<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.19

# Brahmandapurana 1.19

Brahmāṇḍapurāṇa 1.19

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.19.197](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.197) — 1 part

### [1.19.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.1)

sūta uvāca  
plakṣadvīpaṃ pravakṣyāmi yathāvadiha saṃgrahāt /  
śṛṇutemaṃ yathātattvaṃ bruvato me dvijottamāḥ //

### [1.19.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.2)

jaṃbūdvīpasya vistārāddviguṇāstasya vistaraḥ /  
vistarāddviguṇaścāsya pariṇāhaḥ samantataḥ //

### [1.19.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.3)

tenāvṛtaḥ samudro vai dvīpena lavaṇodakaḥ /  
tatra puṇyā janapadāścirānna mriyate janaḥ //

### [1.19.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.4)

kṛta eva ca durbhikṣaṃ jarāvyādhibhayaṃ kutaḥ /  
tatrāpi parvatāḥ puṇyāḥ saptaiva maṇibhūṣaṇāḥ //

### [1.19.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.5)

ratnākarāstathā nadyastāsāṃ nāmāni ca buve /  
blakṣadvīpādiṣu tveṣu sapta sapta tu pañcasu //

### [1.19.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.6)

ṛjvāyatāḥ pratidiśaṃ niviṣṭā varṣaparvatāḥ /  
plakṣadvīpe tu vakṣyāmi saptadvīpān mahā balān //

### [1.19.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.7)

gomedako 'tra prathamaḥ parvato meghasannibhaḥ /  
khyāyate yasya nāmnā tu varṣaṃ gomedasaṃjñitam //

### [1.19.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.8)

dvitīyaḥ parvataścandraḥ sarvauṃṣa dhisamanvitaḥ /  
aśvibhyāmamṛtasyārthamoṣadhyo yatra saṃbhṛtāḥ //

### [1.19.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.9)

tṛtīyo nārado nāma durgaśailo mahoccayaḥ /  
tatrācale samutpannau pūrvaṃ nāradaparvatau //

### [1.19.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.10)

caturthastatra vai śailo duduṃbhirnnāma nāmataḥ /  
chandamṛtyuḥ purā tasmindundubhiḥ sāditaḥ suraiḥ //

### [1.19.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.11)

rajjudolorukāmaṃ yaḥ śālmaliścāsurāntakṛt /  
pañcamaḥ somako nāma devairyatrāmṛtaṃ purā //

### [1.19.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.12)

saṃbhṛtaṃ cāhṛtaṃ caiva māturarthe garutmatā /  
ṣaṣṭastu sumanā nāma saptamarṣabha ucyate //

### [1.19.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.13)

hiraṇyakṣo varāheṇa tasmiñchaile niṣūditaḥ /  
vaibhrājaḥ saptamastatra bhrājiṣṇuḥ sphāṭiko mahān //

### [1.19.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.14)

arcirbhirbhrājate yasmādvaibhrājastena saṃsmṛtaḥ /  
teṣāṃ varṣāṇi vakṣyāmi nāmatastu yathākramam //

### [1.19.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.15)

gomedaṃ prathamaṃ varṣaṃ nāmnāśāntabhayaṃ smṛtam /  
candrasya śiśiraṃ nāma nāradasya sukhodayam //

### [1.19.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.16)

ānandaṃ dundubhervarṣaṃ somakasyaśivaṃ smṛtam /  
kṣemakaṃ vṛṣabhasyāpi vaibhrājasya dhruvaṃ tathā //

### [1.19.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.17)

eteṣu devagandharvāḥ siddhāśca saha cāraṇaiḥ /  
viharanti ramante ca dṛśyamānāśca taiḥ saha //

### [1.19.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.18)

teṣāṃ nadyastu saptaiva prativarṣaṃ samudragāḥ /  
nāmatastāḥ pravakṣyāmi saptagaṅgāstapodhanāḥ //

### [1.19.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.19)

anutaptāsukhī caiva vipāśā tridivā kramuḥ /  
amṛtā sukṛtā caiva saptaitāḥ saritāṃ varāḥ //

### [1.19.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.20)

abhigacchanti tā nadyastābhyaścānyāḥ sahasraśaḥ /  
bahūdakā hyoghavatyo yato varṣati vāsavaḥ //

### [1.19.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.21)

tāḥ pibanti sadā hṛṣṭā nadījanapadāstu te /  
śubhāḥ śāntabhayāścaiva pramudaṃ śaiśirāḥ śivāḥ //

### [1.19.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.22)

ānandāśca sukhāścaiva kṣemakāśca dhruvaiḥ saha /  
varṇāśramācārayutā prajāsteṣvavadhiṣṭhitāḥ //

### [1.19.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.23)

sarve tvarogāḥ subalāḥ prajāścāmayava rjitāḥ /  
avasarpiṇī na teṣvasti tathaivotsarpiṇī na ca //

### [1.19.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.24)

na tatrāsti yugāvasthā caturyugakṛtā kvacit /  
tretāyugasamaḥ kālaḥ sarvadā tatra varttate //

### [1.19.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.25)

plakṣadvīpādiṣu jñeyaḥ pañcasveteṣu sarvaśaḥ /  
deśasyānuvidhānena kālasyānuvidhāḥ smṛtāḥ //

### [1.19.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.26)

pañcavarṣasahasrāṇi teṣu jīvanti mānavāḥ /  
surūpāśca suveṣāśca hyarogā balinastathā //

### [1.19.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.27)

sukhamāyurbalaṃ rupamārogyaṃ dharma eva ca /  
plakṣadvīpādiṣu jñeyaḥ śākadvīpāntikeṣu vai //

### [1.19.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.28)

prakṣadvīpaḥ pṛthuḥ śrīmānsarvato dhanadhānyavān /  
divyauṣadhiphalopetaḥ sarvauṃṣadhivanaspatiḥ //

### [1.19.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.29)

āvṛtaḥ paśubhiḥ sarvairgrāmyāraṇyaiḥ sahasraśaḥ /  
jaṃbūvṛkṣema saṃkhyātastasya madhye dvijottamāḥ //

### [1.19.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.30)

plakṣo nāma mahāvṛkṣastasya nāmnā sa ucyate /  
sa tatra pūjyate sthāne madhye janapadasya ha //

### [1.19.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.31)

sa cāpīkṣurasodena prakṣadvīpaḥ samāvṛtaḥ /  
plakṣadvīpasamenaiva vaipulyadvistareṇa tu //

### [1.19.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.32)

ityevaṃ saṃniveśo vaḥ plakṣadvīpasya kīrtitaḥ /  
ānupūrvyātsamāsena śālmalaṃ tu nibodhata //

### [1.19.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.33)

tatastṛtīyaṃ vakṣyāmi śālmalaṃ dvīpasuttamam /  
śālmalena samudrastu dvīpenekṣurasodakaḥ //

### [1.19.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.34)

plakṣadvīpasya vistārāddviguṇena samāvṛtaḥ /  
tatrāpi parvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ //

### [1.19.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.35)

ratnākarāstathā nadyasteṣāṃ varṣeṣu saptasu /  
prathamaḥ sūryasaṃkāśaḥ kumudo nāma parvataḥ //

### [1.19.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.36)

sarvadhātumayaiḥ śṛṅgaiḥ śilājālasamākulaiḥ /  
dvitīyaḥ parvataścātra hyuttamo nāma viśrutaḥ //

### [1.19.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.37)

haritālamayaiḥ śṛṅgairdivamāvṛtya tiṣṭhati /  
tṛtiyaḥ parvatastatra balāhaka iti śrutaḥ //

### [1.19.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.38)

jātyañjanamayaiḥ śṛṅgairdivamāvṛtya tiṣṭhati /  
caturthaḥ parvato droṇo yatra sā vai sahoṣadhiḥ //

### [1.19.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.39)

viśalyakaraṇī caiva mṛtasañjīvinī tathā /  
kaṅkastu pañcamastatra parvataḥ sumahodayaḥ //

### [1.19.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.40)

nityapuṣpaphalopeto vṛkṣavīrutsamāvṛtaḥ /  
ṣaṣṭhastu parvatastatra mahiṣo meghasannibhaḥ //

### [1.19.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.41)

yasminso 'gnirnivasati mahiṣo nāma vārijaḥ /  
saptamaḥ parvatastatra kakudmānnāma bhāṣyate //

### [1.19.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.42)

tatra ratnānyanekāni svayaṃ rakṣati vāsavaḥ /  
prajāpatimupādāya prajābhyo vidhivatsvayam //

### [1.19.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.43)

ityete parvatāḥ sapta śālmale maṇibhūṣaṇāḥ /  
teṣāṃ varṣāṇi vakṣyāmi sarpaiva tu śubhāni vai //

### [1.19.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.44)

kumudasya smṛtaṃ śvetamuttamasya ca lohitam /  
balāhakasya jīmūtaṃ droṇasya haritaṃ smṛtam //

### [1.19.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.45)

kaṅkasya vaidyutaṃ nāma mahiṣasya ca mānasam /  
kakudaḥ supradaṃ nāma saptaitāni tu saptadhā //

### [1.19.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.46)

varṣāṇi parvatāścaiva nadīsteṣu nibodhata /  
jyotiḥ śāntistathā tuṣṭā candrā śukrā vimocanī //

### [1.19.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.47)

nivṛttiḥ saptamī tāsāṃ prativarṣaṃ tu tāḥ smṛtāḥ /  
tāsāṃ samīpagāścānyāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ //

### [1.19.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.48)

na saṃkhyāṃ parisaṃkhyātuṃ śaknuyātko 'pi mānavaḥ /  
ityeṣa saṃniveśo vaḥ śālmalasya prakīrttitaḥ //

### [1.19.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.49)

plakṣavṛkṣeṇa saṃkhyātastasya madhye mahā drumaḥ /  
śālmalirvipulaskandhastasya nāmnā sa ucyate //

### [1.19.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.50)

śālmalastu samudreṇa surodena samāvṛtaḥ /  
vistarācchālmalasvaiva same na tu samantataḥ //

### [1.19.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.51)

uttareṣu tu dharmajñādvīpeṣu śṛṇuta prajāḥ /  
yathāśrutaṃ yathānyāyaṃ bruvato me nibodhata //

### [1.19.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.52)

kuśadvīpaṃ pravakṣyāmi caturthaṃ tu samāsataḥ /  
surodakaḥ parivṛtaḥ kuśadvīpena sarvataḥ //

### [1.19.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.53)

śālmalasya tu vistārāddviguṇena samantataḥ /  
saptaiva ca girīṃstatra varṇyamānānnibodhata //

### [1.19.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.54)

kuśadvīpe tu vijñeyaḥ parvato vidrumaśca yaḥ /  
dvīpasya prathamastasya dvitīyo hemaparvataḥ //

### [1.19.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.55)

tṛtīyo dyutimānnāma jīmūtasadṛśo giriḥ /  
caturthaḥ puṣpavānnāma pañcamastu kuśeśayaḥ //

### [1.19.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.56)

ṣaṣṭho harigirirnāma saptamo mandaraḥ smṛtaḥ /  
mandā iti hyapā nāma mandaro dāraṇādayam //

### [1.19.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.57)

teṣāmantaraviṣakaṃbho dviguṇaḥ pravibhāgataḥ /  
udbhidaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ veṇumaṇḍalam //

### [1.19.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.58)

tṛtīyaṃ vai rathākāraṃ caturthaṃ lavaṇaṃ samṛtam /  
pañcamaṃ dhṛtimadvarṣaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prabhākaram //

### [1.19.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.59)

saptamaṃ kapilaṃ nāma sarve te varṣa bhāvakāḥ /  
eteṣu devagandharvāḥ prajāstu jagadīśvarāḥ //

### [1.19.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.60)

viharanti ramante ca hṛṣyamāṇāstu sarvaśaḥ /  
na teṣu dasyavaḥ saṃti mleccha jātaya eva ca //

### [1.19.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.61)

gauraprāyo janaḥ sarvaḥ kramācca mriyate tathā /  
tatrāpi nadyaḥ saptaiva dhūtapāpāśivā tathā //

### [1.19.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.62)

pavitrā saṃtatiścaiva vidyuddaṃbhā mahī tathā /  
anyāstābhyo 'parijñātāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ //

### [1.19.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.63)

abhigacchanti tāḥ sarvā yato varṣati vāsavaḥ /  
ghṛtodena kuśadvīpo bāhyataḥ parivāritaḥ //

### [1.19.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.64)

vijñeyaḥ sa tu vistārātkuśadvīpasamena tu /  
ityeṣa sanniveśo vaḥ kuśadvīpasya kīrttitaḥ //

### [1.19.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.65)

kraiñcadvīpasya vistāraṃ vakṣyāmyahamataḥ param /  
kuśadvīpasya vistārāddviguṇaḥ sa tu vai smṛtaḥ //

### [1.19.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.66)

ghṛtodakasamudro vai kraiñca dvīpena saṃyutaḥ /  
tasmindvīpe nagaśreṣṭhaḥ kraiñcastu prathamo giriḥ //

### [1.19.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.67)

kraiñcātparo vāmanako vāmanādandhakārakaḥ /  
andhakārātparaścāpi divāvṛnnāma parvataḥ //

### [1.19.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.68)

divāvṛtaḥ paraścāpi dvivido girisattamaḥ /  
dvividātparataścāpi puṇḍarīko mahāgiriḥ //

### [1.19.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.69)

puṇḍarīkātparaścāpi procyate dundubhisvanaḥ /  
ete ratnamayāḥ sapta kraiñcadvīpasya parvatāḥ //

### [1.19.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.70)

bahupuṣpaphalopetanānāvṛkṣalatāvṛtāḥ /  
paraspareṇa dviguṇā vistṛtā harṣavarddhanāḥ //

### [1.19.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.71)

varṣāṇi tatra vakṣyāmi nāmatastānnibodhata /  
kraiñcasya kuśalo deśo vāmanasya manonugaḥ //

### [1.19.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.72)

manonugātparaścoṣṇastṛtīyaṃ varṣamucyate /  
uṣṇātparaḥ pīvarakaḥ pīvarādandhakārakaḥ //

### [1.19.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.73)

andhakārātparaścāpi munideśaḥ smṛto budhaiḥ /  
munideśātparaścaiva procyate dundubhisvanaḥ //

### [1.19.74](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.74)

siddhacāraṇasaṃkīrṇo gauraprayo janaḥ smataḥ /  
tatrāpi nadyaḥ saptaiva prativarṣa smṛtāḥ śubhāḥ //

### [1.19.75](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.75)

gaurī kumudvatī caiva saṃdhyā rātrirmanojavā /  
khyātiśca puṇḍarīkā ca gaṅgāḥ saptavidhāḥ smṛtāḥ //

### [1.19.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.76)

tāsāṃ sahasraśaścānyā nadyo yāstu samīpagāḥ /  
abhigacchanti tāḥ sarvā vipulāḥ subahūdakāḥ //

### [1.19.77](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.77)

kraiñcadvīpaḥ samudreṇa dadhimaṇḍaudakena tu /  
āvṛtaḥ sarvataḥ śrīmānkraiñcadvīpasamena tu //

### [1.19.78](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.78)

plakṣadvīpādayo hyete samāsena prakīrttitāḥ /  
teṣāṃ nisargodvīpānāmānupūrvyeṇa sarvaśaḥ //

### [1.19.79](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.79)

na śakyo vistarādvaktuṃ divyavarṣaśatairapi /  
nisargo yaḥ prajānāṃ tu saṃhāro yaśca tāsu vai //

### [1.19.80](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.80)

śākadvīpaṃ pravakṣyāmi yathāvadiha niścayāt /  
śṛṇudhvaṃ tu yathātathyaṃ bruvato me yathārthavat //

### [1.19.81](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.81)

kraiñcadvīpasya vistārāddviguṇāstasya vistaraḥ /  
parivārya samudraṃ sa dadhimaṇḍodakaṃ sthitaḥ //

### [1.19.82](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.82)

tatra puṇyā janapadāścirāttu mriyate janaḥ /  
kuta eva ca durbhikṣaṃ jarāvyādhibhayaṃ kutaḥ //

### [1.19.83](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.83)

tatrāpi parvatāḥ śabhrāḥ saptaiva maṇibhūṣaṇāḥ /  
ratnākarāstathā nadyasteṣāṃ nāmāni me śṛṇu //

### [1.19.84](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.84)

devarṣigandharvayutaḥ prathamo merurucyate /  
prāgāyataḥ sa sauvarṇo hyudayo nāma parvataḥ //

### [1.19.85](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.85)

vṛṣṭyarthaṃ jaladāstatra prabhaṃvati ca yānti ca /  
tasyāpareṇa sumahāñjaladhāro mahāgiriḥ //

### [1.19.86](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.86)

yato nityamupādatte vāsavaḥ paramaṃ jalam /  
tato varṣaṃ prabhavati varṣākāle prajāsviha //

### [1.19.87](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.87)

tasyottare raivatako yatra nityaṃ pratiṣṭhitam /  
revatī divi nakṣatraṃ pitāmahakṛto vidhiḥ //

### [1.19.88](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.88)

tasyāpareṇa sumahān śyāmo nāma mahāgiriḥ /  
tasmācchyāmatvamāpannāḥ prajāḥ pūrvamimāḥ kila //

### [1.19.89](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.89)

tasyāpareṇa sumahānnājato 'stagiriḥ smṛtaḥ /  
tasyāpare cāṃbikeyo durgaśailo mahāgiriḥ //

### [1.19.90](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.90)

aṃbikeyātparo ramyaḥ sarvauṃṣadhisamanvitaḥ /  
kesarī kesarayuto yato vāyuḥ prajāpatiḥ //

### [1.19.91](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.91)

udayātprathamaṃ varṣaṃ mahāttajjaladaṃ smṛtam /  
dvitīyaṃ jaladhārasya sukumāramiti smṛtam //

### [1.19.92](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.92)

raivatasya tu kaumāraṃ śyāmasya ca maṇīvakam /  
astasyāpi śubhaṃ varṣaṃ vijñeyaṃ kusumottaram //

### [1.19.93](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.93)

ambikeyasya modākaṃ kesarasya mahādrumam /  
dvīpasya parimāṇaṃ tu hrasvadīrghatvameva ca //

### [1.19.94](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.94)

kraiñcadvīpena vikhyātaṃ tasya keturmahādrumaḥ /  
śāko nāma mahotsedhastasya pūjyā mahānugāḥ //

### [1.19.95](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.95)

tatra puṇyā janapadāścāturvarṇyasamanvitāḥ /  
nadyaścāpi mahāpuṇyā gaṅgāḥ saptavidhāstathā //

### [1.19.96](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.96)

sukumārī kumārī ca nalinī veṇukā ca yā /  
ikṣuśca veṇukā caiva gabhastiḥ saptamī tathā //

### [1.19.97](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.97)

nadyaścānyāḥ puṇyajalāḥ śītatoyavahāḥ śubhāḥ /  
sahasraśaḥ samākhyātā yato varṣati vāsavaḥ //

### [1.19.98](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.98)

na tāsāṃ nāmadheyāni parimāṇaṃ tathaiva ca /  
śakyaṃ vai parisaṃkhyātuṃ puṇyāstāḥ sariduttamāḥ //

### [1.19.99](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.99)

tāḥ pibanti sadā hṛṣṭā nadīrjanapadāstu te /  
śāṃśapāyanavistīrṇo dvīpo 'sau cakrasaṃsthitaḥ //

### [1.19.100](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.100)

nadījalaiḥ praticchannaḥ parvataiścābhrasannibhaiḥ /  
sarvadhātuvicitraiśca maṇividrumabhūṣitaiḥ //

### [1.19.101](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.101)

nagaraiścaiva vividhaiḥ sphītairjanapadairapi /  
vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ samantāddhanadhānyavān //

### [1.19.102](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.102)

kṣīrodena samudreṇa sarvataḥ parivāritaḥ /  
śākadvīpasya vistārātsamena tu samaṃntataḥ //

### [1.19.103](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.103)

tasmiñjanapadāḥ puṇyāḥ parvatāḥ saritaḥ śubhāḥ /  
varṇāśramasamākīrṇā deśāste sapta vai smṛtāḥ //

### [1.19.104](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.104)

na saṃkaraśca teṣvasti varṇāśramakṛtaḥ kvacit /  
dharmasya cāvyabhīcārādekāntasukhitāḥ prajāḥ //

### [1.19.105](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.105)

na teṣu lobho māyā vā hīrṣāsūyākṛtaḥ kutaḥ /  
viparyayo na teṣvasti kālātsvābhāvikaṃ param //

### [1.19.106](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.106)

karāvāptirna teṣvasti na daṇḍo na ca daṇḍyakāḥ /  
svadharmeṇaiva dharma jñāste rakṣanti parasparam //

### [1.19.107](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.107)

etāvadeva śakyaṃ vai tasmindvīpe prabhāṣitum /  
etāvadeva śrotavyaṃ śākadvīpanivāsinām //

### [1.19.108](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.108)

puṣkaraṃ saptamaṃ dvīpaṃ pravakṣyāmi nibodhata /  
puṣkareṇa tu dvīpena vṛtaḥ kṣīrodako bahiḥ //

### [1.19.109](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.109)

śākadvīpasya vistārāddviguṇena saṃmatataḥ /  
puṣkare parvataḥ śrīmāneka eva mahāśilaḥ //

### [1.19.110](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.110)

citrairmaṇimayaiḥ śṛṅgaiḥ śilājālaiḥ samucchritaḥ /  
dvīpasya tasya pūrvarddhe citrasānuḥ sthito mahān //

### [1.19.111](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.111)

sa maṇḍalasahasrāṇi vistīrṇaḥ pañcaviṃśatiḥ /  
urddhaṃ caiva catustriṃśatsahasrāṇi mahītalāt //

### [1.19.112](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.112)

dvīpardhasya parikṣiptaḥ parvato mānasottaraḥ /  
sthito velāsamīpe tu navacandra ivoditaḥ //

### [1.19.113](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.113)

yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ /  
tāvadeva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ //

### [1.19.114](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.114)

sa eva dvīpapaścārddhe mānasaḥ pṛthivīdharaḥ /  
eka eva mahāsāraḥ sanniveśo dvidhā kṛtaḥ //

### [1.19.115](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.115)

svādūdakenodadhinā sarvataḥ parivāritaḥ /  
puṣkaradvīpavistārādvistīrṇo 'sau samantataḥ //

### [1.19.116](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.116)

tasmindvīpe smṛtau dvau tu puṇyau janapadau śubhau /  
abhito mānasasyātha parvatasya tu maṇḍale //

### [1.19.117](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.117)

mahāvītaṃ tu yadvarṣa bāhyato mānasasya tat /  
tsyaivābhyantareṇāpi dhātakīkhaṇḍamucyate //

### [1.19.118](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.118)

daśavarṣasahasrāṇi tatra jīvati mānavāḥ /  
arogāḥ sukhabāhulyā mānasīṃ siddhimāsthitāḥ //

### [1.19.119](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.119)

masasāyuśca rūpaṃ ca tasminvarṣadvaye smṛtam /  
adhamottamā na teṣvasti tulyāste rūpaśīlataḥ //

### [1.19.120](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.120)

na tatra dasyurdamako nerṣyāsūyā bhayaṃ tathā /  
nigraho na ca daṇḍo 'sti na lobho na parigrahaḥ //

### [1.19.121](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.121)

satyānṛtaṃ na tatrāsti dharmādharmauṃ tathaiva ca /  
varṇāśramau vā vārtā vā pāśupālyaṃ vaṇikpathaḥ //

### [1.19.122](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.122)

trayī vidyā daṇḍanītiḥ śuśrūṣā śilpameva ca /  
varṣadvaye sarvametatpuṣkarasya na vidyate //

### [1.19.123](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.123)

na tatra varṣaṃ nadyo vā śītoṣṇaṃ vāpi vidyate /  
udbhidānyudakānyatra giriprasravaṇāni ca //

### [1.19.124](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.124)

uttarāṇāṃ kurūṇāṃ ca tulyakālo janastathā /  
sarvarttususukhastatra jarākramavivarjitaḥ //

### [1.19.125](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.125)

ityeṣa dhātakīkhaṇḍe mahā vīte tathaiva ca /  
ānupūrvyādvidhiḥ kṛtsnaḥ puṣkarasya prakīrttitaḥ //

### [1.19.126](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.126)

svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ /  
vistārānmaṇḍalāccaiva puṣkarasya samena tu //

### [1.19.127](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.127)

evaṃ dvīpāḥ samudraistu sapta saptabhirāvṛtāḥ /  
dvīpasyānantaro yastu sāmudrastatsamastu saḥ //

### [1.19.128](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.128)

evaṃ dvīpasamudrāṇāṃ vṛddhirjñeyā parasparāt /  
apāṃ caiva samudrekātsāmudra iti saṃjñitaḥ //

### [1.19.129](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.129)

viśantirnivasaṃtyasminprajā yasmāccaturvidhāḥ /  
tasmādvarṣamiti proktaṃ prajānāṃ sukhadaṃ yataḥ //

### [1.19.130](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.130)

ṛṣa ityeṣa ramaṇe vṛṣaśaktiprabandhane /  
ratiprabadhanātmiddhaṃ varṣaṃ tatteṣu tena vai //

### [1.19.131](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.131)

śuklapakṣe candravṛddhyā samudraḥ pūryate sadā /  
prakṣīyamāṇe bahule kṣīyate 'stamite khage //

### [1.19.132](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.132)

āpūryamāṇo hyudadhiḥ svata evābhipūryate /  
tathopakṣīyamāṇe 'pi svātmanyevāvakṛṣyate //

### [1.19.133](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.133)

ukhāsthamagnisaṃyogādudriktaṃ dṛśyate yathā /  
mahodadhigataṃ toyaṃ svata udricyate tathā //

### [1.19.134](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.134)

anyūnānatiriktāṃśca varndvatyāpo hrasaṃti ca /  
udayāstamaye tvindau pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ //

### [1.19.135](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.135)

kṣayavṛddhatvamudadheḥ somavṛddhikṣayātpunaḥ /  
daśottarāṇi pañcaiva hyaṅgulāni śatāni ca //

### [1.19.136](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.136)

apāṃ vṛddhiḥ kṣayo dṛṣṭaḥ sāmudrīṇāṃ tu parvasu /  
dvirāpkatvātsmṛtā dvīpāḥ sarvataścodakāvṛtāḥ //

### [1.19.137](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.137)

udakasyāyanaṃ yasmāttasmādudadhirucyate /  
aparvāṇastu girayaḥ parvabhiḥ parvatāḥ smṛtāḥ //

### [1.19.138](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.138)

plakṣadvīpe tu gomedaḥ parvatastena caucyate /  
śālmaliḥ śālmale dvīpe pūjyate sumahāvrataiḥ //

### [1.19.139](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.139)

kuśadvīpe kuśastaṃbastasyanāmnā sa ucyate /  
kraiñcadvīpe giriḥ kaiñco madhye janapadasya ha //

### [1.19.140](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.140)

śākadvīpe drumaḥ śākastasya nāmnā sa ucyate /  
nyagrodhaḥ puṣkaradvīpe tatratyaiḥ sa namaskṛtaḥ //

### [1.19.141](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.141)

mahādevaḥ pūjyate tu brahmā tribhuvaneśvaraḥ /  
tasminni vasati brahmā sādhyaiḥ sārddhaṃ prajāpatiḥ //

### [1.19.142](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.142)

upāsaṃte tatra devāstrayastriṃśanmaharṣibhiḥ /  
sa tatra pūjyate caiva deverdevotamotamaḥ //

### [1.19.143](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.143)

jaṃbūdvīpātpravarttante ratnāni vividhāni ca /  
dvīpeṣu teṣu sarveṣu prajānāṃ kramatastu vai //

### [1.19.144](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.144)

sarvaśo brahmavaryeṇa satyena ca damena ca /  
ārogyayuḥpramāṇābhyāṃ pramāṇaṃ dviguṇaṃ tataḥ //

### [1.19.145](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.145)

etasminpuṣkaradvīpe yaduktaṃ varṣakadvayam /  
gopāyati prajāstatra svayaṃbhūrjaḍa paṇḍitāḥ //

### [1.19.146](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.146)

īśvaro daṇḍasudyamya brahmā tribhuvaneśvaraḥ /  
sa viṣṇoḥ sacivo devaḥ sa pitā sa pitāmahaḥ //

### [1.19.147](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.147)

bhojanaṃ cāprayatnena tatra svayamupasthitam /  
ṣaḍrasaṃ sumahāvīryaṃ bhuñjate tu prajāḥ sadā //

### [1.19.148](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.148)

pareṇa puṣkarasyārddhe āvṛtyāvasthito mahān /  
svādūdakaḥ samudrastu samantātpariveṣṭya tam //

### [1.19.149](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.149)

pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ /  
kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvāhyekaśilopamā //

### [1.19.150](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.150)

tasyāpareṇa śailaśca paryāsātpasmiṇḍalaḥ /  
prakāśaścāprakāśaśca lokālokaḥ sa ucyate //

### [1.19.151](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.151)

ālokastasya cārvaktu nirālokastataḥ param /  
yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tasyocchrayaḥ samṛtaḥ //

### [1.19.152](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.152)

tāvāṃśca vistarastasya pṛthivyāṃ kāmagaśca saḥ /  
āloko lokavṛttistho nirāloko hyalaukikaḥ //

### [1.19.153](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.153)

lokārddhe saṃmitā lokā nirālokāstu bāhyataḥ /  
lokavistāramātraṃ tu hyalokaḥ sarvato bahiḥ //

### [1.19.154](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.154)

paricchinnaḥ samantācca udakenāvṛtastu saḥ /  
ālokātparataścāpi hyaṇḍamā vṛtya tiṣṭhati //

### [1.19.155](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.155)

aṇḍasyāntastvime lokāḥ saptadvīpā ca medinī /  
bhūrloko 'tha bhuvarllokaḥ svarloko 'tha mahastathā //

### [1.19.156](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.156)

janastapastathā satyametāvāṃllokasaṃgrahaḥ /  
etāvāneva vijñeyo lokāntaścaiva yaḥ paraḥ //

### [1.19.157](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.157)

kuṃbhasthāyī bhavedyādṛvapratīcyāṃ diśi candramāḥ /  
āditaḥ śuklapakṣasya vapuścāṇḍasya tadvidham //

### [1.19.158](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.158)

aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ /  
tiryagūrdhvamadho vāpi kāraṇasyāvyayātmanaḥ //

### [1.19.159](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.159)

dharaṇaiḥ prākṛtaistattadāvṛtaṃ prati saptabhiḥ /  
daśādhikyena cānyonyaṃ dhārayanti parasparam //

### [1.19.160](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.160)

parasparāvṛtāḥ sarve utpannāśca parasparam /  
aṇḍasyāsya samantāttu sanniviṣṭo ghanodadhiḥ //

### [1.19.161](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.161)

samantāttu vanodena dhāryamāṇaḥ sa tiṣṭati /  
bāhyato ghanato yasya tiryagūrddhvaṃ tu maṇḍalam //

### [1.19.162](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.162)

dhāryamāṇaṃ samantāttu tiṣṭhate yattu tejasā /  
ayoguḍanibho vāhnaḥ samantā nmaṇḍalākṛtiḥ //

### [1.19.163](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.163)

samantāddhanavātena dhāryamāṇaḥ sa tiṣṭhati /  
ghanavātaṃ tathākāśo dadhānaḥ khalu tiṣṭhati //

### [1.19.164](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.164)

bhūtādiśca tathā kāśaṃ bhūtādiścāpyasau mahān /  
mahāśca so 'pyanantena hyavyaktena tu dhāryate //

### [1.19.165](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.165)

anantamaparivyaktaṃ daśadhā sūkṣmameva ca /  
anantama kṛtātmānamanādinidhanaṃ ca yat //

### [1.19.166](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.166)

anityaṃ parato 'ghoramanālaṃbamanāmayam /  
naikayojanasāhasraṃ viprakṛṣṭamanāvṛtam //

### [1.19.167](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.167)

tama eva nirālokamamaryyādamadaiśikam /  
devānāmapyaviditaṃ vyavahāravivarjitam //

### [1.19.168](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.168)

tamasoṃte ca viśyātamākāśānte hyabhāsvaram /  
maryādāyāmanantasya devasyāyatanaṃ mahat //

### [1.19.169](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.169)

tridaśānāmagamyaṃ tatasthānaṃ divyamiti śrutiḥ /  
mahato devadevasya maryādā yā vyavasthitāḥ //

### [1.19.170](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.170)

candrādityāvadhastāttu ye lokāḥ prathitā budhaiḥ /  
te lokā ityabhihitā jagatasca na saṃśayaḥ //

### [1.19.171](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.171)

rasātalatalāḥ saptasaptaivorddhvatalāśca ye /  
saptaskandhastathā vāyoḥ sabrahmasadanā dvijāḥ //

### [1.19.172](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.172)

āpātālāddivaṃ yāvadatra pañcavidhā gatiḥ /  
pramāṇametajjagata eṣa saṃsārasāgaraḥ //

### [1.19.173](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.173)

anādyantāṃ vrajantyeva naikajātisamudbhavāḥ /  
vicitrā jagataḥ sā vai prakṛtirbrahmaṇaḥ sthitā //

### [1.19.174](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.174)

yaccaiha daivikaṃ vātha nisargaṃ bahuvistaraḥ /  
atīndriyermahābhāgaiḥ siddhairapi na lakṣitaḥ //

### [1.19.175](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.175)

pṛthivyaṃbvagnivāyūnāṃ nabhasastamasastathā /  
mānasasya tu dehasya anantasya dvijottamāḥ //

### [1.19.176](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.176)

kṣayo vā pariṇāmo vā anto vāpi na vidyate /  
ananta eṣa sarvatra evaṃ jñāneṣu paṭhyate //

### [1.19.177](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.177)

tasya coktaṃ mayā pūrva tasminnāmānukīrtane /  
yaḥ padmanābhanāmnā tu tatkārtsnyena ca kīrttitaḥ //

### [1.19.178](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.178)

sa eva sarvatra gataḥ sarvasthāneṣu pūjyate /  
bhūmau rasātale caiva ākāśe pavane 'nale //

### [1.19.179](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.179)

arṇaveṣu ca sarveṣu divi caiva na saṃśayaḥ /  
tathā tamasi vijñeya eṣa eva mahādyutiḥ //

### [1.19.180](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.180)

anekadhā vibhaktāṅgo mahāyogī janārdanaḥ /  
sarvalokeṣu lokeśa ijyate bahudhā prabhuḥ //

### [1.19.181](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.181)

evaṃ parasparotpanna dhāryante ca parasparam /  
ādhārādheyabhāvena vikārāste 'vikāriṇaḥ //

### [1.19.182](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.182)

pṛthvyādayo vikārāste paricchinnāḥ parasparam /  
parasparadhikāścaiva praviṣṭāste parasparam //

### [1.19.183](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.183)

yasmātsṛṣaṭāstu te 'nyonyaṃ tasmātsthairyamupāgatāḥ /  
prāgāsannaviśeṣāstu viśeṣo 'nyaviśeṣaṇāt //

### [1.19.184](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.184)

pṛthivyādyāstu vādyantāparicchinnāstrayastu te /  
guṇopacayasāreṇa paricchedo viśeṣataḥ //

### [1.19.185](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.185)

śeṣāṇāṃ tu paricchedaḥ saukṣmyānneha vibhāvyate /  
bhūtebhyaḥ paratastebhyo vyālokā sā dharā smṛtā //

### [1.19.186](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.186)

bhūtānyāloka ākāśe paricchinnāni sarvaśaḥ /  
pātre mahati pātrāṇi yathaivāntargatāni tu //

### [1.19.187](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.187)

bhavantyanyonyahīnāni parasparasamāśrayāt /  
tathā hyāloka ākāśe bhedāstvantargatā matāḥ //

### [1.19.188](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.188)

kṛttnānyetāni catvāri hyanyonyasyādhikāni tu /  
yāvadetāni bhūtāni tāvadutpattirucyate //

### [1.19.189](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.189)

tantunāmiva saṃtāro bhūteṣvantargato mataḥ /  
pratyā khyāya tu bhūtāni kāryotparttina vidyate //

### [1.19.190](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.190)

tasmātparimitā bhedāḥ smṛtāḥ kāryyātmakāstu te /  
kāraṇātmakāstathaika syurbhedā ye mahadādayaḥ //

### [1.19.191](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.191)

ityeṣa saṃniveśo vai mayā prokto vibhāgaśaḥ /  
saptadvīpasamudrāḍyo yāthātathyana vai dvijāḥ //

### [1.19.192](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.192)

vistarānmaṇḍalāścaiva prasaṃkhyānena caiva hi /  
vaiśvarūpradhānasya pariṇāmaikadeśikaḥ //

### [1.19.193](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.193)

adhiṣṭhitaṃ bhagavatā yasya sarvamidaṃ jagat /  
evaṃbhūtagaṇāḥ sapta sanniviṣṭāḥ parasparam //

### [1.19.194](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.194)

etāvānsaṃniveśastu mayā śakyaḥ prabhāṣitum /  
etāvadeva śrotavyaṃ saṃniveśe tu pārtheve //

### [1.19.195](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.195)

sapta prakṛtayastvetā dhārayanti parasparam /  
tāstvahaṃ parimāṇena naṃ saṃkhyātumihotsahe //

### [1.19.196](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.196)

asaṃkhyātāḥ prakṛtayastiryyagūrddhvamadhastathā /  
tārakāsaṃniveśaśca yāvaddivyānumaṇḍalam //

### [1.19.197](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.197)

paryyā yasanniveśastu bhūmestadanu maṇḍalaḥ /  
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi kṛthivyā vai vicakṣaṇāḥ //

### [1.19.197.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19.197.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde plakṣādidvīpavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (14)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.49.7) — Vyāsa, Sanskrit
- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.122.7) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.53.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Critical edition (BORI)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*crit.6.12.15) — Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.2.4.11) — Sanskrit
- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.56.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Varāhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.varaha.87.1) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.59.2) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Śivatattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.sivatattvaratnakara.14.9) — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- [Śivattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.sivattvaratnakara.14.9) — Basava, Sanskrit
- [Caturvargacintāmaṇi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.caturvargacintamani.21.p2.2) — Hemādri, Sanskrit
- [Ṣoḍaśamahādānavidhi (Hemādri)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.dana.mahadana.sodasamahadanavidhi-hemadri.21.p2.2) — Hemādri, Sanskrit
- [Dānakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.hemadri.danakhanda.23.p1.2) — Hemādri, Sanskrit
- [Tīrthaprakāśa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p190) — Mitramiśra, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.19) · Pramāṇa
