Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 114

Bhūkhaṇḍa 114

Language
Sanskrit

114.1

kuñjalo dharmapakṣī sa ityuktvā tānsutānprati | virarāma mahāprājñaḥ kiṃcinnovāca tānpunaḥ

114.2

vaṭādhastho dvijaśreṣṭhastamuvāca mahāśukam | ko bhavāndharmavaktā hi pakṣirūpeṇa vartate

114.3

kiṃvā devo'tha gandharvaḥ kiṃvā vidyādharo bhavān | kasya śāpādimāṃ prāpto yoniṃ kīrasya pātakīm

114.4

kasmācca īdṛśaṃ jñānaṃ vartate'tīndriyaṃ śuka | supuṇyasya tu kasyāpi kasya vai tapasaḥ phalam

114.5

kiṃvā pracchannarūpeṇa anenāpi mahāmate | kastvaṃ siddho'tha devo vā tanme kathaya kāraṇam

114.7

bhoḥ siddha tvāmahaṃ jāne kulaṃ te gotramuttamam | vidyāṃ tapaḥ prabhāvaṃ ca yasmāddrumasi medinīm 6
sarvaṃ vipra pravakṣyāmi svāgataṃ tava suvrata | upaviśyā''sane puṇye chāyāmāśraya śītalām

114.8

avyaktaprabhavo brahmā tasmājjajñe prajāpatiḥ | brahmaṇastu guṇairyukto bhṛgurbrahmasamo dvijaḥ

114.10

bhārgavo nāma tasyā''sītsarvadharmārthatattvavit | tasyānvaye bhavānvipra cyavanaḥ khyātimānbhuvi 9
nāhaṃ devo na gandharvo nāhaṃ vidyādharaḥ punaḥ | yo'haṃ vipra pravakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu

114.11

kaśyapasya kule jātaḥ kaścidbrāhmaṇasattamaḥ | vedavedāṅgatattvajñaḥ sarvadharmaprakāśakaḥ

114.12

vidyādhara iti khyātaḥ kulaśīlaguṇairyutaḥ | rājamānaḥ sadā vipraḥ prabhāvaistapasaḥ sadā

114.13

saṃbabhūvuḥ sutāstasya trayo vidyādharasya vai | vasuśarmā nāmaśarmā dharmaśarmā tu te trayaḥ

114.14

[† teṣāmahaṃ dharmaśarmā kaniṣṭho guṇavarjitaḥ | vasuśarmā mama bhrātā vedaśāstrārthapāragaḥ]

114.15

ācāraiśca samāyukto vidyādbhikhaguṇaiḥ punaḥ | nāmaśarmā mahāprājñastadvannā''sīdguṇādhikaḥ

114.16

ahameva mahāmūrkhaḥ saṃjātaḥ śṛṇu sattama | vidyānāmuttamaṃ vipra bhāvamarthaṃ śubhaṃ kadā

114.17

na śṛṇomi na vai yāmi gurugehamanuttamam | tatastu janako me tu māmeva paricintayet

114.18

dharmaśarmeti me putro hyasya nāma nirarthakam | saṃjātaḥ kṣitimadhye tu na vidvānme guṇākaraḥ

114.19

iti cintya sa dharmātmā māmuvāca suduḥkhitaḥ | vraja putra gurorgehaṃ vidyārthaṃ parisādhaya

114.20

evamākarṇya tattasya piturvākyaṃ mayā śubham | [ nāhaṃ tāta gamiṣyāmi gurorgehaṃ suduḥkhadam

114.21

yatraiva tāḍanaṃ nityaṃ bhrūbhaṅgādi ca krodhanam | annaṃ na dṛśyate tatra karmaṇā śṛṇu sattama

114.25

divā rātrau na nidrā'sti nāsti sukhasya sādhanam ]| tasmāddhi kāraṇāttāta na yāsye gurumandiram22
vidyākāryaṃ na kariṣye krīḍārthamutsukaḥ pitaḥ | bhokṣye svapsye prasādātte kariṣye krīḍanaṃ punaḥ23
ḍimbhaiḥ sārdhaṃ sukhenāpi divārātrāvatandritaḥ | [+māmuvāca sa dharmātmā mūḍhaṃ jñātvā suduḥkhitaḥ]24
mā putra sāhasaṃ kārṣīrvidyārthamudyamaṃ kuru | vidyayā prāpyate saukhyaṃ yaśaḥ kīrtistathā'tulā

114.26

jñānaṃ svargaḥ sumokṣaśca tasmādvidyāṃ prasādhaya | pūrvaṃ suduḥkhamūlā tu paścādvidyā sukhapradā

114.27

tasmātsādhaya putra tvaṃ vidyāṃ gurugṛhaṃ vraja | piturvākyamakurvāṇo hyahamevaṃ dine dine

114.28

yatra tatra sthito nityamarthahāniṃ karomyaham | upahāsaḥ kṛto lokairmama vipra prakutsanam

114.29

mama lajjā samutpannā jīvanāśakarī tadā | vidyārthamudyato vipra kaṃ guruṃ prārthayāmyaham

114.30

iticintāparo jāto duḥkhaśokasamākulaḥ | kathaṃ vidyāmahaṃ jāne kathaṃ vindāmyahaṃ guṇān

114.31

kathaṃ me jāyate svargaḥ kathaṃ mokṣaṃ vrajāmyaham | ityevaṃ cintayanvipraṃ vārdhakyamagamaṃ punaḥ

114.32

devatāyatane duḥkhī upaviṣṭastvahaṃ kadā | madbhāgyaiḥ preṣitaḥ kaścitsiddho'kasmātsanāgataḥ

114.33

nirāśrayo nirāhāraḥ sadānandastu nispṛhaḥ | ekāntamāsthito vipra daiṃyāyukto jitendriyaḥ

114.34

parabrahmaṇi saṃlīno jñānadhyānasamādhimān | tamahaṃ saṃśrito vipra jñānarūpaṃ mahāmatim

114.35

ahaṃ siddhaprabhāvena bhaktyā namitakaṃdharaḥ | namaskṛtya mahātmānaṃ puratastasya saṃsthitaḥ

114.36

dīnarūpo hyahaṃ jāto mandabhāgyastvahaṃ yataḥ | tenāhaṃ pṛcchito vipra kathaṃ bhavānpraśocati

114.37

kenābhiprāyabhāvena duḥkhamevaṃ bhunakti vai | tenaivamukto viprendra ghṛṇinā yoginā tadā

114.38

sumūḍhatvaṃ mayā tasya pūrvavṛttāntameva hi | tasmai saṃśrāvitaṃ sarvaṃ sarvajñatvaṃ kathaṃ vrajet

114.39

etadarthamahaṃ duḥkhī bhavānmama gatirbhuvam | sa covāca mahātmā me sarvaṃ jñānasya kāraṇam

Linked texts (1)