<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.10

# Brahmandapurana 1.10

Brahmāṇḍapurāṇa 1.10

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.10.88](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.88) — 1 part

### [1.10.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.1)

ṛṣiruvāca  
asminkalpe tvayā noktaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ /  
mahādevasya rudrasya sādhakairṛṣibhiḥ saha //

### [1.10.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.2)

sūta uvāca  
utpattirādisargasya mayā proktā samāsataḥ /  
vistareṇa pravakṣyāmi nāmāni tanubhiḥ saha //

### [1.10.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.3)

patnīṣu janayāmāsa mahādevaḥ sutānbahūna /  
kalpeṣvanyeṣvatīteṣu hyasminkalpe tu tāñśṛṇu //

### [1.10.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.4)

kalpādāvātmanastulyaṃ sutamadhyāyata prabhuḥ /  
prādurā sīttatoṅke 'sya kumāro nīlalohitaḥ //

### [1.10.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.5)

ruroda susvaraṃ ghoraṃ nirdahanniva tejasā /  
dṛṣṭvā rudantaṃ sahasā kumāraṃ nīlalohitam //

### [1.10.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.6)

kiṃ rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata /  
so 'bravīddehi me nāma prathamaṃ tvaṃ pitāmaha //

### [1.10.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.7)

rudrastvaṃ deva nāmāsi sa ityukto 'rudatpunaḥ /  
kiṃ rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata //

### [1.10.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.8)

nāma dehi dvitīyaṃ me ityuvāca svayaṃbhuvam /  
bhavastvaṃ devanāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ //

### [1.10.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.9)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ pratyuvāca ha /  
tṛtīyaṃ dehi me nāma ityuktaḥ so 'bravītpunaḥ //

### [1.10.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.10)

śarvastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ /  
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ pratyuvāca ha //

### [1.10.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.11)

caturtha dehi me nāma ityuktaḥ so 'bravītpunaḥ /  
īśāno devanāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ //

### [1.10.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.12)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt /  
pañcamaṃ nāma dehīti pratyuvāca svayaṃbhuvam //

### [1.10.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.13)

paśūnāṃ tvaṃ patirdeva ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ /  
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt //

### [1.10.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.14)

ṣaṣṭhaṃ vai dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam /  
bhīmastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ //

### [1.10.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.15)

kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt /  
saptamaṃ dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca ha //

### [1.10.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.16)

ugrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ /  
taṃ rudantaṃ kumāraṃ tu mārodīriti so 'bravīt //

### [1.10.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.17)

so 'bravīdaṣṭamaṃ nāma dehi me tvaṃ vibho punaḥ /  
tvaṃ mahādevanāmāsi ityukto virarāma ha //

### [1.10.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.18)

labdhvā nāmāni caitāni brahmāṇaṃ nīlalohitaḥ /  
provāca nāmnāmeteṣāṃ sthānāni pradiśeti ha //

### [1.10.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.19)

tato visṛṣṭāstanava eṣāṃ nāmnā svayaṃbhuvā /  
sūryo jalaṃ mahī vāyurva hnirākāśameva ca //

### [1.10.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.20)

dīkṣitā brāhmaṇaścandra ityevaṃ te 'ṣṭadhā tanuḥ /  
teṣu pūjyaśca vandyaśca namaskāryaśca yatnataḥ //

### [1.10.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.21)

provāca taṃ punarbrahmā kumāraṃ nīlalohitam /  
yaduktaṃ te mayā pūrvaṃ nāma rudreti vai vibho //

### [1.10.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.22)

tasyādityatanurnāmnaḥ prathamā prathamasya te /  
ityukte tasya yattejaścakṣustvāsītprakāśakam //

### [1.10.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.23)

viveśa tattadādityaṃ tasmādrudro hyasau smṛtaḥ /  
udyatamastaṃ yantaṃ ca varjayeddarśaneravim //

### [1.10.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.24)

śaśvacca jāyate yasmācchaśvatsaṃtiṣṭhate tu yat /  
tasmātmūryaṃ na vīkṣeta āyuṣkāmaḥ śuciḥ sadā //

### [1.10.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.25)

atītānāgataṃ rudraṃ viprā hyāpyāyayanti yat /  
ubhe saṃdhye hyupāsīnā gṛṇantaḥ sāmaṛgyajuḥ //

### [1.10.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.26)

udyansa tiṣṭhate ṛkṣu madhyāhne ca yajuḥṣvatha /  
sāmasvathāparāhṇe tu rudraḥ saṃviśati kramāt //

### [1.10.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.27)

tasmādbhavennābhyudito bāhyastamita eva ca /  
na rudramprati meheta sarvāvasthaṃ kathaṃ cana //

### [1.10.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.28)

evaṃ yuktān dvijān devo rudrastānna hinasti vai /  
tato 'pravītpunarbrahmā taṃ devaṃ nīlalohitam //

### [1.10.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.29)

dvitīyaṃ nāmadheyaṃ te mayā proktaṃ bhaveti yat /  
etasyāpo dvitīyā te tanurnāmnā bhavatviti //

### [1.10.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.30)

ityukte tvatha tasyāsīccharīrasthaṃ rasātmakam /  
viveśa tattadā yastu tasmādāpo bhavaḥ smṛtaḥ //

### [1.10.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.31)

yasmādbhavanti bhūtāni tābhyastā bhāvayanti ca /  
bhavanādrāvanāccaiva bhūtānāmucyate bhavaḥ //

### [1.10.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.32)

tasmānmūtraṃ purīṣaṃ ca nāpsu kurvīta karhicit /  
na niṣṭhīvennāvagāhennaiva gacchecca maithunam //

### [1.10.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.33)

na caitāḥ paricakṣīta vahantyo vā sthitā api /  
maidhyāmedhyāstvapāmetāstanavo munibhiḥ smṛtāḥ //

### [1.10.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.34)

vivarṇarasagandhāśca varjyā alpāśca sarvaśaḥ /  
apāṃ yoniḥ samudrastu tasmāttaṃ kāmayanti tāḥ //

### [1.10.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.35)

madhyāścaivāmṛtā hyāpo bhavanti prāpya sāgaram /  
tasmādapo na rundhīta samudraṃ kāmayanti tāḥ //

### [1.10.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.36)

na hinasti bhavo devo ya evaṃ hyapsu vartate /  
tato 'bravītpunarbrahmā kumāraṃ nīlalohitam //

### [1.10.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.37)

śarveti yattṛtīyaṃ te nāma proktaṃ mayā vibho /  
tasya bhūmistṛtīyasya tanurnāmnā bhavattviyam //

### [1.10.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.38)

ityukte yatsthiraṃ tasya śarīre hyasthisaṃjñitam /  
viveśa tattadā bhūmiṃ yasmātsā śarva ucyate //

### [1.10.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.39)

tasmātkṛṣṭena kurvīta purīṣaṃ mūtrameva ca /  
na cchāyāyāṃ tathā mārge svacchāyāyāṃ na mehayet //

### [1.10.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.40)

śiraḥ prāvṛtya kurvīta antardhāya tṛṇairmahīm /  
evaṃ yo vartate bhūmau śarvastaṃ na hinasti vai //

### [1.10.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.41)

tato 'bravītpunarbrahmā kumāraṃ nīlalohitam /  
īśāneti caturtha te nāma proktaṃ mayeha yat //

### [1.10.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.42)

caturthasya caturthī tu vāyurnāmnā tanustava /  
ityukte yaccharīrasthaṃ pañcadhā prāṇasaṃjñitam //

### [1.10.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.43)

viveśa tasya tadvāyumīśānastana mārutaḥ /  
tasmānnainaṃ parivadetpravāntaṃ vāyumīśvaram //

### [1.10.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.44)

yajñairvyavaharantyenaṃ ye vai paricaranti ca /  
evaṃ yuktaṃ maheśāno naiva devo hinasti tam //

### [1.10.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.45)

tato 'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ dha5mlamīśvaram /  
nāma yadvai paśupatirityuktaṃ pañcamaṃ mayā //

### [1.10.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.46)

pañcamī pañcama syaiṣā tanurnāmnāgnirastu te /  
ityukte yaccharīrasthaṃ tejastasyoṣṇasaṃjñitam //

### [1.10.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.47)

viveśa tattadā hyagniṃ tasmātpaśupatistu saḥ /  
yasmādagniḥ paśuścāsīdyasmātpāti paśūṃśca saḥ //

### [1.10.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.48)

tasmātpaśupatestasya tanuragnirnirucyate /  
tasmādamedyaṃ na dahenna ca pādau pratāpayet //

### [1.10.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.49)

adhastānnopadadhyācca na cainamatilaṅghayet /  
nainaṃ paśupatirdeva evaṃ yuktaṃ hinasti vai //

### [1.10.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.50)

tato 'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ śvetapiṅgalam /  
ṣaṣṭaṃ nāma mayā proktaṃ tava bhīmeti yatprabho //

### [1.10.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.51)

ākāśaṃ tasya nāmnastu tanuḥ ṣaṣṭhī bhavatviti /  
ityukte suṣiraṃ tasya śarīrasthamabhūcca yat //

### [1.10.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.52)

viveśa tattadākāśaṃ tasmādbhīmasya sā tanuḥ /  
yadākāśe smṛto devastasmānnā saṃvṛtaḥ kvacit //

### [1.10.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.53)

kuryānmūtraṃ purīṣaṃ vā na bhuñjīta pibenna vā /  
maithunaṃ vāpi na careducchiṣṭāni ca notkṣipet //

### [1.10.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.54)

na hinasti ca taṃ devo yo bhīme hyevamācaret /  
tato 'bravītpunarbrahmā taṃ devaṃ sabalaṃ prabhum //

### [1.10.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.55)

saptamaṃ yanmayā proktaṃ nāmogreti tava prabho /  
tasya nāmnastanustubhyaṃ dvijo bhavati dīkṣitaḥ //

### [1.10.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.56)

evamukte tu yattasya caitanyaṃ vai śarīragam /  
viveśa dīkṣitaṃ tadvai brāhmaṇaṃ somayājinam //

### [1.10.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.57)

tāvatkālaṃ smṛto vipra ugro devastu dīkṣitaḥ /  
tasmānnemaṃ parivadennāślīlaṃ cāsya kīrttayet //

### [1.10.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.58)

te harantyasya pāpmānaṃ ye vai parivadanti tam /  
evaṃ yuktān dvijānugro devastānna hinasti vai //

### [1.10.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.59)

tatobravītpunarbrahmā taṃ devaṃ bhāskaradyutim /  
aṣṭamaṃ nāma yat proktaṃ mahādeveti te mayā //

### [1.10.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.60)

tasya nāmno 'ṣṭamasyāstu tanustubhyaṃ tu candramāḥ /  
ityukte yanmana stasya saṃkalpakamabhūtprabhoḥ //

### [1.10.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.61)

viveśa taccandramasaṃ mahādevastataḥ śaśī /  
tasmādvibhāvyate hyeṣa mahādevastu candramāḥ //

### [1.10.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.62)

amāvāsyāṃ na vai chindyādvṛkṣagulmauṣadhīrdvijaḥ /  
mahādevaḥ smṛtaḥ somastasyātmā hyauṣadhīgaṇaḥ //

### [1.10.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.63)

evaṃ yo varttate caiha sadā parvaṇi parvaṇi /  
na hanti taṃ mahādevo ya evaṃ veda taṃ prabhum //

### [1.10.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.64)

gopāyati divādityaḥ prajā naktaṃ tu candramāḥ /  
ekarātrau sameyātāṃ sūryā candramasāvubhau //

### [1.10.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.65)

amāvāsyāniśāyāṃ tu tasyāṃ yuktaḥ sādā bhavet /  
rudrāviṣṭaṃ sarvamidaṃ tanubhirnnāmabhiśca ha //

### [1.10.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.66)

ekākī caścaratyeṣa sūryo 'sau rudra ucyate /  
sūryasya yatprakāśena vīkṣante cakṣuṣā prajāḥ //

### [1.10.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.67)

muktātmā saṃsthito rudraḥ pibatyaṃbho gabhastibhiḥ /  
adyate pīyate caiva hyannapānādikāmyayā //

### [1.10.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.68)

tanuraṃbūdbhavā sā vai deheṣvevopacīyate /  
yayā dhatte prajāḥ sarvāḥ sthirībhūtena tejasā //

### [1.10.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.69)

pārthivī sā tanustasya sādhvī dhārayate prajāḥ /  
yā ca sthitā śarīreṣu bhūtānāṃ prāṇavṛttibhiḥ //

### [1.10.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.70)

vātātmikā tu caiśānī sā prāṇaḥ prāṇināmiha /  
pītāśitāni pacati bhūtānāṃ jaṭhareṣviha //

### [1.10.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.71)

tanuḥ pāśupatī tasya pācakaḥ so 'gnirucyate /  
yānīha śuṣirāṇi syurdeheṣvantargatāni vai //

### [1.10.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.72)

vāyoḥ saṃcaraṇārthāni bhīmā sā procyate tanuḥ /  
vaitānyādīkṣitānāṃ tu yā sthitirbrahmavādinām //

### [1.10.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.73)

tanurugrātmikā sā tu tenogro dīkṣitaḥ smṛtaḥ /  
yattu saṃkalpakaṃ tasya prajāsviha samāsthitam //

### [1.10.74](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.74)

sā tanurmānasī tasya candramāḥ prāṇiṣu sthitaḥ /  
navonavo yo bhavati jāyamānaḥ punaḥpunaḥ //

### [1.10.75](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.75)

pīyate 'sau yathākālaṃ vibudhaiḥ pitṛbhiḥ saha /  
mahādevo 'mṛtātmā sa candramā ammayaḥ smṛtaḥ //

### [1.10.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.76)

tasya yā prathamā nāmnā tanū raudrī prakīrttitā /  
patnī suvarccalā tasyāḥ putraścāsya śanaiścaraḥ //

### [1.10.77](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.77)

bhavasya yā dvitīyā tu āpo nāmnā tanuḥ smṛtā /  
tasyā dhātrī smṛtā patnī putraśca uśanā smṛtaḥ //

### [1.10.78](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.78)

śarvasya yā tṛtīyasya nāmno bhūmistanuḥ smṛtā /  
tasyāḥ patnī vikeśī tu putro 'syāṅgārakaḥ smṛtaḥ //

### [1.10.79](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.79)

īśānasya caturthasya nāmnā vātastanustu yā /  
tasyāḥ patnī śivā nāma putraścāsyā manojavaḥ //

### [1.10.80](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.80)

avijñātagatiścaiva dvau putrau cānilasya tu /  
nāmnā paśupateryā tu tanuragnirdvijaiḥ smṛtā //

### [1.10.81](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.81)

tasyāḥ patnī smṛtā svāhā skandastasyāḥ sutaḥ smṛtaḥ /  
nāmnā ṣaṣṭhasya yā bhīmā tanurākāśamucyate //

### [1.10.82](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.82)

diśaḥ patnyaḥ smṛtāstasya svargaścāpi sutaḥ smṛtaḥ /  
agrā tanuḥ saptamī yā dīkṣito brāhmaṇaḥ smṛtaḥ //

### [1.10.83](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.83)

dīkṣā patnī smṛtā tasyāḥ saṃtānaḥ putra ucyate /  
nāmnāṣṭamasya mahastanuryā candramāḥ smṛtaḥ //

### [1.10.84](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.84)

tasya vai rohiṇī patnī putrastasya budhaḥ smṛtaḥ /  
ityetāstanavastasya nāmabhiḥ saha kīrtitāḥ //

### [1.10.85](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.85)

tāsu vandyo namasyaśca pratināmatanūṣu vai /  
sūryepsūrvyāṃ tathā vāyāvagnau vyomnyatha dīkṣite //

### [1.10.86](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.86)

bhaktaistathā candramasi bhattayā vandyastu nāmabhiḥ /  
evaṃ yo vetti taṃ devaṃ tanubhirnāmabhiśca ha //

### [1.10.87](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.87)

prajāvāneti sāyujyamīśvarasya bhavasya saḥ /  
ityetadvo mayā proktaṃ guhyaṃ bhīmāsya yadyaśaḥ //

### [1.10.88](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.88)

śanno 'stu dvipade viprāḥ śanno 'stu ca catuṣpade /  
etatproktamidānīṃ ca tanūnāṃ nāmabhi saha /  
mahādevasya devasya bhṛgostu śṛṇuta prajāḥ //

### [1.10.88.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10.88.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde mahādevavibhūtivarṇanaṃ nā daśāmo 'dhyoyaḥ

## Linked texts (2)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.27.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kṛtyakalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.krtyakalpataru.4.p531) — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.10) · Pramāṇa
