Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 46

Bhūkhaṇḍa 46

Language
Sanskrit

Contents

46.1

suśravā cārusarvāṅgī tāmuvācātha śūkarīm | paśuyoniṃ gatā tvaṃ hi [kathaṃ vadasi saṃskṛtam

46.2

evaṃvidhaṃ mahājñānaṃ kasmādbhūtaṃ vadasva me | kathaṃ jānāsi vai bhartuścaritamātmanaḥ śubhe

46.3

pāśobhāvena mohena muṣṭā'ha varavarṇini ] | nihatā khaṅgabāṇaiśca patitā raṇamūrdhani

46.4

mūrchayā'bhipariklinnā jñānahīnā varānane | tvayā'bhiṣiktā toyena puṇyahastena sundari

46.5

puṇyodakena śītena tava hastagatena vai | abhiṣikte hi me kāye moho naṣṭo vihāya mām

46.6

yathā bhānoḥ sutejobhirandhakāraḥ prayāti saḥ | tathā tavābhiṣekeṇa mama pāpaṃ gataṃ śubhe

46.7

prasādāttava cārvaṅgi labdhaṃ jñānaṃ purātanam | puṇyāṃ gatiṃ prayāsyāmi iti jñātaṃ mayā śubhe

46.8

śrūyatāmabhidhāsyāmi pūrvavṛttāntamātmanaḥ | yatkṛtaṃ tu mayā bhadre pāpayā duṣkṛtaṃ bahu

46.9

kaliṅgākhye śubhe deśe śrīpuraṃ nāma pattanam | sarvasiddhisamākīrṇaṃ caturvarṇaniṣevitam

46.10

vasati sma dvijaḥ kaścidvasudatteti nāmataḥ | brahmacāraparo nityaṃ satyadharmaparāyaṇaḥ

46.11

vedavettā jñānavettā śuciṣmānguṇavāndhanī | dhanadhānyasamākīrṇaḥ putrapautrairalaṃkṛtaḥ

46.12

tasyāhaṃ tu sutā bhadre sodaraiḥ svajanavāndhavaiḥ | alaṃkāraiḥ suśṛṅgārairbhūṣitā'smi varānane

46.13

sudevā nāma me tātaścakāra sa mahāmatiḥ | tasyāhaṃ dayitā nityaṃ pituścāpi mahātmanaḥ

46.14

rūpeṇāpratimā jātā saṃsāre nāsti tādṛśī | rūpayauvanagarneṇa mattā'haṃ cāruhāsini

46.15

ahaṃ kanyā surūpā vai sarvālaṃkāraśobhitā | māṃ dṛṣṭvā tu tato lokāḥ sarve svajanavargakāḥ

46.16

māmevaṃ yācamānāste vivāhārthaṃ varānane | yācitā'haṃ dvijaiḥ sarvairna dadāti pitā mama

46.17

snehāccaiva mahābhāge sumohācca mahāmatiḥ | na dattā'haṃ tadā tena pitrā cavaiva mahātmanā

46.18

saṃprāptaṃ yauvanaṃ bālye mayi bhāvasamanvitam | rūpaṃ me tādṛśaṃ dṛṣṭvā mama mātā suduḥkhitā

46.19

pitaraṃ me hyuvācātha kasmātkanyā na dīyate | tvaṃ kasmai sudvijāyaiva brāhmaṇāya mahātmane

46.20

dehi kanyāṃ mahābhāga saṃprāptā yauvanaṃ tviyam | vasudatto dvijaśreṣṭhaḥ pratyuvāca dvijottamaḥ

46.21

mātaraṃ me mahābhāgāṃ śrūyatāṃ vacanaṃ mama | mahāmohena mugdho'smi sutāyā varavarṇini

46.24

yo me gṛhastho vipro vai bhaviṣyati śubhe śrṛṇu | tasmai kanyāṃ pradāsyāmi jāmātre ca na saṃśayaḥ 22
[ mama prāṇātpriyā ceyaṃ sudevā nātra saṃśayaḥ | evamuktvā madarthaṃ sa virarāma pitā mama|]23
kauśikasya kule jātaḥ sarvavidyāviśāradaḥ | brāhmaṇānāṃ guṇairyuktaḥ śīlavānguṇavāñchuciḥ

46.25

vedādhyayanasaṃpannaṃ paṭhamānaṃ hi susvaram | bhikṣārthaṃ dvāramāyāntaṃ pitṛmātṛvivarjitam

46.26

taṃ dṛṣṭvā samanuprāptaṃ rūpavantaṃ mahāmatim | taṃ papraccha pitā caivaṃ ko bhavānvai bhaviṣyasi

46.27

kiṃ te nāma kulaṃ gotramācāraṃ vad sāṃpratam | samākarṇya piturvākyaṃ vasudattamuvāca saḥ

46.28

kauśikasyānvaye jāto vedavedāṅgapāragaḥ | śivaśarmeti me nāma pitṛmātṛvivarjitaḥ

46.29

santi me bhrātaraścānye catvāro vedapāragāḥ | [ † evaṃ kulaṃ samākhyātamācāraṃ kulasaṃbhavam]

46.30

evaṃ sarvaṃ samākhyātaṃ pitaraṃ śivaśarmaṇā | śubhe lagne tithau prāpte nakṣatre bhagadaivate

46.31

pitrā dattā'smi subhage tasmai viprāya vai tadā | pitṛgehaṃ vasāmyekā tena sārdhaṃ mahātmanā

46.32

naiva śuśrūṣito bhartā mayā sa pāpayā tadā | pitṛmātṛsudravyeṇa garveṇāpi pramohitā

46.33

aṅgasaṃvāhanaṃ tasya na kṛtaṃ hi mayā kadā | ratibhāvena snehena vacanena mayā śubhe

46.34

krūrabuddhyā hi dṛṣṭo'sau sarvadā pāpayā mayā | puṃścalīnāṃ prasaṅgena tadbhāvaṃ hi gatā śubhe

46.35

mātāpitrośca bhartuśca bhrātṝṇāṃ hitameva ca | na karomyahamevāpi yatra tatra vrajāmyaham

46.36

evaṃ me duṣkṛtaṃ dṛṣṭvā śivaśarmā patirmama | snehācchvaśuravargasya mama bhartā mahāmatiḥ

46.37

na kiṃcidvadate so'pi kṣamate duṣkṛtaṃ mama | vāryamāṇā kuṭumbena ahameva supāpinī

46.38

tasya śīlaṃ viditvā te sādhutvaṃ śivaśarmaṇaḥ | pitā mātā tvime sarve mama pāpena duḥkhitāḥ

46.39

bhartā me duṣkṛtaṃ dṛṣṭvā tasya gṛhādvinirgataḥ | taṃ deśaṃ grāmamevaṃ hi parityajya gatastataḥ

46.40

gate bhartari me tātaḥ saṃjātaścintayā'nvitaḥ | mama duḥkhena duḥkhātmā yathā rogeṇa pīḍitaḥ

46.41

mama mātā uvācaiva bhartāraṃ duḥkhapīḍitam | kasmāccintayase kānta vad duḥkhaṃ mamāgrataḥ

46.42

vasudatta uvāvaināṃ mātaraṃ mama saṃmukhaḥ | sutāṃ tyaktvā gato vipro jāmātā śrṛṇu vallabhe

46.43

iyaṃ pāpasamācārā nirghṛṇā pāpacāriṇī | anayā hi parityaktaḥ śivaśarmā mahāmatiḥ

46.44

samastasya kuṭumbasya dākṣiṇyena mahāmatiḥ| mamāyaṃ sa dvijaḥ kānte sudevāṃ naiva bhāṣate

46.45

vasate saumyabhāvenaṃ naiva nindati kutsati | sudevāṃ pāpasaṃcāraṃ sa vai paṇḍitabuddhimān

46.46

bhaviṣyati tviyaṃ duṣṭā sudevā kulanāśinī | ahamenāṃ parityakṣye brahmācāravināśinīm

46.47

brāhmaṇyuvāca—
adya jñātaṃ tvayā kānta sutāyā guṇadūṣaṇam | tava mohena snehena naṣṭeyaṃ śṛṇu sāṃpratam

46.48

apatyaṃ lālayettāvadyāvatpañcamavārṣikam | śikṣābuddhyā sadā kānta puṃnarmohena poṣayet

46.50

snānācchādanabhakṣyaiśca bhojyaiḥ peyairna saṃśayaḥ | guṇeṣu yojayetkānta sadvidyāsu ca tānsutān 49
guṇaśikṣārthanirmohaḥ pitā bhavati sarvadā| pālane poṣaṇe kānta saṃmohaḥ parijāyate

46.51

guṇaṃ na varṇayetputraṃ kutsayecca dine dine | kaṭhinaṃ ca vadennityaṃ [ vacanaiḥ paripīḍayet

46.52

yathā hi sādhayennityaṃ] suvidyāṃ jñānatatparaḥ | abhimāne chalenāpi pāpaṃ tyajya pradūrataḥ
nipuṇo jāyate nityaṃ vidyāsu ca guṇeṣu ca

46.54

mātā ca tāḍayetkanyāṃ snuṣāṃ śvaśrūśca tāḍayet | guruśca tāḍayecchiṣyaṃ tataḥ sidhyati nānyathā 53
bhāryāṃ ca tāḍayetkānto hyamātyaṃ nṛpatistathā | hayaṃ ca vāhayedvīro gajaṃ mātro dine dine

46.55

śikṣābuddhyā prasidhyanti tāḍanātpālanādvibho | tvayeyaṃ nāśitā nātha sarvadaiva na saṃśayaḥ

46.56

sārthaṃ subrāhmaṇenāpi bhavatā śivaśarmaṇā | niraṅkuśā kṛtā gehe tena naṣṭā mahāmate

46.57

tāvaddhi dhārayetkanyāṃ gṛhe kānta vacaḥ śṛṇu | aṣṭavarṣānvitā yāvatprabalāṃ naiva dhārayet

46.58

piturgehe sthitā putrī yatpāpaṃ hi prakurvate | ubhābhyāmapi tadyāti tvenastābhyāmapi dhruvam

46.59

tasmānna dhārayetputrīṃ samarthāṃ nijamandire | yasya dattā bhavetsā vai tasya gehe prapoṣayet

46.60

[†tatra yatsādhayetkānta saguṇaṃ bhaktipūrvakam | kulasya jāyate kīrtiḥ pitā sukhena jīvati

46.61

tatrasthā kurute pāpaṃ tatpāpaṃ bhuñjate patiḥ] | tatrasthā vardhate nityaṃ putraiḥ pautraiḥ sadaiva sā

46.63

pitā kīrtimavāpnoti sutāyāḥ suguṇaiḥ priya | tasmānna dhārayetkānta gehe putrīṃ sabhartṛkām 62
ityarthe śrūyate kānta itihāsa (so) bhaviṣyati | aṣṭāviṃśatike prāpte yuge dvāparake mahat

46.64

ugrasenasya vīrasya yadujyeṣṭhasya yatprabho | caritraṃ te pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā dvija

46.64.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne sukalācarite saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 47

Linked texts (3)