Bhukhanda 4
Bhūkhaṇḍa 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.56 — 1 part
4.1
[ sūta uvāca—
gateṣu teṣu golokaṃ vaiṣṇavaṃ tamasaḥ param | śivaśarmā mahāprājñaḥ kaniṣṭhaṃ vākyamabravīt ]
4.2
brāhmaṇa uvāca —
somaśarmanmahāprājña tvaṃ pitṛbhaktitatparaḥ | amṛtasya mahākumbhaṃ rakṣa dattaṃ mayā'dhunā
4.3
tīrthayātrāṃ prayāsyāmi anayā bhāryayā saha
evamastu mahābhāga kariṣye rakṣaṇaṃ śubham | kumbhaṃ dattvā sa medhāvī tasya haste mahātmanaḥ
4.4
daśavarṣapramāṇaṃ tu tapastepe nirantaram | kumbhaṃ rakṣati dharmātmā divārātramatandritaḥ
4.5
punaḥ sa hi samāyātaḥ śivaśarmā mahāyaśāḥ | māyāṃ kṛtvā mahāprājño bhāryayā sa hi saṃyutaḥ
4.6
kuṣṭharogāturo bhūtvā tasya bhāryā ca tādṛśī | māṃsapiṇḍopamau tyājyau dvāvetau hi mahātmanaḥ
4.7
sakāśaṃ tasya dhīrasya viprasya somaśarmaṇaḥ | samāgatau hi tau dṛṣṭvā sarvato hi suduḥkhitau
4.8
kṛpayā parayā''viṣṭaḥ somaśarmā mahāyaśāḥ | tayoḥ pādau namaskṛtya bhaktyā namitakandharaḥ
4.9
bhavādṛśaṃ na paśyāmi tapasā'bhisamanvitam | guṇavrātaiḥ supuṇyaiśca kimidaṃ vartitaṃ tvayi
4.10
dāsavaddevatāḥ sarvā vartante sarvadā tava | ādeśaṃ prāpya viprendra cā''kṛṣṭastejasā tava
4.11
tavāṅge kena pāpena gado'yaṃ vedanānvitaḥ | saṃjāto brāhmaṇaśreṣṭha tanme kathaya kāraṇam
4.12
iyaṃ puṇyavatī mātā mahāpuṇyā pativratā | yā hi bhartṛprasādena trailokyaṃ dhartumicchati
sā kathaṃ duḥkhamāpnoti kiṃ nāsti tapasaḥ phalam
4.13
rāgadveṣau parityajya vividhenāpi karmaṇā | yā ca śuśrūṣate kāntaṃ [ sā kathaṃ duḥkhamāpnuyāt
4.14
yā tu pūjayate kāntaṃ ] devavadguruvatsalā | sā kathaṃ duḥkhamāpnoti kuṣṭharogaṃ suduḥkhadam
4.15
śivaśarmovācamā śucastvaṃ mahābhāga bhujyate karmajaṃ phalaṃ | nareṇa karmayuktena pāpapuṇyamayena hi
4.16
śodhanaṃ ca kuruṣva tvamubhayo rogayuktayoḥ | [ śuśrūṣaṇaṃ mahābhāga yadi puṇyamihecchasi
4.17
evamukte śubhe vākye somaśarmā mahāyaśāḥ | śuśrūṣāṃ vā kariṣyāmi yuvayoḥ puṇyayuktayoḥ
4.18
mayā pāpena duṣṭena kṛpaṇena dvijottama | kiṃ kartavyamihādyaiva yo gurū na hi pūjayet
4.19
evamābhāṣya duḥkhādvā tayorduḥkhena duḥkhitaḥ | śleṣmamūtrapurīṣaṃ sa ubhayoḥ paryaśodhayat
4.21
pādaprakṣālanaṃ cakre pādasaṃvāhanaṃ tathā | snānasthānādikaṃ cāpi tayorbhaktyā'nvitaḥ svayam 20
dvāvetau hi gurū vipraḥ somaśarmā mahāyaśāḥ | tīrthaṃ nayati dharmātmā skandhamāropya sattayaḥ
4.22
dvāvetau hi svahastena snāpayitvā tu maṅgalaiḥ | sumantrairvedaviccaiva snānasya vidhipūrvakam
4.23
tarpaṇaṃ hi pitṝṇāṃ tu devatānāṃ tu pūjanam | dvābhyāmapi sadharmātmā sa kārayati nityaśaḥ
4.24
svayaṃ homaṃ karotyagnau pañcatvannamanuttamam | saṃjñāpayati suprītau dvāvetau ca mahāgurū
4.26
śayyāsane ca tau vipraḥ prasvāpayati nityaśaḥ | vastrapuṣpādikaṃ sarvaṃ tābhyāṃ nityaṃ prayacchati 25
tāmbūlaṃ bahugandhānyamubhayorpayetsa tu | somaśarmā mahābhāgastābhyāṃmaṃpi ca pūrayet
4.27
mūlaṃ payaḥ subhakṣyādyaṃ nityameva dadātyasau | tayostu vāñchitaṃ nityaṃ somaśarmā mahāyaśāḥ
4.28
anena kramayogeṇa nityameva prasādayet | somaśarmā sudharmātmā pitarau paripūjayet
4.29
somaśarmāṇamāhūya pitā kutsati niṣṭhuraḥ | ninditairniṣṭhurairvākyaistāḍayenmuṣṭibhiḥ sadā
4.30
kṛte kārye kṛte puṇye nityameva sute punaḥ | na kṛtaṃ śobhanaṃ mahyaṃ tvayaiva kulapāṃsunā
4.31
evaṃ nānāvidhairvākyairniṣṭhurairduḥkhadāyakaiḥ | atāḍayadaṇḍaghātaiḥ śivaśarmā sadā''turaḥ
4.32
evaṃ kṛte'pi dharmātmā naiva kupyati karhicit | manasā vacasā caiva karmaṇā trividhena ca
4.33
saṃtuṣṭaḥ sarvadā so'pi pitaraṃ paripūjayet | yajjñātvā śivaśarmā ca caritaṃ svīyamīkṣate
4.34
amṛtaṃ matkṛte cāpi hyānītaṃ viṣṇuśarmaṇā | [† puṇyayuktaḥ sa dharmātmā pitṛbhaktiparaḥ sadā
4.35
evaṃ bahutithe kāle śatasaṃkhye gate sati | śivaśarmā'pi paśyaivaṃ bhaktiṃ dṛṣṭvā vicintya vai
4.36
mayā vai pūrvamityuktaṃ suputraṃ yajñasaṃjñakam | mātṛkhaṇḍānimānputra yatra tatra kṣipasva hi
4.37
madvākyaṃ pālitaṃ tena kṛtā na mātari kṛpā | etatsvalpataraṃ duḥkhaṃ nirjīve ghātamicchatā
4.38
sāhasaṃ tu kṛtaṃ tena putreṇa vedaśarmaṇā | asyādhikamahaṃ manye yato'yaṃ calate na ca
4.39
nimeṣamātramevāpi sāhasaṃ kārayetpunaḥ | asyādhikastu saṃpannaḥ prabhāvastapasaḥ paraiḥ
4.40
nityaṃ samārādhane'pi hyadhikaṃ cāsya dṛśyate | tasmādasya parīkṣā caiṃ samaye tapasaḥ kṛtā
4.41
bhaktibhāvāttathā satyānnaiva putraḥ praṇaśyati | māyayā ca nijāṅge'pi kuṣṭharogo nidarśitaḥ
4.42
śleṣmamūtramalānāṃ ca ghṛṇā naiva karoti ca | vraṇānśodhayate nityaṃ svahastena mahāyaśāḥ
4.43
aṅgasaṃvāhanaṃ tadvatkaroti ca mahāmatiḥ | duḥsahaṃ vacanaṃ mahyaṃ dāruṇaṃ sahate sadā
4.44
kutsine tāḍane caiva sadā miṣṭapravācakaḥ | evaṃ duḥkhasamācāro mama putro mahāmatiḥ
4.45
duḥkhānāṃ sāgare magno bahukleśaistu kleśitaḥ | apaneṣyāmyahaṃ duḥkhaṃ viṣṇoścaiva prasādataḥ
4.46
cintayitvā ciraṃ vipraḥ śivaśarmā mahāmatiḥ | punarmāyāṃ cakārātha kumbhādapahṛtaṃ payaḥ
paścāttaṃ ca samāhūya somaśarmāṇamabravīt
4.47
tava haste mayā dattamamṛtaṃ vyādhināśanam | tanme śīghraṃ prayacchasva yathā pānaṃ karomyaham
yena nīrugbhavāmyadya prasādādviṣṇuśarmaṇaḥ
4.48
evamukte tadā vākye ṛṣiṇā śivaśarmaṇā | samutthāya tvarāyuktaḥ somaśarmā kamaṇḍalum
4.49
taṃ ca riktaṃ tato dṛṣṭvā hyamṛtena vinā kṛtam | kasya pāpasya vai karma kena me vipriyaṃ kṛtam
4.50
iti cintāparo bhūtvā somaśarmā suduḥkhitaḥ | pituragre ca vṛttāntaṃ kathayiṣyāmyahaṃ yadā
kopaṃ prayāsyati tadā gururme vyādhipīḍitaḥ
4.51
suciraṃ cintayitvā tu somaśarmā mahāmatiḥ | yadi me satyamastīti guruśuśrūṣaṇaṃ yadi
4.52
tapastaptaṃ mayā pūrvaṃ nirvyalīkena cetasā | damaśaucādibhiḥ satyaṃ dharmameva prapālitam
tadā ghaṭo'mṛtayuto bhavatveṣa na saṃśayaḥ
4.53
yāvadevaṃ mahābhāgaścintayitvā vilokayet | tāvaccāmṛtapūrṇastu punarevābhavaddhaṭaḥ
4.54
taṃ dṛṣṭvā harṣasaṃyuktaḥ somaśarmā mahāyaśāḥ | gatvā guruṃ namaskṛtya kumbhamādāya satvaram
4.55
gṛhāṇa tvaṃ pitaśreṣṭhaṃ payaḥkumbhaṃ samāgatam | pānaṃ kuru mahābhāga gadānmukto bhavāciram
4.56
etadvākyaṃ mahāpuṇyaṃ satyadharmārthakaṃ punaḥ | śivaśarmā sutasyāpi śrutvā ca madhurākṣaram
harṣeṇa mahatā''viṣṭa idaṃ vacanamabravīt
4.56.p1
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe śivaśarmopākhyāne caturtho'dhyāyaḥ || 4
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit