Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 75

Bhūkhaṇḍa 75

Language
Sanskrit

75.2

yayātiruvāca—
eko'pi(kena)gṛhyatāṃ putrā jarā me duḥkhadāyinī | dhīro bhūtvā tataścaiva tāruṇyaṃ mama dīyatām 1
svakīyaṃ hi mahābhāgāḥ sukhamamulaṃ tataḥ | saṃtaptaṃ mānasaṃ me'dya striyā''saktaṃ sucañcalam

75.3

bhājanasthā yathā'paśva āvartayati pāvakaḥ | tathā me mānasaṃ putrāḥ kāmānalena cālitam

75.4

eko gṛhṇātu me putrā jarāṃ duḥkhapradāyinīm | svīyaṃ dadātu tāruṇyaṃ yathākāmaṃ carāmyaham

75.5

jarāyāścopagrahaṇaṃ kariṣyati sutottamaḥ | sa bhunakti ca me rājyaṃ dham̐nuḥ saṃdhārayiṣyati

75.6

tasya saukhyaṃ susaṃpattirdhanaṃ dhānyaṃ bhaviṣyati | [†vipulā santatistasya yaśaḥkīrtirbhaviṣyati]

75.7

putrā ūcuḥ—
bhavāndharmaparo rājanrajāḥ satyena pālakaḥ | kasmātte hīdṛśo bhāvo jātaḥ prakṛticālanaḥ

75.8

yayātiruvāca—
āgatā nartakāḥ pūrvaṃ pure me nāṭyavartanāḥ | tebhyo me kāmasaṃdohaḥ saṃjāto moha īdṛśaḥ

75.9

jarayā vyāvṛtaḥ kāyo mama saṃśliṣṭamānasam | saṃbabhūva sutaśreṣṭhāḥ kāmena ca samākulam

75.12

kāciddṛṣṭā mayā nārī divyarūpa varānanā | mayā saṃbhāṣinā putrāḥ kiṃcinnovāca māninī 10
viśālā nāma tasyāśca sakhī cāruvilakṣaṇā | sā māmāha śubhaṃ vākyaṃ sarvasaukhyapradāyakam 11
jarāhīno yadā syāstvaṃ tadā te supriyaṃ bhavet | evaṃ mama kṛte vākyaṃ tayoktaṃ hi śivāgamam

75.13

mayā jarāpanodārthaṃ tvadagre samudāhṛtam | evaṃ jñātvā prakartavyaṃ yatsukhaṃ hi suputrakāḥ

75.14

turuvāca—
śarīraṃ prāpyate putraiḥ piturmātuḥ prasādataḥ | dharmaśca kriyate rājañcharīreṇa vipaścitā

75.15

pitroḥ śuśrūṣaṇaṃ kāryaṃ putraiścāpi viśeṣataḥ | na ca yauvanadānasya kālo'yaṃ me narādhipa

75.16

prathame vayasi bhoktavyaṃ [ viṣayaṃ mānavairnṛpa | idānīṃ tanna kālo'yaṃ vartate tava sāṃpratam

75.17

jarāṃ tāṃ ca pradattvā vai putre tāta madgṛhaśam | paścātsukhaṃ prabhoktavyaṃ ]na tu syāttava jīvitam

75.18

tasmādvākyaṃ mahārāja kariṣye naiva te hyaham | evamābhāṣya tu nṛpaṃ tururjyeṣṭhaḥ sutastadā

75.19

turorvākyaṃ tataḥ śrutvā kruddho rājā'bhyabhāṣata | turuṃ śaśāpa dharmātmā roṣeṇāruṇalocanaḥ

75.20

apadhvastastvayā deśo mamaivaṃ pāpacetana | tasmātpāpī bhavasva tvaṃ sarvadharmavahiṣkṛtaḥ

75.21

śivaśāstravihīnaśca vedavedāṅgavarjitaḥ | sarvācāravihīnastvaṃ bhaviṣyasi na saṃśayaḥ

75.22

brahmaghnastvaṃ devaduṣṭaḥ surāpaḥ satyavarjitaḥ | caṇḍakarmaprakartā tvaṃ bhaviṣyasi narādhamaḥ

75.23

surālīnaścudhaḥ pāpī goghnaścaiva bhaviṣyasi | duṣkarmā muktakakṣaśca brahmadveṣṭā'śivākṛtiḥ

75.24

paradārābhigāmī tvaṃ mahāduṣṭaśca lampaṭaḥ | sarvabhakṣaśca durmedhāḥ sadā tvaṃ ca bhaviṣyasi

75.25

sagotrāṃ ramase nārīṃ sarvadharmapraṇāśakaḥ | puṇyajñānavihīnātmā kuṣṭhavāṃśca bhaviṣyasi

75.26

tava putrāśca pautrāśca īdṛśāśca na saṃśayaḥ | bhaviṣyanti hyapuṇyāśca macchāpakaluṣīkṛtāḥ

75.27

evaṃ turuṃ sa śaptvā vai yaduṃ putramathābravīt | jarāṃ vai dhārayasveha bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam

75.28

[† baddhāñjalipuṭo bhūtvā tadā rājānamabravīt ]

75.29

yaduruvāca—
[ jarābhāraṃ na śaknomi voḍhuṃ tāta kṛpāṃ kuru | śītamadhvā kadannaṃ ca vayotītāśca yoṣitaḥ
manasaḥ prātikūlyaṃ ca jarāyāḥ pañca hetavaḥ ]

75.30

jairābhāraṃ na śaknomi vayasi prathame nṛpa | kaḥ samartho hi vai dhartuṃ kṣama tāta mamādhunā

75.31

atha kruddho mahārājo yaduṃ cāpi śaśāpa ha | rājyahīno hi te vaṃśaḥ kadācidvai bhaviṣyati

75.32

kāle tvaṃ tejasā hīnaḥ kṣatradharmavivarjitaḥ | bhaviṣyasi na saṃdehaḥ saṃkrośanaparaḥ svayam

75.33

yadurūvācanirdoṣo'haṃ mahārāja kasmācchaptastvayā'dhunā | dayāṃ kuru sudīnasya prasādasumukho bhava

75.34

yayātiruvāca —
mahādevaḥ kule te vai svāṃśenāpi hi putraka | kariṣyati visṛṣṭiṃ ca tadā pūtaṃ kulaṃ tava

75.35

yadurūvācaśaptaḥ putro mahārāja vinirdoṣaḥ pitastvayā | anugraho dīyatāṃ me yadi vai vartate dayā

75.36

yayātiruvāca —
yo bhavecchreṣṭhaputraśca piturduḥkhāmihārakaḥ | rājyabhogaṃ sa vai bhuṅkte bhāravoḍhā bhavetsa hi

75.37

tvaryā dharmaṃ na pravṛttaṃ abhāṣyo'si na saṃśayaḥ | bhavatā nāśitā''jñā me mayā daṇḍena pātitaḥ

75.38

tasmādanugraho nāsti yatheṣṭaṃ tattathā kuru
yadurūvācayasmānme nāśitaṃ rājyaṃ vaṃśaścaiva tvayā nṛpa | tasmādduṣṭo bhaviṣyāmi tava vaṃśapatirnṛpa

75.39

tava vaṃśe bhavitāro nānābhedā nṛpāstu ye | teṣāṃ grāmāṃca deśāṃśca śriyaṃ ratnāni yāni vai

75.40

bhokṣyanti ca na saṃdeho aticaṇḍā mahābalāḥ | mama vaṃśasamudbhūtāsturuṣkā mleccharūpiṇaḥ

75.41

tvayā ye nāśitāḥ sarve śaptāḥ śāpaiśca dāruṇaiḥ | evamābhāṣya rājānaṃ yaduḥ kruddho nṛpaṃ tadā

75.42

atha kruddho mahārājaḥ punaścainaṃ śaśāpaha | matprajānāśakāḥ sarve vaṃśajāste ca vai śṛṇu

75.43

yāvaccandraśca sūryyaśca pṛthivī nakṣatratārakāḥ | tāvatsarve prapacyante narake caiva raurave

75.44

kuruṃ dṛṣṭvā tato bālaṃ krīḍamānaṃ sukhaṃkaram | śarmiṣṭhātanayaṃ rājā nāyācata stanaṃdhayam

75.45

śiśuṃ jñātvā parityaktaḥ kurustenaiva vai tadā | śarmiṣṭhāyāḥ paraṃ putraṃ puruṃ ca jagatīśvaraḥ

75.46

tamāha ca samāhūya jarā me gṛhyatāṃ suta | bhuṅkṣva rājyaṃ mayādattaṃ supuṇyaṃ hatakaṇṭakam

75.47

pururuvāca —
rājyaṃ daivena bhoktavyaṃ pitrā bhuktaṃ tathā tarva | tavā''deśaṃ kariṣyāmi jarā me dīyatāṃ nṛpa

75.48

tāruṇyena mamādyaiva bhūtvā sundararūpadhṛk | bhuṅkṣva bhogānmahābhāga viṣayāsaktacetasā

75.49

yāvadicchā mahābhāga viharasva tayā saha | purumāha tato rājā suprasanno mahāmanāḥ

75.50

mama yācñā tvayā vatsa na kṛtā viphalā yataḥ | tasmādvaraṃ pradāsyāmi tubhyaṃ vatsa mahābhuja

75.51

yasmājjarā gṛhītā me dattaṃ tāruṇyakaṃ svakam | tena rājyaṃ prabhuṅkṣva tvaṃ mayā dattaṃ mahāmate

75.52

tataḥ kṛte vinimaye vayasostātaputrayoḥ | tatkṣaṇādvṛddhabhāvaśca puroraṅge pradṛśyate

75.53

nūtanatvaṃ gato rājā yathā ṣoḍaśavārṣikaḥ | rūpeṇa mahatā yukto dvitīya iva manmathaḥ

75.54

dhanū rājyaṃ ca cchatraṃ caṃ aśvaṃ cānyaddanaṃ gajam | kośaṃ veśaṃ balaṃ sarvaṃ cāmairavyajane tathā
dadau tasmai mahārājaḥ purodhaiva mahātmanaḥ

75.55

kāmāsaktaśca dharmātmā tāṃ nārīmanucintayan | svavṛttaṃ naiva sasmāra kāmātmā nahuṣātmajaḥ
aśrubindumatī yatra jagāma laghuvikramaḥ

75.56

tāṃ ca dṛṣṭvā viśālākṣīṃ cārūm̐pīnapayodharām | viśālāṃ ca mahārājaḥ kandairpoddhūrṇamānasaḥ

75.57

rājovāca—
uvāca cā''gato bhadre viśāle cārulocane | jarāṃ tyaktvā mahābhāge doṣarūpāṃ mahābalām
tāruṇyena samāyuktaḥ kimanyatkaravāṇyaham

75.59

[※taruṇo bhūtvā samāyāto bhajatveṣā mamādhunā | yaṃ yaṃ hi vāñchate caiṣā taṃ taṃ dadmi na saṃśayaḥ
viśālovāca—
yadā bhavānsamāyāto jarāṃ duṣṭāṃ vihāya ca | doṣeṇaikena lipto'si bhavantaṃ naiva manyate

75.60

rājovāca—
mama doṣaṃ vadasva tvaṃ yadi jānāsi niścitam | taṃ tu doṣaṃ tyaje tanvi guṇarūpaṃ na saṃśayaḥ]

Linked texts (2)