Bhukhanda 5
Bhūkhaṇḍa 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.80 — 2 parts
5.1
śivaśarmovāca—
tapasā damaśaucābhyāṃ guruśuśrūṣayā tathā | bhaktyā bhāvena tuṣṭo'smi tavādya ca suputrakai
tyajasva (tyajāmi) vaikṛtaṃ rūpaṃ mattaḥ sukhamavāpnuhi
5.2
evamuktvā sutaṃ vipro darśayāmāsa tāṃ tanum | yathā pūrvaṃ sthitau tau tu tathā'sau dṛṣṭavāngurū
5.3
dīptimantau mahātmānau sūryabimbopamāvubhau | nanāma pādau sadbhaktyā hyubhayostu mahātmanoḥ
5.4
tataḥ sutaṃ sa saṃbhāvya harṣeṇa mahatā'nvitaḥ | viṣṇoḥ prasādāddharmātmā bhāryayā saha keśavam
5.5
jagāma nijapuṇyaiśca yogābhyāsena sattamaḥ | praviṣṭo vaiṣṇavaṃ dhāma̍ sa munirdurlabhaṃ padam
5.7
na tvanyaiḥ prāpyate puṇyaistapobhirmuktidaṃ padam | viṣṇostu cintanairnāryyādhyiānajñānaiḥ stavaistathā 6
na dānaistīrthayātrābhirdṛśyate madhusūdanaḥ | samādhijñānayogena dṛśyate paramaṃ padam
mahāyogairryathā vipraḥ praviṣṭo vaiṣṇavīṃ tanum
5.8
tatastatra tapastepe somaśarmā mahādyutiḥ | aśmaloṣṭasamaṃ mene kāñcanaṃ bhūṣaṇaṃ punaḥ
5.9
jitāhāraḥ sa dharmātmā vikriyāparivarjitaḥ | sa sarvānviṣayāṃstyaktvā ekāntamapi sevate
5.10
yogāsanasamārūḍho nirāśo niṣparigrahaḥ | tasya velā tu saṃprāptā mṛtyukālasya vai tadā
5.11
āgatā dānavā vipraṃ somaśarmāṇamantike | mṛtyukāle tu saṃprāpte prāṇayātrāpravarttike
5.12
śālagrāme mahākṣetra ṛṣīṇāṃ mānavardhane | kecidvadanti vai daityāḥ kecidvadanti dānavāḥ
5.13
evaṃvidho mahāñśabdaḥ karṇarandhragatastadā | tasyaiva vipravaryasya sucirātsomaśarmaṇaḥ
5.14
jñānadhyānavilagnasya praviṣṭaṃ daityajaṃ bhayam | tena dhyānena tasyāpi daityabhūtena vai tadā
5.15
satvaraṃ ca tataḥ prāṇā gatāstasya mahātmanaḥ | daityabhāvena saṃyuktaḥ sa hi mṛtyuvaśaṃ gataḥ
5.16
tasmāddaityagṛhe jāto hiraṇyakaśipoḥ sutaḥ | devāsure mahāyuddhe nihataścakrapāṇinā
5.17
yudhyamānena tenāpi prahlādena mahātmanā | sudṛṣṭaṃ vāsudevatvaṃ viśvarūpasamanvitam
5.18
yogābhyāsena pūrveṇa jñānamāsīnmahātmanaḥ | sasmāra pūrvakaṃ sarvaṃ caritaṃ śivaśarmaṇaḥ
5.19
prāgahaṃ somaśarmākhyaḥ praviṣṭo dānavīṃ tanum | asmātkāyātkadā puṇyaṃ kevalaṃ dhāma uttamam
5.20
prayāsyāmi mahāpuṇyairjñānārakhyairmokṣadāyakaiḥ | samare stūyatā tena prahlādena mahātmanā
5.21
evaṃvidhā kathā pūrve śrūyate dvijasattamāḥ | evaṃ tu ca samākhyātaṃ sarvasaṃdehanāśanam
5.22
prahlāde nihate saṃkhye devadevena viṣṇunā | ruroda kamalā sā tu hataputrā ca kāminī
5.23
prahlādasya tu yā mātā hiraṇyakaśipoḥ priyā | prahlādasya mahāśokerdivā rātrau praśocati
5.24
pativratāṃ mahābhāgāmāgatya bhagavatpriyaḥ | rudamānā divā rātrau nāradastāmuvāca ha
5.25
mā śucastvaṃ mahābhāge putrārthe puṇyabhāgini | nihato vāsudevena tava putraḥ sameṣyati
5.26
bhūyaḥ svalakṣaṇopetaistvasuraśca mahāmatiḥ | prahlādeti ca vai nāma punarasya bhaviṣyati
5.27
vihīnaścāsurairbhāvairdevatvena samanvitaḥ | indratvaṃ bhokṣyate bhadre sarvadevairnamaskṛtaḥ
5.28
sukhī bhava mahābhāge tena putreṇa vai sadā | [ na prakāśyaṃ tvayā devi bhavārthadaṃ ca kasyacit
5.29
vaktavyaṃ jñānabhāvaistatsaṅgopyaṃ kuru sarvadā] | evamuktvā gato vipro nārado munisattamaḥ
5.30
kamalāyāścodare tu janmāsyānuttamaṃ punaḥ | prahlādeti ca vai nāma tasya khyātaṃ mahātmanaḥ
5.31
bālyabhāvaṃ gato viprāḥ kṛṣṇameva vyacintayat | narasiṃhaprasādena devarājo'bhavaddivi
5.32
devatvaṃ labhya caivāsāvaindraṃ padamanuttamam | mokṣaṃ yāsyati dharmātmā vaiṣṇavaṃ dhāma cottamam
5.33
asaṃkhyātā mahābhāgāḥ sṛṣṭerbhāvā hyanekaṃśaḥ | moha evaṃ na kartavyo jñānavadbhirmahātmabhiḥ
5.34
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yathā pṛṣṭaṃ dvijottamāḥ| [ anyaṃ pṛcchata vai praśnaṃ saṃdehaṃ vo bhinadmyaham
5.35
vijayaṃ devatānāṃ ca dānavānāṃ mahākṣayam | kṛtaṃ hi devadevena sthāpitaṃ bhuvanatrayam
5.36
indratvaṃ kasya saṃjātaṃ devānāṃ rājyadhārakam | kena dattaṃ tvamācakṣva vistarādvijasattama
5.37
vistareṇa pravakṣyāmi indratvaṃ yena sattamāḥ] | prāptameva mahābhāgā yathā puṇyatamena ca
5.38
hateṣu teṣu daityeṣu samasteṣu mahāhave | atinaṣṭeṣu pāpeṣu govindena mahātmanā
5.39
tato devāḥ sagandharvā nāgā vidyādharāstathā | saṃprocurmādhavaṃ sarve baddhaprāñjalayastataḥ
5.40
bhagavandevadeveśa hṛṣīkeśa namo'stu te | vijñāpayāmahe tvāṃ vai tatsarvamavadhāryatām
5.42
śāstā goptā ca puṇyātmā asmākaṃ kuru keśava | rājānaṃ puṇyadharmāṇaṃ tvamindraṃ lokaśāsanam 41
trailokyasya prajā deva yamāśritya sukhaṃ vaset
5.43
mama loke mahābhāgā vaiṣṇavena samanvitaḥ | tejasā brāhmaṇaśreṣṭhaścirakālaṃ nivāsitaḥ
5.44
tasya kālaḥ prapūrṇaśca mama loke mahātmanaḥ | vasaṃtastasya viprasya madbhaktasya surottamāḥ
5.45
tejasā vaiṣṇavenaiva bhavatāṃ pālako hi saḥ | bhaviṣyati sa dharmātmā sarvadharmānurañjakaḥ
5.46
pālako dhārakaścaiva sa ca brāhmaṇasattamaḥ | bhaviṣyati ca dharmātmā bhavatāṃ trāṇakāraṇāt
5.47
adityāstanayaścaiva suvratākhyo mahāmanāḥ | mahābalo mahāvīryaḥ sa ca indro bhaviṣyati
5.48
evaṃ varānsa deveśo dadau devebhya uttamān | devā vijayinaḥ sarve viṣṇunā saha sattamāḥ
kaśyapaṃ pitaraṃ draṣṭuṃ mātaraṃ ca tato gatāḥ
5.49
praṇemuste mahātāmānāvubhāvetau sukhāsanau | ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve harṣeṇa mahatā'nvitāḥ
5.50
yuvayośca prasādena devatvaṃ hi gatā vayam | [†harṣeṇa mahatā''viṣṭo devānvākyamuvāca saḥ]
5.51
yūyaṃ vai satyadharmeṇa vartamānāḥ sadaiva hi | āvayośca prasādena tapasaśca prabhāvataḥ
5.52
prāptavanto bhavantastu devatvaṃ cākṣayaṃ padam | varamevaṃ dadāmyeṣa bahuprītisamanvitaḥ
5.53
amarā nirjarāścaiva hyakṣayāśca bhaviṣyatha | sarvakāmasamṛddhārthāḥ sarvasiddhisamanvitāḥ
devā nāgāśca gandharvā matprasādānmahāsurāḥ
5.54
varaṃ varaya bhadraṃ te devamātaryaśasvini | manasā cepsitaṃ sarvaṃ tatte dadmi suniścitam
5.55
pūrve putravatī bhūtā prasādāttava mādhava | amarā nirjarāḥ sarve cākṣayāḥ puṇyavatsalāḥ
5.56
amī putrā mayā labdhāḥ śrūyatāṃ madhusūdana | sutarāṃ tvaṃ ca govinda sarvakāmasamṛddhidaḥ
5.57
mama garbhe vasam̐ścaiva bhavāṃśca mama nandanaḥ | tvayā putreṇa nityaṃ ca yathā nandāmi keśava
evaṃ mahodayaṃ nātha pūrayasva manoratham
5.58
vāsudeva uvāca—
bhavatyā devakāryārthaṃ gantavyaṃ mānuṣaṃ vapuḥ | tadā'haṃ tava garbhe vai vāsaṃ yāsyāmi niścitam
5.59
yuge^2 dvādaśake prāpte bhūbhāraharaṇāya vai | jamadagnisuto devi rāmo nāma dvijottamaḥ
5.60
pratāpī tejasā yuktaḥ sarvakṣatravadhāya ca | tava putro bhaviṣyāmi sarvaśastrabhṛtāṃ^3 varaḥ
5.61
caturviṃśatike prāpte tretākhye tu tathā yuge | rāmo nāma bhaviṣyāmi tava putraḥ pativrate
5.62
[ punaḥ putro bhaviṣyāmi tavaiva śṛṇu vā'naghe ] | aṣṭāviṃśatike prāpte^5 dvāparānte yuge tadā
5.63
sarvadaityavināśārthaṃ bhūbhāraharaṇāya ca | vāsudevo'tha te putro bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ
5.64
idānīṃ kuru kalyāṇi madrākyaṃ dharmasaṃyutam | sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ satyadharmasamanvitam
5.65
sarvajñaṃ sarvadaṃ devi putramutpādya sundaram | indratvaṃ tasya dāsyāmi indraḥ so'pi bhaviṣyati
5.66
evaṃ saṃbhāṣitaṃ śrutvā mahāharṣasamanvitā | devadevaprasādena indraḥ putro bhaviṣyati
5.67
evamastu mahābhāga tava vākyaṃ karomyaham | tatastā devatāḥ sarvā jagmuḥ svasthānameva hi
hariṇā saha te sarve nirātaṅkā mudā'nvitāḥ
5.68
sūta uvāca—
aditiḥ kaśyapaṃ prāha ṛtuṃ prāpya manasvinī | bhagavandīyatāṃ putraḥ surendrapadabhuñjakaḥ
5.69
cintayitvā kṣaṇaṃ viprastāmuvāca manasvinīm | evamastu mahābhāge tava putro bhaviṣyati
5.71
trailokyasyāpi kartā ca yajñabhoktā sa eva ca | tasyāḥ śirasi saṃnyasya svahastaṃ ca dvijottamaḥ70
tapaścacāra tejasvī viṣṇuloke vasansadā | tasya puṇyakṣayājjātaṃ viṣṇulokādvijottamāḥ
5.72
patanaṃ karmavaśatastatastasyā dvijottamāḥ | puṇyagarbhaṃ gato vipra adityāstu mahātapāḥ
5.73
indratvaṃ bhoktukāmārthaṃ satyapuṇyena karmaṇā | garbhaṃ dadhāra sā devī puṇyena tapasā kila
5.74
tapastepe nirālasyā^7 vanavāsaṃ gatā satī | divyaṃ varṣaśataṃ yātaṃ tapantyāṃ devamātari
5.75
atapyata tapastīvraṃ duṣkaraṃ^8 devatāsuraiḥ | tasyāstu tapasā tena tejasā ca samanvitā
5.76
sūryatejaḥpratīkāśā dvitīya iva bhāskaraḥ | śuśubhe sā yathā dīptā paramaṃ dhyānamāsthitā
5.77
rūpeṇādhikatāṃ yātā tapasastejasā tadā | layadhyānaparā sā ca vāyubhakṣā tapasvinī^9
adhikaṃ śuśubhe devī dakṣasya tanayā tadā
5.78
siddhāśca ṛṣayaḥ sarve devāścāpi mahaujasaḥ | stuvanti tāṃ mahābhāgāṃ rakṣanti ca sutatparām
5.79
pūrṇe varṣaśate tasyā viṣṇustatra samāgataḥ | tāmuvāca mahābhāgāmaditiṃ tapasā'nvitām
5.80
devi garbhaḥ susaṃpūrṇaḥ sūtikālaḥ pravartate | tavaiva tapasāṃ puṣṭastejasā ca pravardhitaḥ
5.80.p1
adyaiva garbhametaṃ tvaṃ muñca muñca yaśasvini | evamābhāṣya deveśaḥ sa jagāma svakaṃ gṛham
asūta putraṃ sā devī kāle prāpte mahodaye | suputraṃ dīptisaṃyuktaṃ dvitīyamiva bhāskaram
subhagaṃ cārusarvāṅgaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam | caturbāhuṃ mahākāyaṃ lokapālaṃ sureśvaram
tejojvālāsamākīrṇaṃ cakrapadmasuhastakam | candrabimbānukāreṇa vadanena mahāprabham
rājamānaṃ mahāprājñaṃ tejasā vaiṣṇavena ca | anyaiśca lakṣaṇairdivyairdivyabhāvairalaṃkṛtam
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ candrāsyaṃ kamalekṣaṇam | ājagmustatra te devā ṛṣayo vedapāragāḥ
gandharvāśca tato nāgāḥ siddhā vidyādharāstathā | ṛṣayaḥ sapta te divyāḥ pūrvāparamahaujasā
anye ca munayaḥ puṇyāḥ puṇyamaṅgaladāyinaḥ | ājagmuste mahātmāno harṣanirbharamānasāḥ
tasmiñjāte mahābhāge bhagavanto(ti) mahaujasi | ājagmurdevatāḥ sarve parvatāstu tapasvinaḥ
kṣīrādyāḥ sāgarāḥ sarve nadyaścaiva tathā'malāḥ | mūrtimantastataḥ sarve ye cānye hi carācarāḥ
maṅgalaistu mahotsāhaṃ cakruḥ sarve sureśvarāḥ | nanṛtuścāpsaraḥsaṃghā gandharvā lalitaṃ jaguḥ
vedamantraistato devā brāhmaṇā vedapāragāḥ | stuvanti taṃ mahātmānaṃ sutaṃ vai kaśyapasya ca
brahmā viṣṇuśca rudraśca vedāścaiva samāgatāḥ | sāṅgopāṅgaiśca saṃyuktāstasmiñjāte mahaujasi
maṅgalaṃ cakrire sarve gītapuṇyairmahotsavaiḥ | harṣeṇa nirbharāḥ sarve pūjayanto mahaujasaḥ
brahmādyāśca trayo devāḥ kaśyapo'tha bṛhaspatiḥ | cakrire nāmakarmādi tasyaiva hi mahātmanaḥ
vasudatteti vikhyāto vasudeti punastava | ākhaṇḍaleti tvannāma marutvānnāma te punaḥ
maghavā ca biḍaujāstvaṃ pākaśāsana ityapi | śakraścaiva hi vikhyāta indraścaiveti te sutaḥ
ityetāni ca nāmāni tasyaiva ca mahātmanaḥ | cakruśca devatāḥ sarvā saṃtuṣṭā hṛṣṭamānasāḥ
snānaṃ te kārayāmāsuḥ saṃskārāṃśca mahāsurāḥ | viśvakarmāṇamāhūya dadurābharaṇāni ca
tāni puṇyāni divyāni tasmai te tu mahātmane | jāte tasminmahābhāge devarāje mahātmani
evaṃ mudaṃ tataḥ prāpuḥ sarve devā mahaujasaḥ | puṇye tithau tathā ṛkṣe sumuhūrte mahāmatiḥ
indratve sthāpito devairabhiṣiktaḥ sumaṅgalaiḥ | prāptamaindraṃ padaṃ tena prasādāttasya cakriṇaḥ
tapaścakāra tejasvī vasudattaḥ sureśvaraḥ | ugreṇa tejasā yukto vajrapāśāṅkuśāyudhaḥ
sūta uvāca—
ugraṃ samastaṃ tapasaḥ prabhāvaṃ vilokya śukno nijagāda gāthām
lokeṣu cānyo na bhaviṣyatīti yathā hi cāyaṃ ca sudarśanīyaḥ
viṣṇoḥ prasādāttapasā mahātmanā saṃprāptamaiśvaryamihaiva divyam
anena tulyo na bhaviṣyatīti lokeṣu cānyastapasogravīryaḥ
5.80.p2
iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe devāsurairindrābhiṣeko nāma pañcamo'dhyāyaḥ || 5
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhūmikhaṇḍa — Sanskrit