Bhukhanda 35
Bhūkhaṇḍa 35
- Language
- Sanskrit
Contents
- 35.58 — 2 parts
35.1
sunīthovācasatyamuktaṃ tvayā bhadra evametatkaromyaham| anayā vidyayā vipraṃ mohayiṣyāmi nānyathā
35.2
sāhāyyaṃ dehi me puṇyaṃ yena gacchāmi sāṃpratam| evamuktā tayā rambhā tāmuvāca yaśasvinī
35.3
kīdṛśaṃ dadmi sāhāyyaṃ tattvaṃ kathaya bhāmini| dūtatvaṃ gaccha me bhadra enaṃ prati susāṃpratam
35.4
evamuktvā tu sā rambhāṃ virarāma sulocanā| evametatpratijñātaṃ rambhayā devabhāryayā
35.5
kariṣye tava sāhāyyamādeśo mama dīyatām| sadbhāvena viśālākṣī rūpayauvanaśālinī
35.6
māyayā divyarūprā sā saṃbabhūva varānanā| rūpeṇāpratimā loke mohayantī jagattrayam
35.7
meroścaiva mahāpuṇye śikhare cārukandare| nānādhātusamākīrṇe nānāratnopaśobhite
35.8
devavṛkṣaiḥ samākīrṇe bahupuṣpopaśobhite| [ devavṛndasamākīrṇe gandharvāpsarasevite]
35.9
manohare suramye ca śītacchāyāsamākule| candanānāmaśokānāṃ tarūṇāṃ cāruhāsinī
35.10
dolāyāṃ sā samārūḍhā sarvaśṛṅgāraśobhitā| kauśeyena sunīlena rājamānā varānanā
35.11
atīvaśobhamānena kañcukena dvijottamāḥ| sarvāṅgasundarī bālā vīṇāṃvādanatatparā
35.12
gāyamānā varāṅgī taṃ susvaraṃ suvimohanam| tābhiḥ parivṛtā bālā sakhībhiḥ sumanoharā
35.13
aṅgastu kandare puṇya ekānte dhyānamāsthitaḥ| kāmakrodhavihīnastu dhyāyamāno janārdanam
35.14
sa śrutvā susvaraṃ gītaṃ madhuraṃ sumanoharam| tālamānakriyopetaṃ sarvasattvavikarṣaṇam
35.15
dhyānāccalitacittastu māyāgītena mohitaḥ| samutthāyā''sanāttūrṇaṃ paśyamāno muhurmuhuḥ
35.16
jagāma tatra vegena māyācalitamānasaḥ | dolāsaṃsthāṃ vipaśyaiva vīṇādaṇḍakadhāriṇīm
35.17
hāsyamānāṃ sugāyantīṃ pūrṇacandranibhānanām | mohitastena gītena rūpeṇāpi mahāyaśāḥ
35.18
tasyā lāvaṇyabhāvena manmathasya śarāhataḥ | ākulavyākulo jāto muniputro dvijottamaḥ
35.19
pralapatyatimohena jṛmbhate ca punaḥ punaḥ | svedaḥ kampo'tha saṃtāpastasyāṅge jāyate kṣaṇāt
35.20
muhyate ca mahāmohairglānaḥ skhalitamānasaḥ | vepamānastaṃtaḥ śuṣko dūyamānaḥ samāgataḥ
35.22
tāmālokya viśālākṣīṃ mṛtyoḥ kanyāṃ yaśasvinīm | athovāca mahātmā sa sunīthāṃ cāruhāsinīm
kā tvaṃ kasya varārohe sakhībhiḥ parivāritā | kena kāryeṇa saṃprāptā kena tvaṃ preṣitā vanam
35.23
tavāṅgaṃ sundaraṃ sarvaṃ samābhāti varānane | samācakṣva mamādyaiva prasādasumukhī bhava
35.24
māyāmohena saṃmugdhastasyāḥ karma na vindati | mārgaṇairmanmathasyāpi parividdho mahāmuniḥ
35.25
evaṃvidhaṃ mahadvākyaṃ samākarṇya mahāmateḥ | novāca kiṃcitsā vipraṃ samālokya sakhīmukham
35.27
rambhāyāḥ sā sunīthā tu saṃjñayā paritoṣitā | samuvāca tato rambhā sādaraṃ taṃ dvijottamam 26
iyaṃ kanyā mahābhāgā mṛtyoścāpi mahātmanaḥ | sunīthā suprasiddheyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutā
35.28
patimanveṣate bālā dharmavantaṃ taponidhim | śāntaṃ dāntaṃ mahāprājñaṃ vedavidyāviśāradam
35.30
tāmuvāca tatastvaṅgo rambhāmapsarasāṃ varām | mayā cā''rādhito viṣṇuḥ sarvaviśvamayo hariḥ 29
tena datto varo mahyaṃ putrākhyaḥ sarvasiddhidaḥ | tannimittamahaṃ bhadre sutārthaṃ nityameva ca
35.31
kasyacitpuṇyavīryasya kanyāmekāmacintayam | sadaivārhaṃ na paśyāmi suśubhāmātmanaḥ kvacit
35.32
iyaṃ dharmasya vai kanyā dharmācārā varānanā | māmeva hi bhajatveṣā yadi kāntāmihecchati
35.33
yaṃ yamiccheddiyaṃ bālā taṃ taṃ dadmi na saṃśayaḥ | deyaṃ vā'deyamevāpi tvasyāḥ saṃgamakāraṇāt
35.34
evameva tvayā deyaṃ rambhovāca dvijottamam | [ viprendra tvaṃ śṛṇuṣvaiva mama vākyaṃ ca sāṃpratam
35.35
eṣā naiva tvayā tyājyā dharmapatnī sadaiva hi | asyā doṣaguṇau caiva grāhyau naiva kadā tvayā
ityarthe pratyayaṃ vipra pratyakṣaṃ paridarśaya
35.36
svahastaṃ dehi viprendra satyapratyayadāyakam | evamastu mayā datto hyasyā hasto na saṃśayaḥ
35.37
evaṃ saṃbandhakaṃ kṛtvā satyapratyayakārakam | gāndharveṇa vivāhena sunīthāmupayemivān
35.39
tasmai dattvā sunīthāṃ tāṃ rambhā hṛṣṭena cetasā | sā tāṃ cā''mantrayitvā vai gatā gehaṃ svakaṃ punaḥ
prahṛṣṭacetasaḥ sakhyaḥ svasthānaṃ pratijagmire | gatāsu tāsu sarvāsu sakhīṣu dvijasattamaḥ
35.40
reme tvaṅgastayā sārdhaṃ priyayā bhāryayā saha | tasyāmutpādya putraikaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam
35.41
cakāra nāma tasyaivaṃ venākhyaṃ tanayasya hi | vavṛdhe sa mahātejāḥ sunīthātanayastadā
35.42
vedaśāstramadhītyaiva dhanurvedaṃ guṇānvitam | sarvāṃsāṃ so'pi medhāvī vidyānāṃ pārameyivān
35.43
sa tasya tanayo venaḥ śiṣṭācāreṇa vartate | sa veno brāhmaṇaśreṣṭhāḥ kṣatrācāraparo'bhavat
35.44
divi cendro yathā bhāti sarvatejaḥsamanvitaḥ | sa bhātyevaṃ mahāprājñaḥ svabalena parākramaiḥ
35.21
nāhuṣasyāntare prāpte vaivasvatasamāgate | prajāpālaṃ vinā loke prajāḥ sīdanti vai sadā
ṛṣayo dharmatattvajñāḥ prajāhatostapodhanāḥ | cintayanti mahīpālaṃ dharmajñaṃ satyapaṇḍitam
taṃ venameva dadṛśuḥ saṃpannaṃ sarvalakṣaṇaiḥ | prājāpatye pade cainamabhyaṣiñcandvijottamāḥ
abhiṣikte mahābhāge tvaṅgaputre tadā nṛpe | te prajāpatayaḥ sarve jagmuste ca tapovanam
gateṣu teṣu sarveṣu veno rājyaṃ karoti saḥ
sā sunīthā sutaṃ dṛṣṭvā sarvarājyaprasādhakam | viśaṅkate prabhāvena śāpāttasya mahātmanaḥ
mamāpatyo mahābhāgo dharmātmā saṃbhaviṣyati | ityevaṃ cintayennityaṃ pūrvapāpāddiśaṅkitā
dharmāṅgāni supuṇyāni sutāṅge paridarśayet | satyabhāvādikānpuṇyānguṇānsā vai prakāśayet
ityuvāca sutaṃ sā hi cāhaṃ dharmasutā suta | pitā te dharmatattvajñastasmāddharmaṃ samācara
ityevaṃ bodhayennityaṃ putraṃ venaṃ tadā satī | mātāpitrostayorvākyaṃ prajñāyuktaṃ sa pālayet
evaṃ venaḥ prajāpālaḥ saṃjātaḥ kṣitimaṇḍale | lokāḥ sukhena jīvanti prajā dharmeṇa rañjitāḥ
evaṃ rājyaprabhāvaṃ tu venasyāpi mahātmanaḥ | dharmaprabhāvā vartante tasmiñchāsati pārthive
evaṃ venasya vai rājñaḥ sṛṣṭireva mahātmanaḥ | dharmācāraṃ parityajya kathaṃ pāpe matirbhavet
jñānavijñānasaṃpannā munayastattvavedinaḥ | śubhāśubhaṃ vadantyenaṃ tanna syādiha cānyathā
tapyamānena tenāpi suśaṅkena mahātmanā | dattaḥ śāpaḥ kathaṃ viprā na yathāvacca jāyate
venasya pātakācāraṃ sarvameva vadāmyaham
tasmiñchāsati dharmajñe prajāpāle mahātmani | puruṣaḥ kaścidāyāṃto brahmaliṅgadharastadā
nagnarūpo mahākāyaḥ sitamuṇḍo mahāprabhaḥ | mārjanīṃ śikhipatrāṇāṃ kakṣāyāṃ sa hi dhārayan
gṛhītvā pānapātraṃ ca nālikeramayaṃ kare | paṭhamāno marucchāstraṃ vedaśāstravidūṣakam
yatra veno mahārājastatropāyāccarānvitaḥ | sabhāyāṃ tasya venasya praviveśa sa pāpavān
taṃ dṛṣṭvā samanuprāptaṃ venaḥ praśnaṃ tadā'karot | bhavānko hi samāyāta īdṛgrūpadharo mama
sabhāyāṃ vada māmatra tūrṇaṃ kasmātsamāgataḥ | ko veṣaḥ kiṃ tu te nāma ko dharmaḥ karma kiṃ tava
ko vedaste ka ācāraḥ ko nayaḥ kā prabhāvanā | kiṃ jñānaṃ kaḥ prabhāvaste kiṃ satyaṃ dharmalakṣaṇam
tattvaṃ sarvaṃ samācakṣva mamāgre satyameva ca | śrutvā venasya tadvākyaṃ pāpo vākyamudāharat
pāpa uvāca —
karoṣyevaṃ vṛthā bhāvaṃ mahāmūḍho na saṃśayaḥ | ahaṃ dharmasya sarvasvamahaṃ pūjyatamaḥ suraiḥ
ahaṃ jñānamahaṃ satyamahaṃ dhātā sanātanaḥ | ahaṃ dharma ahaṃ mokṣaḥ sarvadevamayo hyaham
brahmadehātsamudbhūtaḥ satyasaṃdho'smi nānyathā | jinarūpaṃ vijānīhi satyadharmakalevaram
mama rūpaṃ hi dhyāyanti yogino jñānatatparāḥ
vena uvāca —
tavaiva kīdṛśo dharmaḥ kiṃ te darśanameva ca | kimācāro vadasvaihi ityuktaṃ tena bhūbhujā
pāpa uvāca —
arhanto devatā yatra nirgrantho gururucyate | dayā vai paramo dharmastatra mokṣaḥ pradṛśyate3
īdṛśo'sminna saṃdehe ācāraṃ pravadāmyaham | yajanaṃ yājanaṃ nāpi vedādhyayanameva ca
nāsti saṃdhyā tapo dānaṃ svadhāsvāhāvivarjitam | havyakavyādikaṃ nāsti nāsti yajñādikā kriyā
pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ nāsti nātithivaiśvadevikam | kūm̐ṣṇasya na tathā pūjām̐ hyarhantadhyānamuttamam
evaṃ dharmasamācāro jainamārge pradṛśyate | etatte sarvamākhyātaṃ jainadharmasya lakṣaṇam
vena uvāca —
vede prokto yathā dharmo yatra yajñādikāḥ kriyāḥ | pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ śrāddhaṃ vaiśvadevaṃ na dṛśyate
35.22-2
na dānaṃ na tapo vā'sti kiṃ vai dharmasya lakṣaṇam | vada satyaṃ mamāgre tvaṃ dayādharmaśca kīdṛśaḥ
35.25-2
pāpa uvāca —
pañcatattvamayaṃ6dbho'yaṃ prāṇināṃ kāya eva ca | ātmām̐ vāyusvarūpo'yaṃ teṣāṃ nāsti prasaṅgataḥ
yathā jaleṣu bhūtānāmapi saṅgamavehi tat | jāyate budbudākāraṃ tadbhūtasamāgamaḥ
pṛthvībhāvo rajaḥsthastu cā''pastatraiva saṃsthitāḥ | jyotistatra pradṛśyeta vāyum̐rāvartate ca trīn
35.29
ākāśamāvṛṇotpaścām̐dbudbudatvaṃ prajāyate | apsu madhye prabhālyeva sutejo vartulaṃ param
kṣaṇamātraṃ pradṛśyeta tatkṣaṇaṃ naiva dṛśyate | tadbhūtasamāyogaḥ sarvatra paridṛśyate
antakāle prayātyātmā pañca pañcasu yānti te | mohamugdhāstato martyā vartante ca parasparam
śrāddhaṃ kurvanti mohena kṣayāhe pitṛtarpaṇam | kā''ste mṛtaḥ samaśnāti kīdṛśo'sau narottamaḥ
35.31-2
kiṃ jñānaṃ kīdṛśaṃ kāryaṃ kena dṛṣṭaṃ vadasva naḥ | miṣṭamannaṃ prabhuktavā tu tṛptiṃ yānti ca brāhmaṇāḥ 30
kasya śrāddhaṃ pradīyeta sā tu śraddhā nirarthikā | anyadevaṃ pravakṣyāmi vedānāṃ karma dāruṇam
35.32-2
yadā'tithirgṛhaṃ yāti bhojanaṃ labhate dhruvam | tadā cā''hatya rājendra atithiṃ paribhojayet
35.37-2
aśvamedhe makhe tvaśvaṃ gomedhe vṛṣameva ca | naramedhe naraṃ rājanvājapeye tathā hyajam
rājasūye mahārāja prāṇināṃ ghātanaṃ bahu | puṇḍarīke gajaṃ hanyāddhajamedhe tu kuñjaram
sautrāmaṇyāṃ paśuṃ medhyamevameva pradṛśyate | nānārūpeṣu sarveṣu śrūyatāṃ nṛpanandana
nānājātiviśeṣāṇāṃ paśūnāṃ ghātanaṃ smṛtam | kasmāddhi dīyate dānaṃ kiṃ nu dānasya lakṣaṇam 36
na dattamuktaṭaṃ jñeyaṃ kriyate yadi bhojanam | atyantadoṣahīnāṃstānhisanti yānmahāmakhe
35.38
tatra kiṃ dṛśyate dharmaḥ kiṃ phalaṃ tatra bhūpate | paśūnāṃ māraṇaṃ yatra nirdiṣṭaṃ vedapaṇḍitaiḥ
35.39-2
tasmāddinaṣṭadharmaṃ ca na puṇyaṃ mokṣadāyakam | dayāṃ vinā hi yo dharmaḥ sa dharmo viphalāyate
35.40-2
jīvānāṃ pālanaṃ yatra tatra dharmo na saṃśayaḥ | svāhākāraḥ svadhākārastapaḥ sadyo'bhijāyate
35.41-2
dayāhīnaṃ niṣphalaṃ syānnāsti dharmastu tatra hi | ete vedā avedāḥ syurdayā yatra na vidyate
35.42-2
dayādānaparo nityaṃ jīvameva parakṣayet | cāṇḍālo vā sa śūdro vā sa vai brāhmaṇa ucyate
35.43-2
brāhmaṇo nirdayo yo vai paśughātaparāyaṇaḥ | sa vai sunirdayaḥ pāpī kaṭhinaḥ krūracetanaḥ
35.44-2
vacanaiḥ kathyate vedaḥ sa vedo jñānavarjitaḥ | yatra jñānaṃ bhavennityaṃ sa vai vedaḥ pratiṣṭhitaḥ
35.45
dayāhīneṣu vedeṣu vipreṣu ca mahāmate | nāsti satyaṃ kriyā tatra vedavipreṣu vai kadā
35.47
vedā avedā rājendra brāhmaṇāḥ satyavarjitāḥ | dānasyāpi phalaṃ nāsti tasmāddānaṃ na dīyate 46
yathā śrāddhasya vai cihnaṃ tathā dānasya lakṣaṇam | jinasyāpi ca yaddharmaṃ bhuktimuktipradāyakam
35.48
tavāgre'haṃ pravakṣyāmi bahupuṇyapradāyakam | ādau dayā prakartavyā śāntabhūtena cetasā
35.49
ārādhayeddhadā devaṃ jinamekaṃ carācaram | manasā śuddhabhāvena jinamekaṃ prapūjayet
35.50
namaskāraḥ prakartavyastasya devasya nānyathā | mātāpitrostu vai pādau kadā naivābhivandayet
35.51
anyeṣāmeva kā vārtā śrūyatāṃ rājasattama
35.52
ete viprāśca hyācāryā gaṅgādyāḥ saritastathā | vadanti puṇyatīrthāni bahupuṇyapradāni ca
tatkiṃ vadasva satyaṃ me yadi dharmamihecchasi
35.53
ākāśādvai mahārāja sadyo varṣanti vai ghanāḥ | bhūmau hi parvateṣveva sarvatra patate jalam
35.54
tadāplāvrya tatastiṣṭhennadyāṃ sarvatra bhāvayet | nadyo jalapravāhāstu tāsu tīrthaṃ śrutaṃ katham
35.55
jalāśayā mahārāja taḍāgāḥ sāgarāstathā | pṛthivyā dhārakāścaiva girayo hyaśmarāśayaḥ
35.56
nāstyeteṣu ca vai tīrthaṃ jalairjaladamuktamam | snāne dāne yathā puṇyaṃ kasmātsattreṣu naiva hi
35.57
dṛṣṭvā snānenaṃ vai siddhirmīnāḥ sidhyanti nānyathā | yatra jīvastatra tīrthaṃ tatra dharmaḥ sanātanaḥ
tapodānādikaṃ sarvaṃ puṇyaṃ tatra pratiṣṭhitam
35.58
eko jinaḥ sarvamayo nṛpendra nāstyeva dharmaṃ paramaṃ hi tīrtham
ayaṃ tu loke paramastu tasmāddhyāyasva nityaṃ susukho bhaviṣyāsi
35.58.p1
vinindya dharmaṃ sakalaṃ savedaṃ dānaṃ supuṇyaṃ pariyajñarūpam
pāpasya bhāvairbahubodhito nṛpaistvaṅgasya putro bhuvi tena pāpinā
35.58.p2
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ || 36
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit