Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 60

Bhūkhaṇḍa 60

Language
Sanskrit

Contents

60.1

vena uvāca—
bhāryātīrthaṃ samākhyātaṃ sarvatīrthottamottamam | pitṛtīrthaṃ samākhyāhi putrāṇāṃ tāraṇaṃ param

60.2

viṣṇuruvāca—
kurukṣetre mahāpuṇye kuṇḍalo nāma bhūsuraḥ | sukarmā nāma satputraḥ kuṇḍalasya mahātmanaḥ

60.3

gurū tasya mahāvṛddhau dharmajñau śāstrakāriṇau | dvāvetau tau mahāprājñau jarayā paripīḍitau

60.4

tayoḥ śuśrūṣaṇaṃ cakre bhaktyā ca parayā tataḥ | dharmajño bhāvasaṃyukto hyaharniśamariṃdama

60.5

tasmādvedānadhīte sa pituḥ śāstrāṇyanekaṃśaḥ| sarvācāraparo dāntaḥ satyavāgjñānavatsalaḥ

60.6

aṅgasaṃvrāhanaṃ cakre gurvośca svayameva saḥ| pādaprakṣālanaṃ caiva snānabhojanakāṃ kriyām

60.7

bhaktyā caiva svabhāvena satataṃ tanmayo bhavet | mātāpitrośca rājendra upacaryāṃ karoti saḥ

60.8

sūta uvāca —
tadvartamānakāle tu babhūva nṛpasattama | pippalo nāma vai vipraḥ kaśyapasya kulodbhava̍ḥ

60.9

dharmakarmā mahābhāga jitātmā jita̍vigrahaḥ | damaśaucaśamopetaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ

60.10

daśāraṇye gato dhīmāñjñānaśāntiparāyaṇaḥ| sarvendriyāṇi saṃyamya tapastepe mahāmanāḥ

60.11

tapaḥprabhāvatastasya jantavo gatavigrahāḥ | vasanti suyuge tatra ekodaragatā iva

60.12

tattapastasya munayo dṛṣṭvā vismayamāyayuḥ | nedṛśaṃ kenacittaptaṃ yathā'sau tapyate muniḥ

60.13

devāśca indrapramukhāḥ paraṃ vismayamāyayuḥ | aho asya tapastīvraṃ śamaśrondriyasaṃyamaḥ

60.14

nirvikāro nirudvegaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ | śītavātātapasaho dharādhara iva sthitaḥ

60.15

viṣaye vimukho dhīro manaso'tītasaṃgrahaḥ| na śṛṇoti yathā śabdaṃ kasyaciddvijasattamaḥ

60.16

saṃsthānaṃ tādṛśaṃ gatvā sthitvā ekāgramānasaḥ| brahmadhyāna̍mayo bhūtvā sānandamukhapaṅkajaḥ

60.17

aśmakāṣṭha ivātyarthaṃ niśceṣṭo girivatsthitaḥ | sthāṇuvaddṛśyate cāsau susthiro dharmavatsalaḥ

60.18

tapaḥkliṣṭaśarīro'tiśraddhāvānanasūtakaḥ | evaṃ varṣasahasraikaṃ saṃjātaṃ tasya dhīmataḥ

60.19

pipīlikābhirvahnībhiḥ kṛtaṃ mṛddhārasaṃcayam | tasyopari mahākāyaṃ valmīkānāṃ ca mandiram

60.20

valī(lmī)kodaramadhyastho jaḍībhūta iva sthitaḥ| sa evaṃ pippalo viprastapyate sumahattapaḥ

60.21

kṛṣṇasarpaistu sarvatra veṣṭito dvijasattamaḥ | tamugratejasaṃ vipraṃ daśanti sma viṣolbaṇāḥ

60.23

saṃprāpya gātrāṇi viṣaṃ tvacaṃ tasya na bhedayet | tejasā tasya viprasya nāgāḥ śāntimathā''gaman
tasya kāyātsamudbhūtā arciṣo dīptatejasaḥ | nānārūpāḥ subahuśo dṛśyante ca pṛthakpṛthak

60.24

yathā vanheḥ pradṛśyate tathaiva ca nṛpottama | yathā meghodare sūryaḥ praviṣṭo bhāti raśmibhiḥ
valmīkasthastathā vipraḥ [ pippalo bhāti tejasā

60.25

sarpā daṃśanti vipraṃ taṃ ] sakrodhā daśanairapi | na bhindanti daṃṣṭrāgrāccarma bhittvā nṛpottama

60.26

[† evaṃ varṣasahasraikaṃ tapa ācaratastataḥ | gataṃ ca rājarājendra munestasya mahātmanaḥ

60.27

trikālaṃ sādhyamānasya līlātapavathānvitam | gataṃ kālaṃ mahārāja pippalasya mahātmanaḥ

60.28

tadvacca vāyubhakṣaṃ ca kṛtaṃ tena mahātmanā ] | trīṇi varṣasahasrāṇi gatā̍nyevaṃ ca bhūpate

60.29

tasya mūrdhni tato devaiḥ puṣpavṛṣṭiḥ kṛtā purā | brahmajño'si mahābhāga dharmajño'si na saṃśayaḥ
sarvajñānamayo'si tvaṃ saṃjātaḥ svena karmaṇā

60.31

yaṃ yaṃ tvaṃ vāñchase kāmaṃ taṃ taṃ prāpsyasi nānyathā| sarvakāmamayī siddhiḥ svata eva bhaviṣyati
samākarṇya tato vākyaṃ pippalo'pi mahāmanāḥ| praṇamya devatāḥ sarvā bhaktyā namitakandharaḥ

60.32

harṣeṇa mahatā''viṣṭo devānprati uvāca ha| idaṃ caiva jagatsarvaṃ mama vaśyaṃ yathā bhavet

60.33

tathā kurudhvaṃ bho devā vidyādharo bhavāmyaham| evamuktvā sa medhāvī virarāma nṛpottama

60.34

evamastviti te procurdvijaśreṣṭhaṃ surāstadā| dattvā varaṃ mahābhāga jagmustasmai mahātmane

60.35

gateṣu teṣu deveṣu pippalo dvijasattamaḥ| brahmaṇyaṃ sādhayennityaṃ viśvavaśyaṃ pracintayet

60.36

tadāprabhṛti rājendra pippalo dvijasattamaḥ| vidyādharapadaṃ labdhvā kāmagāmī mahīyate

60.37

evaṃ sa pippalo vipro vidyādharapadaṃ gataḥ| saṃjāto devalokeśaḥ sarvavidyāviśāradaḥ

60.38

ekadā tu mahātejāḥ pippalaḥ paricintayet| viśvaṃ vaśyaṃ bhavetsarvaṃ mama datto varottamaḥ

60.39

tadarthaṃ pratyayaṃ kartumudyato dvijasattamaḥ| yaṃ yaṃ cintayate vaśyaṃ taṃ taṃ hi vaśamānayet

60.40

evaṃ tatpratyayaṃ jñātvā manasā parikalpitam| dvitīyo nāsti vai loke matsamaḥ puruṣottamaḥ

60.41

sūta uvāca—
evaṃ hi cintamānasya pippalasya mahātmanaḥ| jñātvā mānasikaṃ bhāvaṃ sārasastamuvāca ha

60.42

sarastīragato rājansusvaraṃ vyañjanānvitam| svanaṃ sauṣṭhavasaṃyuktamuktavānpippalaṃ prati

60.43

kasmādudvahase garvamevaṃ tvaṃ paramātmakam| sarvavaśyātmakīṃ siddhiṃ nāhaṃ manye tavaiva hi

60.44

vaśyāvaśyamidaṃ karma arvācīnaṃ praśasyate| parācīnaṃ na jānāsi pippala tvaṃ hi mūḍhadhīḥ

60.45

varṣāṇāṃ tu sahasrāṇi yāvattrīṇi tvayā tapaḥ| samācīrṇaṃ tato garvaṃ bhavānmūḍha ihā''gataḥ

60.48

kuṇḍalasya suto dhīraḥ sukarmā nāma yaḥ sudhīḥ| vaśyāvaśyaṃ jagatsarvaṃ tasyā''sīcchṛṇu sāṃpratam
arvācīnaṃ parācīnaṃ sa vai jānāti buddhimān| loke nāsti mahājñānī tatsamaḥ śṛṇu pippala
na dattaṃ tena vai dānaṃ na dhyānaṃ paricintitam| hutayajñādikaṃ karma na kṛtaṃ tena vai kadā

60.49

na gatastīrthayātrāyāṃ saṅgarūpāsanaṃ na ca| no kadā kṛtavānvipra dharmasevārthamuttamam

60.50

svacchandacārī jñānātmā pitṛmātṛsuhṛtsadā| vedādhyayanasaṃpannaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ

60.51

yādṛśaṃ tasya vai jñānaṃ bālasyāpi sukarmaṇaḥ| tādṛśaṃ nāsti te jñānaṃ vṛthā tvaṃ garvamudvaheḥ

60.52

pippala uvāca—
ko bhavānpakṣirūpeṇa māmevaṃ parikutsayet| kasmānnindasi me jñānaṃ parācīnaṃ tu kīdṛśam

60.53

tanme vistarato brūhi tvayi jñānaṃ kathaṃ bhavet| arvācīnagatiṃ sarvāṃ parācīnasya sāṃpratam

60.54

vad tvamaṇḍajaśreṣṭha jñānapūrvaṃ suvistaram| kiṃ vā brahmā ca viṣṇuśca kiṃ vā rudro bhaviṣyasi

60.55

sārasa uvāca—
nāsti te tapaso bhāvaḥ phalaṃ nāsti śrutasya vā| yattvayā paritaptasya tapasaśca phalaṃ śṛṇu

60.57

kuṇḍalasyāpi putrasya bālasyāpi yathā guṇaḥ| tathā te nāsti vai jñānaṃ parācīnasya tatpadam56
ito gatvā'pi pṛccha tvaṃ mama rūpaṃ dvijottama| sa vadiṣyati dharmātmā sarvajñānaṃ tavaiva hi

60.58

viṣṇuruvāca —
evamākarṇya tatsarvaṃ sārasena prabhāṣitam | taṃ jagāma sa vegena brahmātmānaṃ nṛpottamaḥ

60.58.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāna ekaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 61

Linked texts (4)