Bhukhanda 22
Bhūkhaṇḍa 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.49 — 1 part
22.1
sūta uvāca —
hataṃ śrutvām̐ ditiḥ putramindreṇa tu mahādvijāḥ | duḥkhitā karuṇaṃ kṛtvā ruroda ca bhṛśaṃ tathā
22.2
bhartāraṃ ca punaḥ prāpya svaduḥkhaṃ samuvāca ha | tava putro mahāpāpa indraḥ suragaṇeśvaraḥ
22.3
sāgaropagataṃ dṛṣṭvām̐ mama putraṃ balaṃ tathā | vajreṇa pātayāmāsa japamānaṃ sanātanam
22.4
evaṃ śrutvā tataḥ kruddho marīcitanayastadā | krodhena mahatā''viṣṭaḥ prajajvāleva vahninā
22.5
avaluñcya jaṭāmekāṃ juhāvāsau dvijottamaḥ | indrasyaiva vadhārthāya putramutpādayāmyaham
22.6
tasmātkuṇḍātsamutpanno hutāśanamukhādapi | kṛṣṇāñjanacayopetaḥ piṅgākṣo bhīṣaṇākṛtiḥ
22.7
daṃṣṭrākarālavaktrānto jagatāṃ bhayadāyakaḥ | mahāsattvanibho ghoro mṛgacarmadharastathā
22.8
sakhaḍgastejasā dīpto mahāmeghopamo balī | uvāca kaśyapaṃ vipramādeśo mama dīyatām
22.9
kasmādutpādito vipra bhavatā kāraṇaṃ vada | tamahaṃ sādhayiṣyāmi prasādāttava suvrata
22.10
kaśyapa uvāca —
asyā manorathaṃ putra pūrayasva mamaiva hi | ādityākhyaṃ mahāprājña jahi indraṃ durātmakam
22.11
nihate devarāje tu padamaindraṃ prabhuṅkṣva ca | evaṃ tena samādiṣṭaḥ kaśyapena mahātmanā
22.12
vṛtrastu hṛdyamaṃ cakre tasyendrasya vadhāya ca | cam̐turvedasya cābhyāsaṃ sa cakre pauruṣānvitaḥ
22.13
balaṃ vīryaṃ tathā kṣātraṃ tejo dhairyasamanvitam | [ dṛṣṭvā vṛtrasya daityasya sahasrākṣo bhayāturaḥ]
22.14
upāyaścintitastasya vṛtrasyāpi durātmanaḥ | vadhārthaṃ devarājena brāhmaṇāsau mahāmunīn
saptarṣīnpreṣayāmāsa vṛtraṃ daityeśvaraṃ prati
22.15
bhavantastatra gacchantu yatra vṛtraḥ sa tiṣṭhati | saṃdhiṃ kurvantu vai tena sārdhaṃ mama munīśvarāḥ
22.16
evaṃ tena samādiṣṭā munayaḥ sapta te tadā | vṛtrāsuraṃ gatāḥ procuḥ sahasrākṣaḥ prayācati
22.17
sakhyaṃ kartuṃ prayacchetsa kriyatāṃ daityasattama | [ †ṛṣayaḥ sapta tattvajñā ūcurvṛtraṃ mahābalam
22.18
sahasrākṣo mahāprājño bhavatā saha sattama | maitrāmicchati vai kartuṃ tatkathaṃ na karoṣi kim ]
22.19
ardhamaindraṃ padaṃ vīra sa tvaṃ bhuṅkṣva sukhena vai | vakti tvāmevamindro'pi hyasurā devatāstathām̐
kuru maitrīṃ tu taiḥ sarvairvairaṃ dūre visṛjya vai
22.20
vṛtra uvāca—
yadi satyena devendro maitramicchati sattamaḥ | satyamāśrita evāhaṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ
22.21
chadmamevaṃ puraskṛtya indro drohaṃ samācaret | tadā kiṃ kriyate viprā ityarthaṃ pratyayaṃ hi kim
22.22
atharṣayastvindrasūcurityarthapratyayaṃ vada | tatra tvaṃ satyatāṃ brūhi yadi maitramihecchasi
22.23
indra uvāca—
yadyasatyena varte'haṃ bhavadbhiḥ saha cchadmanā | brahmahatyādikaiḥ pāpairlipye'haṃ nātra saṃśayaḥ
22.24
[ te vṛtraṃ daityanāthaṃ taṃ punarūcurmahaujasaḥ | brahmahatyādikaiḥ pāpairlipye'haṃ nātra saṃśayaḥ]
22.25
ityuvāca mahāprājña tvāmevaṃ sa puraṃdaraḥ | etena pratyayenāpi sakhyaṃ kuru mahāmate
22.26
vṛtra uvāca—
bhavatāṃ śiṣṭadharmeṇa satyena tena tasya ca | maitramevaṃ kariṣyāmi tena sārdhaṃ dvijottamāḥ
22.27
vṛtramindrasya saṃsthānaṃ nītaṃ brāhmaṇapuṅgavaiḥ | indrastamāgataṃ dṛṣṭvā vṛtramitrārthamudyatam
22.28
siṃhāsanātsamutthāya hyarthamādāya satvaraḥ | dadau tasmai sa dharmātmā vṛtrāya dvijasattamāḥ
22.29
ardhaṃ bhuṅkṣva mahāprājña aindramevaṃ mahatpadam | vartitavyaṃ sukhenāpi cā''vābhyāṃ daityasattama
22.30
evaṃ viśvāsayandaityaṃ vṛtraṃ maitreṇa vai tadām̐ | teṣu teṣu ca kāryeṣu cchadmanā dvijasattamāḥ
22.31
chidraṃ paśyati duṣṭātmā vṛtrasyaivaṃ sadaiva hi | nirādhāratvamindro'pi divārātrau praivartate
22.32
vṛtrasya paśyansa cchidraṃ chadmanā'pi mahātmanaḥ | upāyaṃ cintayāmāsa vṛtrahatyai mahābalaḥ
22.33
rambhā saṃpreṣitā tena mohāyāsyāsurasya vai | yena kenāpyupāyena yathā'haṃ ghātaye śubhe
22.34
tathā kuruṣva kalyāṇi saṃmohāya suradviṣaḥ | vanaṃ puṇyaṃ mahādivyaṃ puṇyapādapaśobhitam
22.35
bahupuṣpaphalopetaṃ mṛgapakṣisamākulam | vimānairbahubhirdivyaiḥ paritaḥ pariśobhitam
22.36
divyagandharvasaṃgītaṃ bhramarākulitaṃ sadā | kokilānāṃ rutaiḥ puṇyaiḥ sarvatra madhurāyate
22.37
[†śikhisāraṅganādaiśca sarvartukusumākulam ]| divyaistu candanairvṛkṣaiḥ sarvatra samalaṃkṛtam
22.38
[vāpīkūpataḍāgaiśca jalapūrṇairmanorahaiḥ | kamalaiḥ śatapatraiśca puṣpitaiḥ samalaṃkṛtam
22.39
devagandharvasiddhaiśca cāraṇaiśca ca kinnaraiḥ ]| munibhiḥ śuśubhe divyairdevodyānavanena ca
22.40
apsarogaṇasaṃkīrṇanānākautukamaṅgalaiḥ | hemaprāsādasaṃbādhairdaṇḍacchatraiśca cāmaraiḥ
22.41
[†kalaśaiśca patākābhiḥ sarvatra samalaṃkṛtam ]| vedadhvanisamākīrṇaṃ gītadhvanisamākulam
22.42
evaṃ nandanamāsādya sā rambhā cāruhāsinī | apsarobhiḥ samaṃ tatra krīḍatyevaṃ vilāsinī
22.43
sūta uvāca—
ekadā tu sa vṛtro vai jagāma nandanaṃ vanam | katibhirdānavaiḥ sārdhaṃ viśvastaḥ parayā mudā
22.44
alakṣyo bhramate pārśve tasyaiva ca mahātmanaḥ | devarājaḥ sa viprendrāśchidrānvepī viśaṅkitaḥ
22.45
sa hi vṛtro mahāprājño viśvastaḥ sarvakarmasu | indraṃ mitraṃ paraṃ jñātvā bhayaṃ cakre na tasya saḥ
22.46
bhramamāṇo vanaṃ paśyetsarvatra paramaṃ śubham | suramyaṃ kautukavanaṃ vanitāśatasaṃkulam
22.48
candanasyāpi vṛkṣasya cchāyāṃ śītāṃ śubhāṃnvitām| samāśritya viśālākṣī rambhā tatra ca dīvyati47
sakhībhistu mahābhāgā dolārūḍhā yaśasvinī | gāyate susvaraṃ gītaṃ sarvaviśvapramohanam
22.49
tatra vṛtraḥ samāyātaḥ kāmākulitamānasaḥ | dolārūḍhāṃ samālokya rambhāṃ tāṃ sumanoramām
22.49.p1
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe vṛtravañcane trayoviṃśo'dhyāyaḥ || 23
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit
- Hāṭakeśvaramāhātmya — Sanskrit