Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 15

Bhūkhaṇḍa 15

Language
Sanskrit

Contents

15.1

somaśarmovāca—
pāpināṃ maraṇaṃ bhadre kīdṛśairlakṣaṇairyutam | tanme tvaṃ vistarādbrūhi yadi jānāsi bhāmini

15.2

sumanovācaśrūyatāmabhidhāsyāmi tasmātsiddhācchrutaṃ mayā | pāpināṃ maraṇe kānta yādṛśaṃ liṅgameva ca
mahāpātakināṃ caiva sthānaṃ ceṣṭāṃ vadāmyaham

15.3

viṇmūtrāmedhyasaṃyuktāṃ bhūmiṃ pāpisamanvitām | sa tāṃ prāpya suduṣṭātmā prāṇānduḥkhena muñcati

15.4

cāṇḍālabhūmimāsādya maraṇaṃ yāti duḥkhitaḥ | gardabhairāvṛtāṃ bhūmiṃ veśyāgehaṃ samāśritaḥ

15.5

carmakāragṛhaṃ gatvā nidhanāyopagacchati | asthicarmanakhaiḥ pūrṇāmārritāṃ pāpakilbiṣaiḥ

15.6

tāṃ prāpya caiva duṣṭātmā mṛtyuṃ yāti sa niścitam | anyāṃ pāpasamācārāṃ prāpya mṛtyuṃ sa gacchati

15.7

atha ceṣṭāṃ pravakṣyāmi dūtānāṃ tu tamicchatām | bhairavāndāruṇānvyārānatikṛṣṇānmahodarān

15.9

[ piṅgākṣānpītanīlāṃśca hyatiśvetānmahodarān] | atyuccānvikarālāṃśca śuṣkamāṃsatvacopamān 8
raudradantānkarālāsyānsiṃhāsyānsarpahastakān | sa tāndṛṣṭvā prakampeta svidyate ca muhurmuhuḥ

15.10

svidyamānasya yā ceṣṭā tāmevaṃ pravadāmyaham | paradravyāpaharaṇaṃ parabhāryāviḍambanam

15.11

ṛṇaṃ parasya pūrvaṃ ca gṛhītaṃ yattu pāpibhiḥ | parato na pradattaṃ hi lobhasvādena mohitaiḥ

15.12

anyameva mahāpāpaṃ kum̐matigrahameva ca | [+kaṇṭhamāyānti te sarve mriyamāṇasya tasya ca]

15.13

yāni kāni ca pāpāni pūrvameva kṛtāni ca | āyānti kaṇṭhamūlaṃ te mahāpāpasya nānyathā

15.14

duḥkhamutpādayantyete kaphabandhena dāruṇam | pīḍābhirdāruṇābhiśca kaṇṭhe ghuraghurāyate

15.15

rodate kampate'tyarthaṃ mātaraṃ pitaraṃ punaḥ | [+smarate bhrātarastatra bhāryāṃ putrānpunaḥ punaḥ]

15.16

punarvismaraṇaṃ yāti mahāpāpena mohitaḥ | tasya prāṇā na gacchanti bahupīḍāsamākulām̐ḥ

15.17

ejate tāmyate caiva mūrcchate ca punaḥ punaḥ | evaṃ pīḍāsamāyukto duḥkhaṃ bhuṅkte'timohitaḥ

15.18

tasya prāṇāḥ suduḥkhena mahākaṣṭaiḥ pracālitām̐ḥ | bhayaṃ ghoraṃ samāśritya śṛṇu kānta prayānti te

15.19

evaṃ prāṇī sadā mugdho lobhamohasamanvitaḥ | nīyate yamadūtaistu tasya duḥkhaṃ vadāmyaham

15.20

aṅgārasaṃcaye mārge kṛṣyamāṇo hi nīyate | dahyamānaḥ suduṣṭātmā ceṣṭamānaḥ punaḥ punaḥ

15.22

yatrā''tapo mahātīvro dvādaśādityatāpitaḥ | nīyate tena mārgeṇa saṃtaptaḥ sūryaraśmibhiḥ 21
parvateṣveva durgeṣu cchāyāhīneṣu durmatiḥ | nīyate tena mārgeṇa kṣudhātṛṣṇāprapīḍitaḥ

15.23

sa dūtairhanyamānastu [ gadādaṇḍaiḥ paraśvadhaiḥ | kaśābhistāḍyamānastu nindyamānastu dūtakaiḥ

15.24

tataḥ śītamaye mārge vāyunā sevyate punaḥ | tena śītena saṃduḥkhī bhūtvā yānti na saṃśayaḥ
ākṛṣyamāṇo dūtaistu] nānādurgeṣu nīyate

15.25

evaṃ pāpī sa duṣṭātmā [+ devabrāhmaṇanindakaḥ | sarvapāpasamāyukto nīyate yamakiṃkaraiḥ

15.26

yamaṃ paśyati duṣṭātmā] kṛṣṇāñjanacayopamam | tamugraṃ dāruṇaṃ bhīmaṃ yamadūtaiḥ samāvṛtam

15.27

sarvavyādhisamākīrṇaṃ citraguptasamanvitam | ārūḍhaṃ mahiṣaṃ devaṃ dharmarājaṃ dvijottama

15.28

daṃṣṭrākarālamapyugraṃ tasyā''syaṃ kālasaṃnibham | pītavāsaṃ mahāhastaṃ raktagandhānulepanam

15.29

raktamālyakṛtābhūṣaṃ gadāhastaṃ bhayaṃkaram | evaṃvidhaṃ mahākāyaṃ yamaṃ paśyati durmatiḥ

15.30

taṃ dṛṣṭvā samanuprāptaṃ sarvadharmabahiṣkṛtam | yamaḥ paśyati taṃ duṣṭaṃ pāpiṣṭhaṃ dharmasaṃkaṭam

15.31

śātayettaṃ mahāduḥkhai pīḍābhirdāruṇāyudhaiḥ | yāvadyugasahasraṃ tu tāvatkālaṃ prapacyate

15.32

yātanāsu ca nānāsu pacyate ca punaḥ punaḥ | nārakīṃ yāti vai yoniṃ kṛmikīṭeṣu pāpakat

15.33

amedhye pacyate nityaṃ hāhābhūto vicetanaḥ | maraṇaṃ ca sa pāpātmā evaṃ yāti suniścitam

15.34

evaṃ pāpasya taṃ bhogaṃ bhuṅkte caiva sa durmatiḥ | punarjanma pravakṣyāmi yāsu yoniṣu jāyate

15.35

śvānayoniṃ tu saṃprāpya bhuṅkte vai pāpakaṃ punaḥ | vyāghro bhavati duṣṭātmā rāsabhatvaṃ vrajetpunaḥ

15.36

mārjāraśūkarīṃ yoniṃ sarpayoniṃ tathaiva ca | nānābhedāsu sarvāsu sa gacchati punaḥ punaḥ

15.37

pāpapaṃkṣiṣu saṃyāti sarvāsu ca mahatsu ca | cāṇḍālabhillayoniṃ ca pulindīṃ yāti vai tathā

15.38

etatte sarvamākhyātaṃ pāpināṃ janma caiva hi | maraṇe śṛṇu kānta tvaṃ ceṣṭāṃ teṣāṃ sudāruṇām

15.39

pāpapuṇyasamācārastavāgre kathito mayā | anyaccaiva pravakṣyāmi yadyatpṛcchasi suvrata

15.14-2

dāridryaṃ kena pāpena putrasaukhyaṃ kathaṃ na hi | etaṃ me saṃśayaṃ tāta kasmātpāpādvadasva me

15.15-2

mahāpāpena saṃmugdhaḥ priyayā bodhito dvija | tayā'haṃ preṣitastāta tava pārśve mahāmate

15.16-2

tatsarvaṃ tvaṃ samācakṣva sarvasaṃdehanāśanam | muktidātā bhavasva tvaṃ mama saṃsārabandhanāt

15.17-2

vasiṣṭha uvāca —
putrā mitrāṇyatha bhrātā bhāryā svajanabāndhavāḥ | pañca bhedāstu saṃbandhātpuruṣasya bhavanti hi

15.18-2

tadvai sumanayā proktaṃ pūrvameva tavāgrataḥ | ṛṇasaṃbandhinaḥ sarve te kuputrā dvijottama

15.19-2

putrasya lakṣaṇaṃ puṇyaṃ tavāgre pravadāmyaham | puṇyaprasakto yasyā''tmā satyadharmarataḥ sadā

15.20-2

buddhimāñjñānasaṃpannastapasvī vāgvidāṃ varaḥ | sarvakarmasudhīrdhīro vedādhyayanatatparaḥ

15.21

sarvaśāstrapravaktā ca devabrāhmaṇapūjakaḥ | yājakaḥ sarvayajñānāṃ dhyānī tyāgī priyaṃvadaḥ

15.22-2

viṣṇudhyānaparo nityaṃ śānto dānto japī sadā | pitṛbhaktiparo nityaṃ sarvasvajanavatsalaḥ

15.23-2

kulasya tārako vidvānkulasya paritoṣakaḥ | evaṃguṇaiḥ susaṃyuktaḥ suputraḥ sukhadāyakaḥ

15.24-2

anye saṃbandhasaṃyuktāḥ śokasaṃtāpadāyakāḥ | etādṛśena kiṃ kāryaṃ phalahīnena tena ca

15.25-2

āyānti yānti te sarve tāpaṃ dattvā sudāruṇam | putrarūpeṇa te sarve saṃsāre duḥkhadāyakāḥ

15.26-2

pūrvajanmakṛtaṃ karma yattvayā paripālitam | tacca sarvaṃ pravakṣyāmi śrūyatāmadbhutaṃ punaḥ

15.27-2

vasiṣṭha uvāca —
bhavāñchūdro mahāprājña pūrvajanmani nānyathā | kṛṣikartā jñānahīno mahālobhena saṃyutaḥ

15.28-2

ekabhāryo'nyavidveṣī bahuputro hṛdṛttavān | dharmaṃ naiva prajānāsi satyaṃ naiva pariśrutam

15.29-2

[ dānaṃ naiva tvayā dattaṃ śāstraṃ naiva pariśrutam |] kṛtā caiva tvayā tīrthe naiva yātrā mahāmate

15.30-2

ekaṃ kṛtaṃ tvayā vipra kṛṣimāgaṃ punaḥ punaḥ | paśūnāṃ pālanaṃ pūrvaṃ gavāṃ caiva dvijottama

15.31-2

mahiṣīṇāṃ ca hyaśvānāṃ pālanaṃ ca punaḥ punaḥ | evaṃ pūrvaṃ kṛtaṃ karma tvayā vai dvijasattama

15.32-2

vipulaṃ tu dhanaṃ tadvallobhena parisaṃcitam | tena dravyeṇa puṇyaṃ ca na kṛtaṃ tu tvayā kadā

15.33-2

pātre dānaṃ na dattaṃ tu dṛṣṭvā durbalameva ca | kṛpāṃ kṛtvā na dattaṃ tu bhavatā dhanameva hi

15.34-2

gomahiṣyādikaṃ sarvaṃ paśūnāṃ saṃcitaṃ tvayā | vikrīyitvā dhanaṃ vipra saṃcitaṃ vipulaṃ tvayā

15.35-2

takraṃ ghṛtaṃ tathā kṣīraṃ vikrīyitvā tato dadhi | duṣkāmaṃ cintitaṃ vipra mohito viṣṇumāyayā

15.36-2

kṛte mahārghamevātra hyannaṃ brāhmaṇasattama | nirdayena tvayā dānaṃ na dattaṃ tu kadā kila

15.37-2

devānāṃ pūjanaṃ vipra bhavatā na kṛtaṃ kadā | prāpya parvāṇi viprebhyo dravyaṃ naiva samarpitam

15.39-2

śrāddhakālaṃ tu saṃprāpya śraddhayā na kṛtaṃ tvayā | bhāryā vadati te sādhvī dinaṃ caitatsamāgatam 38
śvaśuraśrāddhakālaśca śvaśrūvāścaiva mahāmate | śrutvā tvaṃ tadvacastasyā gṛhaṃ tyaktvā palāyase

15.41

dharmamārgaṃ na dṛṣṭaṃ te śrutaṃ naiva kadā tvayā | lobho mātā pitā bhrātā lobhaḥ svajanabāndhavāḥ 40
pālitaṃ lobhamevaikaṃ tyaktvā dharmaṃ sadaiva hi | tasmādduḥkhī bhavāñjāto dāridryeṇātipīḍitaḥ

15.42

dine dine mahātṛṣṇā hṛdaye te prapadyate | yadā yadā gṛhe dravyaṃ vṛddhimāyāti te sadā

15.43

tṛṣṇayā dahyamānastu tathā tvaṃ vahnirūpayā | rātrau vā suprasuptastu niścinto hi pracintasi

15.44

dinaṃ prāpya mahāmohairvyāpito'si sadaiva hi | sahasraṃ lakṣakaṃ koṭiḥ kadā hyarbudameva ca

15.45

bhaviṣyati kadā kharvo nikharvaścātha me gṛhe | evaṃ sahasraṃ lakṣaṃ ca koṭirarbudameva ca

15.46

kharvo nikharvaḥ saṃjātastṛṣṇā naiva pragacchati | tatra kāryaṃ parityajya vṛddhimāyāti sarvadā

15.47

naiva dattaṃ hutaṃ cāpi prabhuktaṃ naiva ca tvayā | khanitaṃ bhūmimadhye tu kṣiptaṃ putrā na jānate

15.48

anyamevamupāyaṃ tu dravyāgamanakāraṇāt | kuruṣe sarvadā vipra lokānpṛcchasi buddhimān

15.49

khanitraṃ majjanaṃ vādaṃ dhātuvādamataḥ param | pṛcchamāno bhramasyekastṛṣṇayā parimohitaḥ

15.51

[ sparśaṃ cintayase nityaṃ kalpānsiddhipradāyakān | praveśaṃ vivarāṇāṃ tu cintamānaḥ pragacchasi 50
tṛṣṇānalena duḥkhena sukhaṃ naiva pragacchasi | tṛṣṇānalena saṃdīpto hāhābhūto vicetanaḥ

15.52

evaṃ mugdho'si viprendra gatastvaṃ kālavaśyatām | dārāputreṣu taddravyaṃ pṛcchamāneṣu vai tvayā

15.53

kathitaṃ naiva dattaṃ ca prāṇāṃstyaktvā gato yamam | evaṃ sarvaṃ mayā''khyātaṃ vṛttāntaṃ tava pūrvrakam

15.54

anena karmaṇā vipra nirdhano'si daridravān | saṃsāre yasya satputrā bhaktimantaḥ sadaiva hi

15.55

suśīlā jñānasapannāḥ satyadharmaratāḥ sadā | saṃbhavanti gṛhe tasya yasya viṣṇuḥ prasīdati

15.56

dhanaṃ dhānyaṃ kalatraṃ tu putrapautramanantakam | sa bhuṅkte martyaloke'pi yasya viṣṇuḥ prasannavān

15.56.p1

vinā viṣṇoḥ prasādena dārānputrānna cā''pnuyāt | sujanma ca kulaṃ vipra tadviṣṇoḥ paramaṃ padam 57

Linked texts (2)