Brahmandapurana 1.20
Brahmāṇḍapurāṇa 1.20
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.20.58 — 2 parts
1.20.1
sūta uvāca
adhaḥpramāṇamūrddhva ca vakṣyamāṇaṃ nibodhata /
pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam //
1.20.2
anantā dhātavo hyetaṃ vyāpakāstu prakīrttitāḥ /
jananī sarvabhūtānāṃ sarvasattvadharā dharā //
1.20.3
nānājanapadākīrṇā nānādhiṣṭhānapattanā /
nānānadanadīśailā naikajātisamākulā //
1.20.4
anantā gīyate devī pṛthivī bahuvistarā /
nadīnadasasudrasthāstanthā kṣudrāśrayasthitāḥ //
1.20.5
parvatākāśasaṃsthāśca antarbhūmigātāśca yāḥ /
āpo 'nantā hi vijñeyāstathāgniḥ sarvalokagaḥ //
1.20.6
anantaḥ paṭhyate caiva vyāpakaḥ sarvasaṃbhavaḥ /
tathākāśamanālekhyaṃ ramyaṃ nānāśrayaṃ smṛtam //
1.20.7
anantaṃ paṭhyate caiva vāyuścākāśasambhavaḥ /
āpaḥ pṛthivyāmudake pṛthivyupari saṃsthitāḥ //
1.20.8
ākāśaścāparamatha punarbhūmiḥ punarjalam /
evaṃ matamanantasya bhautikasya na vidyate //
1.20.9
parasparaiḥ sopacitā bhūmiścaiva nibodhata /
bhūmirjalamathā kāśamiti yā yā paraṃparā //
1.20.10
sthitireṣā tu vikhyātā saptame 'sminnasātale /
daśayojanasāhasramekaṃ bhaumaṃ rasātalam //
1.20.11
sādhubhiḥ parisaṃkhyātamekaikenaiva vistaram /
prathamaṃ tatvalaṃ nāma sutalaṃ tu tataḥ param //
1.20.12
tatastalātalaṃ vidyādatalaṃ bahuvistaram /
tator'vākca talaṃ nāma parataśca rasātalam //
1.20.13
eteṣāmapyadhobhāge pātālaṃ saptamaṃ smṛtam /
kṛṣṇabhaumaśca prathamo bhūmibhāgaḥ prakīrttitaḥ //
1.20.14
pāṇḍubhūmirdvitīyastu tṛtīyo nīlamṛttikaḥ /
pītabhaumaścaturthastu pañcamaḥ śarkarāmayaḥ //
1.20.15
ṣaṣṭhaḥ śilāmayo jñeyaḥ sauvarṇaḥ saptamaḥ smṛtaḥ /
prathame 'smiṃstale khyātamasuredrasya mandiram //
1.20.16
namucerindraśatrośca mahānādasya cālayam /
puraṃ ca śaṅkukarṇasya kabandhasya ca mandiram //
1.20.17
niṣkulādasya ca puraṃ prahṛṣṭajanasaṃkulam /
rākṣasasya ca bhīmasya śūladantasya cālayam //
1.20.18
lohitākṣakaliṅgānāṃ nagaraṃ śvāpadasya ca /
dhanañjayasya ca puraṃ nāgendrasya mahātmanaḥ //
1.20.19
kāliyasya ca nāgasya nagaraṃ kauśikasya ca /
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām //
1.20.20
tale jñeyāni prathame kṛṣṇabhaume na saṃśayaḥ /
dvitīye sutale viprā daityendrasya ca rakṣasaḥ //
1.20.21
mahājaṃbhasya tu tathā nagaraṃ prathamasya tu /
iyagrīvasya kṛṣṇasya nikumbhasya ca mandiram //
1.20.22
śaṅkhakhyasya ca daityasya nagaraṃ gomukhasya ca /
rākṣasasya ca nīlasya meghasya kathanasya ca //
1.20.23
ālayaṃ kukupādasya mahoṣṇīṣasya cālayam /
kaṃbalasya ca nāgasya puramaśvatarasya ca //
1.20.24
kadrūputrasya ca puraṃ takṣakasya mahātmanaḥ /
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām //
1.20.25
dvitīye 'smin tale viprāḥ pāṇḍubhaume na saṃśayaḥ /
tṛtīye tu tale khyātaṃ prahlādasya mahātmanaḥ //
1.20.26
anudrādasya ca puraṃ puramagnimukhasya ca /
tārakāśyasya ca puraṃ puraṃ triśirasastathā //
1.20.27
śiśumārasya ca puraṃ tripurasya tathā puram /
purañjanasya daityasya hṛṣṭapuṣṭajanākulam //
1.20.28
cyavanasya tu vijñeyaṃ rākṣasasya ca mandiram /
rākṣaseṃdrasya ca puraṃ kumbhilasya kharasya ca //
1.20.29
virādhasya ca krūrasya puramulkāsukhasya ca /
hemakasya ca nāgasya tathā pāṇḍurakasya ca //
1.20.30
maṇināgasya ca puraṃ kapilasya ca mandiram /
nedakasyoragapatorviśālākṣasya mandiram //
1.20.31
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām /
tṛtīye 'smiṃstale viprā nīlabhaume na saṃśayaḥ //
1.20.32
caturthe daityasiṃhasya kālanemermahātmanaḥ /
gajakarṇasya ca puraṃ nagaraṃ kuñjarasya ca //
1.20.33
rākṣaseṃdrasya ca puraṃ sumālerbahuvistaram /
muñjasya lokanāthasya vṛkavaktrasya cālayam //
1.20.34
bahuyojanavistīrṇaṃ bahupakṣisamākulam /
nagalaṃ vainateyasya caturthe 'sminnasātale //
1.20.35
pañcame śarkarābhaume bahuyojanavistaram /
virojanasya nagaraṃ daityasiṃhasya dhīmataḥ //
1.20.36
vaidyutasyāgniji hvasya hiraṇyākṣasya cālayam /
puraṃ ca vidyujjihvasya rākṣasendrasya dhīmataḥ //
1.20.37
sahāmeghasya ca puraṃ rākṣaseṃdrasya mālinaḥ /
kirmīrasya ca nāgasya svastikasya jayasya ca //
1.20.38
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām /
pañcame 'smiṃstale jñeyaṃ śarkarānicaye sadā //
1.20.39
ṣaṣṭhe tale daityapateḥ kesare nagarottamam /
suparvaṇaḥ pulomnaśca nagaraṃ mahiṣasya ca //
1.20.40
rākṣaseṃdrasya ca puraṃ suroṣasya mahātmanaḥ /
tatrāste suramāputraḥ śataśīrṣo mudā yutaḥ //
1.20.41
mahendrasya sakhā śrīmānvāsukināma nāgarāṭ /
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām //
1.20.42
ṣaṣṭhe tale 'sminvikhyāte śilābhaume rasātale /
saptame tu tale jñeyaṃ pātāle sarvapaścime //
1.20.43
puraṃ baleḥ pramuditaṃ naranā rīgaṇākulam /
asurāśīviṣaiḥ pūrṇaṃ sukhitairdevaśatrubhiḥ //
1.20.44
mucukundasya detyasya tatraiva nagaraṃ mahāt /
anekairditiputrāṇāṃ samudīrṇairmahāpuraiḥ //
1.20.45
tathaiva nāganagarairdyutimadbhiḥ sahasraśaḥ /
daityānāṃ dānavānāṃ ca samudīrṇairmahāpuraiḥ //
1.20.46
udīrṇai rākṣasāvāsairanekaiśca samākulam /
pātālānte ca viprendrā vistīṇa bahuyojane //
1.20.47
āste raktāravindākṣo mahātmā hyajarāmaraḥ /
dhautaśaṅkhodaravapurnīla vāsā mahābalaḥ //
1.20.48
viśālabhogo dyutimāṃścitramālyadharo balī /
rukmaśṛṅgāvadātena dīptāsyena virājatā //
1.20.49
prabhurmukha sahasreṇa śobhate caikakuṇḍalī /
sa jihvāmālayā dīpto lolajjvālānalārciṣā //
1.20.50
jvālāmālāparikṣiptaḥ kailāsa iva lakṣya te /
sa tu netrasahasreṇa dviguṇena virājatā //
1.20.51
bālasūryābhitāmreṇa śarīrasnigdhapāṇḍunā /
tasya kundenduvarṇasya netramālā virājate //
1.20.52
taruṇādityamāleva śvetaparvatamūrddhani /
vikarālocchritatanurlakṣyate śayanāsane //
1.20.53
vistīrṇa iva medinyāṃ sahasraśikharo giriḥ /
mahānāgairmahābhogairmahāvijñairmahātmabhiḥ //
1.20.54
upāsyate mahātejā mahānāgapatiḥ svayam /
sa rājā sarvanāgānāṃ śeṣo 'nanto mahādyutiḥ //
1.20.55
sā vaiṣṇavī vyavahṛtirmaryādā yā vyavasthitā /
saptaivamete kathitā vyavahāryā rasātalāḥ //
1.20.56
devāsurama hānāgarākṣasādhyuṣitāḥ sadā /
ataḥ paramanālokamagamyaṃ siddhasādhubhiḥ //
1.20.57
devānāmapyaviditaṃ vyavahāravivakṣayā /
pṛthvyaṃbuva ṅnivāyūnāṃ nabhasaśca dvijottamāḥ //
1.20.58
mahattvamṛṣibhiścaivaṃ varṇyate nātra saṃśayaḥ /
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi sūryācandramasorgatim //
1.20.58.p1
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge
1.20.58.p2
dvitīye 'nuṣaṅgapāde 'dholokavarṇanaṃ nāma viṃśatitamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit