Bhukhanda 15
Bhūkhaṇḍa 15
- Language
- Sanskrit
Contents
- 15.56 — 1 part
15.1
somaśarmovāca—
pāpināṃ maraṇaṃ bhadre kīdṛśairlakṣaṇairyutam | tanme tvaṃ vistarādbrūhi yadi jānāsi bhāmini
15.2
sumanovācaśrūyatāmabhidhāsyāmi tasmātsiddhācchrutaṃ mayā | pāpināṃ maraṇe kānta yādṛśaṃ liṅgameva ca
mahāpātakināṃ caiva sthānaṃ ceṣṭāṃ vadāmyaham
15.3
viṇmūtrāmedhyasaṃyuktāṃ bhūmiṃ pāpisamanvitām | sa tāṃ prāpya suduṣṭātmā prāṇānduḥkhena muñcati
15.4
cāṇḍālabhūmimāsādya maraṇaṃ yāti duḥkhitaḥ | gardabhairāvṛtāṃ bhūmiṃ veśyāgehaṃ samāśritaḥ
15.5
carmakāragṛhaṃ gatvā nidhanāyopagacchati | asthicarmanakhaiḥ pūrṇāmārritāṃ pāpakilbiṣaiḥ
15.6
tāṃ prāpya caiva duṣṭātmā mṛtyuṃ yāti sa niścitam | anyāṃ pāpasamācārāṃ prāpya mṛtyuṃ sa gacchati
15.7
atha ceṣṭāṃ pravakṣyāmi dūtānāṃ tu tamicchatām | bhairavāndāruṇānvyārānatikṛṣṇānmahodarān
15.9
[ piṅgākṣānpītanīlāṃśca hyatiśvetānmahodarān] | atyuccānvikarālāṃśca śuṣkamāṃsatvacopamān 8
raudradantānkarālāsyānsiṃhāsyānsarpahastakān | sa tāndṛṣṭvā prakampeta svidyate ca muhurmuhuḥ
15.10
svidyamānasya yā ceṣṭā tāmevaṃ pravadāmyaham | paradravyāpaharaṇaṃ parabhāryāviḍambanam
15.11
ṛṇaṃ parasya pūrvaṃ ca gṛhītaṃ yattu pāpibhiḥ | parato na pradattaṃ hi lobhasvādena mohitaiḥ
15.12
anyameva mahāpāpaṃ kum̐matigrahameva ca | [+kaṇṭhamāyānti te sarve mriyamāṇasya tasya ca]
15.13
yāni kāni ca pāpāni pūrvameva kṛtāni ca | āyānti kaṇṭhamūlaṃ te mahāpāpasya nānyathā
15.14
duḥkhamutpādayantyete kaphabandhena dāruṇam | pīḍābhirdāruṇābhiśca kaṇṭhe ghuraghurāyate
15.15
rodate kampate'tyarthaṃ mātaraṃ pitaraṃ punaḥ | [+smarate bhrātarastatra bhāryāṃ putrānpunaḥ punaḥ]
15.16
punarvismaraṇaṃ yāti mahāpāpena mohitaḥ | tasya prāṇā na gacchanti bahupīḍāsamākulām̐ḥ
15.17
ejate tāmyate caiva mūrcchate ca punaḥ punaḥ | evaṃ pīḍāsamāyukto duḥkhaṃ bhuṅkte'timohitaḥ
15.18
tasya prāṇāḥ suduḥkhena mahākaṣṭaiḥ pracālitām̐ḥ | bhayaṃ ghoraṃ samāśritya śṛṇu kānta prayānti te
15.19
evaṃ prāṇī sadā mugdho lobhamohasamanvitaḥ | nīyate yamadūtaistu tasya duḥkhaṃ vadāmyaham
15.20
aṅgārasaṃcaye mārge kṛṣyamāṇo hi nīyate | dahyamānaḥ suduṣṭātmā ceṣṭamānaḥ punaḥ punaḥ
15.22
yatrā''tapo mahātīvro dvādaśādityatāpitaḥ | nīyate tena mārgeṇa saṃtaptaḥ sūryaraśmibhiḥ 21
parvateṣveva durgeṣu cchāyāhīneṣu durmatiḥ | nīyate tena mārgeṇa kṣudhātṛṣṇāprapīḍitaḥ
15.23
sa dūtairhanyamānastu [ gadādaṇḍaiḥ paraśvadhaiḥ | kaśābhistāḍyamānastu nindyamānastu dūtakaiḥ
15.24
tataḥ śītamaye mārge vāyunā sevyate punaḥ | tena śītena saṃduḥkhī bhūtvā yānti na saṃśayaḥ
ākṛṣyamāṇo dūtaistu] nānādurgeṣu nīyate
15.25
evaṃ pāpī sa duṣṭātmā [+ devabrāhmaṇanindakaḥ | sarvapāpasamāyukto nīyate yamakiṃkaraiḥ
15.26
yamaṃ paśyati duṣṭātmā] kṛṣṇāñjanacayopamam | tamugraṃ dāruṇaṃ bhīmaṃ yamadūtaiḥ samāvṛtam
15.27
sarvavyādhisamākīrṇaṃ citraguptasamanvitam | ārūḍhaṃ mahiṣaṃ devaṃ dharmarājaṃ dvijottama
15.28
daṃṣṭrākarālamapyugraṃ tasyā''syaṃ kālasaṃnibham | pītavāsaṃ mahāhastaṃ raktagandhānulepanam
15.29
raktamālyakṛtābhūṣaṃ gadāhastaṃ bhayaṃkaram | evaṃvidhaṃ mahākāyaṃ yamaṃ paśyati durmatiḥ
15.30
taṃ dṛṣṭvā samanuprāptaṃ sarvadharmabahiṣkṛtam | yamaḥ paśyati taṃ duṣṭaṃ pāpiṣṭhaṃ dharmasaṃkaṭam
15.31
śātayettaṃ mahāduḥkhai pīḍābhirdāruṇāyudhaiḥ | yāvadyugasahasraṃ tu tāvatkālaṃ prapacyate
15.32
yātanāsu ca nānāsu pacyate ca punaḥ punaḥ | nārakīṃ yāti vai yoniṃ kṛmikīṭeṣu pāpakat
15.33
amedhye pacyate nityaṃ hāhābhūto vicetanaḥ | maraṇaṃ ca sa pāpātmā evaṃ yāti suniścitam
15.34
evaṃ pāpasya taṃ bhogaṃ bhuṅkte caiva sa durmatiḥ | punarjanma pravakṣyāmi yāsu yoniṣu jāyate
15.35
śvānayoniṃ tu saṃprāpya bhuṅkte vai pāpakaṃ punaḥ | vyāghro bhavati duṣṭātmā rāsabhatvaṃ vrajetpunaḥ
15.36
mārjāraśūkarīṃ yoniṃ sarpayoniṃ tathaiva ca | nānābhedāsu sarvāsu sa gacchati punaḥ punaḥ
15.37
pāpapaṃkṣiṣu saṃyāti sarvāsu ca mahatsu ca | cāṇḍālabhillayoniṃ ca pulindīṃ yāti vai tathā
15.38
etatte sarvamākhyātaṃ pāpināṃ janma caiva hi | maraṇe śṛṇu kānta tvaṃ ceṣṭāṃ teṣāṃ sudāruṇām
15.39
pāpapuṇyasamācārastavāgre kathito mayā | anyaccaiva pravakṣyāmi yadyatpṛcchasi suvrata
15.14-2
dāridryaṃ kena pāpena putrasaukhyaṃ kathaṃ na hi | etaṃ me saṃśayaṃ tāta kasmātpāpādvadasva me
15.15-2
mahāpāpena saṃmugdhaḥ priyayā bodhito dvija | tayā'haṃ preṣitastāta tava pārśve mahāmate
15.16-2
tatsarvaṃ tvaṃ samācakṣva sarvasaṃdehanāśanam | muktidātā bhavasva tvaṃ mama saṃsārabandhanāt
15.17-2
vasiṣṭha uvāca —
putrā mitrāṇyatha bhrātā bhāryā svajanabāndhavāḥ | pañca bhedāstu saṃbandhātpuruṣasya bhavanti hi
15.18-2
tadvai sumanayā proktaṃ pūrvameva tavāgrataḥ | ṛṇasaṃbandhinaḥ sarve te kuputrā dvijottama
15.19-2
putrasya lakṣaṇaṃ puṇyaṃ tavāgre pravadāmyaham | puṇyaprasakto yasyā''tmā satyadharmarataḥ sadā
15.20-2
buddhimāñjñānasaṃpannastapasvī vāgvidāṃ varaḥ | sarvakarmasudhīrdhīro vedādhyayanatatparaḥ
15.21
sarvaśāstrapravaktā ca devabrāhmaṇapūjakaḥ | yājakaḥ sarvayajñānāṃ dhyānī tyāgī priyaṃvadaḥ
15.22-2
viṣṇudhyānaparo nityaṃ śānto dānto japī sadā | pitṛbhaktiparo nityaṃ sarvasvajanavatsalaḥ
15.23-2
kulasya tārako vidvānkulasya paritoṣakaḥ | evaṃguṇaiḥ susaṃyuktaḥ suputraḥ sukhadāyakaḥ
15.24-2
anye saṃbandhasaṃyuktāḥ śokasaṃtāpadāyakāḥ | etādṛśena kiṃ kāryaṃ phalahīnena tena ca
15.25-2
āyānti yānti te sarve tāpaṃ dattvā sudāruṇam | putrarūpeṇa te sarve saṃsāre duḥkhadāyakāḥ
15.26-2
pūrvajanmakṛtaṃ karma yattvayā paripālitam | tacca sarvaṃ pravakṣyāmi śrūyatāmadbhutaṃ punaḥ
15.27-2
vasiṣṭha uvāca —
bhavāñchūdro mahāprājña pūrvajanmani nānyathā | kṛṣikartā jñānahīno mahālobhena saṃyutaḥ
15.28-2
ekabhāryo'nyavidveṣī bahuputro hṛdṛttavān | dharmaṃ naiva prajānāsi satyaṃ naiva pariśrutam
15.29-2
[ dānaṃ naiva tvayā dattaṃ śāstraṃ naiva pariśrutam |] kṛtā caiva tvayā tīrthe naiva yātrā mahāmate
15.30-2
ekaṃ kṛtaṃ tvayā vipra kṛṣimāgaṃ punaḥ punaḥ | paśūnāṃ pālanaṃ pūrvaṃ gavāṃ caiva dvijottama
15.31-2
mahiṣīṇāṃ ca hyaśvānāṃ pālanaṃ ca punaḥ punaḥ | evaṃ pūrvaṃ kṛtaṃ karma tvayā vai dvijasattama
15.32-2
vipulaṃ tu dhanaṃ tadvallobhena parisaṃcitam | tena dravyeṇa puṇyaṃ ca na kṛtaṃ tu tvayā kadā
15.33-2
pātre dānaṃ na dattaṃ tu dṛṣṭvā durbalameva ca | kṛpāṃ kṛtvā na dattaṃ tu bhavatā dhanameva hi
15.34-2
gomahiṣyādikaṃ sarvaṃ paśūnāṃ saṃcitaṃ tvayā | vikrīyitvā dhanaṃ vipra saṃcitaṃ vipulaṃ tvayā
15.35-2
takraṃ ghṛtaṃ tathā kṣīraṃ vikrīyitvā tato dadhi | duṣkāmaṃ cintitaṃ vipra mohito viṣṇumāyayā
15.36-2
kṛte mahārghamevātra hyannaṃ brāhmaṇasattama | nirdayena tvayā dānaṃ na dattaṃ tu kadā kila
15.37-2
devānāṃ pūjanaṃ vipra bhavatā na kṛtaṃ kadā | prāpya parvāṇi viprebhyo dravyaṃ naiva samarpitam
15.39-2
śrāddhakālaṃ tu saṃprāpya śraddhayā na kṛtaṃ tvayā | bhāryā vadati te sādhvī dinaṃ caitatsamāgatam 38
śvaśuraśrāddhakālaśca śvaśrūvāścaiva mahāmate | śrutvā tvaṃ tadvacastasyā gṛhaṃ tyaktvā palāyase
15.41
dharmamārgaṃ na dṛṣṭaṃ te śrutaṃ naiva kadā tvayā | lobho mātā pitā bhrātā lobhaḥ svajanabāndhavāḥ 40
pālitaṃ lobhamevaikaṃ tyaktvā dharmaṃ sadaiva hi | tasmādduḥkhī bhavāñjāto dāridryeṇātipīḍitaḥ
15.42
dine dine mahātṛṣṇā hṛdaye te prapadyate | yadā yadā gṛhe dravyaṃ vṛddhimāyāti te sadā
15.43
tṛṣṇayā dahyamānastu tathā tvaṃ vahnirūpayā | rātrau vā suprasuptastu niścinto hi pracintasi
15.44
dinaṃ prāpya mahāmohairvyāpito'si sadaiva hi | sahasraṃ lakṣakaṃ koṭiḥ kadā hyarbudameva ca
15.45
bhaviṣyati kadā kharvo nikharvaścātha me gṛhe | evaṃ sahasraṃ lakṣaṃ ca koṭirarbudameva ca
15.46
kharvo nikharvaḥ saṃjātastṛṣṇā naiva pragacchati | tatra kāryaṃ parityajya vṛddhimāyāti sarvadā
15.47
naiva dattaṃ hutaṃ cāpi prabhuktaṃ naiva ca tvayā | khanitaṃ bhūmimadhye tu kṣiptaṃ putrā na jānate
15.48
anyamevamupāyaṃ tu dravyāgamanakāraṇāt | kuruṣe sarvadā vipra lokānpṛcchasi buddhimān
15.49
khanitraṃ majjanaṃ vādaṃ dhātuvādamataḥ param | pṛcchamāno bhramasyekastṛṣṇayā parimohitaḥ
15.51
[ sparśaṃ cintayase nityaṃ kalpānsiddhipradāyakān | praveśaṃ vivarāṇāṃ tu cintamānaḥ pragacchasi 50
tṛṣṇānalena duḥkhena sukhaṃ naiva pragacchasi | tṛṣṇānalena saṃdīpto hāhābhūto vicetanaḥ
15.52
evaṃ mugdho'si viprendra gatastvaṃ kālavaśyatām | dārāputreṣu taddravyaṃ pṛcchamāneṣu vai tvayā
15.53
kathitaṃ naiva dattaṃ ca prāṇāṃstyaktvā gato yamam | evaṃ sarvaṃ mayā''khyātaṃ vṛttāntaṃ tava pūrvrakam
15.54
anena karmaṇā vipra nirdhano'si daridravān | saṃsāre yasya satputrā bhaktimantaḥ sadaiva hi
15.55
suśīlā jñānasapannāḥ satyadharmaratāḥ sadā | saṃbhavanti gṛhe tasya yasya viṣṇuḥ prasīdati
15.56
dhanaṃ dhānyaṃ kalatraṃ tu putrapautramanantakam | sa bhuṅkte martyaloke'pi yasya viṣṇuḥ prasannavān
15.56.p1
vinā viṣṇoḥ prasādena dārānputrānna cā''pnuyāt | sujanma ca kulaṃ vipra tadviṣṇoḥ paramaṃ padam 57
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit