Bhukhanda 3: atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 3
- Language
- Sanskrit
Contents
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
3.2
sūta uvāca —
prasthitastena mārgeṇa praviṣṭo gaganāntare | sa dṛṣṭo devadevena sahasrākṣeṇa dhīmatā
udyamaṃ tasya vai jñātvā cakre vighnaṃ surādhirāṭ | menakāṃ tāmruvācedaṃ gaccha tvaṃ mama śāsanāt
3.4
samācārasvāmya śīghraṃ gatvā vighnaṃ sumadhyame | asyaiva vipravaryasya putrasya śivaśarmaṇaḥ
tathā kuruṣva bhadraṃ te yathā nā''yāti me gṛham | evamākarṇya tadvākyaṃ menakā prasthitā tvarāt
3.4.p1
[ sūta uvāca—]
3.5
rūpaudāryaguṇopetā sarvālaṃkārabhūṣitā | nandanasya vanasyānte dolāyāṃ samupasthitā
3.6
susvareṇa pragāyantī gītaṃ vīṇāsvaropamam | tena dṛṣṭā viśālākṣī caturā cārulocanā
3.7
vyavasāyaṃ tato jñātvā tasyā vighnamanuttamam | indreṇa preṣitā caiṣā na ca bhadrakarā bhavet
3.8
evaṃ jñātvā jagāmātha satvaraḥ sa dvijottamaḥ | tayā dṛṣṭastathā pṛṣṭaḥ kva yātā'si mahāmate
3.9
viṣṇuśarmā tadovāca menakāṃ kāmacāriṇīm | indralokaṃ prayāsyāmi piturarthe tvarānvitaḥ
3.10
menakā vedaśarmāṇaṃ pratyuvāca priyaṃ punaḥ | kāmabāṇaiḥ prabhinnā'haṃ tvāmadya śaraṇaṃ gatā
3.11
rakṣasva dvijaśārdūla yadi dharmamihecchasi | yāvaddhi tvaṃ mayā dṛṣṭaḥ kāmākulitacetasā
3.12
saṃjjātā kāmasaṃtaptā prasādasumukho bhava | kāmānalena saṃdagdhā tāvadeva na saṃśayaḥ
3.13
viṣṇuśarmovāca—
caritaṃ devadevasya viditaṃ me varānane | bhavatyāśca prajānāmi nāhaṃ caitādṛśaḥ śubhe
3.14
bhavatyāstejasā rūpairanye muhyanti śobhane | viśvāmitrādayo devi putro'haṃ śivaśarmaṇaḥ
3.15
yogasiddhiṃ gatenāpi tapaḥsiddhena cābale | kāmādayo mahādoṣā ādāveva vinirjitāḥ
3.16
anyaṃ bhaja viśālākṣi indralokaṃ vrajāmyaham | evamuktvā jagāmātha tvarito dvijasattamaḥ
3.17
niṣphalā menakā jātā pṛṣṭā devena vajriṇā | bibhīṣāṃ darśayāmāsa nānārūpāṃ punaḥ punaḥ
3.18
yathā'nalena saṃdagdhāstṛṇānāṃ saṃcayā dvija | bhasmībhūtā bhavantyeva tathā tāstā bibhīṣikāḥ
3.19
viprasya tejasā tasya pitṛbhaktasya saṃtatam | pralayaṃ gatāstu ghorāstā dāruṇā bhīṣikā dvija
3.20
sa vighnāndarśayāmāsa sahasrākṣaḥ punaḥ punaḥ | tejasā'nāśayadvipraḥ svakīyena mahāyaśāḥ
3.21
evaṃ vighnānbahūṃstasya indrasyāpi mahātmanaḥ | nāśayāmāsa medhāvī tapasā tejasā'pi vā
3.22
naṣṭeṣu teṣu vighneṣu dāruṇeṣu mahatsu ca | jñātvā tasya kṛtānvighnāndāruṇāndāruṇākṛtīn
3.23
atha kruddho mahātejā [†nandanaṃ vanamāśritaḥ | indraṃ prati mahābhāgo roṣaraktāntalocanaḥ
3.24
sūta uvāca—
nijadharmaratasyādya yo vighnaṃ tu samācaret | tasya daṇḍaṃ pradāsyāmi yo vai hanyātsa hanyate
3.25
evaṃ saṃcintayāmāsa ] viṣṇuśarmā dvijottamaḥ | indralokādahaṃ cendraṃ pātayiṣyāmi nānyathā
anyamindraṃ kariṣyāmi devānāṃ pālakaṃ punaḥ
3.26
evaṃ samudyato vipra indranāśāya sattamaḥ | tāvadeva samāyāto devendraḥ pākaśāsanaḥ
3.27
bho bho vipra mahāprājña tapasā niyamena ca | damena satyaśaucābhyāṃ tvatsamo nāsti cāparaḥ
3.28
anayā pitṛbhaktyā te jito'haṃ daivataiḥ saha | mamāparādhānsarvāstvaṃ kṣantumarhasi sattama
varaṃ varaya bhadraṃ te durlabhaṃ ca dadāmyaham
3.29
viṣṇuśarmā tadovāca devarājaṃ tathāgatam | vipratejo mahendrendra asahaṃ devadaivataiḥ
3.30
pitṛbhaktasya deveśa duḥsahaṃ sarvathā vibho | tejobhaṅgo na kartavyo brāhmaṇānāṃ mahātmanām
3.31
putrapautraiḥ samastaistu brahmaviṣṇuharaṃ punaḥ | nāśayante na saṃdeho yadi ruṣṭā dvijottamāḥ
3.32
nā''gacchedyaddbhavānadya tadā te rājyamuttamam | ātmatapaḥprabhāveṇa anyasmai tu mahātmane
dātukāmastu saṃjāto roṣapūrṇena cakṣuṣā
3.33
bhavānadya samāyāto varaṃ dātumihecchasi | amṛtaṃ dehi devendra pitṛbhaktiṃ tathā'calām
3.34
evaṃvidhaṃ varaṃ dehi yadi tuṣṭo'si śatruhan | evaṃ dadāmi puṇyaṃ te varaṃ cāmṛtasaṃyuktam
3.35
evamābhāṣya taṃ vipramamṛtena ca saṃbhṛtam | sa kumbhaṃ dattavāṃstasmai prīyamāṇena cā''tmanā
3.36
acalā te bhavedvipra bhaktiḥ pitari sarvadā | evamābhāṣya taṃ vipraṃ visasarja sahasradṛk
3.37
prasanno'bhūcca taddṛṣṭvā vipratejaḥ suduḥsaham | viṣṇuśarmā tato gatvā pitaraṃ vākyamabravīt
3.38
tāta indrātsamānītamamṛtaṃ vyādhināśanam | anenāpi mahābhāga nīrujo bhava sarvadā
amṛtena tvamadyaiva parāṃ tṛptimavāpnuhi
3.39
etadvākyaṃ mahacchrutvā śivaśarmā sutasya hi | sutānsarvānsamāhūya prīyamāṇena cetasā
3.40
pitṛbhaktiyutā yūyaṃ madvākyaparipālakāḥ | varaṃ vṛṇudhvaṃ suprītāḥ putrakā durlabhaṃ bhuvi
3.41
evamābhāṣitaṃ tasya śuśruvuḥ sarvasaṃmatāḥ | te sarve tu samālokya pitaraṃ pratyathānruvan
3.42
asmākaṃ jīvatānmātā gatā yā yamamandiram | nīrujā bhavatādevī prasādāttava suvrata
3.43
bhavānpitā iyaṃ mātā janmajanmāntare pitaḥ | vayaṃ sutā bhavemeti sarve puṇyakṛtastathā
3.44
śivaśarmovācaadyaivāpi mṛtā mātā bhavatāṃ putravatsalā | jīvamānā sudṛṣṭā sā eṣyate nātra saṃśayaḥ
3.45
evamukte śubhe vākya ṛṣiṇā śivaśarmaṇā | teṣāṃ mātā samāyātā prahṛṣṭā vākyamabravīt
3.46
etadarthaṃ samutpannaṃ suvīryaṃ tanayaṃ varam | narāḥ satputramicchanti kulavaṃśaprabhāvakam
3.48
striyo loke mahābhāgāḥ supuṇyāḥ puṇyavatsalāḥ | sutamicchanti sarvatra puṇyagaṃ puṇyasādhakam 47
kukṣiṃ yasyā gato garbhaḥ supuṇyaḥ parivartate | puṇyānputrānprasūte yā sā nārī puṇyabhāginī
3.49
kulācāraṃ kulādhāraṃ pitṛmātṛpratārakam | vinā puṇyaiḥ kathaṃ nārī saṃprāpnoti suro(to)ttamam
3.50
na jāne kīdṛśaiḥ puṇyaireṣa bhartā supuṇyabhāk | saṃjāto dharmavīryo'pi dharmātmā dharmavatsalaḥ
3.51
yasya vīryānmayā prāptā yūyaṃ putrāstato'dhikāḥ | evaṃ puṇyaprabhāvo'yaṃ bhavantaḥ puṇyavatsalāḥ
3.52
mama putrāstu saṃjātāḥ pitṛbhaktiparāyaṇāḥ | aho lokeṣu puṇyaiśca suputraḥ parilabhyate
3.53
ekaikaśo'dhikāḥ pañca mayā prāptā mahāśayāḥ | yajvānaḥ puṇyaśīlāśca tapastejaḥparākramāḥ
3.54
evaṃ saṃvardhitāste tu tayā mātrā punaḥ punaḥ | harṣeṇa mahatā''viṣṭāḥ praṇemurmātaraṃ mudā
3.55
putrā ūcuḥsupuṇyaiḥ prāpyate mātaḥ sumātā supitā kila | bhavatī puṇyakartrī tu no bhāgyaistu pravartitā
3.56
yasyā garbhāntaraṃ prāpya supuṇyaiśca pravardhitāḥ | janmajanmani tvaṃ mātā pitā caiṣa bhavatviti
3.57
pitovācaśṛṇudhvaṃ māmakāḥ putrāḥ suvaraṃ puṇyadāyakam | mayi tuṣṭe sutā bhogānanubhuñjantu cākṣayān
3.57-2
putrā ūcuḥ—
yadi tāta prasanno'si varaṃ dātumihecchasi | asmānpreṣaya golokaṃ vaiṣṇavaṃ dāhavarjitam
3.59
pitovāca—
gacchadhvaṃ vaiṣṇavaṃ lokaṃ yūyaṃ vigatakalmaṣāḥ | matprasādāttapobhiśca pitṛbhaktyā'nayo tathā
3.60
evamukte tu tenāpi suvākya ṛṣiṇā tataḥ | śaṅkhacakragadāpāṇirgaruḍārūḍha āgataḥ
3.61
saputraṃ śivaśarmāṇamityuvāca punaḥ punaḥ | saputreṇa tvayā'dyaiva jito bhaktyā'smi vai dvija
3.62
putraiḥ sārdhaṃ samāgaccha caturbhiḥ puṇyakāribhiḥ | anayā bhāryayā sārdhaṃ puṇyayā patikāmayā
3.63
śivaśarmovāca—
amī gacchantu putrā me vaiṣṇavaṃ lokamuttamam | kaṃcitkālaṃ tu neṣyāmi bhūmau vai bhāryayā saha
3.64
anenāpi suputreṇa antyena somaśarmaṇā | evamukte śubhe vākya ṛṣiṇā satyabhāṣiṇā
3.65
tānuvācātha deveśaḥ suputrāñśivaśarmaṇaḥ
gacchantu mokṣadaṃ lokaṃ dāhapralayavarjitam | evamukte tato viprāścatvāraḥ satyacetasaḥ
3.66
viṣṇurūpadharāḥ sarve babhūvustatkṣaṇādapi | indranīlasamā varṇaiḥ śaṅkhacakragadādharāḥ
3.67
sarvābharaṇasaubhāgyā viṣṇurūpā mahaujasam̐ḥ | ratnakaṅkaṇaśobhāḍhyā ratnamālābhiśobhitāḥ
3.68
praviṣṭā vaiṣṇavaṃ lokaṃ paśyataḥ śivaśarmaṇaḥ | dīpaṃ dīpā yathā yānti tadvallīnā mahāmate
3.69
gatāste vaiṣṇavaṃ dhāma pitṛbhaktyā dvijottamāḥ | prabhāvaṃ tu pravakṣyāmi susatyaṃ somaśarmaṇaḥ
3.69.p1
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe śivaśarmopākhyāne tṛtīyo'dhyāyaḥ || 3
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit