Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 45

Bhūkhaṇḍa 45

Language
Sanskrit

Contents

45.1

sukalovāca—
śvasatīṃ śūkrīṃ dṛṣṭvā patitāṃ putravatsalām | sudevā kṛpayā''viṣṭā gatā tāṃ duḥkhitāṃ prati

45.2

abhiṣiñceyaṃ mukhaṃ tasyāḥ śītalenodakena vā | punaḥ sarvāṅgamapi duḥkhitāṃ raṇaśālinīm

45.3

puṇyatoyena śītena sā uvācābhiṣiñcatīm|[ uvāca mānuṣīṃ vācaṃ susvaraṃ nṛpateḥ priyām

45.4

bhadraṃ bhavatu te devi tvabhiṣiktā tvayā yadi | saṃsparśāddarśanātte'dya gato me pāpasaṃcayaḥ

45.5

tadākarṇya mahadvākyamadbhutākārasaṃyuktam | citrametanmayā dṛṣṭaṃ kṛtaṃ tretānayaṃ(1)kadā

45.6

[ paśujātimatī ceyaṃ sauṣṭhavaṃ bhāṣate sphuṭam |] svaravyañjanasaṃpannaṃ saṃskṛtamuttamaṃ mama

45.7

harṣeṇa vismayenāpi kṛtvā sāhasamuttamam | tatrasthā sā mahābhāgā taṃ patiṃ vākyamabravīt

45.8

paśya rājannapūrveyaṃ saṃskṛtaṃ bhāṣate mahat | paśuyonigatā ceyaṃ yathā vai mānuṣī vadet

45.9

tadākarṇya tato rājā sarvajñānavatāṃ varaḥ | adbhutaṃmadbhutākāraṃ yanna dṛṣṭaṃ śrutaṃ mayā

45.12

tāmuvācaṃ tato rājā supriyāṃ suśravāṃ tadā | pṛccha caināṃ śubhāṃ kānte kā ceyaṃ tu bhaviṣyati10
śrutvā tu nṛpatervākyaṃ sā papraccha ca śūkrīm | kā bhaviṣyasi tvaṃ bhadre citraṃ te dṛśyate bahu 11
paśuyonigatā tvaṃ vai bhāṣase mānuṣaṃ vacaḥ | sauṣṭhavaṃ jñānasaṃpannaṃ vada me pūrvaceṣṭitam

45.13

bhartuścāpi mahābhāge bhaṭasyāpi mahātmanaḥ | ko'yaṃ pūrvaṃ mahāvīryo gataḥ svargaṃ parākramaiḥ

45.14

ātmanaśca subhartuśca sarvaṃ pūrvānugaṃ vada | evamuktvā mahābhāgā virarāma nṛpottama

45.15

śūkaryuvāca —
yadi pṛcchasi māṃ bhadre mamāsya ca mahātmanaḥ | tatsarvaṃ te pravakṣyāmi caritaṃ pūrvaceṣṭitam

45.16

ayaṃ pūrvaṃ mahāprājño gandharvo gītapaṇḍitaḥ | raṅgavidyādharo nāma sarvaśāstrārthakovidaḥ

45.17

meruṃ girivaraśreṣṭhaṃ cārukandaranirjharam | tamāśritya mahātejāḥ pulastyo munisattamaḥ

45.18

tapaścacāra tejasvī nirvyalīkena cetasā | raṅgavidyādharastatra saṃgataḥ svecchayā śubhe

45.19

vṛkṣacchāyāṃ samāśritya gītamabhyasate tadā | svaratālasamopetaṃ layamānasamānvitam

45.20

taṃtu śrutvā munistasya dhyānāccalitamānasaḥ | gāyantaṃ tamuvācedaṃ gītavidyādharaṃ prati

45.21

bhavadgītena divyena devā muhyanti nānyathā | susvareṇa supuṇyena tālamānena paṇḍitaṃ

45.22

layayuktena bhāvena mūrchanāsahitena ca | me manaḥ skhalitaṃ dhyānādgītenānena suvrata

45.23

idaṃ sthānaṃ parityajya anyatsthānaṃ vrajasva ha

45.24

gītavidyādhara uvāca —
ātmajñānasamāṃ vidyāmahamatra prasādhaye | duḥkhaṃ na dadbhi kasyāpi sukhaṃ lokeṣu sarvadā

45.25

gītenānena divyenaṃ sarvāstuṣyanti devatāḥ | śaṃbhuścāpi samānīto gītadhvanirato dvija

45.26

gītaṃ sarvarasaṃ proktaṃ gītamānandadāyakam | śṛṅgārādyā rasāḥ sarve gītenāpi pratiṣṭhitāḥ

45.27

śobhāmāyānti gītena vedāścatvāra uttama | gītena devatāḥ sarvāstoṣamāyānti nānyathā

45.28

tadevaṃ nindase gītamāmevaṃ parivādayeḥ | na nyā̍yo'yaṃ mahābhāga tavaiva iha dṛśyate

45.29

pulastya uvāca —
satyamuktaṃ tvayā'dyaiva gītārthe bahupuṇyadam | śṛṇu tvaṃ māmakaṃ vākyaṃ mānaṃ tyaja mahāmate

45.30

nāhaṃ gītaṃ prakutsāmi gītaṃ vaॅndāmi nānyathā | vidyāścaturdaśa sarvā ekabhāvena bhāvitāḥ

45.31

prāṇināṃ siddhimāyānti manasā niścalena ca| tapaśca tadvanmantrāśca sidhyanta ekacintayā

45.32

hṛṣīkāṇāṃ mahāvargaśvapalo'yamasaṃmataḥ | viṣayeṣveva sarveṣu nayatyātmānaṃ sarvadā

45.33

cālayitvā manastasmāddhyānādeva na saṃśayaḥ | yatra śabdaṃ na rūpaṃ ca yuvatī naiva tiṣṭhati

45.34

munayastatra gacchanti tapaḥsiddhayarthahetave | ayaṃ gītaiḥ punīteste bahusaukhyapradāyakaḥ

45.35

tapase sarvadā vīra tiṣṭhāmo vanasaṃsthitāḥ | anyasthānaṃ prayāhi tvaṃ no vā vayaṃ vrajāmahe

45.36

gītavidyādhara uvāca—
indriyāṇāṃ balaṃ varge jitaṃ yena mahātmanā | satapāḥ kathyate yogī sa ca dhīraḥ sa sādhakaḥ

45.37

śabdaṃ śrutvā'tha vā dṛṣṭvā rūpamevaṃ mahāmate | calate naiva yo dhyānātsa dhīrastapasādhakaḥ

45.39

bhavantastejasā hīnā jitendriyāstu nānyathā | svarge'pi nāsti sāmarthyaṃ mama gītasya dūṣaṇe 38
varjayanti vainaṃ sarve hīnavīryā na saṃśayaḥ ! idaṃ sādhāraṇaṃ vipra vanameva na saṃśayaḥ

45.40

devānāṃ sarvajīvānāṃ yathā mama tathā tava | kathaṃ gacchāmyahaṃ tyaktvā vanamevamanuttamam

45.41

yūyaṃ gacchantu tiṣṭhantu yaidbhavyaṃ tacca nānyathā | evamābhāṣya taṃ vipraṃ gītavidyādharastardā

45.42

samākarṇya tatastena muninā tasya uttaram | cintayāmāsa medhāvī kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ bhavet

45.43

kṣamāṃ kṛtvā jagāmātha anyatsthānaṃ dvijottamaḥ | tapaścacāra dharmātmā yogāsanagataḥ sadā

45.44

kāmaṃ krodhaṃ parityajya mohaṃ lobhaṃ tathaiva ca | sarvendriyāṇi saṃyamya manasā samameva ca
evaṃ sthitastadā yogī pulastyo munisattamaḥ

45.45

sukalovāca—
gate tasminmahābhāge pulastye munipuṅgave | kālādiṣṭena tenāpi gītavidyādhareṇa ca

45.47

cintitaṃ suciraṃ kālaṃ naṣṭo'yaṃ hi bhayānamama | kva gatastiṣṭhate kvāpi kiṃ karoti kathaṃ ca sam̐ḥ 46
jñātvā'yamātmajaṃ tena ekāntavrataśālinam | gato varāharūpeṇa tasyā''śramamanuttamam

45.48

ām̐sanasthaṃ mahātmānaṃ tejojvālāsamāvilam | dṛṣṭvā cakāra vai 'kṣobhaṃ viprasya tasya bhāmini

45.49

dharṣayanniyataṃ vipraṃ tuṇḍāgreṇa kuceṣṭayā | paśuṃ jñātvā mahārāja kṣamate tasya duṣkṛtam

45.50

mūtrate purato gatvā viṣṭhāṃ ca kurute tataḥ | nṛtyate krīḍate tatra patate mām̐ṅgaṇe punaḥ

45.51

paśuṃ jñātvā parityakto muninā tena bhūpate | ekadaum̐ tu tadā''yātastena rūpeṇa vai punaḥ

45.52

aṭṭāhṭahāsena punarhāsyamevaṃ kṛtaṃ tadā | rodanaṃ ca kṛtaṃ tatra gītaṃ gāyati susvaram

45.53

cālayecca tathā vipraṃ gītavidyādharo nṛpa | ceṣṭitaṃ tasya vai dṛṣṭvā ghoṇī eṣa bhavenna hi

45.54

jñātvā tasya tu vṛttāntamāmevaṃ paricālayet | paśuṃ jñātvā mayā tyakto duṣṭa eṣa sunirghṛṇaḥ

45.55

evaṃ jñātvā mahātmānaṃ gandharvādhamameva hi | cukopa muniśārdūlastaṃ śaśāpa mahāmatiḥ

45.56

yasmācchūkararūpeṇa māmevaṃ paricālayeḥ | tasmādvraja mahāpāpa yoniṃ caiva ca śaukarīm

45.57

śaptastenāpi vipreṇam̐ gato devaṃ puraṃdaram | tamuvāca mahātmānaṃ kampamāno varānane

45.58

śṛṇu vākyaṃ sahasrākṣa tava vaiaukyaṃ kṛtaṃ mayā | tapa eva hi kurvantaṃ dāruṇaṃ munipuṃgavam

45.59

tasmāttapaḥprabhāvaṃ taṃ cālitaṃ kṣobhitaṃ mayā | śaptastenāsmi vipreṇa devarūpaṃ praṇāśitam

45.60

paśuyoniṃ gataṃ cendra māmevaṃ parirakṣya | jñātvā tasya sa vṛttāntaṃ gītavidyādharasya ca

45.61

tena sārdhaṃ gataścendrastaṃ muniṃ pratyabhāṣata | dīyatāmanugraho nātha susiddho'si dvijottama

45.62

kṣamyatāmasya vai pāpaṃ yadanena hi te kṛtam
vacanāttava deveśa kṣantavyaṃ ca mayā'pi hi | bhaviṣyati mahārāja manuputro mahābalaḥ

45.63

ikṣvākurnāma dharmātmā sarvadharmānupālakaḥ | tasya hastādyadā mṛtyurasyaiva ca bhaviṣyati

45.64

tadaiṣa vai svakaṃ dehaṃ prāpsyate nātra saṃśayaḥ | etatte sarvavṛttāntaṃ tavaiva caiva niveditam

45.65

ātmanaśca pravakṣyāmi patnyā sārdhaṃ śṛṇuṣva hi | mayā ca pātakaṃ ghoraṃ yatkṛtaṃ pāpayā purā

45.65.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne sukalācarite ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 46

Linked texts (2)