Bhukhanda 14: atha caturdaśo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 14
- Language
- Sanskrit
atha caturdaśo'dhyāyaḥ
14.1
somaśarmovācaevaṃvidhaṃ mahāpuṇyaṃ dharmākhyānamanuttamam | kathaṃ jānāsi bhadraṃ te kasmāccaiva śrutaṃ tvayā
14.2
sumanovācabhārgavāṇāṃ kule jātaḥ pitā mama mahāmate | cyavano nāma vikhyātaḥ sarvajñānaviśāradaḥ
14.3
tasyāhaṃmabhavaṃ kanyā prāṇādapi ca vallabhā | yatra yatra vrajatyeṣa tīrthārāsectionsmeṣu suvrata
14.4
sabhāsu ca munīnāṃ tu devatāyataneṣu ca | tena sārdhaṃ vrajāmyekā krīḍamānā sadaiva hi
14.5
kauśikānvayasaṃbhūto vedaśarmā mahāmatiḥ| piturmama sakhā śīghramaṭamānaḥ samāgataḥ
14.6
duḥkhena mahatā''viṣṭaścintayāno muhurmuhuḥ | tamāgataṃ mahātmānamuvāca ca pitā mama
14.7
bhavantaṃ duḥkhasaṃtaptamiti jānāmi suvrata | kasmādduḥkhī bhavāñjātastanme tvaṃ kāraṇaṃ vada
14.8
evaṃ vākyaṃ tataḥ śrutvā cyavanasya mahātmanaḥ | tamuvāca mahātmānaṃ pitaraṃ mama suvrataḥ
14.9
vedaśarmā mahāprājñaḥ sarvaṃ duḥkhasya kāraṇam | mama bhāryā mahāsādhvī pativrataparāyaṇā
14.11
aputrā sā hi saṃjātā mama vaṃśo na vidyate | etatte kāraṇaṃ proktaṃ pṛcchase tvaṃ tu yacca mām 10
etasminnantare prāpte kaścitsiddhaḥ samāgataḥ | mama pitrā tathā tena hyutthāya vedaśarmaṇā
14.12
dvābhyāmevāpyasau siddhaḥ pūjito bhaktipūrvakam | upacāraistu bhojyādyairvacanairmadhurākṣaraiḥ
14.13
dvābhyāmantargataṃ pṛṣṭaṃ pūrvoktaṃ ca yathā tvayā | ubhau tau prāha dharmātmā sasakhaṃ pitaraṃ mama
14.14
dharmasya kāraṇaṃ sarvaṃ mayoktaṃ te yathā kila
14.15
dharmeṇa prāpyate putro dhanaṃ dhānyaṃ tathā striyaḥ | tatastena kṛtaṃ dharmaṃ saṃpūrṇaṃ vedaśarmaṇā
14.16
tasmāddharmātsusaṃjātaṃ mahatsaukhyaṃ suputrakam | tena saṅgaprasaṅgena mamaiṣa matiniścayaḥ
14.17
yathā kānta tava proktaṃ mayaiva paramaṃ śubham | tasmācchrutaṃ mahāsiddhātsarvasaṃdehanāśanam
vipradharmaṃ samāśritya hyanuvartasva sarvadā
14.18
somaśarmovācadharmeṇa kīdṛśo mṛtyurjanma caiva vadasva me | ubhayorlakṣaṇaṃ kānte tatsarvaṃ hi yathāgamam
14.19
sumanovāca-satyaśaucakṣamāśāntitīrthapuṇyādikaistathā | dharmaśca pālito yena tasya mṛtyuṃ vadāmyaham
14.20
rogo na jāyate tasya na ca pīḍā kalevare | na śramo na ca vai glānirna ca svedo bhramastathā
14.21
divyarūpadharā bhūtvā gandharvā brāhmaṇāstathā | vedapāṭhasamāyuktā gītajñānaviśāradāḥ
14.23
tasya pārśve samāyānti stutiṃ kurvanti cāṭulām | svasthaḥ sukhāsane yukto devapūjāgataḥ kila
tīrthe ca labhate prājñaḥ snānārthaṃ dharmatatparaḥ | agnyāgāre gavāṃ sthāne devatāyataneṣu ca
14.24
ārāme ca taḍāge vā yatrāśvattho vaṭastathā | brahmavṛkṣaṃ samāśritya śrīvṛkṣaṃ vā tathā punaḥ
14.25
aśvesthānaṃ samāśrityai gajasthānagato naraḥ | aśokaṃ cūtavṛkṣaṃ ca samāśritya yadā sthitaḥ
14.26
saṃnidhau brāhmaṇānāṃ ca rājaveśmagato'tha vā | raṇabhūmiṃ samāśritya pūrvaṃ yatra mṛto bhavet
14.27
mṛtyusthānāni puṇyāni kevalaṃ dharmakāraṇam | gogṛhaṃ tu susaṃprāpya tathā cāmarakaṇṭakam
14.28
śuddhairdharmakaro nityaṃ dharmātmā dharmavatsalaḥ | evaṃ sthānaṃ samāpnoti yadā mṛtyuṃ samāśritaḥ
14.29
mātaraṃ paśyate puṇyāṃ pitaraṃ ca narottamam | bhrātaraṃ śreyasā yuktamanyaṃ svajanabāndhavam
14.30
vandījanaistathā puṇyaiḥ stūyamānaḥ punaḥ punaḥ | pāpiṣṭhaṃ naiva paśyetai nānyaṃ śūdrādikaṃ punaḥ
14.32
gītaṃ gāyanti gandharvāḥ stuvanti stāvakāḥ stavaiḥ | mantrapāṭhaistathā viprā mātā snehena pūjayet 31
pitā svajanavargāśca dharmātmānaṃ mahāmatim | evaṃ mṛtyuḥ samākhyātaḥ puṇyasthāneṣu vai prabho
14.33
pratyakṣānapaśyate dūtānhāsyasnehasamanvitān | na ca svapnena mohena kleśayuktena naiva ca
14.34
dharmarājo mahāprājño bhavantaṃ tu samāhvayet | ehyehi tvaṃ mahābhāga yatra dharmaḥ sa tiṣṭhati
14.36
tasya no mohasaṃprāptirna glāniḥ smṛtivibhramaḥ | jāyate nātra saṃdehaḥ prasannātmā bhaviṣyati 35
jñānavijñānasaṃpannaḥ smareddevaṃ janārdanam | taiḥ sārthaṃ tu prayātyevaṃ saṃtuṣṭo hṛṣṭamānasaḥ
14.37
ekatvaṃ jāyate tasya tyajataḥ svaṃ kalevaram | daśamadvāramāśritya hyātmā tasya sa gacchati
14.38
śivikā tasya cā''yāti haṃsayānaṃ manoharam | vimānaireva saṃyāti harerdhāma hyanuttamam
14.39
chatreṇa dhriyamāṇeṇa cāmarairvyajanaistathā | vījyamānaḥ sa dharmātmā [ puṇyaireva samantataḥ
14.40
gīyamānastu dharmātmā] stūyamānaśca paṇḍitaiḥ | bandibhiścāraṇairdivyairbrāhmaṇairvedapāragaiḥ
14.41
sādhubhiḥ stūyamānastu sarvasaukhyasamanvitaḥ | yathā dānaprabhāvena phalamāpnoti tatra saḥ
14.42
ārāmavāṭikāṃmadhye sa prayāti sukhena vai | apsarobhiḥ samākīrṇo divyābhirmaṅgalairyutaḥ
14.43
devaiḥ prastūyamānastu dharmarājaṃ prapaśyati | devāśca dharmasaṃyuktā jagmuḥ saṃmukhameva tam
14.44
[ ehyehi vai mahābhāga bhuṅkṣva bhogānmanogatān | evaṃ sa paśyate dharmaṃ saumyarūpaṃ mahāmatim
14.45
svasya puṇyasya bhāvena bhuñjate svargameva saḥ ] | bhogakṣayātsa dharmātmā punarjanma prayāti vai
14.46
nijadharmaprasādātsa kulaṃ puṇyaṃ prayāti vai | brāhmaṇasya tu puṇyasya kṣatriyasya tathaiva ca
14.47
dhanāḍhyasya supuṇyasya vaiśyasyaiva mahāmate | dharmeṇa modate tatra punaḥ puṇyaṃ karoti saḥ
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit