<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.20

# Brahmandapurana 1.20

Brahmāṇḍapurāṇa 1.20

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.20.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.58) — 2 parts

### [1.20.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.1)

sūta uvāca  
adhaḥpramāṇamūrddhva ca vakṣyamāṇaṃ nibodhata /  
pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam //

### [1.20.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.2)

anantā dhātavo hyetaṃ vyāpakāstu prakīrttitāḥ /  
jananī sarvabhūtānāṃ sarvasattvadharā dharā //

### [1.20.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.3)

nānājanapadākīrṇā nānādhiṣṭhānapattanā /  
nānānadanadīśailā naikajātisamākulā //

### [1.20.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.4)

anantā gīyate devī pṛthivī bahuvistarā /  
nadīnadasasudrasthāstanthā kṣudrāśrayasthitāḥ //

### [1.20.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.5)

parvatākāśasaṃsthāśca antarbhūmigātāśca yāḥ /  
āpo 'nantā hi vijñeyāstathāgniḥ sarvalokagaḥ //

### [1.20.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.6)

anantaḥ paṭhyate caiva vyāpakaḥ sarvasaṃbhavaḥ /  
tathākāśamanālekhyaṃ ramyaṃ nānāśrayaṃ smṛtam //

### [1.20.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.7)

anantaṃ paṭhyate caiva vāyuścākāśasambhavaḥ /  
āpaḥ pṛthivyāmudake pṛthivyupari saṃsthitāḥ //

### [1.20.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.8)

ākāśaścāparamatha punarbhūmiḥ punarjalam /  
evaṃ matamanantasya bhautikasya na vidyate //

### [1.20.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.9)

parasparaiḥ sopacitā bhūmiścaiva nibodhata /  
bhūmirjalamathā kāśamiti yā yā paraṃparā //

### [1.20.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.10)

sthitireṣā tu vikhyātā saptame 'sminnasātale /  
daśayojanasāhasramekaṃ bhaumaṃ rasātalam //

### [1.20.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.11)

sādhubhiḥ parisaṃkhyātamekaikenaiva vistaram /  
prathamaṃ tatvalaṃ nāma sutalaṃ tu tataḥ param //

### [1.20.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.12)

tatastalātalaṃ vidyādatalaṃ bahuvistaram /  
tator'vākca talaṃ nāma parataśca rasātalam //

### [1.20.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.13)

eteṣāmapyadhobhāge pātālaṃ saptamaṃ smṛtam /  
kṛṣṇabhaumaśca prathamo bhūmibhāgaḥ prakīrttitaḥ //

### [1.20.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.14)

pāṇḍubhūmirdvitīyastu tṛtīyo nīlamṛttikaḥ /  
pītabhaumaścaturthastu pañcamaḥ śarkarāmayaḥ //

### [1.20.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.15)

ṣaṣṭhaḥ śilāmayo jñeyaḥ sauvarṇaḥ saptamaḥ smṛtaḥ /  
prathame 'smiṃstale khyātamasuredrasya mandiram //

### [1.20.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.16)

namucerindraśatrośca mahānādasya cālayam /  
puraṃ ca śaṅkukarṇasya kabandhasya ca mandiram //

### [1.20.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.17)

niṣkulādasya ca puraṃ prahṛṣṭajanasaṃkulam /  
rākṣasasya ca bhīmasya śūladantasya cālayam //

### [1.20.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.18)

lohitākṣakaliṅgānāṃ nagaraṃ śvāpadasya ca /  
dhanañjayasya ca puraṃ nāgendrasya mahātmanaḥ //

### [1.20.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.19)

kāliyasya ca nāgasya nagaraṃ kauśikasya ca /  
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām //

### [1.20.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.20)

tale jñeyāni prathame kṛṣṇabhaume na saṃśayaḥ /  
dvitīye sutale viprā daityendrasya ca rakṣasaḥ //

### [1.20.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.21)

mahājaṃbhasya tu tathā nagaraṃ prathamasya tu /  
iyagrīvasya kṛṣṇasya nikumbhasya ca mandiram //

### [1.20.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.22)

śaṅkhakhyasya ca daityasya nagaraṃ gomukhasya ca /  
rākṣasasya ca nīlasya meghasya kathanasya ca //

### [1.20.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.23)

ālayaṃ kukupādasya mahoṣṇīṣasya cālayam /  
kaṃbalasya ca nāgasya puramaśvatarasya ca //

### [1.20.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.24)

kadrūputrasya ca puraṃ takṣakasya mahātmanaḥ /  
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām //

### [1.20.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.25)

dvitīye 'smin tale viprāḥ pāṇḍubhaume na saṃśayaḥ /  
tṛtīye tu tale khyātaṃ prahlādasya mahātmanaḥ //

### [1.20.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.26)

anudrādasya ca puraṃ puramagnimukhasya ca /  
tārakāśyasya ca puraṃ puraṃ triśirasastathā //

### [1.20.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.27)

śiśumārasya ca puraṃ tripurasya tathā puram /  
purañjanasya daityasya hṛṣṭapuṣṭajanākulam //

### [1.20.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.28)

cyavanasya tu vijñeyaṃ rākṣasasya ca mandiram /  
rākṣaseṃdrasya ca puraṃ kumbhilasya kharasya ca //

### [1.20.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.29)

virādhasya ca krūrasya puramulkāsukhasya ca /  
hemakasya ca nāgasya tathā pāṇḍurakasya ca //

### [1.20.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.30)

maṇināgasya ca puraṃ kapilasya ca mandiram /  
nedakasyoragapatorviśālākṣasya mandiram //

### [1.20.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.31)

evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām /  
tṛtīye 'smiṃstale viprā nīlabhaume na saṃśayaḥ //

### [1.20.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.32)

caturthe daityasiṃhasya kālanemermahātmanaḥ /  
gajakarṇasya ca puraṃ nagaraṃ kuñjarasya ca //

### [1.20.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.33)

rākṣaseṃdrasya ca puraṃ sumālerbahuvistaram /  
muñjasya lokanāthasya vṛkavaktrasya cālayam //

### [1.20.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.34)

bahuyojanavistīrṇaṃ bahupakṣisamākulam /  
nagalaṃ vainateyasya caturthe 'sminnasātale //

### [1.20.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.35)

pañcame śarkarābhaume bahuyojanavistaram /  
virojanasya nagaraṃ daityasiṃhasya dhīmataḥ //

### [1.20.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.36)

vaidyutasyāgniji hvasya hiraṇyākṣasya cālayam /  
puraṃ ca vidyujjihvasya rākṣasendrasya dhīmataḥ //

### [1.20.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.37)

sahāmeghasya ca puraṃ rākṣaseṃdrasya mālinaḥ /  
kirmīrasya ca nāgasya svastikasya jayasya ca //

### [1.20.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.38)

evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām /  
pañcame 'smiṃstale jñeyaṃ śarkarānicaye sadā //

### [1.20.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.39)

ṣaṣṭhe tale daityapateḥ kesare nagarottamam /  
suparvaṇaḥ pulomnaśca nagaraṃ mahiṣasya ca //

### [1.20.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.40)

rākṣaseṃdrasya ca puraṃ suroṣasya mahātmanaḥ /  
tatrāste suramāputraḥ śataśīrṣo mudā yutaḥ //

### [1.20.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.41)

mahendrasya sakhā śrīmānvāsukināma nāgarāṭ /  
evaṃ purasahasrāṇi nāgadānavarakṣasām //

### [1.20.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.42)

ṣaṣṭhe tale 'sminvikhyāte śilābhaume rasātale /  
saptame tu tale jñeyaṃ pātāle sarvapaścime //

### [1.20.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.43)

puraṃ baleḥ pramuditaṃ naranā rīgaṇākulam /  
asurāśīviṣaiḥ pūrṇaṃ sukhitairdevaśatrubhiḥ //

### [1.20.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.44)

mucukundasya detyasya tatraiva nagaraṃ mahāt /  
anekairditiputrāṇāṃ samudīrṇairmahāpuraiḥ //

### [1.20.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.45)

tathaiva nāganagarairdyutimadbhiḥ sahasraśaḥ /  
daityānāṃ dānavānāṃ ca samudīrṇairmahāpuraiḥ //

### [1.20.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.46)

udīrṇai rākṣasāvāsairanekaiśca samākulam /  
pātālānte ca viprendrā vistīṇa bahuyojane //

### [1.20.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.47)

āste raktāravindākṣo mahātmā hyajarāmaraḥ /  
dhautaśaṅkhodaravapurnīla vāsā mahābalaḥ //

### [1.20.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.48)

viśālabhogo dyutimāṃścitramālyadharo balī /  
rukmaśṛṅgāvadātena dīptāsyena virājatā //

### [1.20.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.49)

prabhurmukha sahasreṇa śobhate caikakuṇḍalī /  
sa jihvāmālayā dīpto lolajjvālānalārciṣā //

### [1.20.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.50)

jvālāmālāparikṣiptaḥ kailāsa iva lakṣya te /  
sa tu netrasahasreṇa dviguṇena virājatā //

### [1.20.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.51)

bālasūryābhitāmreṇa śarīrasnigdhapāṇḍunā /  
tasya kundenduvarṇasya netramālā virājate //

### [1.20.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.52)

taruṇādityamāleva śvetaparvatamūrddhani /  
vikarālocchritatanurlakṣyate śayanāsane //

### [1.20.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.53)

vistīrṇa iva medinyāṃ sahasraśikharo giriḥ /  
mahānāgairmahābhogairmahāvijñairmahātmabhiḥ //

### [1.20.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.54)

upāsyate mahātejā mahānāgapatiḥ svayam /  
sa rājā sarvanāgānāṃ śeṣo 'nanto mahādyutiḥ //

### [1.20.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.55)

sā vaiṣṇavī vyavahṛtirmaryādā yā vyavasthitā /  
saptaivamete kathitā vyavahāryā rasātalāḥ //

### [1.20.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.56)

devāsurama hānāgarākṣasādhyuṣitāḥ sadā /  
ataḥ paramanālokamagamyaṃ siddhasādhubhiḥ //

### [1.20.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.57)

devānāmapyaviditaṃ vyavahāravivakṣayā /  
pṛthvyaṃbuva ṅnivāyūnāṃ nabhasaśca dvijottamāḥ //

### [1.20.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.58)

mahattvamṛṣibhiścaivaṃ varṇyate nātra saṃśayaḥ /  
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi sūryācandramasorgatim //

### [1.20.58.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.58.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge

### [1.20.58.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20.58.p2)

dvitīye 'nuṣaṅgapāde 'dholokavarṇanaṃ nāma viṃśatitamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (1)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.50.3) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.20) · Pramāṇa
