Bhukhanda 37: athāṣṭātriṃśo'dhyāyaḥ
Bhūkhaṇḍa 37
- Language
- Sanskrit
athāṣṭātriṃśo'dhyāyaḥ
37.1
ṛṣaya ūcuḥkathaṃ veno gataḥ svargaṃ pāpaṃ kṛtvā sudāruṇam| tattvato vistareṇāpi vada satyavatāṃ vara
37.2
sūta uvāca —
ṛṣīṇāṃ puṇyasaṃsargātsaṃbhāṣācca dvijottamāḥ| kāyasya mathanātpāpaṃ vadantyasya vinirgatam
37.3
paścādvenaḥ supuṇyātmā jñānaṃ lebhe ca śāśvatam| revāyā dakṣiṇe kūle tapaścacāra sa dvijaḥ
37.4
tṛṇabindorṛṣeścaiva hyāśrame pāpanāśane| varṣāṇāṃ ca śataṃ sāgraṃ kāmakrodhavivarjitaḥ
37.5
tasya vai tapasā devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ| prasanno'bhūnmahābhāgā niṣpāpasya nṛpasya vai
37.6
uvāca ca prasannātmā vriyatāṃ varamuttamam
vena uvāca —
yadi deva prasanno'si dehi me varamuttamam| anenāpi śarīreṇa gantumicchāmi tvatpadam
37.7
[ pitrā sārdhaṃ mahābhāga mātrā caiva sureśvara| tavaiva tejasā deva tadviṣṇoḥ paramaṃ padam ]
37.8
bhagavānuvāca —
kva gato'sau mahāmoho yena tvaṃ mohito nṛpa| lobhena mohayuktena tamomārge nipātitaḥ
37.9
vena uvāca —
yanme pūrvakṛtaṃ pāpaṃ tenāhaṃ mohito vibho| ato māmuddharāsmāttvaṃ pāpāccaiva sudāruṇāt
ajamavyayamathopavyaṃ (?) tadvadānugrahādvibho
37.10
bhagavānuvāca —
sādhu bhūpa mahābhāga pāpaṃ te nāśamāgatam| śuddho'si tapasā ca tvaṃ tataḥ puṇyaṃ vadāmyaham
37.11
purā vai brahmaṇā tāta pṛṣṭo'haṃ bhavatā yathā| tasmai yaduditaṃ vatsa tatte sarvaṃ vadāmyaham
37.12
ekadā brahmaṇā dhyānasthitena nābhipaṅkaje| prādurāsa tadā tasya varadānāya suvrata
37.13
tena pṛṣṭaṃ mahatpuṇyaṃ stotraṃ pāpapraṇāśanam| vāsudevābhidhānaṃ ca sugatipradamicchatā
37.14
stotrāṇāṃ paramaṃ tasmai vāsudevābhidhaṃ mahat| sarvasaukhyapradaṃ nṛṇāṃ paṭhatāṃ japatāṃ sadā
upādiśaṃ mahābhāga viṣṇuprītikaraṃ param
37.15
viṣṇuruvāca —
etatsarvaṃ jagadvyāptaṃ mayā tvavyaktamūrttinā| ato māṃ munayaḥ prāhurviṣṇuṃ viṣṇuparāyaṇāḥ
37.16
vasanti yatra bhūtāni vasatyeṣu ca yo vibhuḥ| sa vāsudevo vijñeyo vidvadbhirahamādarāt
37.17
saṃkarṣati prajāścānte hyavyaktāya yato vibhuḥ| tataḥ saṃkarṣaṇo nāmnā vijñeyaḥ śaraṇāgataiḥ
37.18
īṅgita kāmarūpo'haṃ bahu syāmitikāmyayā| pradyumno'haṃ budhaistasmādvijñeyo'smi sutārthibhiḥ
37.19
atra loke vināneśau sarveśau harakeśavau| niruddho'haṃ yogabalānna kenāto'niruddhavat
37.20
viśvākhyo'haṃ pratijagajjñānavijñānasaṃyutaḥ| ahamityabhimānī ca jāgraccintāsamākulaḥ
37.21
taijaso'haṃ jagacceṣṭāmayaścendriyarūpavān| jñānakarmasamudriktaḥ svapnāvasthāṃ gato hyaham
37.22
prājño'hamadhidaivātmā viśvādhiṣṭhānagocaraḥ | suṣuptāvāsthito lokādudāsīno vikalpitaḥ
37.23
turīyo'haṃ nirvikārī guṇāvasthāvivarjitaḥ | nirliptaḥ sākṣivadviśvapratibimbitavigrahaḥ
37.24
cidābhāsaścidānandaścinmayaścitsvarūpavān | nityo'kṣaro brahmarūpo brahmanaivamavehi mām
37.26
bhagavānuvāca —
ityuktvā'ntardadhe viṣṇuḥ svarūpaṃ brahmaṇe purā| so'pi jñātvā jagannāsiṃ kṛtātmā samabhūtakṣaṇāt
rājaṃstvamapi śuddhātmā pṛthorjanmana eva ca | tathā'pyiārādhaya vibhuṃ stotreṇānena suvrata
37.27
tuṣṭo viṣṇustamabhyāha varaṃ varaya mānada
37.28
vena uvāca —
sugatiṃ dehi me viṣṇo duṣkṛtāttārayasva mām| śaraṇaṃ tvāṃ prapanno'smi kāraṇaṃ vada sadgateḥ
37.29
viṣṇuruvāca —
pūrvameva mahābhāga tvadaṅgenāpi mahātmanā | ahamārādhitastena tasmai datto varo mayā
37.30
prayāsyase mahābhāga viṣṇorlokamanuttamam | karmaṇā svena pūrveṇa puṇyena nṛpanandanam
37.31
[ ātmārthaṃ tvaṃ mahābhāga varamekaṃ prayācaya] | śṛṇu vena mahābhāga vṛttāntaṃ pūrvasaṃbhavam
37.32
tava mātre purā dattaḥ śāpaḥ kruddhena bhūpate | suśaṅkhena sunīthāyai bālye pūrvaṃ mahātmanā
37.33
tatastvaṅge varo datto mayaiva viditātmanā | tvāṃ samuddhartukāmena suputraste bhaviṣyati
37.34
evamuktvā tu pitaraṃ tavāhaṃ guṇavatsala | bhavadaṅgātsamudbhūtaḥ kariṣye lokapālanam
37.36
divīndro hi yathā bhāti tathā'haṃ bhūtale sthitaḥ | ātmā vai jāyate putra iti satyavatī śrutiḥ 35
atastvaṃ sugatiṃ vatsa labhiṣyasi varānmama | gatyarthamātmano rājandānamekaṃ samācara
37.37
yastvāṃ pātakarūpo'haṃ sunīthāyāḥ paraṃtapa | abruvaṃ nagnarūpeṇa kartuṃ tvāṃ tu vidharmagam
37.38
anyathā tu suśaṅkhasya vākyamevānyathā bhavet | ato vidhiniṣedhaśca brahameva nṛpottama
37.39
karmānurūpaphalado buddhayatīto guṇāgraha | dānameva paraṃ śreṣṭhaṃ dānaṃ sarvaprabhāvakam
37.40
tasmāddānaṃ dadasva tvaṃ dānātpuṇyaṃ pravartate | dānena naśyate pāpaṃ tasmāddānaṃ dadasva hi
37.41
aśvamedhādikairyajñairyajasva nṛpanandana | bhūmidānādikaṃ dānaṃ brāhmaṇebhyaḥ śubhāvaham
37.42
sudānātprāpyate bhogaḥ sudānātprāpyate yaśaḥ| sudānājjāyate kīrtiḥ sudānātprāpyate sukham
37.43
dānena svargamāpnoti phalaṃ tatra bhunakti ca | dattasyāpi sudānasya śraddhāyuktasya sarvadā
37.44
kāle prāpte bhajettīrthaṃ puṇyasyāpi phalaṃ tvidam | pātrabhūtāya viprāya śraddhāyuktena cetasā
37.45
yo dadāti mahādānaṃ gobhūsvarṇānnapūrvakam | tasyāhaṃ sakalaṃ dadmi manasā yadyadicchati
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit