Bhukhanda 13: atha trayodaśo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 13
- Language
- Sanskrit
Contents
- 13.33 — 2 parts
atha trayodaśo'dhyāyaḥ
13.1
somaśarmovācalakṣaṇaṃ brahmacaryasya tanme vistarato vada | kīdṛśaṃ brahmacaryaṃ ca yadi jānāsi bhāmini
13.2
sumanovācanityaṃ satye ratiryasya puṇyātmā sum̐ṣṭhutāṃ vrajet | ṛtau prāpte vrajennārīṃ svīyāṃ doṣavivarjitaḥ
13.3
svakulasya sadācāraṃ kadā naiva vimuñcati | etatte hi samākhyātaṃ gṛhasthasya dvijottama
13.4
brahmacaryaṃ mayā proktaṃ gṛhiṇāṃ muktidaṃ kila | yatīnāṃ tu pravakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu
13.5
damasatyasamāyuktaḥ pāpādbhītastu sarvadā | bhāryāsaṅgaṃ varjayitvā dhyānajñānapratiṣṭhitaḥ
13.6
yatīnāṃ brahmacaryaṃ ca samākhyātaṃ tavāgrataḥ | vānaprasthasya vakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu
13.7
ācāreṇa pravarteta kāmakrodhavivarjitaḥ | prāṇināmupakārāya saṃsthita uñchavṛttimān
13.8
vanasthasya samākhyātaṃ satyameva vadāmyaham | paradravyeṣu lolatvātparastrīṣu tathaiva ca
13.9
dṛṣṭvā matirna yasya syātsa satyaḥ parikīrtitaḥ | dānameva pravakṣyāmi yena jīvanti mānavāḥ
13.10
ātmasaukhyaṃ pratīcchedyaḥ sa gacchetparamaṃ padam | annasyāpi mahādānaṃ sukhasya madhurasya ca
13.11
grāsamātraṃ tathā deyaṃ kṣudhārtāya na saṃśayaḥ | datte sati mahatpuṇyamamṛtaṃ so'śnute sadā
13.12
dine dine pradātavyaṃ yathāvibhavavistaram | vacanaṃ ca tṛṇaṃ śayyāṃ gṛhacchāyāṃ suśītalām
13.13
bhūmimapastathā cānnaṃ priyavākyamanuttamam | āsanaṃ vasanaṃ pādyaṃ kauṭilyena vivarjitaḥ
13.14
ātmano jīvanārthāya nityamevaṃ karoti yaḥ | [ devānpitṝnsamabhyarcya evaṃ dānaṃ dadāti yaḥ]
ityevaṃ modate'sau vai paratreha tathaiva ca
13.15
avandhyaṃ divasaṃ yo vai dānādhyayanakarmabhiḥ | prakuryānmānuṣo bhūtvā sa devo nātra saṃśayaḥ
13.16
niyamaṃ ca pravakṣyāmi dharmasādhanamuttamam | devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca pūjāsvabhirato'tha yaḥ
13.17
nityaṃ niyamasaṃyukto dānaṃ vrateṣu suvrata | upakāreṣu sarveṣu niyamaśca prakīrtitaḥ
13.18
kṣamārūpaṃ pravakṣyāmi śrūyatāṃ dvijasattama | parākrośaṃ hi saṃśrutya tāḍite sati kenacit
13.19
krodhaṃ caiva na gacchecca tāḍito'pi na tāḍayet | sahiṣṇuḥ syātsa dharmātmā na hi rāgaṃ prayāti ca
13.20
samaśnāti paraṃ saukhyamiha cāmutra tena ca | evaṃ kṣamā samākhyātā śaucamevaṃ vadāmyaham
13.21
sa bāhyābhyantare yo vai śuddho rāgavivarjitaḥ | snānācamanakaiścaiva vyavahāreṇa vartate
13.22
śaucamevaṃ samākhyātamahiṃsāṃ tu vadāmyaham | tṛṇameva hyakāryādvai chettavyaṃ na vijānatā
13.23
ahiṃsraḥ saṃyato bhūyādyathā''tmani tathā pare | śāntimevaṃ pravakṣyāmi śāntyā sukhaṃ samaśnute
13.24
śāntireṣā prakartavyā khedaṃ naiva parivrajet | bhūtavairaṃ visṛjyaiva manasā na prakāśayet
13.25
[ evaṃ śāntiḥ samākhyātā'pyasteyaṃ ca vadāmyaham | parasvaṃ naiva hartavyaṃ parayoṣā tathaiva ca
13.26
vacanairmanobhiḥ kāyaiśca na prameyaṃ prakāśayet | damamevaṃ pravakṣyāmi tavāgre ca dvijottama
13.28
damanādindriyāṇāṃ vai manasā nityaṃ prakāśayet] | auddhatyaṃ nāśayetteṣāṃ sacaitanyo bhavetsadā 27
śuśrūṣāṃ hi pravakṣyāmi dharmaśāstreṣu yādṛśī | pūrvācāryairyathā proktā tathā'haṃ pravadāmyaham
13.29
vācā dehena manasā gurukāryaṃ prasādhayet | jāyate'nugraho yatra śuśrūṣā sā nigadyate
13.30
sāṅgo dharmaḥ samākhyātastavāgre dvijasattama | anyacca te pravakṣyāmi śrotumicchasi yatpate
13.31
īdṛśe cāpi dharme tu vartate yo naraḥ sadā | saṃsāre tasya saṃbhūtiḥ punarevaṃ na jāyate
13.32
svargaṃ gacchati dharmeṇa satyaṃ satyaṃ vadāmyaham | evaṃ jñātvā mahāprājña dharmamevaṃ vrajasva hi
13.33
sarvaṃ hi prāpyate kānta yadasādhyaṃ mahītale | dharmaprasādatastasmātkuru vākyaṃ mamaiva hi
13.33.p1
bhāryāyāstu vacaḥ śrutvā somaśarmā subuddhimān| [ punaḥ provāca tāṃ bhāryāṃ sumanāṃ dharmavādinīm]34
13.33.p2
iti śrīmadbhāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe sumanopākhyāne trayodaśo'dhyāyaḥ || 13
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit