Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 3: atha tṛtīyo'dhyāyaḥ

Bhūkhaṇḍa 3

Language
Sanskrit

Contents

atha tṛtīyo'dhyāyaḥ

3.2

sūta uvāca —
prasthitastena mārgeṇa praviṣṭo gaganāntare | sa dṛṣṭo devadevena sahasrākṣeṇa dhīmatā
udyamaṃ tasya vai jñātvā cakre vighnaṃ surādhirāṭ | menakāṃ tāmruvācedaṃ gaccha tvaṃ mama śāsanāt

3.4

samācārasvāmya śīghraṃ gatvā vighnaṃ sumadhyame | asyaiva vipravaryasya putrasya śivaśarmaṇaḥ
tathā kuruṣva bhadraṃ te yathā nā''yāti me gṛham | evamākarṇya tadvākyaṃ menakā prasthitā tvarāt

3.4.p1

[ sūta uvāca—]

3.5

rūpaudāryaguṇopetā sarvālaṃkārabhūṣitā | nandanasya vanasyānte dolāyāṃ samupasthitā

3.6

susvareṇa pragāyantī gītaṃ vīṇāsvaropamam | tena dṛṣṭā viśālākṣī caturā cārulocanā

3.7

vyavasāyaṃ tato jñātvā tasyā vighnamanuttamam | indreṇa preṣitā caiṣā na ca bhadrakarā bhavet

3.8

evaṃ jñātvā jagāmātha satvaraḥ sa dvijottamaḥ | tayā dṛṣṭastathā pṛṣṭaḥ kva yātā'si mahāmate

3.9

viṣṇuśarmā tadovāca menakāṃ kāmacāriṇīm | indralokaṃ prayāsyāmi piturarthe tvarānvitaḥ

3.10

menakā vedaśarmāṇaṃ pratyuvāca priyaṃ punaḥ | kāmabāṇaiḥ prabhinnā'haṃ tvāmadya śaraṇaṃ gatā

3.11

rakṣasva dvijaśārdūla yadi dharmamihecchasi | yāvaddhi tvaṃ mayā dṛṣṭaḥ kāmākulitacetasā

3.12

saṃjjātā kāmasaṃtaptā prasādasumukho bhava | kāmānalena saṃdagdhā tāvadeva na saṃśayaḥ

3.13

viṣṇuśarmovāca—
caritaṃ devadevasya viditaṃ me varānane | bhavatyāśca prajānāmi nāhaṃ caitādṛśaḥ śubhe

3.14

bhavatyāstejasā rūpairanye muhyanti śobhane | viśvāmitrādayo devi putro'haṃ śivaśarmaṇaḥ

3.15

yogasiddhiṃ gatenāpi tapaḥsiddhena cābale | kāmādayo mahādoṣā ādāveva vinirjitāḥ

3.16

anyaṃ bhaja viśālākṣi indralokaṃ vrajāmyaham | evamuktvā jagāmātha tvarito dvijasattamaḥ

3.17

niṣphalā menakā jātā pṛṣṭā devena vajriṇā | bibhīṣāṃ darśayāmāsa nānārūpāṃ punaḥ punaḥ

3.18

yathā'nalena saṃdagdhāstṛṇānāṃ saṃcayā dvija | bhasmībhūtā bhavantyeva tathā tāstā bibhīṣikāḥ

3.19

viprasya tejasā tasya pitṛbhaktasya saṃtatam | pralayaṃ gatāstu ghorāstā dāruṇā bhīṣikā dvija

3.20

sa vighnāndarśayāmāsa sahasrākṣaḥ punaḥ punaḥ | tejasā'nāśayadvipraḥ svakīyena mahāyaśāḥ

3.21

evaṃ vighnānbahūṃstasya indrasyāpi mahātmanaḥ | nāśayāmāsa medhāvī tapasā tejasā'pi vā

3.22

naṣṭeṣu teṣu vighneṣu dāruṇeṣu mahatsu ca | jñātvā tasya kṛtānvighnāndāruṇāndāruṇākṛtīn

3.23

atha kruddho mahātejā [†nandanaṃ vanamāśritaḥ | indraṃ prati mahābhāgo roṣaraktāntalocanaḥ

3.24

sūta uvāca—
nijadharmaratasyādya yo vighnaṃ tu samācaret | tasya daṇḍaṃ pradāsyāmi yo vai hanyātsa hanyate

3.25

evaṃ saṃcintayāmāsa ] viṣṇuśarmā dvijottamaḥ | indralokādahaṃ cendraṃ pātayiṣyāmi nānyathā
anyamindraṃ kariṣyāmi devānāṃ pālakaṃ punaḥ

3.26

evaṃ samudyato vipra indranāśāya sattamaḥ | tāvadeva samāyāto devendraḥ pākaśāsanaḥ

3.27

bho bho vipra mahāprājña tapasā niyamena ca | damena satyaśaucābhyāṃ tvatsamo nāsti cāparaḥ

3.28

anayā pitṛbhaktyā te jito'haṃ daivataiḥ saha | mamāparādhānsarvāstvaṃ kṣantumarhasi sattama
varaṃ varaya bhadraṃ te durlabhaṃ ca dadāmyaham

3.29

viṣṇuśarmā tadovāca devarājaṃ tathāgatam | vipratejo mahendrendra asahaṃ devadaivataiḥ

3.30

pitṛbhaktasya deveśa duḥsahaṃ sarvathā vibho | tejobhaṅgo na kartavyo brāhmaṇānāṃ mahātmanām

3.31

putrapautraiḥ samastaistu brahmaviṣṇuharaṃ punaḥ | nāśayante na saṃdeho yadi ruṣṭā dvijottamāḥ

3.32

nā''gacchedyaddbhavānadya tadā te rājyamuttamam | ātmatapaḥprabhāveṇa anyasmai tu mahātmane
dātukāmastu saṃjāto roṣapūrṇena cakṣuṣā

3.33

bhavānadya samāyāto varaṃ dātumihecchasi | amṛtaṃ dehi devendra pitṛbhaktiṃ tathā'calām

3.34

evaṃvidhaṃ varaṃ dehi yadi tuṣṭo'si śatruhan | evaṃ dadāmi puṇyaṃ te varaṃ cāmṛtasaṃyuktam

3.35

evamābhāṣya taṃ vipramamṛtena ca saṃbhṛtam | sa kumbhaṃ dattavāṃstasmai prīyamāṇena cā''tmanā

3.36

acalā te bhavedvipra bhaktiḥ pitari sarvadā | evamābhāṣya taṃ vipraṃ visasarja sahasradṛk

3.37

prasanno'bhūcca taddṛṣṭvā vipratejaḥ suduḥsaham | viṣṇuśarmā tato gatvā pitaraṃ vākyamabravīt

3.38

tāta indrātsamānītamamṛtaṃ vyādhināśanam | anenāpi mahābhāga nīrujo bhava sarvadā
amṛtena tvamadyaiva parāṃ tṛptimavāpnuhi

3.39

etadvākyaṃ mahacchrutvā śivaśarmā sutasya hi | sutānsarvānsamāhūya prīyamāṇena cetasā

3.40

pitṛbhaktiyutā yūyaṃ madvākyaparipālakāḥ | varaṃ vṛṇudhvaṃ suprītāḥ putrakā durlabhaṃ bhuvi

3.41

evamābhāṣitaṃ tasya śuśruvuḥ sarvasaṃmatāḥ | te sarve tu samālokya pitaraṃ pratyathānruvan

3.42

asmākaṃ jīvatānmātā gatā yā yamamandiram | nīrujā bhavatādevī prasādāttava suvrata

3.43

bhavānpitā iyaṃ mātā janmajanmāntare pitaḥ | vayaṃ sutā bhavemeti sarve puṇyakṛtastathā

3.44

śivaśarmovācaadyaivāpi mṛtā mātā bhavatāṃ putravatsalā | jīvamānā sudṛṣṭā sā eṣyate nātra saṃśayaḥ

3.45

evamukte śubhe vākya ṛṣiṇā śivaśarmaṇā | teṣāṃ mātā samāyātā prahṛṣṭā vākyamabravīt

3.46

etadarthaṃ samutpannaṃ suvīryaṃ tanayaṃ varam | narāḥ satputramicchanti kulavaṃśaprabhāvakam

3.48

striyo loke mahābhāgāḥ supuṇyāḥ puṇyavatsalāḥ | sutamicchanti sarvatra puṇyagaṃ puṇyasādhakam 47
kukṣiṃ yasyā gato garbhaḥ supuṇyaḥ parivartate | puṇyānputrānprasūte yā sā nārī puṇyabhāginī

3.49

kulācāraṃ kulādhāraṃ pitṛmātṛpratārakam | vinā puṇyaiḥ kathaṃ nārī saṃprāpnoti suro(to)ttamam

3.50

na jāne kīdṛśaiḥ puṇyaireṣa bhartā supuṇyabhāk | saṃjāto dharmavīryo'pi dharmātmā dharmavatsalaḥ

3.51

yasya vīryānmayā prāptā yūyaṃ putrāstato'dhikāḥ | evaṃ puṇyaprabhāvo'yaṃ bhavantaḥ puṇyavatsalāḥ

3.52

mama putrāstu saṃjātāḥ pitṛbhaktiparāyaṇāḥ | aho lokeṣu puṇyaiśca suputraḥ parilabhyate

3.53

ekaikaśo'dhikāḥ pañca mayā prāptā mahāśayāḥ | yajvānaḥ puṇyaśīlāśca tapastejaḥparākramāḥ

3.54

evaṃ saṃvardhitāste tu tayā mātrā punaḥ punaḥ | harṣeṇa mahatā''viṣṭāḥ praṇemurmātaraṃ mudā

3.55

putrā ūcuḥsupuṇyaiḥ prāpyate mātaḥ sumātā supitā kila | bhavatī puṇyakartrī tu no bhāgyaistu pravartitā

3.56

yasyā garbhāntaraṃ prāpya supuṇyaiśca pravardhitāḥ | janmajanmani tvaṃ mātā pitā caiṣa bhavatviti

3.57

pitovācaśṛṇudhvaṃ māmakāḥ putrāḥ suvaraṃ puṇyadāyakam | mayi tuṣṭe sutā bhogānanubhuñjantu cākṣayān

3.57-2

putrā ūcuḥ—
yadi tāta prasanno'si varaṃ dātumihecchasi | asmānpreṣaya golokaṃ vaiṣṇavaṃ dāhavarjitam

3.59

pitovāca—
gacchadhvaṃ vaiṣṇavaṃ lokaṃ yūyaṃ vigatakalmaṣāḥ | matprasādāttapobhiśca pitṛbhaktyā'nayo tathā

3.60

evamukte tu tenāpi suvākya ṛṣiṇā tataḥ | śaṅkhacakragadāpāṇirgaruḍārūḍha āgataḥ

3.61

saputraṃ śivaśarmāṇamityuvāca punaḥ punaḥ | saputreṇa tvayā'dyaiva jito bhaktyā'smi vai dvija

3.62

putraiḥ sārdhaṃ samāgaccha caturbhiḥ puṇyakāribhiḥ | anayā bhāryayā sārdhaṃ puṇyayā patikāmayā

3.63

śivaśarmovāca—
amī gacchantu putrā me vaiṣṇavaṃ lokamuttamam | kaṃcitkālaṃ tu neṣyāmi bhūmau vai bhāryayā saha

3.64

anenāpi suputreṇa antyena somaśarmaṇā | evamukte śubhe vākya ṛṣiṇā satyabhāṣiṇā

3.65

tānuvācātha deveśaḥ suputrāñśivaśarmaṇaḥ
gacchantu mokṣadaṃ lokaṃ dāhapralayavarjitam | evamukte tato viprāścatvāraḥ satyacetasaḥ

3.66

viṣṇurūpadharāḥ sarve babhūvustatkṣaṇādapi | indranīlasamā varṇaiḥ śaṅkhacakragadādharāḥ

3.67

sarvābharaṇasaubhāgyā viṣṇurūpā mahaujasam̐ḥ | ratnakaṅkaṇaśobhāḍhyā ratnamālābhiśobhitāḥ

3.68

praviṣṭā vaiṣṇavaṃ lokaṃ paśyataḥ śivaśarmaṇaḥ | dīpaṃ dīpā yathā yānti tadvallīnā mahāmate

3.69

gatāste vaiṣṇavaṃ dhāma pitṛbhaktyā dvijottamāḥ | prabhāvaṃ tu pravakṣyāmi susatyaṃ somaśarmaṇaḥ

3.69.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe śivaśarmopākhyāne tṛtīyo'dhyāyaḥ || 3

Linked texts (2)