Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 22

Bhūkhaṇḍa 22

Language
Sanskrit

Contents

22.1

sūta uvāca —
hataṃ śrutvām̐ ditiḥ putramindreṇa tu mahādvijāḥ | duḥkhitā karuṇaṃ kṛtvā ruroda ca bhṛśaṃ tathā

22.2

bhartāraṃ ca punaḥ prāpya svaduḥkhaṃ samuvāca ha | tava putro mahāpāpa indraḥ suragaṇeśvaraḥ

22.3

sāgaropagataṃ dṛṣṭvām̐ mama putraṃ balaṃ tathā | vajreṇa pātayāmāsa japamānaṃ sanātanam

22.4

evaṃ śrutvā tataḥ kruddho marīcitanayastadā | krodhena mahatā''viṣṭaḥ prajajvāleva vahninā

22.5

avaluñcya jaṭāmekāṃ juhāvāsau dvijottamaḥ | indrasyaiva vadhārthāya putramutpādayāmyaham

22.6

tasmātkuṇḍātsamutpanno hutāśanamukhādapi | kṛṣṇāñjanacayopetaḥ piṅgākṣo bhīṣaṇākṛtiḥ

22.7

daṃṣṭrākarālavaktrānto jagatāṃ bhayadāyakaḥ | mahāsattvanibho ghoro mṛgacarmadharastathā

22.8

sakhaḍgastejasā dīpto mahāmeghopamo balī | uvāca kaśyapaṃ vipramādeśo mama dīyatām

22.9

kasmādutpādito vipra bhavatā kāraṇaṃ vada | tamahaṃ sādhayiṣyāmi prasādāttava suvrata

22.10

kaśyapa uvāca —
asyā manorathaṃ putra pūrayasva mamaiva hi | ādityākhyaṃ mahāprājña jahi indraṃ durātmakam

22.11

nihate devarāje tu padamaindraṃ prabhuṅkṣva ca | evaṃ tena samādiṣṭaḥ kaśyapena mahātmanā

22.12

vṛtrastu hṛdyamaṃ cakre tasyendrasya vadhāya ca | cam̐turvedasya cābhyāsaṃ sa cakre pauruṣānvitaḥ

22.13

balaṃ vīryaṃ tathā kṣātraṃ tejo dhairyasamanvitam | [ dṛṣṭvā vṛtrasya daityasya sahasrākṣo bhayāturaḥ]

22.14

upāyaścintitastasya vṛtrasyāpi durātmanaḥ | vadhārthaṃ devarājena brāhmaṇāsau mahāmunīn
saptarṣīnpreṣayāmāsa vṛtraṃ daityeśvaraṃ prati

22.15

bhavantastatra gacchantu yatra vṛtraḥ sa tiṣṭhati | saṃdhiṃ kurvantu vai tena sārdhaṃ mama munīśvarāḥ

22.16

evaṃ tena samādiṣṭā munayaḥ sapta te tadā | vṛtrāsuraṃ gatāḥ procuḥ sahasrākṣaḥ prayācati

22.17

sakhyaṃ kartuṃ prayacchetsa kriyatāṃ daityasattama | [ †ṛṣayaḥ sapta tattvajñā ūcurvṛtraṃ mahābalam

22.18

sahasrākṣo mahāprājño bhavatā saha sattama | maitrāmicchati vai kartuṃ tatkathaṃ na karoṣi kim ]

22.19

ardhamaindraṃ padaṃ vīra sa tvaṃ bhuṅkṣva sukhena vai | vakti tvāmevamindro'pi hyasurā devatāstathām̐
kuru maitrīṃ tu taiḥ sarvairvairaṃ dūre visṛjya vai

22.20

vṛtra uvāca—
yadi satyena devendro maitramicchati sattamaḥ | satyamāśrita evāhaṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ

22.21

chadmamevaṃ puraskṛtya indro drohaṃ samācaret | tadā kiṃ kriyate viprā ityarthaṃ pratyayaṃ hi kim

22.22

atharṣayastvindrasūcurityarthapratyayaṃ vada | tatra tvaṃ satyatāṃ brūhi yadi maitramihecchasi

22.23

indra uvāca—
yadyasatyena varte'haṃ bhavadbhiḥ saha cchadmanā | brahmahatyādikaiḥ pāpairlipye'haṃ nātra saṃśayaḥ

22.24

[ te vṛtraṃ daityanāthaṃ taṃ punarūcurmahaujasaḥ | brahmahatyādikaiḥ pāpairlipye'haṃ nātra saṃśayaḥ]

22.25

ityuvāca mahāprājña tvāmevaṃ sa puraṃdaraḥ | etena pratyayenāpi sakhyaṃ kuru mahāmate

22.26

vṛtra uvāca—
bhavatāṃ śiṣṭadharmeṇa satyena tena tasya ca | maitramevaṃ kariṣyāmi tena sārdhaṃ dvijottamāḥ

22.27

vṛtramindrasya saṃsthānaṃ nītaṃ brāhmaṇapuṅgavaiḥ | indrastamāgataṃ dṛṣṭvā vṛtramitrārthamudyatam

22.28

siṃhāsanātsamutthāya hyarthamādāya satvaraḥ | dadau tasmai sa dharmātmā vṛtrāya dvijasattamāḥ

22.29

ardhaṃ bhuṅkṣva mahāprājña aindramevaṃ mahatpadam | vartitavyaṃ sukhenāpi cā''vābhyāṃ daityasattama

22.30

evaṃ viśvāsayandaityaṃ vṛtraṃ maitreṇa vai tadām̐ | teṣu teṣu ca kāryeṣu cchadmanā dvijasattamāḥ

22.31

chidraṃ paśyati duṣṭātmā vṛtrasyaivaṃ sadaiva hi | nirādhāratvamindro'pi divārātrau praivartate

22.32

vṛtrasya paśyansa cchidraṃ chadmanā'pi mahātmanaḥ | upāyaṃ cintayāmāsa vṛtrahatyai mahābalaḥ

22.33

rambhā saṃpreṣitā tena mohāyāsyāsurasya vai | yena kenāpyupāyena yathā'haṃ ghātaye śubhe

22.34

tathā kuruṣva kalyāṇi saṃmohāya suradviṣaḥ | vanaṃ puṇyaṃ mahādivyaṃ puṇyapādapaśobhitam

22.35

bahupuṣpaphalopetaṃ mṛgapakṣisamākulam | vimānairbahubhirdivyaiḥ paritaḥ pariśobhitam

22.36

divyagandharvasaṃgītaṃ bhramarākulitaṃ sadā | kokilānāṃ rutaiḥ puṇyaiḥ sarvatra madhurāyate

22.37

[†śikhisāraṅganādaiśca sarvartukusumākulam ]| divyaistu candanairvṛkṣaiḥ sarvatra samalaṃkṛtam

22.38

[vāpīkūpataḍāgaiśca jalapūrṇairmanorahaiḥ | kamalaiḥ śatapatraiśca puṣpitaiḥ samalaṃkṛtam

22.39

devagandharvasiddhaiśca cāraṇaiśca ca kinnaraiḥ ]| munibhiḥ śuśubhe divyairdevodyānavanena ca

22.40

apsarogaṇasaṃkīrṇanānākautukamaṅgalaiḥ | hemaprāsādasaṃbādhairdaṇḍacchatraiśca cāmaraiḥ

22.41

[†kalaśaiśca patākābhiḥ sarvatra samalaṃkṛtam ]| vedadhvanisamākīrṇaṃ gītadhvanisamākulam

22.42

evaṃ nandanamāsādya sā rambhā cāruhāsinī | apsarobhiḥ samaṃ tatra krīḍatyevaṃ vilāsinī

22.43

sūta uvāca—
ekadā tu sa vṛtro vai jagāma nandanaṃ vanam | katibhirdānavaiḥ sārdhaṃ viśvastaḥ parayā mudā

22.44

alakṣyo bhramate pārśve tasyaiva ca mahātmanaḥ | devarājaḥ sa viprendrāśchidrānvepī viśaṅkitaḥ

22.45

sa hi vṛtro mahāprājño viśvastaḥ sarvakarmasu | indraṃ mitraṃ paraṃ jñātvā bhayaṃ cakre na tasya saḥ

22.46

bhramamāṇo vanaṃ paśyetsarvatra paramaṃ śubham | suramyaṃ kautukavanaṃ vanitāśatasaṃkulam

22.48

candanasyāpi vṛkṣasya cchāyāṃ śītāṃ śubhāṃnvitām| samāśritya viśālākṣī rambhā tatra ca dīvyati47
sakhībhistu mahābhāgā dolārūḍhā yaśasvinī | gāyate susvaraṃ gītaṃ sarvaviśvapramohanam

22.49

tatra vṛtraḥ samāyātaḥ kāmākulitamānasaḥ | dolārūḍhāṃ samālokya rambhāṃ tāṃ sumanoramām

22.49.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe vṛtravañcane trayoviṃśo'dhyāyaḥ || 23

Linked texts (3)