Brahmandapurana 1.12
Brahmāṇḍapurāṇa 1.12
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.12.53 — 1 part
1.12.1
sūta uvāca
yo 'sāvagne rabhimānī smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare /
brahmaṇo mānasaḥ putrastasmātsvāhā vyajāyata //
1.12.2
pāvakaṃ pavamānaṃ ca śuciragniśca yaḥ smṛtaḥ /
nirmathyaḥ pavamānastu vaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ //
1.12.3
śuciḥ saurastu vijñeyaḥ svāhāputrāstu te trayaḥ /
nirmathyaḥ pavamānastu śuciḥ saurastu yaḥ smṛtaḥ //
1.12.4
abyonirvaidyutaścaiva teṣāṃ sthānāni tāni vai /
pavamānātmajaścaiva kavyavāhana ucyate //
1.12.5
pāvakiḥ saharakṣastu havyavāhaḥ śuceḥ sutaḥ /
devānāṃ havyavāho 'gniḥ pitṝṇāṃ kavyavāhanaḥ //
1.12.6
saha rakṣo 'surāṇāṃ tu trayāṇāṃ tu trayo 'gnayaḥ /
eteṣāṃ putrapautrāstu catvāriṃśanna vaiva tu //
1.12.7
vakṣyāmi nāmabhisteṣāṃ pravibhāgaṃ pṛthakpṛthak /
viśrupto laukiko 'gnistu prathamo brahmaṇaḥ sutaḥ //
1.12.8
brahmo dattāgnisa tputro bharato nāma viśrutaḥ /
vaiśvānaraḥ sutastasya vahan havyaṃ samāḥ śatam //
1.12.9
saṃbhṛto 'tharvaṇā pūrvamedhitiḥ puṣkarodadhau /
sotharvā laukiko 'gnistu darpahātharvaṇaḥ smṛtaḥ //
1.12.10
atharvā tu bhṛgurjajñe hyagnirātharvaṇaḥ smṛtaḥ /
tasmātsa laukiko 'gnistu dadhyaṅṅātharvaṇo mataḥ //
1.12.11
ātharvaḥ pavamānastu nirmathyaḥ kavibhiḥ smṛtaḥ /
sa jñeyo gārhapatyo 'gnistasya putradvayaṃ smṛtam //
1.12.12
śaṃsyastvāha vanīyo 'gneḥ smṛto yo havyavāhanaḥ /
dvitīyastu sutaḥ proktaḥ śuko 'gniryaḥ praṇīyate //
1.12.13
tathā savyāpasavyau ca śaṃsyasyāgneḥ sutāvubhau /
śaṃsyastu ṣoḍaśa nadīścakame havyavāhanaḥ //
1.12.14
yo sāvāhavanīyo 'gnirabhimānī dvijaiḥ smṛtaḥ /
kāverīṃ kṛṣṇaveṇāṃ ca narmadāṃ yamunāṃ tathā //
1.12.15
godāvarīṃ vitastāṃ ca candrabhāgāmirāvatīm /
vipāśāṃ kauśikīñcaiva śatadrūṃ sarayūṃ tathā //
1.12.16
sītāṃ sarasvatīṃ caiva hrādinīṃ pāvanīntathā /
tāsu ṣoḍaśadhāmānaṃ pravibhajya pṛthakpṛthak //
1.12.17
ātmānaṃ vyadadhāttāsu dhiṣṇīṣvatha babhūva saḥ /
kṛttikācāriṇī dhiṣṇī jajñire tāśca dhiṣṇayaḥ //
1.12.18
dhiṣṇīṣu jajñire yasmād dhiṣṇayastena kīrttitāḥ /
ityete vai nadīputrā dhiṣṇīṣvevaṃ vijajñire //
1.12.19
teṣāṃ viharaṇīyā ye upastheyāśca ye 'gnayaḥ /
tāñśṛṇudhvaṃ samāsena kīrtyamānānyathātatham //
1.12.20
vibhuḥ pravāhaṇo gnīdhrastatrasthā dhiṣṇayo 'pare /
vidhīyante yathāsthānaṃ sūtyāhe savane kramāt //
1.12.21
anuddeśya nivāsyānāmagnīnāṃ śṛṇuta kramam /
samrāḍagni kṛśānuryo dvitīyoṃ'taravedikaḥ //
1.12.22
samrāḍagnamukhānaṣṭau upatiṣṭhanti tān dvijān /
pariṣatpavamānastu dvitīya so 'nudiśyate //
1.12.23
pratalkānyo nabhonāma catvaresau vibhāvyate /
havyastato hyasaṃmṛṣṭaḥ śāmitre 'gnau vibhāvyate //
1.12.24
ṛtudhāmā ca sujyotirauduṃbaryaḥ prakīrtyate /
viśvavyacāḥ samudro 'gnirbrahmasthāne sa kīrtyate //
1.12.25
brahmajyotirvasurdhāmā brahmasthāne sa ucyate /
acaukapādupastho yaḥ sa vai śālāsukhīyakaḥ //
1.12.26
anuheśyo hyahirbudhnyo so 'grirgṛhapatiḥ smṛtaḥ /
śaṃsyasyaite sutāḥ sarve upastheyā dvijaiḥ smṛtāḥ //
1.12.27
tato viharaṇīyāṃśca vakṣyāmyaṣṭau ca tatsutān /
vibhuḥ pravāhaṇo 'gnīdhrasteṣāṃ dhiṣṇyastathā pare //
1.12.28
vidhīyante yathāsthānaṃ sautye 'hni savane kramāt /
hotrīyastu smṛte hyagnirvahniryo havyavāhanaḥ //
1.12.29
praśānto 'gniḥ pracetāstu dvitīyaścātra nāmakaḥ /
tato 'gnirvaiśvadevastu brāhmaṇācchaṃsirucyate //
1.12.30
uśigagniḥ kaviryastu poto 'gniḥ sa vibhāvyate /
āvāriragnirvābhārirvaiṣṭhīyaḥ sa vibhāvyate //
1.12.31
avasphūrjo vivasvāṃstu āsthāṃścaiva sa ucyate /
aṣṭamaḥ sudhyuragniryomārjālīyaḥ sa ucyante //
1.12.32
dhiṣṇyāvāharaṇā hyete sautyehnījyanta vai dvijaiḥ /
apāṃ yoniḥ smṛto 'sau sa hyapsunāmā vibhāvyate //
1.12.33
tato yaḥ pāvako nāmnā abjo yo garbha ucyate /
agniḥ so 'vabhṛthe jñeyo varuṇena sahejyate //
1.12.34
tdṛcchayastatsuto hyagnirjaṭhare yo nṛṇāṃ pacan /
mṛtyumāñ jāṭharasyāgnervidvānāgniḥ sutaḥ smṛtaḥ //
1.12.35
parasparotthitaḥ so 'gnirbhūtānīha vinirdahet /
putrastvagnermanyumato ghoraḥ saṃvartakaḥ smṛtaḥ //
1.12.36
pibannavaḥ sa vasati samudre vaḍavāmukhaḥ /
samudravāsinaḥ putraḥ sāharakṣo vibhāvyate //
1.12.37
saharakṣasutaḥ kṣāmo gṛhāṇāṃ dahate nṛṇām /
kravyādagniḥ sutastasya puruṣānatti yo mṛtān //
1.12.38
ityete pāvakasyāgneḥ putrā eva prakīrttitāḥ /
tataḥ śucistu vai sauro gandharvairāyurāhutaḥ //
1.12.39
mathito yastvaraṇyāṃ ca so 'gniragniṃ samindhati /
āyurnāmnā tu bhagavānasau yastu praṇīyate //
1.12.40
āyuṣo mahiṣaḥ putraḥ sahaso nāma tatsutaḥ /
pākayajñeṣvabhīmānī sognistu sahasaḥ smṛtaḥ //
1.12.41
putraśca sahasasyāgneradbhutaḥ sa mahāyaśāḥ /
vividhiścādbhutasyāpi putro 'gnestumāhānsmṛtaḥ //
1.12.42
prāyaścitteṣvabhīmānī hutaṃ bhuṅkte haviḥ sadā /
vividhestu suto hyarkka stasya cāgneḥ sutā ime //
1.12.43
anīkavān vājasṛk ca rakṣohā caṣṭikṛttathā /
surabhirvasurannādo praviṣṭo yaḥ sa rukamarāṭ //
1.12.44
śuceragneḥ prajā hyeṣā vahnayaśca caturddaśa /
ityete cāgnayaḥ proktāḥ praṇīyantedhvareṣu vai //
1.12.45
ādisarge vyatītā vai yāmaiḥ saha surottamaiḥ /
svāyaṃbhuve 'ntare pūrvamagnayastebhimāninaḥ //
1.12.46
ete viharaṇīyeṣu cetanācetaneṣu vai /
sthānābhimānino loke prāgāsanhavyavāhanāḥ //
1.12.47
kāmyanai mittikā yajñeṣvete karmasvavasthitāḥ /
pūrvamanvataṃre 'tītāḥ śukairyāgaiśca taiḥ saha //
1.12.48
devairmahātmabhiḥ puṇyaiḥ prathamasyāntare manoḥ /
ityetāni majoktāni sthānāni sthāninaśca ha //
1.12.49
taireva tu prasaṃkhyātamatītānāgateṣviha /
sanvantareṣu sarveṣu lakṣaṇaṃ jātavedasām //
1.12.50
sarve tapasvino hyete sarve brahmabhṛtastathā /
prajānāṃ patayaḥ sarve jyotiṣmantaśca te smṛtāḥ //
1.12.51
svārociṣādiṣu jñeyāḥ sāvarṇyaṃ teṣu saptasu /
manvantareṣu sarveṣu nāmarūpaprayojanaiḥ //
1.12.52
varttante varttamānaiśca yāmaidevaiḥ sahāgnayaḥ /
anāgataiḥ suraiḥ sārddhaṃ vartsyante 'nāgatāgnayaḥ //
1.12.53
ityeṣa nicayo 'gnīnāmanukrānto yathākramam /
vistareṇānupurvyā ca pitṝṇāṃ vakṣyate punaḥ //
1.12.53.p1
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde agninicayo nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit