Bhukhanda 45
Bhūkhaṇḍa 45
- Language
- Sanskrit
Contents
- 45.65 — 1 part
45.1
sukalovāca—
śvasatīṃ śūkrīṃ dṛṣṭvā patitāṃ putravatsalām | sudevā kṛpayā''viṣṭā gatā tāṃ duḥkhitāṃ prati
45.2
abhiṣiñceyaṃ mukhaṃ tasyāḥ śītalenodakena vā | punaḥ sarvāṅgamapi duḥkhitāṃ raṇaśālinīm
45.3
puṇyatoyena śītena sā uvācābhiṣiñcatīm|[ uvāca mānuṣīṃ vācaṃ susvaraṃ nṛpateḥ priyām
45.4
bhadraṃ bhavatu te devi tvabhiṣiktā tvayā yadi | saṃsparśāddarśanātte'dya gato me pāpasaṃcayaḥ
45.5
tadākarṇya mahadvākyamadbhutākārasaṃyuktam | citrametanmayā dṛṣṭaṃ kṛtaṃ tretānayaṃ(1)kadā
45.6
[ paśujātimatī ceyaṃ sauṣṭhavaṃ bhāṣate sphuṭam |] svaravyañjanasaṃpannaṃ saṃskṛtamuttamaṃ mama
45.7
harṣeṇa vismayenāpi kṛtvā sāhasamuttamam | tatrasthā sā mahābhāgā taṃ patiṃ vākyamabravīt
45.8
paśya rājannapūrveyaṃ saṃskṛtaṃ bhāṣate mahat | paśuyonigatā ceyaṃ yathā vai mānuṣī vadet
45.9
tadākarṇya tato rājā sarvajñānavatāṃ varaḥ | adbhutaṃmadbhutākāraṃ yanna dṛṣṭaṃ śrutaṃ mayā
45.12
tāmuvācaṃ tato rājā supriyāṃ suśravāṃ tadā | pṛccha caināṃ śubhāṃ kānte kā ceyaṃ tu bhaviṣyati10
śrutvā tu nṛpatervākyaṃ sā papraccha ca śūkrīm | kā bhaviṣyasi tvaṃ bhadre citraṃ te dṛśyate bahu 11
paśuyonigatā tvaṃ vai bhāṣase mānuṣaṃ vacaḥ | sauṣṭhavaṃ jñānasaṃpannaṃ vada me pūrvaceṣṭitam
45.13
bhartuścāpi mahābhāge bhaṭasyāpi mahātmanaḥ | ko'yaṃ pūrvaṃ mahāvīryo gataḥ svargaṃ parākramaiḥ
45.14
ātmanaśca subhartuśca sarvaṃ pūrvānugaṃ vada | evamuktvā mahābhāgā virarāma nṛpottama
45.15
śūkaryuvāca —
yadi pṛcchasi māṃ bhadre mamāsya ca mahātmanaḥ | tatsarvaṃ te pravakṣyāmi caritaṃ pūrvaceṣṭitam
45.16
ayaṃ pūrvaṃ mahāprājño gandharvo gītapaṇḍitaḥ | raṅgavidyādharo nāma sarvaśāstrārthakovidaḥ
45.17
meruṃ girivaraśreṣṭhaṃ cārukandaranirjharam | tamāśritya mahātejāḥ pulastyo munisattamaḥ
45.18
tapaścacāra tejasvī nirvyalīkena cetasā | raṅgavidyādharastatra saṃgataḥ svecchayā śubhe
45.19
vṛkṣacchāyāṃ samāśritya gītamabhyasate tadā | svaratālasamopetaṃ layamānasamānvitam
45.20
taṃtu śrutvā munistasya dhyānāccalitamānasaḥ | gāyantaṃ tamuvācedaṃ gītavidyādharaṃ prati
45.21
bhavadgītena divyena devā muhyanti nānyathā | susvareṇa supuṇyena tālamānena paṇḍitaṃ
45.22
layayuktena bhāvena mūrchanāsahitena ca | me manaḥ skhalitaṃ dhyānādgītenānena suvrata
45.23
idaṃ sthānaṃ parityajya anyatsthānaṃ vrajasva ha
45.24
gītavidyādhara uvāca —
ātmajñānasamāṃ vidyāmahamatra prasādhaye | duḥkhaṃ na dadbhi kasyāpi sukhaṃ lokeṣu sarvadā
45.25
gītenānena divyenaṃ sarvāstuṣyanti devatāḥ | śaṃbhuścāpi samānīto gītadhvanirato dvija
45.26
gītaṃ sarvarasaṃ proktaṃ gītamānandadāyakam | śṛṅgārādyā rasāḥ sarve gītenāpi pratiṣṭhitāḥ
45.27
śobhāmāyānti gītena vedāścatvāra uttama | gītena devatāḥ sarvāstoṣamāyānti nānyathā
45.28
tadevaṃ nindase gītamāmevaṃ parivādayeḥ | na nyā̍yo'yaṃ mahābhāga tavaiva iha dṛśyate
45.29
pulastya uvāca —
satyamuktaṃ tvayā'dyaiva gītārthe bahupuṇyadam | śṛṇu tvaṃ māmakaṃ vākyaṃ mānaṃ tyaja mahāmate
45.30
nāhaṃ gītaṃ prakutsāmi gītaṃ vaॅndāmi nānyathā | vidyāścaturdaśa sarvā ekabhāvena bhāvitāḥ
45.31
prāṇināṃ siddhimāyānti manasā niścalena ca| tapaśca tadvanmantrāśca sidhyanta ekacintayā
45.32
hṛṣīkāṇāṃ mahāvargaśvapalo'yamasaṃmataḥ | viṣayeṣveva sarveṣu nayatyātmānaṃ sarvadā
45.33
cālayitvā manastasmāddhyānādeva na saṃśayaḥ | yatra śabdaṃ na rūpaṃ ca yuvatī naiva tiṣṭhati
45.34
munayastatra gacchanti tapaḥsiddhayarthahetave | ayaṃ gītaiḥ punīteste bahusaukhyapradāyakaḥ
45.35
tapase sarvadā vīra tiṣṭhāmo vanasaṃsthitāḥ | anyasthānaṃ prayāhi tvaṃ no vā vayaṃ vrajāmahe
45.36
gītavidyādhara uvāca—
indriyāṇāṃ balaṃ varge jitaṃ yena mahātmanā | satapāḥ kathyate yogī sa ca dhīraḥ sa sādhakaḥ
45.37
śabdaṃ śrutvā'tha vā dṛṣṭvā rūpamevaṃ mahāmate | calate naiva yo dhyānātsa dhīrastapasādhakaḥ
45.39
bhavantastejasā hīnā jitendriyāstu nānyathā | svarge'pi nāsti sāmarthyaṃ mama gītasya dūṣaṇe 38
varjayanti vainaṃ sarve hīnavīryā na saṃśayaḥ ! idaṃ sādhāraṇaṃ vipra vanameva na saṃśayaḥ
45.40
devānāṃ sarvajīvānāṃ yathā mama tathā tava | kathaṃ gacchāmyahaṃ tyaktvā vanamevamanuttamam
45.41
yūyaṃ gacchantu tiṣṭhantu yaidbhavyaṃ tacca nānyathā | evamābhāṣya taṃ vipraṃ gītavidyādharastardā
45.42
samākarṇya tatastena muninā tasya uttaram | cintayāmāsa medhāvī kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ bhavet
45.43
kṣamāṃ kṛtvā jagāmātha anyatsthānaṃ dvijottamaḥ | tapaścacāra dharmātmā yogāsanagataḥ sadā
45.44
kāmaṃ krodhaṃ parityajya mohaṃ lobhaṃ tathaiva ca | sarvendriyāṇi saṃyamya manasā samameva ca
evaṃ sthitastadā yogī pulastyo munisattamaḥ
45.45
sukalovāca—
gate tasminmahābhāge pulastye munipuṅgave | kālādiṣṭena tenāpi gītavidyādhareṇa ca
45.47
cintitaṃ suciraṃ kālaṃ naṣṭo'yaṃ hi bhayānamama | kva gatastiṣṭhate kvāpi kiṃ karoti kathaṃ ca sam̐ḥ 46
jñātvā'yamātmajaṃ tena ekāntavrataśālinam | gato varāharūpeṇa tasyā''śramamanuttamam
45.48
ām̐sanasthaṃ mahātmānaṃ tejojvālāsamāvilam | dṛṣṭvā cakāra vai 'kṣobhaṃ viprasya tasya bhāmini
45.49
dharṣayanniyataṃ vipraṃ tuṇḍāgreṇa kuceṣṭayā | paśuṃ jñātvā mahārāja kṣamate tasya duṣkṛtam
45.50
mūtrate purato gatvā viṣṭhāṃ ca kurute tataḥ | nṛtyate krīḍate tatra patate mām̐ṅgaṇe punaḥ
45.51
paśuṃ jñātvā parityakto muninā tena bhūpate | ekadaum̐ tu tadā''yātastena rūpeṇa vai punaḥ
45.52
aṭṭāhṭahāsena punarhāsyamevaṃ kṛtaṃ tadā | rodanaṃ ca kṛtaṃ tatra gītaṃ gāyati susvaram
45.53
cālayecca tathā vipraṃ gītavidyādharo nṛpa | ceṣṭitaṃ tasya vai dṛṣṭvā ghoṇī eṣa bhavenna hi
45.54
jñātvā tasya tu vṛttāntamāmevaṃ paricālayet | paśuṃ jñātvā mayā tyakto duṣṭa eṣa sunirghṛṇaḥ
45.55
evaṃ jñātvā mahātmānaṃ gandharvādhamameva hi | cukopa muniśārdūlastaṃ śaśāpa mahāmatiḥ
45.56
yasmācchūkararūpeṇa māmevaṃ paricālayeḥ | tasmādvraja mahāpāpa yoniṃ caiva ca śaukarīm
45.57
śaptastenāpi vipreṇam̐ gato devaṃ puraṃdaram | tamuvāca mahātmānaṃ kampamāno varānane
45.58
śṛṇu vākyaṃ sahasrākṣa tava vaiaukyaṃ kṛtaṃ mayā | tapa eva hi kurvantaṃ dāruṇaṃ munipuṃgavam
45.59
tasmāttapaḥprabhāvaṃ taṃ cālitaṃ kṣobhitaṃ mayā | śaptastenāsmi vipreṇa devarūpaṃ praṇāśitam
45.60
paśuyoniṃ gataṃ cendra māmevaṃ parirakṣya | jñātvā tasya sa vṛttāntaṃ gītavidyādharasya ca
45.61
tena sārdhaṃ gataścendrastaṃ muniṃ pratyabhāṣata | dīyatāmanugraho nātha susiddho'si dvijottama
45.62
kṣamyatāmasya vai pāpaṃ yadanena hi te kṛtam
vacanāttava deveśa kṣantavyaṃ ca mayā'pi hi | bhaviṣyati mahārāja manuputro mahābalaḥ
45.63
ikṣvākurnāma dharmātmā sarvadharmānupālakaḥ | tasya hastādyadā mṛtyurasyaiva ca bhaviṣyati
45.64
tadaiṣa vai svakaṃ dehaṃ prāpsyate nātra saṃśayaḥ | etatte sarvavṛttāntaṃ tavaiva caiva niveditam
45.65
ātmanaśca pravakṣyāmi patnyā sārdhaṃ śṛṇuṣva hi | mayā ca pātakaṃ ghoraṃ yatkṛtaṃ pāpayā purā
45.65.p1
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne sukalācarite ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 46
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit