<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Bhukhanda](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda) › 41

# Bhukhanda 41: atha dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Bhūkhaṇḍa 41

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [41.73](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.73) — 1 part

### atha dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ

### [41.1](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.1)

yā sudevā tvayā proktā kimācārā vadasva naḥ| tvayā proktaṃ mahābhāge vada naḥ satyameva ca

### [41.2](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.2)

ayodhyāyāṃ mahārājā sa āsīddharmakovidaḥ| manuputro mahābhāgaḥ sarvadharmārthatatparaḥ

### [41.3](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.3)

ikṣvākurnāma sarvajño devabrāhmaṇapūjakaḥ| tasya bhāryā sadā puṇyā pativrataparāyaṇā

### [41.4](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.4)

tayā sārdhaṃ yajedyajñāṃstīrthāni vividhāni ca| devarājasya vīrasya kāśīśasya mahātmanaḥ

### [41.5](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.5)

sudevā nāma vai kanyā satyācāraparāyaṇā| upayeme mahārāja ikṣvākustāṃ mahīpatiḥ

### [41.6](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.6)

sudevāṃ cārusarvāṅgīṃ satyavrataparāyaṇām| tayā sārdhaṃ yajedyajñānsupuṇyānpuṇyanāyakaḥ

### [41.7](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.7)

sa reme nṛpaśārdūlo gṛhe ca priyayā tadā| ekadā tu mahārājastayā sārdhaṃ vanaṃ yayau

### [41.8](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.8)

gaṅgāraṇyaṃ samāsādya gam̐yāyāṃ krīḍate sadā| siṃhānhatvā varāhāṃśca gajānsamahiṣāṃstataḥ

### [41.9](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.9)

krīḍamānasya tasyāpi varāhaśca samāgataḥ| bahuśūkarayūthena putrapautrairalaṃkṛtaḥ

### [41.10](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.10)

ekā ca śūkarī tasya priyā pārśve pratiṣṭhati| dṛṣṭvā'tha śūkaraścainaṃ rājānaṃ mṛgayāratam

### [41.11](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.11)

parvatādhāramāśritya bhāryayā saham̐ śūkaraḥ| tiṣṭhatyekaḥ suvīryeṇa putrānpautrāngurūñchiśūn

### [41.12](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.12)

jñātvā teṣāṃ mahārāja mṛgāṇāṃ kadanaṃ mahat| tānuvāca sutānpautrānbhāryāṃ tāṃ ca sa śūkaraḥ

### [41.13](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.13)

kośalādhipatirvīro manuputro mahābalaḥ | krīḍate mṛgayāṃ kānte mṛgānsaṃharate bahūn

### [41.14](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.14)

sa māṃ dṛṣṭvā mahārāja eṣyate nātra saṃśayaḥ | anyeṣāṃ laghukānāṃ me nāsti prāṇabhayaṃ dhruvam

### [41.15](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.15)

mama rūpaṃ nṛpo dṛṣṭvā kṣamāṃ naiva kariṣyati | harṣeṇa mahatā''viṣṭo bāṇapāṇirdhanurdharaḥ

### [41.16](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.16)

śvabhiryukto mahātejā lubdhakaiḥ parivāritaḥ | priye kariṣyate ghātaṃ mamāpyeva na saṃśayaḥ

### [41.17](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.17)

sūkaryuvāca—  
yadā yadā paśyasi lubdhakānbahūnmahāvane kānta samāyudhānbahūn  
ebhistu putrairmama pautrakaiḥ samaṃ dūraṃ paraṃ yāhi palāyamānaḥ

### [41.18](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.18)

tyaktvā sudhairyaṃ balapauruṣaṃ mahānmahābhayenāpi viṣaṇṇacetanaḥ  
dṛṣṭvā nṛpendraṃ puruṣārthamuttamaṃ karoṣi kiṃ kānta vadasva kāraṇam

### [41.19](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.19)

tasyāstu vākyaṃ sa niśamya kola uvāca tāṃ śūkararāja uttaram  
yadarthabhīto'smi sulubdhakātpriye dṛṣṭvā gato dūraṃ niśamya śūkarān

### [41.20](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.20)

sulubdhakāḥ pāpaśaṭhā mahāpriye kurvanti pāpaṃ paridurgakandare  
sadaiva duṣṭā bahupāpacittakā jātāśca sarve paripāpināṃ kule

### [41.21](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.21)

teṣāṃ hi hastānmaraṇādvibhemi mṛto'pi yāsyāmi punareva pāpam  
dūraṃ giri parvatakandaraṃ ca vrajāmi kānte apamṛtyubhītaḥ

### [41.22](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.22)

ayaṃ hi puṇyo nṛpanātha āgato viśvādhipaḥ keśavarūpabhūpaḥ  
yuddhaṃ kariṣye samare mahātmanā sārdhaṃ priye pauruṣavikrameṇa

### [41.23](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.23)

jeṣyāmi bhūpaṃ yadi svena tejasā bhokṣyāmi kīrti tvatulāṃ pṛthivyām  
no vā hato vīravareṇa saṃgare yāsyāmi lokaṃ madhusūdanasya

### [41.24](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.24)

mamāṅgabhūtena palena medasā tṛptiṃ parāṃ yāsyati bhūmināthaḥ  
tṛptā bhaviṣyanti sulokadevatā yasmādayaṃ cā''gato vajrapāṇiḥ

### [41.25](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.25)

asyaiva hastānmaraṇaṃ yadā bhavellābhaśca me sundari kīrtiruttamā  
tasmādyaśo bhūmitale jagattraye vrajāmi lokaṃ madhusūdanasya

### [41.27](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.27)

naivaṃ bhīto'smi kṣubdho'smi gato'haṃ girisānuṣu | pāpāddhīto gataḥ kānte dharmaṃ dṛṣṭvā sthiro hyaham  
na jāne pātakaṃ pūrvamanyajanmani cārjitam | yenāhaṃ śūkarīṃ yoniṃ gato'haṃ pāpasaṃcayāt

### [41.28](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.28)

kṣālayiṣyāmyahaṃ ghoraṃ pātakaṃ pūrvasaṃcayam | bāṇodakairmahāghoraistīkṣṇaiśca niśitaiḥ śataiḥ

### [41.29](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.29)

putrānpautrānvarāṃ kanyāṃ kuṭumbaṃ bālavṛddhakam | giriṃ gaccha gṛhītvā tvaṃ mama mohamamaṃ tyaja

### [41.30](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.30)

mama snehaṃ parityajya harireṣa samāgataḥ | asya hastātprayāsyāmi tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

### [41.32](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.32)

devenāpi mamādyaiva svargadvāramanuttamam | udghāṭitakapāṭaṃ tu yāsyāmi sumahaddivam 31  
sukalovāca—  
tacchrutvā vacanaṃ tasya śūkarasya mahātmanaḥ | uvāca tatpriyā sakhyaḥ sīdamānāntarā tadā

### [41.33](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.33)

śūkaryuvāca—  
yasminyūthe bhavetsvāmī putrapautrairalaṃkṛtaḥ | mitraiśca bhrātṛbhiścaiva anyaiḥ svajanabāndhavaiḥ

### [41.34](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.34)

tathaivālaṃkṛto yūtho bhavatā pariśobhate | tvāṃ vinā'yaṃ mahābhāga kīdṛgyūtho bhaviṣyati

### [41.35](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.35)

tavaiva subalenāpi garjamānāśca śūkarāḥ | vicaranti girau kānta tanayā mama bālakāḥ

### [41.36](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.36)

mṛdūnmūlāṃstu bhakṣanti nirbhayāstava tejasā | durgeṣu vanakuñjeṣu parvatāntardarīṣu ca

### [41.37](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.37)

na kurvanti bhayaṃ tīvraṃ siṃhānāmiha parvate | mānavānāṃ mahābhāga pālitāstava tejasā

### [41.39](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.39)

tvayā tyaktā amī sarve bālakā mama dārakāḥ | di(dī)nāścaiva varākāśca bhaviṣyanti vicetanāḥ 38  
nityaṃ caiva sukhaṃ karma gatvā paśyanti bālakāḥ | patihīnā yathā nārī śobhate naiva śobhanā

### [41.40](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.40)

alaṃkṛtā cāpi divyairalaṃkāraiḥ sukāñcanaiḥ | ratnaiḥ paricchadairvastraiḥ pitṛmātṛsahodaraiḥ

### [41.41](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.41)

śvaśrūśvaśurakaiścānyaiḥ patihīnā na bhāti sā | candrahīnā yathā rātriḥ putrahīnaṃ yathā kulam

### [41.42](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.42)

dīpahīnaṃ yathā gehaṃ naiva bhāti kadā kila | tvāṃ vinā'yaṃ tathā yūtho naiva śobhati mānada

### [41.43](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.43)

ācāreṇa yathā martyo jñānahīno yatiḥ kila̍ | maṃtrahīnaṃ yathā rājyaṃ tathā'yaṃ naiva śobhate

### [41.44](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.44)

kaivartena vinā nāvaḥ saṃpūrṇāḥ parisāmare | na bhāntyeva yathā sārthaḥ sārthavāhena vai tathā

### [41.46](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.46)

senādhyakṣeṇa ca vinā yathā sainyaṃ na bhāti ca | tvāṃ vinā vai tathā sainyaṃ śūkarāṇāṃ mahāmate  
dīno bhaviṣyati yathā vedahīno yathā dvijaḥ | mayi bhāraṃ kuṭumbasya viniveśya pragacchasi

### [41.47](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.47)

maraṇaṃ jñātvā sulabhaṃ kā pratijñā tavedaśī | tvāṃ vinā'haṃ na śaknomi dhartuṃ prāṇānniyeśvara

### [41.48](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.48)

tvayaiva sahitā svargaṃ bhūmiṃ vā'pi mahāmateai | narakaṃ vā prabhokṣyāmi satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

### [41.49](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.49)

atha putrānsaputrāṃśca gṛhītvā yūthamuttamam | āvāṃ vrajāva yūtheśa durgamevaṃ sukandaram

### [41.50](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.50)

jīvitavyaṃ parityajya maraṇāyābhigamyate | tatra kiṃ dṛśyate lābho maraṇe vada sāṃpratam

### [41.52](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.52)

vīrāṇāṃ tvaṃ na jānāsi sudharmaṃ śṛṇu sāṃpratam | yuddhārthinā hi vīreṇa vīraṃ gatvā prayācitam  
dehi me yodhanaṃ saṃkhye yuddhārthī tvahamāgataḥ | pareṇa yācitaṃ yuddhaṃ na dadāti yadā bhaṭaḥ

### [41.53](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.53)

kāmāllobhādbhayādvā'pi mohādvā śṛṇu vallabheai | kumbhīpāke sa narake vasedyugasahasrakam

### [41.54](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.54)

kṣatriyāṇāṃ paro dharmo yuddhaṃ deyaṃ na saṃśayaḥ | tadyuddhaṃ dīyamānena raṅgabhūmiṃ gatena vai

### [41.56](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.56)

jitvā śatruṃ punastatra yaśaḥ kīrtiṃ prabhuñjate | no vā hato'pi yuddhe'sminyudhyamānaḥ sunirbhayaḥ  
vīralokamavāpnoti divyām̐llokānprabhuñjate | yāvadvarṣasahasrāṇāṃ viṃśatyekā priye śṛṇu̍

### [41.57](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.57)

vīraloke vasettāvaddevavīrairmahīyate | manuputraḥ samāyātaḥ svayaṃ vīro na saṃśayaḥ

### [41.58](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.58)

saṃgrāmaṃ yācamānastu yuddhaṃ deyaṃ mayā dhruvam | yuddhātithiḥ samāyāto viṣṇurūpaḥ sanātanaḥ  
satkāro yuddharūpeṇa kartavyaśca mayā śubhe

### [41.59](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.59)

yadā yuddhaṃ tvayā deyaṃ rājñe caiva mahātmane | tato'haṃ pauruṣaṃ kānta paśye vai tava kīdṛśam

### [41.60](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.60)

evamuktvā priyānputrānsamāhūya tvarānvitā | uvāca putrakā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama

### [41.61](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.61)

yuddhātithiḥ samāyāto viṣṇurūpaḥ sanātanaḥ | mayā tatra pragantavyaṃ yatrāyaṃ hi gamiṣyati

### [41.62](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.62)

yāvattiṣṭhati vai nāṃtho bhavatāṃ pratipālakaḥ | yūyaṃ gacchantu vai dūraṃ durgaṃ giriguhāmukham

### [41.63](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.63)

sukhaṃ jīvata me vatsā varjayitvā sulubdhakān | mayā tatra pragantavyaṃ yam̐traiṣa hi gamiṣyati

### [41.64](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.64)

bhavatāṃ śreṣṭho'yaṃ bhrātā yūtharakṣāṃ kariṣyati | ete pitṛvyakāḥ sarve bhavatāṃ trāṇakārakāḥ  
dūraṃ prayāntu vai sarve māṃ vihāya suputrakāḥ

### [41.65](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.65)

ayaṃ hi parvataḥ śreṣṭho bahumūlaphalodakaḥ | bhayaṃ tu kasya vai nāsti sukhaṃ jīvanamasti vai

### [41.66](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.66)

yuvābhyāṃ hi akasmāddhi yuddhamuktaṃ bhayaṃkaram | tanno hi kāraṇaṃ mātarvada satyamihaiva hi

### [41.67](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.67)

ayaṃ rājā mahāraudraḥ kālarūpaḥ samāgataḥ | krīḍate mṛgayā lubdho mṛgānhatvā bahūnvane

### [41.68](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.68)

ikṣvākūnāṃma durdharṣo manuputro mahābalaḥ | saṃhariṣyati kālo'yaṃ dūraṃ yāntu suputrakāḥ

### [41.69](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.69)

mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā yaḥ prayātim̐ sa pāpadhīḥ | mahāraudraṃ sughoraṃ tu narakaṃ yāti nām̐nyathā

### [41.70](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.70)

mātuḥ puṇyaṃ payaḥ pītvā puṣṭo bhavati nirghṛṇaḥ | mātaraṃ pitaraṃ tyajya yaḥ prayāti sudurbalaḥ

### [41.71](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.71)

pūyaṃ narakaṃ pibennityaṃ kṛmidurgandhasaṃkulam | mātastasmānna yāsyāmo guruṃ tyaktvā ihaiva ca

### [41.72](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.72)

evaṃ vedādasaṃjātaṃ (?) teṣāṃ dharmārthasaṃyutaṃ | vyūhaṃ kṛtvā sthitāḥ sarve balatejaḥsamākulāḥ

### [41.73](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.73)

sāhasotsāhasaṃhṛṣṭāḥ paśyanti nṛpanandanam | nadantaḥ pauruṣairyuktāḥ krīḍamānā vane tadā

### [41.73.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41.73.p1)

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne sukalācarite dvicatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ || 42

## Linked texts (3)

- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.2.42.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Bhūmikhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.purana.bhumikhanda.p214) — Sanskrit
- [Puruṣārthasudhānidhi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.daksinatya.purusarthasudhanidhi.17.34) — Sāyaṇācārya, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41](https://indike.org/pramana/in.purana.bhukhanda.41) · Pramāṇa
