Bhukhanda 29: athaikonatriṃśo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 29
- Language
- Sanskrit
Contents
- 29.82 — 1 part
athaikonatriṃśo'dhyāyaḥ
29.1
ṛṣaya ūcuḥyo'sau venaḥ samākhyātaḥ pāpācāreṇa vartitaḥ| tasya pāpasya kā vṛttiḥ kiṃ phalaṃ prāptavāndvija
29.2
caritaṃ tasya venasya samākhyāhi yathā purā| vistareṇa vidāṃ śreṣṭha tanno vada mahāmate
29.3
sūta uvāca —
caritraṃ tasya vainyasya venasyāpi mahātmanaḥ| pravakṣyāmi supuṇyaṃ ca yathānyāyaṃ yathāśrutam
29.4
jāte pṛthau mahābhāge tasminputre mahātmani| vimalatvaṃ gato rājā dharmatvaṃ gatavānpunaḥ
29.5
mahāpāpāni sarvāṇi cārrjitāni narādhipaiḥ| tīrthasaṅgaprasaṅgena teṣāṃ pāpaṃ prayāti ca
29.6
satāṃ saṅgātmajāyeta puṇyameva na saṃśayaḥ| pāpānāṃ tu prasaṅgena pāpaṃ sidhyati nānyathā
29.7
[ saṃbhāṣādarśanātsparśādāsanādbhojanātkila| pāpināṃ saṃgamāccaiva kilviṣaṃ parisaṃcaret
29.8
tathā puṇyātmakānāṃ ca puṇyameva prasaṃcaret| mahātīrthaprasaṅgena pāpāḥ śudhyanti nānyathā ]
puṇyāṃ gatiṃ prayāntyeva nirdhūtāśeṣakalmaṣāḥ
29.9
ṛṣaya ūcuḥtatkathaṃ yānti te pāpāḥ parāṃ siddhiṃ mahāmate| tanno vistarato brūhi śrotuṃ śraddhā pravartate
29.10
sūta uvāca —
lubdhakāśca mahāpāpāḥ saṃjātā dāśadhīvarāḥ| revā ca yamunā gaṅgā tāsāmambhasi saṃsthitāḥ
29.11
jñānato'jñānataḥ snātāḥ saṃkrīḍanti ca vai jale| mahānadīprasaṅgena te yānti paramāṃ gatim
29.12
sadāsnātāśca vai pāpasaṃghaṃ parityajanti te| puṇyatoyaprasaṅgācca hyaśutāḥ sarva eva te
29.13
mahānadyāḥ prasaṅgācca tvanyāsāṃ dvijasattamāḥ| mahāpuṇyairjanasyāpi pāpaṃ naśyati pāpinām
prasaṅgāddarśanātsparśānnātra kāryā vicāraṇā
29.14
atrārthe śrūyate viprā itihāsa prācīnam| tadro hyahaṃ pravakṣyāmi bahupuṇyapradāyakam
29.15
kaścidasti mṛgavyādhaiḥ sa tu lubdho mahāmatiḥ| śvabhirvāgurajālaiśca dhanurbāṇaistathaiva ca
29.16
mṛgānyātayate nityaṃ piśitasvādalampaṭaḥ| ekadā sa tu duṣṭātmā bāṇapāṇirdhanurdharaḥ
29.17
śvānaiḥ parivṛto durge vanaṃ ca praviveśa saḥ| mṛgānrurunvarāhāṃśca bhītānsūditavānbahūn
29.18
revātīraṃ samāsādya kaścicchapharaghātakaḥ| śapharaṃ sūdayitvā sa nirjagāma bahirjalāt
29.19
mṛgavyādhasya lubdhasya bhayatrastā tato mṛgī| jīvatrāṇaparā sā ca bhītā calitacetanā
29.20
tvaramāṇā palāyantī revātīraṃ samāśritā| śvabhiḥ saṃcālitā sā tu bāṇaghātakṣatāturā
29.21
śvasamānā'pi vegena sa lubdho mṛgaghātakaḥ| pṛṣṭha eva samāyāti purato yāti sā mṛgī
29.22
dṛṣṭvāṃstāṃ śapharahā bāṇapāṇiḥ samudyataḥ | durvāṇasya ca vegena hyavarudhya ca tāṃ mṛgīm
29.23
tāvallubdho mṛgavyādhaḥ śvābhiḥ sārdhaṃ samāgataḥ | hantavyā sā mayaiveyaṃ mṛgayā me samāgatā
29.24
tasya vākyaṃ samākarṇya mīnahā māṃsalampaṭaḥ | vāṇaṃ mumoca duṣṭātmā tāmuddhiśya mahābalaḥ
29.25
nihatā mṛgalubdhena bāṇena niśitena ca | pramṛtā sā mṛgī tatra bāṇābhyāṃ pāpacittayoḥ
29.26
śvabhirdaṣṭaiḥ samākrāntā tvaramāṇā papāta sā | śikharācca hrade puṇye revāyāḥ pāpanāśane
29.27
śvānaśca tvaramāṇāste patitā vimale hrade | mṛgavyādhe vadatyevaṃ dhīvaraḥ krodhamūrcchitaḥ
29.28
[ madīyeyaṃ mṛgī duṣṭa kasmādvāṇairhatā tvayā | tamuvāca punaḥ so'pi mīnahā mṛgaghātakam ]
29.29
madīyaṃ na ca saṃdeho hyavaliptaḥ prabhāṣase | yudhyamānau tatastau tu dvāvapyetau parasparam
29.30
krodhalobhānmahābhāgau patitau vimale jale | tasminkāle mahāparva vartitaṃ gatidāyakam
amāvāsyāsamāyogaṃ mahāpuṇyaphalapradam
29.31
velāyāṃ patitāḥ sarve parvaṇastasya sattamāḥ | jñānadhyānavihīnāste bhāvasatyavivarjitāḥ
29.32
tīrthasnānaprasaṅgena mṛgī śvānaśca lubdhakāḥ | sarvapāpavinirmuktāste gatāḥ paramāṃ gatim
29.33
tīrthānāṃ ca prabhāvena satāṃ saṅgādvijottamāḥ | nāśayetpāpināṃ pāpaṃ dahedagnirivendhanam
29.34
yasmātteṣāṃ tu saṃsargādṛṣīṇāṃ sumahātmanām | saṃbhāṣaṇadarśanānnaṣṭaṃ sparśāccaiva nṛpasya ca
venasya kalmaṣaṃ sarvaṃ satāṃ saṅgātpurā kila
29.35
atyugraṃ puṇyasaṃsargātpāpameva na saṃcaret | mātāmahasya doṣeṇa saṃlipto vena eva saḥ
29.36
ṛṣaya ūcuḥ—
mātāmahasya ko doṣastanno vistarato vada | sa mṛtyuḥ sa ca vai kālaḥ sa yam̐mo dharma eva ca
29.37
na hiṃsako hi kasyāpi tasminpāpe pratiṣṭhitaḥ | carācarāśca ye lokāḥ svakarmavaśavartinaḥ
29.39
jīvanti ca mriyante ca bhuñjantyeva svakarmabhiḥ | pāpāḥ paśyanti taṃ ghoraṃ teṣāṃ karma praviśya saḥ
ghoreṣveva ca sarveṣu karmasveva ca pātakān | yojayennāśayetsūrta praśaṃstaśca dine dine
29.40
sarveṣveva supuṇyeṣu karmasveva ca puṇyakān | yojayetsatyadharmātmā tasya doṣo na dṛśyate
sa mṛtyoḥ kena doṣeṇa pāpī venastvajāyata
29.41
sūta uvāca—
sa mṛtyuḥ śāsako nityaṃ pāpānāṃ duṣṭacetasām | vartate kālarūpeṇa teṣāṃ karma vimṛśyati
29.42
duṣkṛtātmā duṣkṛtena karmaṇā narakaṃ labhet | tasya pāpaṃ viditvā'sau tapatyeva hi taṃ yamaḥ
29.43
sukṛtātmā labhetsvargaṃ karmaṇā sukṛtena vai | yojayatyeva tānsarvānmṛtyureko mahābalaḥ
29.44
mahatā saukhyabhāvena gītamaṅgalakāriṇā | dānabhogādibhiścaiva yojayetsukṛtātmakān
29.45
pīḍābhirvividhābhiśca kleśaiḥ kaṣṭaiśca dāruṇaiḥ| śāsayettāḍayedviprāḥ sakrodho mṛtyureva tān
29.46
karmaṇaiva hi tasyāpi vyāpāraṃ parivartayet | mṛtyoścāpi mahābhāgā lobhātpuṇyā prajāyate
29.47
sunīthā nāma vai kanyā saṃjātaiṣā mahātmanaḥ | pituḥ karmavipākena krīḍamānā sadaiva sā
prajānāṃ śāsti kartāraṃ pāpapuṇyanidarśanam
29.49
sā tu kanyā mahābhāgā sunīthā nāmai tasya sā | ramamāṇā vanaṃ prāptā sakhībhiḥ parivāritā 48
tatrāpaśyanmahābhāgaṃ gandharvatanayaṃ varam | gītakolāhalasyāpi suśaṅkhaṃ nāma sā tadā
29.50
dadarśa cārusarvāṅgaṃ saṃtapantaṃ mahatsapaḥ | gītavidyāsusiddhyarthaṃ dhyāyāmānaṃ sarasvatīm
29.51
tasyāparādhamevāsau saṃcakāra dine dine | suśaṅkaḥ kṣamate nityaṃ gaccha gaccheti so'bravīt
29.52
preṣitā naiva gacchetsā vighnameva samācaret | tenaivamuktā sā kruddhā'tāḍayattapasi sthitam
29.53
tāmuvāca tataḥ kruddhaḥ suśaṅkaḥ krodhamūrcchitaḥ | duṣṭe pāpasamācāre kasmādvighnaṃ tvayā kṛtam
29.54
tāḍanāttāḍanaṃ bhadre na kurvanti mahājanāḥ | ākruṣṭā naiva kupyanti ceti dharmasya saṃsthitiḥ
29.56
tvayā'haṃ ghātitaḥ pāpe nirdoṣastapasi sthitaḥ | evamuktvā sa dharmātmā sunīthāṃ pāpacāriṇīm
virarāma mahākrodhājjñātvā nārīṃ nivāritaḥ | tataḥ sā pāpamohādvā bālyādvā tamihaiva ca
29.57
samuvāca mahātmānaṃ suśaṅkhaṃ tapasi sthitam | trailokyavāsināṃ tāto mamaiva parighātakaḥ
29.58
asato ghātayennityaṃ sato na paritāpayet | naiva doṣo bhavettasya mahāpuṇyena vartayet
29.59
evamuktvā sunīthā tu pitaraṃ vākyamabravīt | mayā hi tāḍitastāta gandharvatanayo vane
29.60
tapastapansa vai tāta kāmakrodhavivarjitaḥ | māmuvāca sa dharmātmā'kāmarāgasamāśritaḥ
29.61
na tāḍayettāḍayantaṃ krośantaṃ naiva krośayet | ityuvāca sa māṃ tāta tanme tvaṃ kāraṇaṃ vada
29.62
evamuktaḥ sa vai mṛtyuḥ sunīthāṃ dvijasattamāḥ | kiṃcinnovāca dharmātmā praśnapratyuttaraṃ tataḥ
29.63
vanaṃ prāptā punaḥ sā hi suśaṅkhaṃ tapasi sthitam | kaśāghātaistato duṣṭā jaghāna tapatāṃ varam
29.64
suśaṅkhastāḍito viprā mṛtyoścaiva hi kanyayā | tataḥ kruddho mahātejāḥ śaśāpa tāṃ sumadhyamām
29.65
nirdoṣo'pi ca vai bhadre yasmāttvayaiva tāḍitaḥ | ahamevaṃ tapaḥsaṃsthastasmācchāpaṃ dadāmyaham
29.66
gārhasthyaṃ hi samāsthāya saṅgo bhartrā yadā tadā| pāpācāramayaḥ putro devabrāhmaṇanindakaḥ
29.67
sarvapāparato duṣṭastava garbhādbhaviṣyati | evaṃ śaptvā gataścāsau tapa eva samāśritaḥ
29.68
gate tasminmahābhāge sā sunīthā''gatā gṛham | samācaṣṭe mahātmānaṃ pitaraṃ prati sā dvijāḥ
29.69
yathā śaptā tadā tena gandharvatanayena tu | tatsarvaṃ saṃśrutaṃ tena mṛtyunā paribhāṣitam
29.70
kasmāttvayā tāḍito'sti tapasvī doṣavarjitaḥ | yuktaṃ naiva kṛtaṃ bhadre tapastasya tāḍanam
29.72
evamābhāṣya dharmātmā mṛtyuḥ paramaduḥkhitaḥ | [ babhūva sa hitaṃ tasyā diṣṭamevaṃ vicintayan ] 71
sūta uvāca —
atriputro mahātejā aṅgo nāma mahīpatiḥ | ekadā tu gato viprāstadvanaṃ prati nandanam
29.73
tatra dṛṣṭo devarājastenendraḥ pākaśāsanaḥ | apsarasāṃ gaṇairyukto gandharvaiḥ kiṃnaraistathā
29.74
[ † gīyamāno mahāstotrairṛṣibhirdevamaṅgalaiḥ | ] gīyamāno gītakaiśca susvaraiḥ saptakaistathā
29.75
[ vījyamānaḥ sugandhaiśca vyajanaiḥ sarva eva saḥ] | yoṣidbhī rūpayuktābhiścāmarairhaṃsagāmibhiḥ
29.76
chatreṇa haṃsavarṇena candrabimbānukāriṇā | evaṃ vai rājamānaṃ tu sahasrākṣaṃ mahābalam
29.77
dṛṣṭvā vismayamāpede vāsavaṃ kāmasaṃyutam | tasya pārśve mahābhāgāṃ paulomīṃ cārulocanām
29.78
rūpeṇa tejasā caiva tapasā ca yaśasvinīm | saubhāgyena virājantīṃ pātivratyayutāṃ satīm
29.79
tayā saha sahasrākṣaḥ sa reme nandane vane | tasya līlāṃ samālokyai hyaṅgo rājā dvijottamāḥ
29.80
dhanyo vai devarājo'yamīdṛśaiḥ parivāritaḥ | aho'sya tapaso vīryaṃ yena prāptaṃ mahatpadam
29.81
yadā'sya sadṛśaḥ putraḥ sarvalokapradhānakaḥ | syānme tadā mahatsaukhyaṃ prāpsyāmīha na saṃśayaḥ
29.82
iti cintāparo bhūtvā tvaramāṇo gṛhaṃ gataḥ
29.82.p1
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāna ekonatriṃśo'dhyāyaḥ || 29
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit