe bāṇairhatastena mūcchito nipapāta ha | paśyamānaiḥ suraiḥ sarvai rathopari mahābalaḥ
109.21-2
devaiśca cāraṇaiḥ siddhaiḥ kṛtaḥ śabdaḥ suharṣajaḥ | jaya jayeti rājendra śaṅkhāndadhmuḥ punaḥ punaḥ
109.22-2
sa kolāhalaśabdastu tumulo devateritaḥ | karṇarandhraṃ samāviṣṭho huṇḍasya mūrchitasya ca
109.24-2
śrutvā sa dhanurādāya bāṇamāśīviṣopamam | sthīyatāṃ sthīyatāṃ yuddhe na mṛto'smi tvayā hataḥ23
ityuktvā punarutthāya lāghavena samanvitaḥ | ekaviṃśatibhirbāṇairnahuṣaṃ cāhanatpunaḥ
109.25-2
ekena muṣṭimadhye tu bahubhirjānumadhyataḥ | caturbhiśca mahāśvāṃśca chatramekena caiva ca
109.27-2
pañcabhirmātaliṃ viddhvā rathanīḍaṃ tu saptabhiḥ | [† dhvajadaṇḍaṃ tribhistīkṣṇairdānavaḥ śikhibhikhibhiḥ]
ādānaṃ dānavendrasya śaramokṣaṃ durātmanaḥ | lāghavaṃ tasya vai dṛṣṭvā devāste vismayaṃ gatāḥ
109.28-2
tasya pauruṣamāpaśya sa rājā dānaveśvaram | dhīro'si kṛtavidyo'si śūro'si raṇapaṇḍitaḥ
109.29-2
ityuktvā dānavaṃ taṃ tu dhanurvisphārya bhūpatiḥ | mārgaṇairdaśabhistaṃ tu vivyādha laghuvikramaḥ
109.30
tribhirdhvajaṃ praciccheda sa papāta dharātale | turagānpātayāmāsa caturbhistasya sāyakaiḥ
109.31
ekena cchatraṃ tasyāpi cakre laghuvikramaḥ | daśabhiḥ sārathistasya preṣito yamamandiram
109.32
daṃśanaṃ daśabhiścchitvā śaraiśca vidalīkṛtaḥ | sarvāṅgeṣu ca triṃśadbhirvivyādha danujeśvaram
109.33
hatāśvo viratho jāto bāṇapāṇirdhanurdharaḥ | abhyadhāvatsa vegena varṣayanniśitaiḥ śaraiḥ
109.34
khaḍgacarmadharo daityo rājānaṃ tamadhāvata | dhāvamānasya huṇḍasya khaḍgaṃ ciccheda bhūpatiḥ
109.41
kṣuraprairniśitairbāṇaiścarma ciccheda bhūpatiḥ | atha huṇḍaḥ suduṣṭātmā samālokya samantataḥ
jagrāha mudgaraṃ tūrṇaṃ mumoca laghuvikramaḥ | vajravegaṃ samāyāntaṃ dadṛśe nṛpatistadā
mudgaraṃ svanavantaṃ cāpātayadambarāttataḥ | [ daśābhirniśitairbāṇaiḥ kṣurapraiśca svavikramāt ]
mudgaraṃ patitaṃ dṛṣṭvā daśakhaṇḍamayaṃ bhuvi | gadāmudyamya vegena rājānaṃ samadhāvatai
khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa tasya bāhuṃ pracicchide | sagadaṃ patitaṃ bhūmau sāṅgadaṃ kaṭakānvitam
mahāśabdaṃ tataḥ kṛtvā vajrasphoṭamayaṃ sa tu | rudhireṇa vidigdhāṅgo dhāvamāno mahāhave
krodhena mahatā''viṣṭo grastumicchati bhūpatim | durnivāryaḥ samāyātaḥ pārśve tasya ca bhūpateḥ
109.14-3
nahuṣeṇa mahāśaktyā tāḍito hṛdi dānavaḥ | patitaḥ sahasā bhūmau vajrāhata ivācalaḥ
tasmindaitye gate bhūmāvitare dānavā gatāḥ | viviśurgiridurgeṣu kati pātālamāsthitāḥ
devāḥ praharṣaṃ jagmuste gandharvāḥ siddhacāraṇāḥ | hate tasminmahāpāpe nahuṣeṇa mahātmanā
tasminhate daityavare mahāhave devāśca sarve pramudaṃ ca lebhire
tāṃ devarūpāṃ tapasā vivardhitāṃ sa āyuputraḥ pratilabhya harṣitaḥ
kuñjala uvāca —
aśokasundarī puṇyā rambhayā saha harṣitā | nahuṣaṃ prāpya vikrāntaṃ tamuvāca tapasvinī
ahaṃ te dharmataḥ patnī devairdiṣṭā tapasvinī | udvāhayasva māṃ vīra patidharmamihecchatīm
sadaiva cintamānā ca tvāmahaṃ tapa āsthitā | bhavāndharmaprasādena mayā prāpto nṛpottama
nahuṣa uvāca —
madarthe niyatā bhadre yadi tvaṃ tapa āsthitā | gurorvākyānmuhūrtena tava bhartā bhavāmyaham
anayā rambhayā sārdhamāvāṃ gacchāva bhāmini | samāropya rathe tāṃ tu rambhāṃ ca sumanoharām
tenaiva rathamukhyena vasiṣṭhasyā''śramaṃ prati | jagāma laghuvegena tābhyāṃ saha mahāśayāḥ
tamāśramagataṃ vipraṃ samālokya praṇamya ca | tayā sārdhaṃ mahātejā harṣeṇa mahatā'nvitaḥ
yathā ca yuddhaṃ saṃjātaṃ nihato dānavo yathā | nivedayāmāsa sarvaṃ vasiṣṭhāya mahātmane
vasiṣṭho'pi samākarṇya nahuṣasya viceṣṭitam | harṣeṇa mahatā''viṣṭa āśīrbhirabhinandya tam
tithau lagne śubhe prāpte tayostu munipuṃgavaḥ | vivāhaṃ kārayāmāsa agnibrāhmaṇasaṃnidhau
āśīrbhirabhinandyaivaṃ mithunaṃ preṣitaṃ punaḥ | mātaraṃ pitaraṃ paśya drutaṃ gatvā mahāmate
tvāṃ ca dṛṣṭvā hi te mātā pitā'sau cāpi suvrataḥ | harṣeṇa vṛddhimāpnotu parveṇīva tu sāgaraḥ
evaṃ saṃpreṣito vīro muninā brahmasūnunā | tenaiva rathavaryeṇa jagāma laghuvikramaḥ
namaskṛtya dvijendraṃ taṃ gato mātalinā tadā | [ svapuraṃ pitaraṃ draṣṭuṃ tāṃ ca mātāṃ yaśasvinīm
109.15-2
sūta uvāca]-apsarā menakā nāma preṣitā daivataistataḥ | āyorbhāryā suduḥkhena patitā śokasāgare
109.16-2
tāmuvāca mahābhāgāṃ devīmindumatīṃ prati | muñca śokaṃ mahābhāge tanayaṃ paśya saṃmukham
109.17-3
nihatya dānavaṃ pāpaṃ tava putrāpahārakam | samāyāntaṃ sabhāyāṃ ca vīraśriyā samanvitam
109.18-3
suvṛttaṃ saṃgare tatra nahuṣeṇa yathā kṛtam | tasyai nivedayāmāsa indumatyai ca menakā
109.19-3
menakāyā vacaḥ śrutvā harṣeṇā''kulitekṣaṇā | sakhi satyaṃ bravīṣi tvamityuvāca sagadgadam
109.20-3
sāmṛtaṃ supriyaṃ vākyaṃ manaḥprotsāhakārakam | jīvādhikaṃ mayā deyaṃ tvayi sarvasvameva ca
109.21-3
evamābhāṣya tāṃ devīṃ rājānamidamabravīt | tava putro mahābāhuḥ samāyāto hi sāṃpratam
109.22-3
ākhyāti ca mahābhāga eṣā caiva varāpsarā | bhartāramevamābhāṣya virarāma praharṣitā
109.23-2
samākarṇya nṛpendrastu tāmuvāca priyāṃ satīm | purā proktaṃ mahābhāge muninā nāradena hi
109.24-3
putraṃ prati na kartavyaṃ duḥkhaṃ rājankadācana | taṃ nihatya svavīryeṇa dānavaṃ caiṣyate punaḥ
109.25-3
saṃjātaṃ satyamevaṃ hi muninā bhāṣitaṃ purā | anyathā vacanaṃ tasya kathaṃ devi bhaviṣyati
109.26-2
dattātreyo muniśreṣṭhaḥ sākṣāddevo janārdanaḥ | śuśrūṣito mayā devi tvayā ca tapasā purā
109.27-3
putraratnaṃ tena dattaṃ viṣṇutejaḥsamanvitam | sadā haniṣyati paraṃ dānavaṃ pāpacetanam
109.28-3
sarvadaityaprahartā ca prajāpālo mahābalaḥ | dattātreyeṇa me datto vaiṣṇavāṃśaḥ sutottamaḥ
109.29-3
evaṃ saṃbhāṣya tāṃ devīṃ rājā cendumatīṃ tadā | mahotsavaṃ tataścakre putrasyā''gamanaṃ prati
109.30-2
harṣeṇa mahatā''viṣṭo viṣṇuṃ sasmāra vai punaḥ
109.31-2
arcopapannaṃ surasaṃghayuktamānandarūpaṃ paramārthamekam
kleśāpahaṃ saukhyapradaṃ narāṇāṃ saddvaiṣṇavānāmiha mokṣadaṃ param
109.31-2.p1
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne gurutīrthe ṣoḍaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 116
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit