Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 61: atha dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Bhūkhaṇḍa 61

Language
Sanskrit

Contents

atha dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

61.1

viṣṇuruvāca —
kuṇḍalasyā''śramaṃ gatvā satyadharmasamākulam | [ sukarmāṇaṃ tato dṛṣṭvā pitṛmātṛparāyaṇam

61.2

śuśrūṣantaṃ mahātmānaṃ gurū satyaparākramam | mahārūpaṃ mahātejaṃ mahājñānasamākulam ]

61.3

mātāpitrostu pādānta upaviṣṭaṃ nṛpottama | mahābhaktyā'nvitaṃ śāntaṃ sarvajñānamahānidhim

61.4

kuṇḍalasyāpi putreṇa sukarmaṇā mahātmanā | āgataṃ pippalaṃ dṛṣṭvā dvāradeśe mahāmatim

61.5

āsanāttūrṇamutthāya abhyutthānaṃ kṛtaṃ punaḥ | āgacchasva mahābhāga vidyādhara mahāmate

61.6

āsanaṃ pādyamarghyaṃ ca dadau tasmai mahātmane | nirvighno'si mahāprājña kuśalenāpi vartase

61.7

nirāmayaṃ ca papraccha pippalaṃ ca samāgatam | yasmādāgamanaṃ te'tra tatsarvaṃ pravadāmyaham

61.8

varṣāṇāṃ hi sahasrāṇi yāvattrīṇi tvayā tapaḥ | taptameva mahābhāga surebhyaḥ prāptavānvaram

61.9

vaśyatvaṃ ca tvayā prāptaṃ kāmacārastathaiva ca | tena matto na jānāsi garvaṃ udvahitastvayā

61.10

dṛṣṭvā te ceṣṭitaṃ sarvaṃ sārasena mahātmanā | mamābhidhānaṃ kathitaṃ mama jñānamanuttamam

61.11

pippala uvāca —
yo'pyasau sāraso vipra sarittīre prayuktavān | sarvajñānaṃ vadenmāṃ hi sa ca kaḥ prabhurīśvaraḥ

61.12

sukarmovācabhavantamuktavānyo vai sarittīre tu sārasaḥ | brahmāṇaṃ taṃ mahātmānaṃ viddhi tvaṃ parameśvaram

61.13

anyatkiṃ pṛcchase vipra brūhi tacca vadāmyaham
viṣṇuruvāca —
evamuktaḥ sa dharmātmā sukarmāṇamuvāca ha

61.14

pippala uvāca —
tvayi vaśyaṃ jagatsarvamiti śuśruma bhūtale | tanme tvaṃ kautukaṃ vipra pradarśaya prayatnataḥ

61.15

paśya kautukamevā'tra vaśyāvaśyasya kāraṇam | tamuvāca sa dharmātmā sukarmā pippalaṃ prati

61.16

atha sasmāra vai devānsukarmā pratyayāya vai | indrādyāṃllokapālāṃśca devāṃścāgnipurogamān

61.17

samāgatāḥ samāhūtā nāgavidyādharāstathā | sukarmāṇaṃ tataḥ procuste sarve'pi samāgatāḥ
kasmātsmṛtāstvayā vipra bhavāṃstatkāraṇaṃ vada

61.19

sukarmovāca—
ayaṃ me hyatithiḥ prāpto vidyādharo hi pippalaḥ | māmevaṃ bhāṣate prājño viśvavaśyasya kāraṇam 18
pratyayārthaṃ samāhūtā asyaiva ca mahātmanaḥ | svaṃ svaṃ sthānaṃ pragacchadhvamityuvāca surānprati

61.20

tamūcuste tato devāḥ sukarmāṇaṃ mahāmatim | asmākaṃ darśanaṃ vipra viphalaṃ naiva jāyate

61.21

varaṃ varaya bhadraṃ te manasā yaddhi rocate | tatpradadmo na saṃdehastvevamūcuḥ surottamāḥ

61.22

bhaktyā praṇamya tāndevānvaraṃ brūte dvijottamaḥ | acalāṃ datta devendrā subhaktiṃ bhāvasaṃyutām
mātāpittrośca me nityametadvaramanuttamam

61.24

[ pitā me vaiṣṇavaṃ lokaṃ prayātvetadvarottamam | tadvanmātā ca deveśā varamanyaṃ na yācaye ||] 23
devā ūcuḥ—
pitṛbhakto'si viprendra subhaktiste bhavatviha | sukarmañśrūyatāṃ vākyaṃ prītyā yuktāḥ sadaiva te

61.25

evamuktvā gatā devāḥ svarlokaṃ nṛpanandana | sukarmaṇaivamāścaryaṃ tasyāgre paridarśitam

61.26

dṛṣṭaṃ tu pippalenāpi kautukaṃ mahadadbhutam | tamuvāca sa dharmātmā pippalaḥ kuṇḍalātmajam

61.27

arvācīnaṃ tvidaṃ rūpaṃ parācīnaṃ ca kīdṛśam | prabhāvamubhayoścaiva vadasva vadatāṃ vara

61.28

sukarmovāca—
arvācīnasya rūpasya liṅgameva vadāmi te | yena lokāḥ pramohanta indrādyāḥ sacarācarāḥ

61.29

ayameṣa jagannāthaḥ sarvago vyāpakaḥ paraḥ | asya rūpaṃ na dṛṣṭaṃ hi kenāpyeva hi yoginā

61.30

śrutireva vadatyevaṃ na vaktuṃ śakyate'pi saḥ | apādo hyakaro'nāso hyakarṇo mukhavarjitaḥ

61.31

sarvaṃ paśyati vai karma kṛtaṃ trailokyavāsinām | teṣāmuktamakarṇaśca sa śṛṇoti suśāntidaḥ

61.32

gatihīno vrajetso'pi sarvatra paridṛśyate | pāṇihīnaḥ pādahīnaḥ kurute ca pradhāvati
sarvatra dṛśyate viśvavyāpakaḥ pādavarjitaḥ

61.33

yaṃ na paśyanti devendrā munayastattvadarśinaḥ | sa ca paśyati tānsarvānsatyāsatyapade sthitaḥ

61.34

vyāpakaṃ vimalaṃ siddhaṃ siddhidaṃ sarvanāyakam | yaṃ jānāti mahāyogī vyāso dharmārthakovidaḥ

61.35

tejomūrtiḥ sa cā''kāśamekavarṇamanantakam | vyāsaścaiva vijānāti mārkaṇḍeyaśca tatpadam

61.36

parācīnaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ | yadā''hṛtya sa bhūtātmā svayameva prajāpatiḥ

61.37

apsu śayyāṃ samāśritya śeṣabhogāsthitaḥ prabhuḥ | tamāśritya svapityeko bahukālaṃ janārdanaḥ

61.38

jalāndhakārasaṃtapto mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ | sthānamicchansa yogātmā nirviṇṇo bhramaṇena saḥ

61.39

bhramāṇaḥ sa dadṛśe śeṣaparyaṅkaśāyinam | sūryakoṭipratīkāśaṃ divyābharaṇabhūṣitam

61.40

divyamālyāmbaradharaṃ sarvavyāpinamīśvaram | yoganidrāṃ gataṃ kāntaṃ śaṅkhacakragadādharam

61.41

ekā nārī mahākāyā kṛṣṇāñjanacayopamā | daṃṣṭrākarālavadanā bhīmarūpā dvijottama

61.42

tayokto'sau muniśreṣṭho mā bhairiti mahāmuniḥ | padmapatraṃ suvistīrṇaṃ pañcayojanamāyatam

61.43

tasminpatre mahādevyā mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ | saṃniveśya sukhaināpi nāstyatra ca bhayaṃ tava

61.44

tāmuvāca sa yogīndraḥ kā tvaṃ bhavāsi bhāmini | [†pṛṣṭaivaṃ muninā devī sādaraṃ prāha bhūsura ]

61.45

nāgabhogasya paryaṅke yaḥ śayīta sa keśavaḥ | asyāhaṃ vaiṣṇavī śaktiḥ kālarātririha dvija

61.46

māmevaṃ viddhi viprendra sarvamāyāsasamanvitām | mahāmāyā purāṇeṣu jaganmohāya kīrtitā

61.48

ityuktvā sā gatā devī antarddhānaṃ hi pippala | tasyāṃ devyāṃ gatāyāṃ tu mārkaṇḍeyo hyapaśyata47
tasya nābhyāṃ samutpannaṃ paṅkajaṃ hāṭakaprabham | tasmājjajñe mahātejā brahmā lokapitāmahaḥ

61.49

tasmāddhi jajñire lokāḥ sarve sthāvarajaṅgamāḥ | indrādyā lokapālāśca devāścāgnipurogamāḥ

61.53

[ arvācīnaṃ svarūpaṃ tu darśitaṃ hi mayā nṛpa | arvācīnaḥ śarīro'yaṃ parācīno nirāśrayaḥ 50
yadā sa darśayetkāryaṃ kāyarūpā bhavanti te]| arvācīnāstataḥ sarve brahmādyāḥ pippalākhilāḥ51
[ †arvācīnā amī lokā ye bhavanti jagattraye] | parācīnaḥ sa viśvātmā yaṃ prapaśyanti yoginaḥ
mokṣarūpaṃ paraṃ sthānaṃ paraṃbrahmasvarūpakam | avyaktamakṣaraṃ haṃsaṃ śuddhaṃ siddhisamanvitam

61.54

parācīnasya yadvṛttaṃ vidyādhara tavāgrataḥ | sarvameva samākhyātamantyatkiṃ te vadāmyaham

61.55

kasmādetanmahājñānamudbhūtaṃ tava suvrata | arvācīnagatiṃ viddhānyarācīnagatiṃ tathā

61.56

trailokyasya paraṃ jñānaṃ tvayyevaṃ parivartate | tapaso naiva paśyāmi parāṃ niṣṭhāṃ hi suvrata
svaprabhāvaṃ vadasvaivaṃ kena jñānaṃ tavākhilam

61.57

etadeva na jānāmi na kṛtaṃ kāyaśoṣaṇam | yajanaṃ yājanaṃ dharme na jñānaṃ tīrthasādhanam

61.58

na mayā sādhitaṃ cānyatpuṇyaṃ kiṃcitsukarmajam | sphuṭamekaṃ prajānāmi pitṛmātṛprapūjanam

61.59

ubhayostu svahastena mātāpitrośca pippala | pādaprakṣālanaṃ puṇyaṃ svayameva karomyaham

61.60

aṅgasaṃvāhanaṃ snānaṃ bhojanādikameva ca | trikām̐lopāsanaṃ bhītaḥ sādhayāmi dine dine

61.61

pādodakaṃ tayoścaiva mātāpitrordine dine | bhaktyā bhāvena vindāmi pūjayāmi svabhāvataḥ

61.62

gurū me jīvamānau tau yāvatkālaṃ hi pippala | tāvatkālaṃ tu me lābho hyatulaśca prajāyate

61.63

trikālaṃ pūjayāmyetau bhāvaśuddhena cetasā | svacchandalīlāsaṃcārī vartāmyevaṃ hi pippala

61.65

kiṃ me cānyena tapasā kiṃ me kāyasya śoṣaṇaiḥ | kiṃ me sutīrthayātrābhiranyaiḥ puṇyaiśca sāṃpratam
makhānāmeva sarveṣāṃ yatphalaṃ prāpyate budhaiḥ | [ tatphalaṃ tu mayā dṛṣṭaṃ pituḥ śuśrūṣaṇādapi

61.66

mātuḥ śuśrūṣaṇaṃ tadvatputrāṇāṃ gatidāyakam | sarvadharmasya sarvasvaṃ sārabhūtaṃ jagattraye

61.67

putrasya jāyate loko mātuḥ śuśrūṣaṇādapi]| pituḥ śuśrūṣaṇe tadvanmahatpuṇyaṃ prajāyate

61.68

tatra gaṅgā gayā tīrthaṃ tatra puṣkarameva ca | yatra mātā pitā tiṣṭhetputrasyāpi na saṃśayaḥ

61.69

anyāni tatra tīrthāni puṇyāni vividhāni ca | bhajante tāni putrasya pituḥ śuśrūṣaṇādapi

61.70

pituḥ śuśrūṣaṇāttasya dānasya tapasaḥ phalam | satputrasya bhavedvipra nānyatkarma samāśrayet

61.71

pituḥ śuśrūṣaṇātpuṇyaṃ putraḥ prāpnotyanuttamam | sukarmaṇastu sarvatra iha caiva paratra ca

61.73

jīvamānau gurau(rū) etau svamātāpitarau tathā | śuśrūṣate suto bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu 72
devāstasyāpi tuṣyanti ṛṣayaḥ puṇyavatsalāḥ | trayo lokāśca tuṣyanti pituḥ śuśrūṣaṇādiha

61.74

mātāpitrostu yaḥ pādau nityaṃ prakṣālayetsutaḥ | tasya bhāgīrathīsnānamahūnyahani jāyate

61.75

puṇyairmiṣṭānnapānaiyaiḥ pitaraṃ mātaraṃ tathā | bhaktyā bhojayate nityaṃ tasya puṇyaṃ vadāmyaham

61.76

aśvamedhasya yajñasya phalaṃ putrasya jāyate | tāmbūlaiśchādanaiścaiva pānaiścāśanakaistathā

61.77

bhaktyā cānnena puṇyena gurū yenābhipūjitau | sarvajñānī bhavetso'pi yaśaḥ kīrtimavāpnuyāt

61.78

mātaraṃ pitaraṃ dṛṣṭvā harṣātsaṃbhāṣate sutaḥ | nidhayastasya saṃtuṣṭā nityaṃ gehe vasanti ca
vaidyāḥ sauhṛdamāyānti putrasya sukhadāḥ sadā

61.78.p1

iti śrīmahāpurāṇe pādme bhūmikhaṇḍe venopākhyāne mātāpitṛtīrthamāhātmye dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 60

Linked texts (2)