<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.12

# Brahmandapurana 1.12

Brahmāṇḍapurāṇa 1.12

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.12.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.53) — 1 part

### [1.12.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.1)

sūta uvāca  
yo 'sāvagne rabhimānī smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare /  
brahmaṇo mānasaḥ putrastasmātsvāhā vyajāyata //

### [1.12.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.2)

pāvakaṃ pavamānaṃ ca śuciragniśca yaḥ smṛtaḥ /  
nirmathyaḥ pavamānastu vaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ //

### [1.12.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.3)

śuciḥ saurastu vijñeyaḥ svāhāputrāstu te trayaḥ /  
nirmathyaḥ pavamānastu śuciḥ saurastu yaḥ smṛtaḥ //

### [1.12.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.4)

abyonirvaidyutaścaiva teṣāṃ sthānāni tāni vai /  
pavamānātmajaścaiva kavyavāhana ucyate //

### [1.12.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.5)

pāvakiḥ saharakṣastu havyavāhaḥ śuceḥ sutaḥ /  
devānāṃ havyavāho 'gniḥ pitṝṇāṃ kavyavāhanaḥ //

### [1.12.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.6)

saha rakṣo 'surāṇāṃ tu trayāṇāṃ tu trayo 'gnayaḥ /  
eteṣāṃ putrapautrāstu catvāriṃśanna vaiva tu //

### [1.12.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.7)

vakṣyāmi nāmabhisteṣāṃ pravibhāgaṃ pṛthakpṛthak /  
viśrupto laukiko 'gnistu prathamo brahmaṇaḥ sutaḥ //

### [1.12.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.8)

brahmo dattāgnisa tputro bharato nāma viśrutaḥ /  
vaiśvānaraḥ sutastasya vahan havyaṃ samāḥ śatam //

### [1.12.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.9)

saṃbhṛto 'tharvaṇā pūrvamedhitiḥ puṣkarodadhau /  
sotharvā laukiko 'gnistu darpahātharvaṇaḥ smṛtaḥ //

### [1.12.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.10)

atharvā tu bhṛgurjajñe hyagnirātharvaṇaḥ smṛtaḥ /  
tasmātsa laukiko 'gnistu dadhyaṅṅātharvaṇo mataḥ //

### [1.12.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.11)

ātharvaḥ pavamānastu nirmathyaḥ kavibhiḥ smṛtaḥ /  
sa jñeyo gārhapatyo 'gnistasya putradvayaṃ smṛtam //

### [1.12.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.12)

śaṃsyastvāha vanīyo 'gneḥ smṛto yo havyavāhanaḥ /  
dvitīyastu sutaḥ proktaḥ śuko 'gniryaḥ praṇīyate //

### [1.12.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.13)

tathā savyāpasavyau ca śaṃsyasyāgneḥ sutāvubhau /  
śaṃsyastu ṣoḍaśa nadīścakame havyavāhanaḥ //

### [1.12.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.14)

yo sāvāhavanīyo 'gnirabhimānī dvijaiḥ smṛtaḥ /  
kāverīṃ kṛṣṇaveṇāṃ ca narmadāṃ yamunāṃ tathā //

### [1.12.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.15)

godāvarīṃ vitastāṃ ca candrabhāgāmirāvatīm /  
vipāśāṃ kauśikīñcaiva śatadrūṃ sarayūṃ tathā //

### [1.12.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.16)

sītāṃ sarasvatīṃ caiva hrādinīṃ pāvanīntathā /  
tāsu ṣoḍaśadhāmānaṃ pravibhajya pṛthakpṛthak //

### [1.12.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.17)

ātmānaṃ vyadadhāttāsu dhiṣṇīṣvatha babhūva saḥ /  
kṛttikācāriṇī dhiṣṇī jajñire tāśca dhiṣṇayaḥ //

### [1.12.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.18)

dhiṣṇīṣu jajñire yasmād dhiṣṇayastena kīrttitāḥ /  
ityete vai nadīputrā dhiṣṇīṣvevaṃ vijajñire //

### [1.12.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.19)

teṣāṃ viharaṇīyā ye upastheyāśca ye 'gnayaḥ /  
tāñśṛṇudhvaṃ samāsena kīrtyamānānyathātatham //

### [1.12.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.20)

vibhuḥ pravāhaṇo gnīdhrastatrasthā dhiṣṇayo 'pare /  
vidhīyante yathāsthānaṃ sūtyāhe savane kramāt //

### [1.12.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.21)

anuddeśya nivāsyānāmagnīnāṃ śṛṇuta kramam /  
samrāḍagni kṛśānuryo dvitīyoṃ'taravedikaḥ //

### [1.12.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.22)

samrāḍagnamukhānaṣṭau upatiṣṭhanti tān dvijān /  
pariṣatpavamānastu dvitīya so 'nudiśyate //

### [1.12.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.23)

pratalkānyo nabhonāma catvaresau vibhāvyate /  
havyastato hyasaṃmṛṣṭaḥ śāmitre 'gnau vibhāvyate //

### [1.12.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.24)

ṛtudhāmā ca sujyotirauduṃbaryaḥ prakīrtyate /  
viśvavyacāḥ samudro 'gnirbrahmasthāne sa kīrtyate //

### [1.12.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.25)

brahmajyotirvasurdhāmā brahmasthāne sa ucyate /  
acaukapādupastho yaḥ sa vai śālāsukhīyakaḥ //

### [1.12.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.26)

anuheśyo hyahirbudhnyo so 'grirgṛhapatiḥ smṛtaḥ /  
śaṃsyasyaite sutāḥ sarve upastheyā dvijaiḥ smṛtāḥ //

### [1.12.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.27)

tato viharaṇīyāṃśca vakṣyāmyaṣṭau ca tatsutān /  
vibhuḥ pravāhaṇo 'gnīdhrasteṣāṃ dhiṣṇyastathā pare //

### [1.12.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.28)

vidhīyante yathāsthānaṃ sautye 'hni savane kramāt /  
hotrīyastu smṛte hyagnirvahniryo havyavāhanaḥ //

### [1.12.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.29)

praśānto 'gniḥ pracetāstu dvitīyaścātra nāmakaḥ /  
tato 'gnirvaiśvadevastu brāhmaṇācchaṃsirucyate //

### [1.12.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.30)

uśigagniḥ kaviryastu poto 'gniḥ sa vibhāvyate /  
āvāriragnirvābhārirvaiṣṭhīyaḥ sa vibhāvyate //

### [1.12.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.31)

avasphūrjo vivasvāṃstu āsthāṃścaiva sa ucyate /  
aṣṭamaḥ sudhyuragniryomārjālīyaḥ sa ucyante //

### [1.12.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.32)

dhiṣṇyāvāharaṇā hyete sautyehnījyanta vai dvijaiḥ /  
apāṃ yoniḥ smṛto 'sau sa hyapsunāmā vibhāvyate //

### [1.12.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.33)

tato yaḥ pāvako nāmnā abjo yo garbha ucyate /  
agniḥ so 'vabhṛthe jñeyo varuṇena sahejyate //

### [1.12.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.34)

tdṛcchayastatsuto hyagnirjaṭhare yo nṛṇāṃ pacan /  
mṛtyumāñ jāṭharasyāgnervidvānāgniḥ sutaḥ smṛtaḥ //

### [1.12.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.35)

parasparotthitaḥ so 'gnirbhūtānīha vinirdahet /  
putrastvagnermanyumato ghoraḥ saṃvartakaḥ smṛtaḥ //

### [1.12.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.36)

pibannavaḥ sa vasati samudre vaḍavāmukhaḥ /  
samudravāsinaḥ putraḥ sāharakṣo vibhāvyate //

### [1.12.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.37)

saharakṣasutaḥ kṣāmo gṛhāṇāṃ dahate nṛṇām /  
kravyādagniḥ sutastasya puruṣānatti yo mṛtān //

### [1.12.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.38)

ityete pāvakasyāgneḥ putrā eva prakīrttitāḥ /  
tataḥ śucistu vai sauro gandharvairāyurāhutaḥ //

### [1.12.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.39)

mathito yastvaraṇyāṃ ca so 'gniragniṃ samindhati /  
āyurnāmnā tu bhagavānasau yastu praṇīyate //

### [1.12.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.40)

āyuṣo mahiṣaḥ putraḥ sahaso nāma tatsutaḥ /  
pākayajñeṣvabhīmānī sognistu sahasaḥ smṛtaḥ //

### [1.12.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.41)

putraśca sahasasyāgneradbhutaḥ sa mahāyaśāḥ /  
vividhiścādbhutasyāpi putro 'gnestumāhānsmṛtaḥ //

### [1.12.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.42)

prāyaścitteṣvabhīmānī hutaṃ bhuṅkte haviḥ sadā /  
vividhestu suto hyarkka stasya cāgneḥ sutā ime //

### [1.12.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.43)

anīkavān vājasṛk ca rakṣohā caṣṭikṛttathā /  
surabhirvasurannādo praviṣṭo yaḥ sa rukamarāṭ //

### [1.12.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.44)

śuceragneḥ prajā hyeṣā vahnayaśca caturddaśa /  
ityete cāgnayaḥ proktāḥ praṇīyantedhvareṣu vai //

### [1.12.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.45)

ādisarge vyatītā vai yāmaiḥ saha surottamaiḥ /  
svāyaṃbhuve 'ntare pūrvamagnayastebhimāninaḥ //

### [1.12.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.46)

ete viharaṇīyeṣu cetanācetaneṣu vai /  
sthānābhimānino loke prāgāsanhavyavāhanāḥ //

### [1.12.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.47)

kāmyanai mittikā yajñeṣvete karmasvavasthitāḥ /  
pūrvamanvataṃre 'tītāḥ śukairyāgaiśca taiḥ saha //

### [1.12.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.48)

devairmahātmabhiḥ puṇyaiḥ prathamasyāntare manoḥ /  
ityetāni majoktāni sthānāni sthāninaśca ha //

### [1.12.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.49)

taireva tu prasaṃkhyātamatītānāgateṣviha /  
sanvantareṣu sarveṣu lakṣaṇaṃ jātavedasām //

### [1.12.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.50)

sarve tapasvino hyete sarve brahmabhṛtastathā /  
prajānāṃ patayaḥ sarve jyotiṣmantaśca te smṛtāḥ //

### [1.12.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.51)

svārociṣādiṣu jñeyāḥ sāvarṇyaṃ teṣu saptasu /  
manvantareṣu sarveṣu nāmarūpaprayojanaiḥ //

### [1.12.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.52)

varttante varttamānaiśca yāmaidevaiḥ sahāgnayaḥ /  
anāgataiḥ suraiḥ sārddhaṃ vartsyante 'nāgatāgnayaḥ //

### [1.12.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.53)

ityeṣa nicayo 'gnīnāmanukrānto yathākramam /  
vistareṇānupurvyā ca pitṝṇāṃ vakṣyate punaḥ //

### [1.12.53.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12.53.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde agninicayo nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (2)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.29.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.51.12) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.12) · Pramāṇa
